هەواڵەکان
لە چوارچێوەی هەوڵەکان بۆ لاوازکردنی تواناکانی تاران، ئیسرائیل ستراتیژییەکی نوێی بۆ لێدانی کەرتی پۆڵا و ژێرخانە ستراتیژییەکان گرتووەتەبەر.
بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، لە زنجیرە لێدوانێکی نوێدا دەربارەی پەرەسەندنە سەربازییەکانی دژ بە ئێران، ڕایگەیاند کە هێرشەکانیان زیانی کوشندەیان بە ژێرخانی ئابووریی تاران گەیاندووە و ئاشکرای کرد: "70٪ـی توانای بەرهەمهێنانی پۆڵای ئێرانمان لەناوبردووە."
ناتانیاهۆ جەختی لەوەکردەوە، سوپای ئیسرائیل بەردەوام دەبێت لە بە ئامانجگرتنی گەورە لێپرسراوانی ئێران و بۆردومانکردنی پرد و ژێرخانە ستراتیژییەکانی ئەو وڵاتە.
ئەوەشی خستەڕوو، وڵاتەکەی لە هەماهەنگییەکی بەردەوام و توندوتۆڵدایە لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، بۆ تێکشکاندنی یەکجاریی ئێران.
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل راشیگەیاند، ئێران لە ئێستادا لە هەموو کاتێک لاوازتر بووە و ئیسرائیلیش لە هەموو کاتێک بەهێزترە."
ئەم لێدوانانەی ناتانیاهۆ لە کاتێکدایە کە پێنج هەفتەیە جەنگێکی سەخت لە ناوچەکەدا هەڵگیرساوە و فشارە نێودەوڵەتییەکان بۆ راگرتنی خوێنڕشتن و پاراستنی ئاسایشی وزە لە گەرووی هورمز بەردەوامییان هەیە.
رۆژنامەی (تەلەگراف)ـی بەریتانی لە راپۆرتێکی ورددا ئاشکرای دەکات، کە بافڵ جەلال تاڵەبانی و قوباد جەلال تاڵەبانی، ئەو دوو برایەی لە بەریتانیا گەورە بوون، رۆڵێکی کەم وێنەیان گێڕا لە دوورخستنەوەی هەرێمی کوردستان لە جەنگی نێوان ئەمریکا و ئێران. ڕۆژنامەکە دەڵێت ئەم دوو برایە نەیانهێشت کورد وەک "سەری رم" بۆ هێرشی زەمینی دژی تاران بەکاربهێنرێت.
بەپێی راپۆرتەکەی (تەلەگراف)، تەنها دوو رۆژ دوای دەستپێکردنی جەنگی ئەمریکا دژی ئێران، دۆناڵد ترەمپ پەیوەندییەکی تەلەفۆنیی راستەوخۆی لەگەڵ بافڵ جەلال تاڵەبانی ئەنجام دا. ئەم پەیوەندییە بووە هۆی دروستبوونی دەنگۆی ئەوەی گوایە ئەمریکا دەیەوێت لە رێگەی گرووپە چەکدارە کوردییەکانەوە هێرشی زەمینی بکاتە سەر ئێران، بەڵام بۆچوونی برایانی بافڵ جەلال تاڵەبانی و قوباد تاڵەبانی تەواو جیاواز بوو.
رۆژنامە بەریتانییەکە تیشک دەخاتە سەر پاشخانی ئەم دوو برایە کە وەک پەنابەر لە ناوچەی (کرۆیدۆن)ی بەریتانیا گەورە بوون. ئێستا بافڵ جەلال تاڵەبانی تەمەن (53 ساڵ) سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانی کوردستانە و قوباد تاڵەبانی (48 ساڵ) جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستانە. رۆژنامەی تەلەگراف دەڵێت ئەم دوو برایە بەهۆی پەروەردە ئەوروپییەکەیان دەتوانن بە زمانێک بدوێن کە هەم رۆژئاوا تێیبگات و هەم هاوسەنگی لەگەڵ تاران دا بپارێزن.
دوو کەسایەتیی جیاواز؛ یەک ئامانج
راپۆرتەکە باس لە جیاوازییەکانیان دەکات؛ بافڵ جەلال تاڵەبانی وەک کەسێکی شارەزا لە ستراتیژیی سەربازی و "تیژبین" وەسف کراوە کە حەزی بە رەسمییەت نییە، لە بەرانبەردا قوباد تاڵەبانی وەک کەسێکی "رێکخراو و کارگێڕ" دەردەکەوێت. ئەم دوو ئاڕاستەیە وایکردووە بتوانن لە یەک کاتدا لەگەڵ جیهان و ناوخۆی ناوچەکەدا مامەڵەیەکی ورد بکەن.
کوردستان دەبێت "پرد" بێت نەک مەیدانی شەڕ
لە کاتێکدا میدیای ئەمریکا باسیان لە تێوەگلانی (CIA) دەکرد بۆ پڕچەککردنی کوردانی رۆژهەڵاتى کوردستان، بافڵ جەلال تاڵەبانی لە شاشەی (فۆکس نیوز)ەوە پەیامێکی نارد بۆ ترەمپ و وتی: "کوردستان دەبێت پرد بێت، نەک گۆڕەپانی جەنگ." ئەم پەیامە وەک هەوڵێکی جدی بینرا بۆ رێگریکردن لەوەی هەرێم تووشی کارەساتێکی وێرانکەر بێت.
دیپلۆماسی بۆ کۆنتڕۆڵکردنی چەکدارەکان
(تەلەگراف) ئاماژە بەوەش دەکات، قوباد تاڵەبانی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ (چەناڵ فۆڕ) هۆشداریی دایە گروپە کوردییەکانی ئێران کە "ژیر و ستراتیژی بن" و بێ رەزامەندیی حکومەت هیچ هەنگاوێکی سەربازی نەنێن. ئەم فشارە وایکرد گرووپەکانی وەک (PAK) رایبگەیەنن کە ئاسایشی هەرێمی کوردستان ناخەنە مەترسییەوە.
"کورد بەکرێگیراو نییە"
لە بەشێکی توندی راپۆرتەکەدا، قسەکانی شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، خانمی یەکەمی عیراق هاتووە کە راشکاوانە بە زلهێزەکانی وتووە: "کورد وەک بەکرێگیراو (Guns for hire) تەماشا مەکەن، ئێمە نابینە پارچەی یارییەکانی ئێوە." ئەم هەڵوێستە نیشانەی یەکدەنگیی بنەماڵەی تاڵەبانی بوو بۆ دوورخستنەوەی کورد لە "شەڕی وەکالەت".
ئەنجام: جەنگێک کە هی ئێمە نییە
رۆژنامەی تەلەگراف، باس لەوە دەکات کە ئێستا دەباشان بووەتە ناوەندێکی گرنگ بۆ پاراستنی سەقامگیری. قوباد تاڵەبانی بە کورتی دەڵێت: "ئەمە جەنگی ئێمە نییە، ئێمە ئیدى بەسە چەندین جەنگمان بینیوە." بەم شێوەیە ئەم دوو برایە توانییان هەرێمەکەیان لە ناو ئاگری جەنگی ئەمریکا و ئێران دا بە سەلامەتی رابگرن.
دەسەڵاتی فڕۆكەوانی مەدەنی عیراق داخستنی ئاسمانی عیراقی تاكو 10ـی نیسان درێژكردەوە و دەڵێت، بە رەچاوكردنی رەوشی ئەمنی و دوایین پێشهاتە ناوچەییەكان ئەو بڕیارەیان داوە.
دەسەڵاتی فڕۆكەوانی مەدەنی عیراق لە راگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە، بە رەچاوكردنی رەوشی ئەمنی و دوایین پێشهاتە ناوچەییەكان، داخستنی ئاسمانی عیراق بۆ ماوەی هەفتەیەكی تر و تاكو 10ـی مانگ درێژكراوەتەوە.
ئەوەشی خستەڕوو، لە ئەگەری هەر گۆڕانكارییەك كۆمپانیاكانی فڕۆكەوانی و لایەنە پەیوەندیدارەكان ئاگاداردەكرێنەوە.
ئەوەش لەكاتێكدایە، بەهۆی بەردەوامی جەنگی ئێران لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە رۆژی 28ـی شوباتەوە تائێستا ئاسمانی عیراق داخراوە بە رووی گەشتەكانی هاتن و رۆشتن.
ماڵپەڕی شەفافییەت داهاتی ئەم هەفتەیەی سلێمانی بڵاوکردەووە، کە زیاتر لە 14 ملیار دینارە.
ماڵپەڕی شەفافییەت بۆ چاودێری و رێكخستنی داهاتە نانەوتییەكانی سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان بڵاویکردەووە، لە رۆژی 28ـی3ـی2026 تا 3ـی4ـی2026 داهاتی نانەوتی 14 ملیار و 666 ملیۆن و 997 هەزار دینار بووە.
بەپێی داتاکان، بە بەراورد بە هەفتەی رابردوو زیاتر لە شەش ملیار دینار داهات زیادی کردووە.
ماڵپەڕی شەفافیەت ئاماری مانگی رابردووشی بڵاکردوەتەوە، کە 35 ملیار و 894 ملیۆن دینار بووە.
جێگەی ئاماژەیە، پڕۆژەی شەفافییەت لە داهات و خەرجی، لەسەر راسپاردەی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم دامەزرا، ئێستا رۆژانە لە رێگەی ئەو ماڵپەڕەوە دەتوانیت سەرجەم داهاتە نانەوتییەکانی هەردوو پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارە سەربەخۆکانی راپەڕین و گەرمیان بزانیت.
بۆ 35ـەمین رۆژ جەنگی دژی ئێران بەردەوامە و ئەمریكا بە ئیسرائیلی راگەیاندووە، دانووستانەكانیان لەگەڵ ئێران گەیشتووەتە بنبەست.
ماڵپەڕی " ئیسرائیل هیوم ئاشكرایكردووە، ئەمریكا بە ئیسرائیلی راگەیاندووە كە دانووستانەكانیان لەگەڵ ئێران گەیشتووەتە بنبەست و لەئێستاشدا، هەردوو وڵات ئامادەكاریی دەكەن بۆ فراوانكردنی هێرشەكانیان بۆ سەر ئێران.
هەر ئەمرۆ چەند پێگەیەكی سوپای پاسدارانی لەنزیك فڕۆكەخانەی مەشهەد و چەند ناوچەیەكی تارانی پایتەخت بۆردومان كران بۆردومانكران
لەبەرانبەریشدا، ئێران و گروپە چەكدارەكانی نزیك لەو وڵاتە بە دیاریكراوی حزبوڵا هێرشەكانیان بۆ سەر ئیسرائیل و بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا لە ناوچەكە چڕكردووەتەوە،
لە نویسَترین پێشهاتیشدا لەوبارەیەوە، حزبولای لوبنان رایگەیاند، 10 موشەكیان ئاراستەی باكوری ئیسرائیل كردوە
بارەگای خاتەمولئەنبیاش رایگەیاند، فڕۆكەیەكی سەربازی جۆری ئێف-35 لە ناوەراستی ئێران خراوەتەخوارەوە.
وتەبێژی حوسیەكانی یەمەن رایگەیاند، بە چەند قۆناغێك چونەتە شەڕێك دژی ئیسرائیل و لەگەڵ ئێران چەند ئامانجێكیان لە ئیسرائیل پێكاوە
یەحیا سەریع وتەبێژی حوسیەكانی یەمەن رایگەیاند، لەگەڵ ئێران و حزبوڵای لوبنان چەند ئامانجێكیان لە ناوچەی یافای ئیسرائیل بۆردومان كردووە.
وتیشی، دەستێوەردانی سەربازییان لەم جەنگە گرنگ ەدا بە شێوەیەكی پلەبەندی دەبێت و لەم سنوورەدا ناوەستن و بەپێی پەرەسەندنەكانی دوژمن یان هێوركردنەوەی دۆخەكە، مامەڵە لەگەڵ گۆڕانكارییەكان دەكەن.
سەرچاوەیەكیش لە حوسیەكان بە ئاژانسەكانی راگەیاندووە، ئەگەر جەنگەكە پەرەبستێنێت تەنگەی بابل مەندەب دادەخەن.
دۆناڵد ترەمپ هەرەشەی چڕكردنەوەی هێرشەكان بۆسەر ژێرخانی مەدەنی ئێران دەكات، ئەگەر تاران رێككەوتن نەكات
دوای بۆردومانكردنی پردەكەی شاری كەرەجی ئێران، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، گەورەترین پردیان لە ئێران تەقاندووەتەوە بە ناوی "بی یەك" كە تاران و شاری كەرەج بەیەكەوە دەبەستێتەوە.
ئاماژەی بەوەشداوە، جارێكی تر پردەكە بە كەڵكی بەكارهێنان نایەت هێرشی زیاتر لەو شێوەیە ئەنجامدەدەن.
دۆناڵد ترەمپ راشیگەیاند، ئیستا كاتی ئەوەیە ئێران رێككەوتن بكات تا كات درەنگ نەبووە ئەگەر نا ژێرخانی ئابوری وڵاتەكە هیچ شتێكی نامێنێتەوە.
پرۆژەیەكی نوێ بۆ گەشەپێدانی ئابوریی شارە مامناوەند و بچووكەكان لە ئیدارەی راپەڕین راگەیەندرا.
ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی، دەزگای پەرەپێدانی ناوچەیی راپەڕین بۆ گەشەپێدانی ئابوریی شارە مامناوەند و بچووكەكان لە راپەڕین راگەیەندرا كە شێوازێكی كاركردنی پراكتیكی ناوچەییە بۆ بەهێزكردنی گەشەی كەرتی تایبەت و رەخساندنی هەلی كار.
قوباد تاڵەبانی لەبارەی پرۆژەكەوە رایگەیاند، دەزگای پەرەپێدانی ناوچەیی راپەڕین بەشێكە لە پلانێكی درێژخایەن و بابەتێكی گشتگیر و پلانێكی ستراتیژییە بۆ گەشەپێدانی ناوچەكانی دەرەوەی شارە گەورەكان و راپەڕین دەكاتە چەق و ناوەندی شێوازێكی نوێی گەشەپێدان.
https://www.facebook.com/share/v/1DigMNaQt2/
وەزارەتی نەوتی عیراق رایدەگەیەنێت: بۆ پشتیوانی ئابوری نیشتمانی و دابینکردنی داهاتی تر بۆ خەزێنەی دەوڵەت، پرۆسەی هەناردەکردنی نەوتی رەش بە تانکەر لە رێگەی خاکی سوریاوە دەستیپێکرد.
وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، لە پێناو پاڵپشتیکردنی ئابوری نیشتمانی و دابینکردنی داهاتی زیاتر بۆ خەزێنەی دەوڵەت، پڕۆسەی هەناردەکردنی نەوتی رەشی لە رێگەی تانکەرەوە بۆ وڵاتی سووریای دراوسێ دەستپێکردووە.
نووسینگەی راگەیاندن و پەیوەندییەکانی وەزارەتەکە ئاماژەی بەوەکردووە، هەماهەنگییەکی تەواو لەگەڵ لایەنی سوری هەیە بۆ دەستەبەرکردنی گەیشتنی بڕە نەوتە هەناردەکراوەکە لە ناو خاکی سوریاوە تا دەگاتە دەروازەکانی هەناردەکردن. جەختیشی کردەوە کە پڕۆسەکە بە شێوەیەکی هەڵکشاو دەبێت و بڕی هەناردەکراو لە داهاتوودا زیاد دەکرێت.
بەپێی پێشبینییەکانی کەشناسی لە 48 سەعاتی داهاتوودا، نمەباران دەبێت و پلەکانی گەرما نزم دەبنەوە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم رایگەیاند، بەهۆی کاریگەری نزمە پاڵەپەستۆیەکی دەریای سپی ناوەڕاست، بۆ 48 سەعاتی داهاتوو ئاسمانی هەرێم بە گشتی هەور دەبێت و شەپۆلێکی بارانبارین ناوچە جیاجیاکان دەگرێتەوە.
کەشناسی هەرێم رایگەیاند، لە دوای نیوەڕۆوە نمەباران لە پارێزگای دهۆک و ناوچە سنورییەکانی رۆژئاوا دەستپێدەکات، لە کاتەکانی ئێوارەدا تەواوی ناوچەکانی هەرێم دەگرێتەوە، هەروەها بۆ شەو کاریگەرییەکەی لاواز دەبێت و تەنها بە شێوەی نمەبارانی پچڕپچڕ دەمێنێتەوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، کاریگەری شەپۆلەکە لە درەنگانی شەوی هەینی لەسەر ناوچە سنورییەکانی رۆژهەڵات (سلێمانی و هەڵەبجە) زیاتر دەبێت و تا بەیانی شەممە بەردەوام دەبێت.
هەر بەپێی پێشبینییەکان، پلەکانی گەرما یەک بۆ سێ پلە روو لە نزمبوونەوە دەکەن.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ ئەمرۆ:
هەولێر 19 پلەی سیلیزی
پیرمام 16 پلەی سیلیزی
سۆران 16 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران 8 پلەی سیلیزی
سلێمانی 17 پلەی سیلیزی
چەمچەماڵ 18پلەی سیلیزی
دهۆک 15 پلەی سیلیزی
زاخۆ 16 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە : 17 پلەی سیلیزی
گەرمیان : 20 پلەی سیلیزی
دوای زیادبوونی هەڕەشە سەربازییەكان و ئاڵۆزبوونی پەیوەندییەكانی نێوان ئێران و ئەمریكا، پاكستان هەوڵەكانی بۆ نێوەندگیری و دۆزینەوەی خاڵی هاوبەش چڕتر كردووەتەوە.
وەزارەتی دەرەوەی پاكستان رایگەیاند، بەردەوامن لە كاركردن لەگەڵ وڵاتانی ناوچەكە بۆ هێوركردنەوەی رەوشەكە و كەمكردنەوەی گرژییەكان.
وتەبێژی وەزارەتەكە ئاشكرای كرد، دەسپێشخەرییەكی پێنج خاڵییان لەگەڵ وڵاتی چین پێشكەش كردووە و پێیان وایە چەندین خاڵی هاوبەش لە نێوان تاران و واشنتۆن بۆ گەیشتن بە رێككەوتن و ئاشتییەكی تر هەن.
لە بەرانبەردا، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەكرد، داواكارییەكانی واشنتۆن بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگ توندڕەوانە و نالۆژیكین و هیچ دانوستانێكی رەسمی و راستەوخۆیان لەگەڵ ئەمریكا نییە.
هەروەها جەختی لەوە كردەوە، وڵاتەكەی بۆ هەر جۆرە هێرشێكی زەمینی ئامادەیە، ئەمە لە كاتێكدایە كە دۆناڵد ترەمپ باس لەوە دەكات تاران داوای ئاگربەست دەكات.
ئەمڕۆ رۆژی جیهانی ئۆتیزمە و بۆ ئەو مەبەستەش لە هەرێم چەند چالاكییەكی جیاواز بەڕێوەدەچن.
نەتەوە یەكگرتووەكان رۆژی 2ی نیسانی هەموو ساڵێكی وەك رۆژی جیهانی هۆشیاری ئۆتیزم داناوە كە ئامانج لێی بەرەوپێشبردنی كەرتی تەندروستییە بۆ رووبەڕووبوونەوەی حاڵەتەكە و بەرزكردنەوەی ئاستی هۆشیاری خێزانەكان لەبارەی ئۆتیزمەوە.
لە هەرێمی كوردستانیش چەندین چالاكی جیاواز بۆ ئەو مەبەستە رێكدەخرێن و كۆمەڵەی ئۆتیزمی كوردستانیش دەڵێت: ئۆتیزم حاڵەتێكی ترسناك نییە.
تا ساڵی رابردوودا، نزیكەی چوار هەزار حاڵەتی ئۆتیزم لە هەرێمی كوردستاندا تۆمار كراون و بۆ چارەسەری سەرجەم ئەو حاڵەتانەش تەنها 10 سەنتەری حكومی و 39 سەنتەری تایبەت بوونیان هەیە.
لە هەنگاوێکی ستراتیژیدا بۆ گۆڕینی هاوکێشە ئابورییەکان و دەرچوون لە چوارچێوەی تەسک و چەقبەستووی شارە گەورەکان، دەزگای گەشەپێدانی ناوچەیی راپەڕین وەک مۆدێلێکی نوێ و پێشەنگ کار بۆ بەهێزکردنی کەرتی تایبەت و رەخساندنی هەلی کار دەکات.
ئەم دەزگایە تەنها پڕۆژەیەکی کاتی نییە، بەڵکو سەکۆیەکی رەسمی و گشتگیرە بۆ بەیەکەوەبەستنی سەرچاوەکان و پشتیوانیکردنی پیشەسازی ناوخۆیی، بە ئامانجی گۆڕینی ناوچەی راپەڕین بۆ بزوێنەرێکی کارای ئابووری کە بتوانێت لە داهاتوودا وەک نموونەیەک بۆ ناوچەکانی تر بگوازرێتەوە و ببێتە بنەمایەک بۆ گەشەسەندنی هاوسەنگ لە سەرتاسەری هەرێمدا.
گرنگی دەزگاکە:
زۆرێک لە گەنجان لە ناوچەکانی دەرەوەی شارە گەورەکان گرفتی کەمیی هەلی کاریان هەیە، لە هەمان کاتیشدا بەهۆکاری جۆراوجۆر ناتوانرێت بە هەمان شێوەی رابردوو چاوەڕوانیی دامەزراندن و دەستکەوتنی هەلی کاریان لە کەرتی گشتیدا هەبێت.
دەزگای گەشەپێدانی ناوچەیی راپەڕین وەڵامی ئەم ئاڵنگارییە دەداتەوە لە رێگەی بونیادنانی ئابوورییەکی خۆجێیی کە کەرتی تایبەت رابەرایەتی بکات، بە جەختکردنەوە لەسەر:
پاڵپشتیی دەستپێشخەرییە نوێیەکان (Startups) و کۆمپانیا بچووک و مامناوەندەکان.
رەخساندنی هەلی کار بۆ گەنجان.
بەهێزکردنی کەرتەکانی کشتوکاڵ و گەشتیاری.
پەرەپێدانی کارامەیی پیشەیی.
ئاسانکاری بۆ دەستڕاگەیشتن بە قەرزی بچووک.
بەستنەوەی بەرهەمە ناوخۆییەکان بە بازاڕەکانەوە.
ئەمە وەرچەرخانێکە لە هاوکاریی کورتخایەنەوە بەرەو گۆڕانکاریی ئابووریی درێژخایەن.
بۆچی راپەڕین هەڵبژێردرا؟
راپەڕین ژینگەیەکی گونجاوە بۆ ئەزموونکردنی ئەم مۆدێلە، چوونکە ئەم تایبەتمەندییانەی تێدایە:
رێژەیەکی گەورەی دانیشتووانی گەنجی هەیە و روو لە زیادبوونیشە.
توانایەکی بەهێزی کشتوکاڵی.
دەرفەتی گەشتیاریی فراوان.
پیشەسازییە ناوخۆییە تازەپێگەیشتووەکان.
ئاسۆکانی وزەی نوێبووەوە.
ژمارەی دانیشتووانی نزیکەی 420 هەزار کەسە، کە زۆربەیان لە خوار تەمەنی 35 ساڵیدان، ئەم ناوچەیە هەم نوێنەرایەتیی ئاڵنگارییەکان و هەم دەرفەتەکانی گەشەی ئابوریی داهاتوو دەکات.
لە کۆتاییدا، دەزگای گەشەپێدانی ناوچەیی راپەڕین وەک تاقیکردنەوەیەکی سەرکەوتوو بۆ بونیادنانی "ئابوریی نوێی ناوچەیی" سەیر دەکرێت. ئەم هەنگاوە دەیسەلمێنێت کە بە پلاندانانی ورد و پشتیوانیکردنی راستەوخۆی کارسازان، دەکرێت ناوچەکانی دەرەوەی شارە گەورەکان بکرێنە ناوەندی داهێنان و بوژانەوە. ئەم مۆدێلە پەیامێکی روونە بۆ داهاتوو؛ گەشەپێدان کاتێک سەرکەوتوو دەبێت کە هەمووان بەشدار بن و دەرفەتەکان بە یەکسانی لە هەموو جوگرافیایەکی وڵاتدا دابەش بکرێن.
سەرۆكی ئەمریكا وتارە چاوەروانكراوەی پێشكەشكرد، لەگەڵ ئەوەی هیچ شتێكی نوێ تیدا باس نەكرد، بەڵام جەخت لەوەكردەوە ئەمریكا نزیكە لە گەیشتن بە ئامانجەكانی لە ئێران.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا، لە وتارێكی تایبەتدا بۆ گەلی وڵاتەكەی، دواین پێشهاتەكانی ململانێی لەگەڵ ئێرانی خستە ِوو، ترەمپ رایگەیاند، ئەمریكا زۆر نزیكە لە كۆتاییهێنان بەو ئەركە ستراتیژییانەی كە بۆ سنوورداركردنی هەڕەشەكانی ئێران دیاریی كردبوون.
سەرۆكی ئەمریكا ئاشكرای كرد، سوپای وڵاتەكەی چەندین بنكەی ئەتۆمی و كۆگای موشەكی بالیستی ئێرانی تێكشكاندووە، كە مەترسی بوون بۆ سەر ئاسایشی ئەمریكا و ئەوروپا. ترەمپ هۆشدارییەكی توندی ئاراستەی تاران كرد و وتی:
لە بەشێكی دیكەی وتارەكەیدا، ترەمپ جەختی لە پابەندیی واشنتۆن كردەوە بۆ پاراستنی هاوپەیمانەكانی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. رایگەیاند كە ئەمریكا رێگە نادات وڵاتانی عەرەبی كەنداو و ئیسرائیل تووشی هیچ زیانێك یان شكستێك ببن.
سەبارەت بە كاریگەرییەكانی شەڕ لەسەر بازاڕی وزە، ترەمپ هەوڵدا نیگەرانییەكانی ناوخۆی ئەمریكا بڕەوێنێتەوە و ئاماژەی بەوە كرد ئەمریكا خاوەنی غاز و نەوتی پێویستە و پێویستی بە نەوتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نەماوە، وتیشی، بەرزبوونەوەی نرخەكان كاتییە و دوای كۆتاییهاتنی ئۆپەراسیۆنەكان بە خێرایی دادەبەزن.
سەبارەت بە گەرووی هورمزیش ترەمپ رایگەیاند، گەرووی هورمز بۆ ئەمریكا بایەخێكی ستراتیژی گەورەی نەماوە، چونكە پشتیان بە سەرچاوەی دیكەی وەك ڤەنزوێلا بەستووە؛ پەیامیشی بۆ ئەو وڵاتانەی پێویستیان بەو گەرووەیە نارد كە دەبێت خۆیان پارێزگاری لێ بكەن.
ئەم وتارەی ترەمپ نیشاندەری ستراتیژێكی نوێی ئەمریكایە، كە تێیدا تێكەڵەیەك لە گوشاری سەربازیی توند و بێباكی لە هەڕەشە ئابوورییەكانی ئێران دەبینرێت، لەگەڵ دووپاتكردنەوەی سەربەخۆیی لە كەرتی وزەدا.
بەهۆی زیادبوونی هەڕەشەکانی تاران بۆ سەر ئاسایشی ناوچەکە، ئەمریکا هەڵمەتێکی سەربازیی بۆ لەناوبردنی تواناکانی ئەو وڵاتە دەستپێکردووە.
مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، لە لێدوانێکی نوێدا ئامانجەکانی وڵاتەکەی لە جەنگی دژی ئێران راگەیاند و جەختیکردەوە کە واشنتۆن بە ئامانجی روونەوە دەستی بەم هێرشانە کردووە.
روبیۆ ئاماژەی بەوەکرد، ئامانجی سەرەکیی ئەمریکا بریتییە لە لەناوبردنی تەواوی توانای ئەتۆمی، موشەکی و درۆنییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران.
وەزیری دەرەوەی ئەمریکا راشیگەیاند، تاران ئەو توانا سەربازییانەی بۆ هەڕەشەکردن لە ئاسایشی ناوچەکە بەکارهێناوە، هەر بۆیە واشنتن "ناچار بووە" پێش ئەوەی ئێران ببێتە هێزێکی وا کە نەتوانرێت رووبەڕووی ببنەوە، گورزی سەربازیی لێ بدات.
لە کۆتایی لێدوانەکانیدا، مارکۆ روبیۆ پەیامێکی ئاڕاستەی دەسەڵاتدارانی تاران کرد و رایگەیاند، ئێستا ئێران لەبەردەم دوو بژاردەدایە؛ یان هەڵبژاردنی داهاتوویەکی باشتر بۆ وڵاتەکەیان، یان بەردەوامبوون لەسەر ئەو رێگەیەی کە بەرەو لاوازی و گۆشەگیریی زیاتریان دەبات.