هەواڵەکان
لیوا عەبدولقادر عەزیز بەڕێوەبەری گشتی ھاتوچۆی ھەرێم لە نوسراوێکدا کە بەدەست کوردسات نیوز گەیشتووە بڕیاریدا لە ئەمڕۆوە مۆڵەتی نێودەوڵەتی شۆفێری لە بەڕێوەبەرایەتییەکانی ھاتووچۆی پارێزگاکان بدرێت بە ھاوڵاتیان.
پێشتر مۆڵەتی نێودەوڵەتی شۆفێری تەنھا لە دەسەڵاتی بەڕێوەبەرایەتی گشتی ھاتوچۆی ھەرێمدا بوو بەڵام ئێستا لە بەڕێوەبەرایەتی ھاتووچۆی پارێزگاکان دەدرێت.
ھاوکات بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی ھاتووچۆی سلێمانی رایگەیاند، ئەو ھاوڵاتیانەی کاری گواستنەوەی خاوەندارێتی واتە "تەحویلکردن" دەکەن یان ئۆتۆمبێلی ژمارە کاتی دەکڕن، لە ئەمڕۆوە پێویستە گرێبەستی ئەلکترۆنییان پێ بێت و دوای پەسەندکردنی لە بەشی یاسایی بەڕێوەبەرایەتییان ئەوکات کاری پێویستیان بۆ دەکرێت.
عەمید ئەسعەد مەلا کەریم وتەبێژی پۆلیسی ھاتوچۆی ھەرێمی کوردستان لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، لە ساڵی رابردوودا ١٢٢ ھەزار ئۆتۆمبێل تۆمارکراون، بەوەش ژمارەی ئۆتۆمبیلەکان لە ھەرێم گەیشتووەتە یەک ملیۆن و ٩٦١ ھەزار.
وتیشی، زیاتر لە ٧٠ ھەزار مۆڵەتی شۆفێری دەرھێنراوە و ئێستا یەک ملیۆن ٩٠٠ ھەزار کەس لە ھەرێم مۆڵەتی شۆفێرییان ھەیە.
ھەیسەم عوبەیدی بەڕێوەبەری پەرەپێدانی تەندروستی لە وەزارەتی تەندروستی عێراق رایگەیاند، ھەڵمەتی ھۆشیار کردنەوەی خەڵک لەسەر گرنگی وەرگرتنی ڤاکسینی کۆرۆنا بەردەوامە، بەڵام ئاستی وەرگرتنی ڤاکسین کەمە و زیاتر لە ھەشت ملیۆن کەس ڤاکسینیان وەرگرتووە، کە دەکاتە ٩٪ی کۆی دانیشتووانی عێراق.
ئەو لێپرسراوەی وەزارەتی تەندروستی عێراق وتیشی، رێژەی چاکبوونەوە لە کۆرۆنا لە عێراق گەیشتووەتە ٩٩٪ و گیانلەدەستدانیش ١٪ە، بەڵام ھۆشداری دا لەوەی کەمبوونەوەی ژمارەی توشبووانی کۆرۆنا بە مانای نەمانی مەترسی ڤایرۆسەکە نایەت، بەڵکو پێویستە بەردەوام بن لە پەیڕەوکردنی رێکارە خۆپارێزییەکان.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، شەپۆلێکی بەھێزی بارانبارین ئێرانی گرتووەتەوە و لە پارێزگاکانی شیراز و بەندەر عەباس و سیستان و بەلوچستان لافاو دروستبووە و ئاو چووەتە ناو ماڵەکان.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، بەھۆی لافاوەکە تا ئێستا چوارکەس لە پارێزگای شیرازگیانیان لەدەستداوە و١١ کەسیش بریندارن.
پەیامنێری کوردسات نیوز وتیشی، لێپرسراوانی ئێران ھۆشدارییانداوە لە ئەگەری دروستبوونەوەی لافاو لەماوەی ٢٤ سەعاتی داھاتوودا.
بەپێی راگەیەنراوی کۆبوونەوەکە ، تەوەرەی سەرەکی باسەکان رەوشی سیاسیی کوردستان و عێراق بوون لە دەروازەی ساڵی نوێ و ھەڵوێستی یەکێتی دەربارەی مافەکانی کورد لە بەغداد و پێکھاتنی حکومەتێکی نوێ، لەبەر رۆشنایی دەرەنجامی دوا ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران .
لەو بارەیەوە مەکتەبی سیاسی، جەختیکردەوە لە سیاسەتی نەگۆڕی یەکێتی، کە پێویستە حکومەتی داھاتوو لەسەر بنەمای دەستوور و تەوافوق و شەراکەتی راستەقینە نوێنەرایەتی ھەموو پێکھاتەکان بکات و پێشینەی حکومەتێکی خزمەتگوزار و دەربەست لە ئاست داخوازییەکانی گەلی عێراق، بکاتە کارنامەی بەپەلەی خۆی، راشیگەیاند، تەنھا بە حکومەتێکی لەو شێوەیە پڕۆسەی سیاسیی عێراق دەپەرژێتە سەر ئەرکە نیشتمانییەکانی بەرەنگاری تیرۆر و تایفەگەری و راستکردنەوەی باری ئەمنی و سیاسی بە تایبەتی بۆشایی ئەمنی نێوان ھەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدڕاڵی، کە پێویستی بە ھەماھەنگی کارا ھەیە لە نێوان ھێزی پێشمەرگە و سوپای عێراق.
بۆ ئەو مەبەستە مەکتەبی سیاسی کۆبوونەوەکەی لە کەرکوک، بە ئاماژە و پەیامێکی کوردستانی و عێراقی لە قەڵەمدا، کە مەبەست لێی بایەخدانە بە ژیان و ئارامی خەڵکی ناوچە دابڕاوەکانی کوردستان بە ھەموو پێکھاتەکانییەوە، و پێویستە بە نەخشەڕێی سیاسی و دەستووری کێشەکانیان چارەسەر بکرێت.
ھەروەھا مەکتەبی سیاسی، پێداگری کرد لەسەر پێویستی یەکخستنی بە کردەوە و کارای ھەڵوێستی کوردستانی لە بەرامبەر پێشھاتەکانی عێراق، بۆ ئەوەی پڕۆژەی کوردستانی، ئەرکەکانی لە خزمەتی پڕۆسەی سیاسی و ئیستحقاقەکانی حکومەتی تازە جێبەجێبکات، بۆ ئەو مەبەستەش لیژنە ھاوبەشەکانی یەکێتی و پارتی گەڵاڵەی بەرنامەی پێکەوەیی لە بەغداد یەکلایی بکەنەوە.
بەشێکی تری کۆبوونەوەکە تەرخانکرا بۆ کاروباری ناوخۆی یەکێتی و چاکسازی و گەشەپێدان و ھەڵوێستی حزبی و جەخت کرایەوە کە پڕۆسەی رێکخستنەوەی پەیکەری یەکێتی لە مەکتەب و ئۆرگانەکان بەردەوامە و ھەنگاو بە ھەنگاو بەرەو پێشەوە دەڕوات بۆ پتەوکردن و پوختەکردنی ریزەکانی یەکێتییەکەی سەرۆک مام جەلال و کۆششکردن بۆ گەنجکردنەوەی حزب لە رێی نوێکردنەوەی بەشداری چۆنایەتی ژنان و لاوان لە ئۆرگان و رێکخراوەکانی یەکێتیدا.
شۆڕش ئیسماعیل، وەزیری پێشمەرگەی حکومەتی هەرێم، پێشوازی کرد لە د. جوتیار عادل، سەرۆکی فەرمانگەی میدیاو زانیاری و وتەبێژی فەرمی حکومەت.
لەکۆبوونەوەیەکدا، جەختکرایەوە لەسەر هەماهەنگی و کاری هاوبەشی میدیایی، بۆ رێکخستنەوەی راگەیاندنی سەربازی بەگشتی و میدیای فەرمی وەزارتی پێشمەرگە، هاوکات بڕیاری قەدەغەکردنی میدیاکان بۆ ناو بەرەکانی جەنگ و میحوەرەکانی پێشمەرگە بەهەنگاوێکی گرنگ لەقەڵەم درا.
لەمبارەیەوە، وەزیری پێشمەرگە رایگەیاند: بڕیاری قەدەغەکردنی میدیا بۆ ناو بەرەکانی جەنگ و لێدوانی فەرماندە و بەرپرسانی سەربازی چۆتە بواری جێبەجێکردنەوە، هەر فەرماندەو یەکەیەک سەرپێچی بکات رووبەڕووی سزای سەربازی دەکەینەوە، هاوکات بۆ ئەو میدیایانەی پابەندی بڕیاری وەزارەتمان نابن، نوسراوی فەرمیمان ناردووە بۆ وەزارەتی رۆشنبیری و لاوان بۆ ئیجرائاتی یاسایی و ئیداری لەگەڵ دەزگاکانی راگەیاندن لەوبارەیەوە.
وەزیری پێشمەرگە وتیشی: قەدەغەی میدیاکان بۆ ناو سەنگەرەکانی پێشمەرگه، بەرتەسک کردنەوەی ئازادی رۆژنامەوانی نیە، بەڵکو رێکخستنەوەیەتی و لە قازانجی پێشمەرگه و ئاسایشی نەتەوەکەمان دایە.
سەرۆکی فەرمانگەی میدیاو زانیاری جەختیکردەوە، لەسەر هاوکاری وهەماهەنگی حکومەت بۆ سەرخستنی ئەوبڕیار و راسپاردانەی کە دەرکراون لەمەڕ کاری هاوبەش.
وتیشی: وەکو حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئامانجمانە رێگە لەو پەرتەوازییەی میدیا بەشێوەیەکی گشتی بگرین و هەمووان بەیەکەوە بەرەو رێگا راستەکەی میدیا بە دیاریکراوی لەبواری سەربازی و ئاسایش و ئەمنیدا بڕۆین.
لەکۆتاییدا، لەلایەن سەرۆکی فەرمانگەی میدیاو زانیاری حکومەتی هەرێم دەستخۆشی لە وەزارەتی پێشسمەرگە کرا کە پڕۆژەی ستراتیژی میدیاو بۆشیادییان تەواو کردووەو لە ئێستاشدا وەک هەنگاوی یەکەم شانەی راگەیاندن و هۆشیاری پێشمەرگە لە قۆناغی تەواوبوون دایە، هەروەها بۆ دروست کردنی شنەی راگەیاندنی ئەمنی هەرێمی کوردستان بیروڕا ئاڵوگۆڕ کرا، هەردوولا کۆک بوون لەسەر پێویستی چالاک کردنی ئەو شانەیە.
لەمبارەیەوە، بەڕێوبەری گشتیی راگەیاندن و هۆشیاری نیشتمانی وەزارەتی پێشمەرگە رایگەیاند: دوای رەزامەندی وەزیری پێشمەرگە و دەرکردنی فەرمانی جێبەجێکردنی، پڕۆژەی ستراتیژی راگەیاندن و هۆشیاری لە ئێستادا، بەڕێوەبەرایەتی گشتی لە قۆناغی کۆتایی چالاک کردنی شانەی راگەیاندن و هۆشیاری پێشمەرگەیە، جیا لەوە پڕۆژەو کارنامەی هەردووک بەڕێوەبەرایەتی راگەیاندن و هۆشیاری تەواوکراوەو لەساڵی نوێدا، میکانیزمەکانی کرکردن و ئەرکەکان بەپێی پلانی بەرنامە بۆ داڕێژراو جێبەجێ دەکرێت.
راشیگەیاند، بە پێی خەمڵاندنەکانیان تێچووی مانەوەی یەک کۆچبەر لە لیتوانیا، دەگاتە ١١ ھەزار یۆرۆ لە ساڵێکدا، ھەربۆیە پێیان باشترە بلیتی گەڕانەوە بۆ ئەو کۆچبەرانە دابین بکەن، کە خۆیان دەیانەوێت بگەڕێنەوە، یان گەشتێکیان بۆ رێکبخەن.
وەزارەتی ناوخۆی لیتوانیا راشیگەیاند، تائێستا ٥٣٧ کۆچبەری بیانیان گەڕاندووەتەوە بۆ وڵاتەکانیان و ھێشتا ٣ ھەزار و ١٦٦ کۆچبەر، لە پێنج ناوەندی تۆمارکردنی بیانییەکاندا لە لیتوانیا دەژین.
بە پێی ئامارێک، ساڵی ٢٠٢١ بەراورد بە ساڵی ٢٠٢٠، ئاستی ھەناردەی کاڵای سعودیە بۆ تورکیا لە یەک ملیار و ٧٠٠ ملیۆن دۆلارەوە بۆ ٣ ملیار دۆلار زیادیکردووە، لە بەرامبەردا ھەناردەی کاڵای تورکیا بۆ سعودیە بەراورد بە ساڵی ٢٠١٩، لە سێ ملیار و ٢٠٠ ملیۆن دۆلارەوە، بۆ ١٨٩ ملیۆن دۆلار کەمبووەتەوە.
ئەردۆغان وتیشی، لە ماوەی دوو مانگی رابردوودا ناجێگیری نرخی لیرە تا رادەیەک لە ژێر کۆنترۆڵدا بووە و ھۆکاری بەرزی ئاستی ھەڵاوسانیشی بۆ نرخی سود گەڕاندەوە، وتیشی نرخی سود ھەژارەکان ھەژارتر دەکات و دەوڵەمەندەکانیش دەوڵەمەندتر دەکات.
ئەو ھێڵە ئاسنییەی نێوان ئێران و عێراق درێژیییەکەی ٣٢ کیلۆمەترە و پرۆژەکەش بە شێوەیەک جێبەجێ دەکرێت لە داھاتوو ببەسترێتەوە بە دەریای ناوەڕاستەوە.
