هەواڵەکان
وتەبێژی یەکێتی دەڵێت: ئاڵوگۆڕی پۆستی پارێزگاری كەركوك هیچ پەیوەندی بە سەرۆك كۆمارەوە نییە و ئاڵوگۆڕی پۆست پرۆسەیەكی دیموكراسییە.
کاروان گەزنەیی وتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، سوپاسی رێبوار تەها دەكەین بۆ ئەو كارانەی ئەنجامیداوە.
وتیشی، دەبێت راستگۆ بین لەگەڵ هاوپەیمان و خەڵكەكەمان و هەندێك لایەن لەسەر ئاڵوگۆڕی پۆستەكە شڵەژاون.
وتەبێژی یەکێتی ئەوەشی خستەڕوو، ئاڵوگۆڕی پۆستی پارێزگاری كەركوك هیچ پەیوەندی بە سەرۆك كۆمارەوە نییە و ئاڵوگۆڕی پۆست پرۆسەیەكی دیموكراسییە.
کاروان گەزنەیی دەشڵێت؛ با چەواشەكردنی میللەت كۆتایی بێت و ئێمە خەریكی چارەسەركردنی كێشە و پرسە نیشتمانییەكانین، ئەمەش سیاسەتی راستگۆ و حەكیمانەی سەرۆك بافڵە.
سەبارەت بە پێکهێنانی حکومەتی هەرێمیش رایگەیاند، لەسەر بنەمای كورسی گفتوگۆی پێكهێنانی حكومەت دەستپێدەكەینەوە و هیوادارین حكومەتی نوێی هەرێم كارا و خزمەتگوزار بێت.
بەهۆی ئاڵۆزیی ناوچەکە و داخرانی ئاسمانی عیراق، وەزارەتی ئەوقاف گۆڕانکاریی کتوپڕ لە گەشتی ئەمساڵی حاجیاندا دەکات و رایدەگەیەنێت؛ گەشتەکان تەنها بە رێگەی وشکانی دەبن و حاجیانیش قەرەبوو دەکرێنەوە.
وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی هەرێم رایگەیاند، لەپێناو بەرژەوەندی گشتی و گەرەنتی گەیشتنی حاجیان، بە هەماهەنگی لەگەڵ دەستەی باڵای حەجی عیراق رێککەوتوون کە گەشتی ئەمساڵی حاجیانی کوردستان هاوشێوەی حاجیانی عیراق تەنها بە رێگەی وشکانی بێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، بڕیارە لە سەرەتای مانگی داهاتوو حاجیانی هەرێمی کوردستان بە رێگەی وشکانی گەشت بکەن و له رۆژانی داهاتوودا به ههماههنگی لهگهڵ دهستهی باڵای حهج و عومڕهی عیراق شێواز و رێککارەکانی چوونی حاجیانی كوردستان رێكدهخرێت و بڵاودهكرێتهوه.
سهبارهت به قهرهبووكردنهوهی حاجیانی كوردستان، لەبەر ئەوەی بڕیاربوو به رێگهی ئاسمانی گهشت بكهن، بهڵام بههۆی تێكچوونی بارودۆخی ناوچهكه و داخرانی ئاسمانی عیراق و فرۆكهخانهكان ئێستا تهنها به رێگهی وشكانی گهشت دهكهن،وهزارهتی ئهوقاف و كاروباری ئایینی لەرێگەی بهرێوهبهرایهتی گشتی حهج و عومره ههموو ههوڵێك دهدات له رێگهی دهستهی باڵای حهج و عومرهی عیراقییهوه هاوشێوهی قهرهبووی حاجیانی پارساڵ بۆ ئهمساڵیش مافی هاووڵاتیانمان بۆ بگهڕێنینهوه بهپێی ئهو خهمڵاندن و میكانیزمهی دهستهی باڵای حهج و عیراقی بۆ دهكات.
کۆشکی سپی گەشبینە بە رێککەوتنی "تاران و واشنتۆن" و مەرجی قورسی بۆ ئێران هەیە.
کۆشکی سپی ئاشکرایکرد، گەشبینن بە گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی لەگەڵ تاران، بەڵام هاوکات جەختیان کردەوە، دۆناڵد تڕەمپ هێڵە سورەکانی خۆی بۆ ئێران دیاری کردووە و رێگە نادەن ئەو وڵاتە ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
کارۆلین لیڤیت، وتەبێژی کۆشکی سپی، لەبارەی دانوستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران رایگەیاند: ترەمپ بە ڕوونی هێڵە سورەکانی خۆی بۆ ئێرانییەکان باس کردووە و لە بەرژەوەندی تارانە کە وەڵامی داواکارییەکانیان بداتەوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، ئامانجی ستراتیژی درێژخایەنی ئەمریکا ئەوەیە کە رێگری بکات لەوەی ئێران دەستی بە چەکی ئەتۆمی بگات، چونکە ئەمە بە دەستکەوت بۆ گەلی ئەمریکا و جیهانیش دەزانن.
لەلایەکی تریشەوە، لێپرسراوێکی باڵای ئێران بە ئاژانسی "رۆیتەرز"ی راگەیاندووە، سەردانی فەرماندەی سوپای پاکستان بۆ تاران رۆڵی ئەرێنی هەبووە لە نزیککردنەوەی دیدگاکان و کەمکردنەوەی ناکۆکییەکان.
وەزارەتی دەرەوەی پاکستان ئاشکرای دەکات، وڵاتەکەی هەموو کارئاسانییەک دەکات لە نێوان ئێران و ئەمریکا ، ئەمەش هاوکاتە لەگەڵ گەشتە کتوپڕەکەی فەرماندەی سوپای پاکستان بۆ ئەمریکا.
وەزارەتی دەرەوەی پاکستان رایگەیاند، وڵاتەکەی بەردەوامە لە هەوڵەکانی بۆ نێوەندگیری و ئاسانکاری دیالۆگ لە نێوان تاران و واشنتۆن، ئەمەش لەپێناو خاوکردنەوەی ئەو گرژییە توندەی ناوچەکەی گرتووەتەوە.
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی پاکستان ئەمڕۆ پێنجشەممە ئاشکرایکرد، پەیوەندییەکان بۆ دڵنیابوون لە بەردەوامی گفتوگۆکانی نێوان ئەمریکا و ئێران بەردەوامن.
ئاماژەی بەوەش کرد، وڵاتەکەی وەک کاراسانکارێک بۆ ئەم دیالۆگە دەمێنێتەوە، هەرچەندە تا ئێستا کاتی خولی داهاتووی دانوستانەکان دیاری نەکراوە.
ئەمەش لەکاتێکدایە، عاسم مونیر، فەرماندەی سوپای پاکستان، راستەوخۆ دوای کۆتایی هاتنی سەردانە رەسمییەکەی بۆ تاران، بەرەو ئەمریکا بەڕێکەوت.
سەرچاوە میدیاییەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن، ئەم گەشتە لە چوارچێوەی هەوڵە چڕەکانی پاکستاندایە بۆ دۆزینەوەی رێگەچارەیەک و چارەسەرکردنی ئەو ململانێیە کە لە نێوان واشنتۆن و تاراندا سەریهەڵداوە.
ئەم نێوەندگیرییەی پاکستان لە کاتێکدایە کە ناوچەکە بەهۆی شەڕی نێوان ئیسرائیل، ئەمریکا و بەرەی ئێران لە رەوشێكی یەکجار هەستیاردایە و هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ رێگری لە فراوانبوونی زیاتری جەنگەکە بەردەوامن.
کەشناسی هەرێم پێشبینییەکانی 48 سەعاتی داهاتووی بڵاوکردەوە و ئاشکرادەکات، پلەکانی گەرما بەرز دەبنەوە، کەشناسی عیراقیش دەڵێت؛ لەسەرەتای هەفتەی داهاتووەوە بارانبارین ناوچەکە دەگرێتەوە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم، پێشبینییەکانی کەشوهەوای بۆ ئەمڕۆ و سبەی راگەیاند و ئاماژە بەوە دەکات کە گۆڕانکاری لە پلەکانی گەرما رودەدات.
کەشناسی هەرێم رایگەیاند، ئاسمان بە گشتی بە نیمچە هەوری دەمێنێتەوە، پلەکانی گەرما نزیک دەبن لە تۆمارکراوەکانی دوێنێ، هاوکات خێرایی با لە نێوان (10 - 20) کم/ک دەبێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، سبەینێ هەینی پێشبینی دەکرێت ئاسمان لە نێوان نیمچە هەور بۆ هەوری تەواو بێت، بەتایبەت لە کاتەکانی شەودا و لە ناوچە شاخاوییەکانی سنووری رۆژئاوا.
کەشناسی راشیگەیاند، پلەکانی گەرما یەک بۆ سێ پلە بەرزتر دەبنەوە بە بەراورد بە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ.
لەلایەکی دیکەوە کەشناسی عیراق رایگەیاند، لە سەرەتای هەفتەی داهاتووەوە شەپۆلێکی بارانبارین و هەورە بروسکە ناوچەکە دەگرێتەوە.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بۆ سبەینێ هەینی
هەولێر 23 پلەی سیلیزی
پیرمام 19 پلەی سیلیزی
سۆران 20 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران 13 پلەی سیلیزی
سلێمانی 21 پلەی سیلیزی
چەمچەماڵ 23 پلەی سیلیزی
دهۆک 22پلەی سیلیزی
زاخۆ 23 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە : 21 پلەی سیلیزی
گەرمیان : 27 پلەی سیلیزی
سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، لەئەمڕۆوە دانوستانەكانی نێوان سەركردەكانی لوبنان و ئیسرائیل لە واشنتۆن دەستپێدەكەنەوە.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، بڕیارە هەر ئەمڕۆ لە كاتێكی درەنگدا وتوێژ و گفتوگۆ لە نێوان ئیسرائیل و لوبناندا لە واشنتۆن بەڕێوەبچێت، ئەم هەنگاوەش وەك هەوڵێك بۆ هێوركردنەوەی گرژییەكانی نێوان هەردوو وڵات دادەنرێت.
ترەمپ راشیگەیاندووە، نزیكەی 34 ساڵ تێدەپەڕێت بەسەر دواین دیالۆگی نێوان سەركردەكانی ئیسرائیل و لوبنان، مەبەست لەم دیدارەش هەوڵدانە بۆ هێوركردنەوەی رەوشی ناوچەكە و كۆتاییهێنان بەو دابڕانە درێژخایەنەی لە نێوان هەردوو وڵاتدا هەبووە.
سەرەڕای ئەو هەوڵە دیپلۆماسییانە، ئیسرائیل پێیوایە بەرەی لوبنان ناچێتە چوارچێوەی ئەو ئاگربەستەی كە لە 8ـی نیسان لە نێوان ئەمریكا و ئێراندا دەستیپێكردووە، هەر بۆیە هێرشە سەربازییەكانی بۆ سەر حزبوڵا بەردەوامن.
ئەمە لە كاتێدایە، درەنگانی شەوی چوارشەممە نوسینگەی بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، ، ناتانیاهۆ، فەرمانی بە سوپای وڵاتەكەی كرد، ناوچەی ئەمنی و شەڕ لە باشووری لوبنان فراوانتر بكەن ئەوەش لە چوارچێوەی هێرشەكانیان بۆ حزبوڵای لوبنان.
سوپای ئەمریكا رایگەیاند، 10 كەشتی ئێرانی گەڕێندراونەتەوە لە گەروی هورمز و گەمارۆكە بەردەوامە.
فەرماندەیی ناوەندیی هێزەكانی ئەمریكا 'سێنتكۆم' رایگەیاند، لە ماوەی 48 سەعاتی یەكەمی دەستپێكردنی گەمارۆ دەریاییەكەی سەر ئێران، توانیویانە رێگری لە 10 كەشتی بكەن كە لە بەندەرەكانی ئێرانەوە بەڕێكەوتبوون.
ئاماژەی بەوەشكردوە، لە سەرەتایی گەمارۆكەوە تا ئێستا هیچ كەشتییەك نەیتوانیوە بەناو گەرووەكەدا تێپەڕێت.
راشیگەیاند، بەرەبەیانی ئەمرۆ كەشتیەكی ئێران وستویەتی بە بەندەر عەباسدا تێپەرێت بەڵام ناچاركراوە رێرەوەكەی بگۆرێت بگەڕێتەوە ناو خاكی ئێران.
ئەم گەمارۆیە دوای ئەوە هات دوای دەستپێكردنی هێرشە ئاسمانییەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، هێزە چەكدارەكانی ئێران گەروی هورموزیان بە كردەیی داخستبوو، هەروەها وتووێژەكانی ئاشتی لەگەڵ تاران لە شاری ئیسلام ئاباد شكستی هێنا.
ناتانیاهۆ مەرجی توند بۆ راگرتنی شەڕ دادەنێت و رایدەگەیەنێت: ئامانجمان هەڵوەشاندنەوەی حزبوڵا و کۆتاییهێنانە بە پیتاندنی یۆرانیۆم لە ئێران.
بنیامین نەتەنیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، پەیامێکی ڤیدیۆیی بڵاوکردەوە و تێیدا جەختی لەسەر بەردەوامی هێرشەکانی وڵاتەکەی بۆ سەر لوبنان و ئامادەباشی بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئێران کردەوە.
ناتانیاهۆ رایگەیاند، فەرمانی بە سوپا کردووە ناوچەی دابڕاو (Zone Buffer) لە باشووری لوبنان بەهێزتر بکەن. وتیشی: "هێزەکانمان لە گورزەکانیان بۆ سەر حزبوڵا بەردەوام دەبن و لە ئێستادا لە لێواری تێکشکاندنی تەواوەتی 'بنت جبێل' داین."
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ئاماژەی بەوەکرد، لە دانوستانەکاندا دوو ئامانجی سەرەکییان هەیە؛ یەکەمیان هەڵوەشاندنەوەی گرووپی حزبوڵا و دووەمیان هێنانەکایەی ئاشتییەکی بەردەوام کە تەنها لە رێگەی "هێز"ەوە بەدی دێت.
سەبارەت بە تاران، نەتەنیاهۆ ئاشکرایکرد، هێشتا زووە بزانرێت ئەنجامی کۆبوونەوەکان لەگەڵ ئێران بە چی دەگات، بەڵام جەختی کردەوە کە واشنتۆن بەردەوام وردەکاری پەیوەندییەکانی لەگەڵ تاران بە ئیسرائیل رادەگەیەنێت.
ئیسرائیل بە هەماهەنگی ئەمریکا هەوڵ دەدات بۆ دەرهێنانی مادە پیتێنراوەکان لە ناوخۆی ئێران و کار بۆ ئەوە دەکات توانای پیتاندنی ناوکی لە ناو خاکی ئەو وڵاتەدا بە یەکجاری هەڵبوەشێنێتەوە.
لە لایەکی دیکەوە، وتەبێژی سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، چاودێری وردی وتووێژەکانی راگرتنی شەڕ لەگەڵ ئێران دەکەن، بەڵام هۆشداریدا کە "ئەگەر پێویست بکات، سوپا بە هێز و خێراییەکی زۆرەوە ئامادەیە بۆ دەستپێکردنەوەی هێرشەکان."
لە سبەینێوە هەڵمەتی نۆژەنكردنەوەی رێگاوبانەكانی ناوشارو دەرەوەی شاری سلێمانی دەستپێدەكاتەوە.
لەیلا عومەر، سەرۆكی شارەوانی سلێمانی لەمیانی بەشداریکردنی لە ستیۆدیۆی هەشتی کوردسات نیوز رایگەیاند، جێگری سەرۆكی حكومەت فەرمانیكردوە، بە زووترین كات شەقامەكان نۆژەن بكرێنەوە گرفت و ئاستەنگەكانی هاتوچۆ چارەسەر بكرێن.
راشیگەیاند، لەمساڵدا بەهۆی بارانبارینی زۆرەوە بەشێكی زۆری شەقامەكان، چاڵی گەورەیان تێدا دروستبووە، ئەوەش ئاستەنگی بۆ هاتوچۆ دروستكردوە.
ئەمەش لە کاتێکدایە، بە مەبەستی چارەسەرکردنی گرفتەکانی هاتوچۆ و نۆژەنکردنەوەی ئەو شەقامانەی بەهۆی بارانبارین و هۆکارە جیاوازەکانەوە زیانیان پێگەیشتووە، ئەمڕۆ قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان، هەڵمەتێکی فراوان و خێرای بۆ چاککردنەوەی رێگاوبانەکانی ناو شار و دەرەوەی شاری سلێمانی راگەیاند.
لە کاتێکدا ئەمریکا گەمارۆ دەریاییەکانی سەر ئێران توندتر دەکات، کرملن رایدەگەیەنێت؛ شەڕی ئێران شەڕی ئەوان نییە.
دیمیتری پێسکۆڤ، وتەبێژی کۆشکی سەرۆکایەتی روسیا 'کرملن' رایگەیاند، روسیا بە هیچ شێوەیەک بەشدار نییە لەو ئۆپراسیۆنە سەربازییانەی لە ناو خاکی ئێراندا بەڕێوەدەچن و جەختی کردەوە: "ئەمە شەڕی ئێمە نییە."
پێسکۆڤ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ میدیا جیهانییەکان ئاشکرایکرد، مۆسکۆ هیچ پاڵپشتییەکی سەربازی پێشکەش بە تاران نەکردووە و لایەنێک نییە لەو ململانێیە.
روسیا دووبارە ئامادەیی خۆی نیشانداوە بۆ وەرگرتنی یۆرانیۆمی پیتێندراوی ئێران لەناو خاکی خۆیدا، وەک چارەسەرێک بۆ کەمکردنەوەی ئاڵۆزییە ئەتۆمییەکان.
وتەبێژی کرملن ئاماژەی بەوەکرد، ڤلادیمێر پوتن لە مێژە ئەم پێشنیازەی خستووەتە ڕوو، بەڵام لایەنی ئەمریکی رەتیکردووەتەوە و لە ئێستادا لەسەر مێزی گفتوگۆ نەماوە.
وتیشی: "ئێران ئامادەیە بۆ ئەم بژاردەیە، بەڵام ئەمریکا داواکاری و بەرژەوەندی تایبەتی خۆی هەیە، پێویستە بەرژەوەندی هەموو لایەنەکان یەکبخرێت بۆ گەیشتن بە رێککەوتن."
ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە کە چارەنووسی نزیکەی 440 کیلۆگرام لە یۆرانیۆمی پیتێندراو لە ناوخۆی ئێراندا بە نادیاری ماوەتەوە و بووەتە جێی نیگەرانی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی.
دەزگای ئاسایشی هەرێم لە راگەیەندراوێکی رەسمیدا، ئاماری ئەو هێرشە درۆنییانەی بڵاوکردەوە کە لە ماوەی 24 سەعاتی رابردوودا کراونەتە سەر چەند ناوچەیەکی جیاوازی هەرێمی کوردستان و بەهۆیەوە چەندین قوربانی لێکەوتووەتەوە.
دەزگای ئاسایشی هەرێم رایگەیاند، سەعات 5:15 خولەکی ئێوارەی دوێنێ سێشەممە، هێرشێکی درۆنی کراوەتە سەر کەمپی پەنابەران لە شاری کۆیە. هاوکات لە هەمان سەعاتدا، سێ هێرشی درۆنی تر کراونەتە سەر کەمپی پەنابەران لە ناحیەی (سورداش)، کە بەداخەوە لە ئەنجامی ئەو هێرشانەدا شەهیدێک و دوو بریندار هەبوون.
ئەوەشی خستەڕوو، دوای نیوەڕۆی ئەمڕۆ چوارشەممە سەعات 2:16 خولەک، هێرشێکی تری درۆنی کراوەتە سەر کەمپی پەنابەران لە ناحیەی (دێگەڵە)، بەڵام خۆشبەختانە هێرشەکەی ئەمڕۆ زیانی گیانی لێنەکەوتووەتەوە.
ئەم هێرشانە لە کاتێکدایە کە ناوچە سنورییەکان و کەمپی پەنابەران لە ماوەی رابردوودا چەندین جار رووبەڕووی هێرشی لەو شێوەیە بوونەتەوە و نیگەرانیی زۆری لای هاووڵاتییان و لایەنە پەیوەندیدارەکان دروستکردووە.
هێرشێكی چەكداری بۆسەر خوێندنگەیەک لە پارێزگایەكی باكوری كوردستان، 24كوژراو برینداری لێكەوتەوە.
موكەرەم ئونلوەر، پارێزگاری مەڕەش لە باكوری كوردستان رایگەیاند، خوێندكارێك بەچەك هێرشیكردوەتە سەر خوێندنگەیەكی شارەكە، لە ئەنجامدا مامۆستایەك و هەشت خوێندكار گیانیان لەدەستداوە و 15 كەسیش برینداربوون.
راشیگەیاندوە، ئەو خوێندكارە لەپۆلی هەشتی بنەڕەتی بووە و دوای رووداوەكەش خۆی كوشتووە، تائێستاش هۆكاری رووداوەكە نەزانراوە.
هاوكات یوسف تەكین، وەزیری پەروەردەی توركیا رایگەیاندوە، چوار سەرۆكی داواكاری گشتی راسپێردراون بۆ لێكۆڵینەوە لە رووداوەكە، بۆ ماوەی دوو رۆژیش خوێندن لەو خوێندنگەیە راگیراوە.
هەروەها كۆمەڵەی پزیشكانی دەروونی توركیاش لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بۆ ئەوەكردووە، رووداوە توندوتیژییەكانی نێو خوێندنگەكان رەنگدانەوەی رەوشی ئابوری و كۆمەڵایەتین، ئەوەش مەترسی سەرهەڵدانی ئەو جۆرە ڕووداوانە زیاد دەكات.
رۆژی سێشەممەی رابردووش، لەشاری رەحا هێرشكرایەسەر ئامادەیی پیشەیی تەكنیكی، بەهۆیەوە 16 كەس برینداربوون، هێرشەكەش لەلایەن خوێندكارێكی پێشووی ئامادەییەكەوە ئەنجامدرا.
قوباد تاڵەبانی هەڵمەتێکی گەورەی بۆ چاککردنەوەی رێگاوبانەکانی سلێمانی راگەیاند.
بە مەبەستی چارەسەرکردنی گرفتەکانی هاتوچۆ و نۆژەنکردنەوەی ئەو شەقامانەی بەهۆی بارانبارین و هۆکارە جیاوازەکانەوە زیانیان پێگەیشتووە، قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان، هەڵمەتێکی فراوان و خێرای بۆ چاککردنەوەی رێگاوبانەکانی ناو شار و دەرەوەی شاری سلێمانی راگەیاند.
قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتییەکانی شارەوانی و رێگاوبان، بڕیاردرا لە بەیانییەوە هەڵمەتەکە لە ناو شاری سلێمانییەوە دەستپێبکات و پاشان رێگا سەرەکییەکانی دەرەوەی شار بگرێتەوە. هەروەها جەختکرایەوە لەسەر دەستپێکردنی چەند پڕۆژەیەکی نوێی شەقام کە پێشتر بڕیاریان لەسەر دراوە.
بۆ یەکەمجاریش، شارەوانی سلێمانی ئەپڵیکەیشنێکی تایبەت دەخاتەگەڕ، کە لە هەفتەی داهاتووەوە هاووڵاتییان دەتوانن لە رێگەیەوە شوێنی چاڵ و خراپیی شەقامەکان بنێرن، تا تیمەکانی نۆژەنکردنەوە بە خێرایی بگەنە شوێنەکە و چارەسەری بکەن.
لە ترسی ترەمپ و جەنگی ئێران؛ ئەوروپا بەرەو دروستکردنی "ناتۆیەکی ناوخۆیی" و گەڕانەوەی "سەربازیی زۆرەملێ" هەنگاو دەنێت.
رۆژنامەی 'وۆڵ ستریت جۆرناڵ'ـی ئەمریکی لە تاپۆرتێکی نوێدا ئاشکرای دەکات، وڵاتانی ئەوروپا سەرقاڵی داڕشتنی "پلانێکی نائاسایین" بۆ پاراستنی کیشوەرەکە بە توانای ناوخۆیی خۆیان، ئەمەش وەک وەڵامێک بۆ هەڕەشە جددییەکانی دۆناڵد ترەمپ بۆ کشانەوە لە ناتۆ.
بەپێی راپۆرتەکە، گۆڕانکارییە گەورەکە لە هەڵوێستی (فرێدریش مێرتس، راوێژکاری ئەڵمانیاوە دەستی پێکردووە؛ ئەڵمانیا کە پێشتر گەورەترین داکۆکیکار بوو لە مانەوەی ئەمریکا وەک پارێزەری ئەوروپا، ئێستا گومانی لە متمانەپێکراوی واشنتۆن هەیە و پاڵپشتی لە دروستکردنی "هاوپەیمانیی ویستراوەکان" لە ناو ناتۆدا دەکات، کە فەرەنسا، بەریتانیا، پۆڵەندا و کەنەداش دەگرێتەوە.
رۆژنامەکە ئاماژە بەوە دەکات، ئەم پلانە لە ساڵی 2025ـەوە بیرۆکەی بۆ دانراوە، بەڵام دوای هەڕەشەکانی ترەمپ بۆ کۆنتڕۆڵکردنی "گرینلاند" و پاشانیش رەتکردنەوەی هاوکاریی سەربازیی ئەوروپا بۆ ئەمریکا لە جەنگی دژی ئێراندا، پرۆسەکە خێراتر بووە، ترەمپ رەتکردنەوەی هاوکاریی ئەوروپییەکانی بە "شەرمەزارییەک کە نا سڕێتەوە" ناوبردووە.
وۆڵ ستریت جۆرناڵ ئاشکرایکردووە، پلانە نوێیەکە تەنها لە چوارچێوەی بیرۆکەدا نەماوەتەوە، بەڵکو ئەوروپییەکان کار دەکەن بۆ گەڕانەوەی سیستمی سەربازیی زۆرەملێ.
هەروەها گرتنەدەستی فەرماندەیی سیستمی بەرگریی ئاسمانی و موشەکیی ناتۆ و پەرەپێدانی پیشەسازیی سەربازی لە بوارەکانی بۆشایی ئاسمان ، هەواڵگری و کەشتییە ئاسمانییەکان بۆ پڕکردنەوەی شوێنپێی ئەمریکا، یەکێکی ترن لە پلانەکانی ئەوروپا.
ئەم جوڵانەی ئەوروپا نیشانەی قۆناغێکی نوێیە کە تێیدا کیشوەرە پیرەکە هەوڵ دەدات کلیلی پاراستنی سنورەکانی لە چنگە پۆڵایینەکانی واشنتۆن دەربهێنێت و خۆی بۆ "خراپترین ئەگەر" ئامادە بکات.
ترەمپ: لەگەڵ چین گەیشتووینەتە رێککەوتن و گەروی هورمز بە هەمیشەیی کراوە دەبێت
لە پەیامێکی کتوپڕدا بۆ جیهان ترەمپ کۆتایی بە هەڕەشەکانی سەر گەروی هورمز هێنا و "بەڵێنە گەورەکەی" چینیشی بەرانبەر ئێران ئاشکراکرد.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، واشنتۆن و پەکین لەسەر چەند پرسێکی هەستیار رێککەوتوون و جەختیشیکردەوە، چیتر رێگە نادرێت گەروی هورمز بەڕووی جیهاندا دابخرێت.
لە پۆستێکدا لە هەژماری تایبەتی خۆی لە سۆشیاڵ تروس دۆناڵد ترەمپ ئاشکرایکرد، رێککەوتنی وڵاتەکەی لەگەڵ ئێران نزیکبووەتەوە و ئاماژەی بەوەشکرد، لایەنی چینی زۆر دڵخۆشن بەوەی کە ئەو کار دەکات بۆ کردنەوەی گەروی هورمز بە شێوەیەکی هەمیشەیی.
ترەمپ نووسیویەتی: "ئێمە گەروی هورمز بۆ تەواوی جیهان دەکەینەوە و ئەم کارەش بۆ هەمیشە بەو شێوەیە دەمێنێتەوە،" ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی هەر هەڕەشەیەک بۆ داخستنی ئەو رێڕەوە ئاوییە ستراتیژییەی جیهان.
لە لایەکی تریشەوە، سەرۆکی ئەمریکا باسی لە هەماهەنگییەکانی لەگەڵ شی جین پینگ، سەرۆکی چین کرد و وتی: "چین رەزامەندی نیشانداوە کە هیچ جۆرە چەکێک بۆ ئێران نەنێرێت،" ئاماژەی بەوەشکرد، پەیوەندییەکی "ناوازەی" لەگەڵ سەرۆکی چین هەیە و دووپاتیکردەوە، بژاردەی دیپلۆماسی و رێککەوتن زۆر باشترە لە جەنگ، هەرچەندە وتیشی: "ئەگەر ناچار بین، ئێمە لە هەموو لایەک باشتر دەجەنگین."
ئەم لێدوانانەی ترەمپ دوای ئەوە دێت کە پێشتر رایگەیاندبوو، نامەیەکی "ناوازە"ی لەلایەن شی جین پینگەوە پێگەیشتووە، کە تێیدا سەرۆکی چین ئەو دەنگۆیانەی رەتکردووەتەوە، باس لە ناردنی چەک بۆ تاران دەکەن لەلایەن وڵاتەکەیەوە.
رێكخراوێكی نێودەوڵەتی پێشبینی دەكات ئابووری عیراق لە ماوەی ئەمساڵدا بە رێژەی 6.8% پاشەكشە بكات و هۆكارەكەشی ئاشكرا دەكات
سندوقی نەختی نێودەوڵەتی لە نوێترین راپۆرتیدا هۆشداری دەدات ئابووری عیراق لەماوەی ئەساڵدا روبەڕووی پاشەكشەیەكی گەورە دەبێتەوە، بەپێی پێشبینییەكانی ئەو دامەزراوە داراییە، بەهۆی ئاڵۆزییەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و مەترسییەكانی سەر هێڵە دەریاییەكان، گەشەی بەرهەمی ناوخۆیی عیراق بە رێژەی 6.8% كەمدەكات.
ئاماژەی بەوەشكردووە، بەردەوامی گرژییەكان لە ناوچەكە كاریگەری راستەوخۆی كردووەتەسەر جوڵەی كەشتییە نەوتهەڵگرەكان لە گەرووی هورمز، ئەوەش بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی تێچووی گواستنەوە و دڵنیایی و دروستبوونی ئاستەنگ لە هەناردەكردنی نەوت كە سەرچاوەی سەرەكی داهاتی عیراقە.
دامەزراوەكە دەشڵێت، هەرچەندە نرخی نەوت لە بەرزبوونەوەدایە، بەڵام ئەوە بۆ عیراق یارمەتیدەر نییە، چونكە تێچووی هاوردەكردنی كاڵا و پێداویستییەكان بەرز دەبێتەوە و گوزەرانی هاووڵاتیانیش قورستر دەكات، چونكە خەرجییەكانی حكومەت زیاتر دەكات.
سندوقی نەختی نێودەوڵەتی راشیگەیاندووە، عیراق لەبەردەم فشارێكی دوولایەندایە، لە لایەك مەترسی كەمبوونەوەی داهاتی نەوت و لە لایەكی تریش بەرزبوونەوەی خەرجییەكانی حكومەتە بۆ رووبەڕووبوونەوەی قەیرانەكان.