ئەیال زامیر، سەرۆک ئەرکانی ئیسرائیل رایگەیاند، سوپای وڵآتەکەی لە ئامادەباشی تەواودایە و هەوڵی ئێران بۆ سەپاندنی هاوکێشە و گۆڕینی واقیع شکست دەهێنێت، ئاماژەی بەوەشکرد ئەو هێرشەی کردیانە سەر ئێران، سەرەتایەکە بۆ هێرشی نوێی توندتر و فراوانتر.
ئەیال زامیر، رایگەیاند، ئەوان لە ئامادەباشییەکی تەواودان و لە هەر شوێنێک مەترسییەک هەبێت لەسەریان دەستنیشانی دەکەن و چۆنیان بوێت مامەڵەی لەگەڵدا دەکەن.
ناوبراو ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەو هێرشانەی رۆژی دووشەممە کردیانە سەر ئێران تەنها سەرەتایەک بووە بۆ هێرشی نوێی فراوان و توندتر.
لەبارەی حزبوڵاشەوە دەڵێت؛ بەردەوام دەبن لە چالاکییەکان و زیانگەیاندن بە حزبوڵا و پاراستنی شارۆچکەکانی باکور.
جەختیشیکردوەتەوە، سوپای وڵاتەکەی لە رەوشی تەواوی ئامادەباشیدایە بۆ لێدانی توند لە ئێران و پاراستنی بەرژەوندییەکانیان لە هەرشوێنێک بێت.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیران پێشوازیکرد لە ئالیسیا ڕیکۆ پێرێز، باڵیۆزی ئیسپانیا لە عیراق و پێکەوە لەبارەی چەند پرسێکی جێی بایەخی هەردوولا گفتوگۆیان کرد.
لە کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی سێشەمە (9/6/2026) بەڕێوەچوو باس لە پێویستیی پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی نێوان هەرێمی کورستان و وڵاتی ئیسپانیا کرا، هەردوولا هاوڕابوون کە دەرفەتی گونجاو هەیە بۆ ئەوەی بە تایبەت لە بوارەکانی کشتوکاڵ و گەشتوگوزار و کلتووریدا ئاستی پەیوەندییەکان پتەوتر بکرێت.
لە تەوەرێکی دیکەدا گفتوگۆ لەبارەی پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و بەغداد کرا، لەمبارەیەوە هەردوولا هاوڕابوون حکومەتی نوێی عیراق دەبێت گرنگی بە گەشەپێدانی ئابووری بدات و لەم چوارچێوەیەشدا هەردوو حکومەتی عیراق و حکومەتی هەرێم دەبێت پێکەوە هەماهەنگ و هاوکاربن، بە جۆرێک هاوکات لەگەڵ چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوانیان پێکەوە کار بکەن بۆ گەشەپێدانی ئابووری و باشترکردنی ژیان و گوزەرانی هاوڵاتییان.
لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا ئاڵوگۆڕی بیروڕا کرا سەبارەت بە دواین پێشهاتەکانی ناوچەکە، لەمبارەیەشەوە هەردوولا هاوڕابوون وڵاتانی ناوچەکە و کۆمەڵگای نێودەوڵەتی دەبێت هاوکاربن بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕ و ئاڵۆزییەکان و گەیشتن بە رێککەوتنێک کە ئاشتی و سەقامگیری لێ بکەوێتەوە.
رۆژنامەی "فاینانشاڵ تایمز" رایدەگەیەنێت، سەرەڕای ئەوەی بەرپرسانی ئەمریکا جەخت لە ئاسایی پەیوەندییەکانی نێوان دۆناڵد ترەمپ و بنیامین نەتەنیاهۆ دەکەنەوە، بەڵام پێدەچێت گرژی کەوتبێتە نێوانیان.
رۆژنامەی "فاینانشاڵ تایمز"ی بەریتانی لە راپۆرتێکدا ئاشکرایکردووە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بەدوای دۆزینەوەی ستراتیژییەکدا دەگەڕێت بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتنێکی ئاشتی لەگەڵ تاران، لە بەرانبەردا بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل وەک بەربەستێک لەبەردەم ئەم پلانەدا دەبینرێت.
سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ 'فاینانشاڵ تایمز' رایگەیاندووە، "من هەموو بڕیارەکان دەدەم، ناتانیاهۆ بڕیاردەر نییە"، ئەوەش دوای ئەوە هات، کە ئێران هێرشیکردە سەر ئیسرائیل و واشنتۆنیش رەتیکردەوە بەشداری لە هێرشی پێچەوانەی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران بکات و تەنها بەرگریی ئاسمانی بۆ پاراستنی هێزەکانی خۆی بەکارهێنا.
جێی ئاماژەیە شارەزایان هۆشداری دەدەن؛ کە هەر رێککەوتنێک لە نێوان واشنتۆن و تاراندا ئیمزا بکرێت، 'زۆر لەرزۆک دەبێت'، چونکە سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بەهۆی فشارە ناوخۆییەکانی و مەترسییەکانی حزبوڵا، ئامادەیە لە هەر کاتێکدا بێت رێککەوتنەکە تێکبدات.
هێزەکانی ئیسرائیل تەلبەندی نوێ لە سنوری گوندەکانی پارێزگای قونەیترە جێگیر دەکەن و بەردەوامن لە دابەشکردنی زەوییەکان و دروستکردنی ترس لای دانیشتوانی ناوچەکە.
روانگەی سوری رایگەیاندوە، هێزەکانی ئیسرائیل تۆڕێکی نوێی تەلبەندیان لە نزیک شارۆچکەی رەفید لە گوندەواری باشووری قونەیترە درێژ کردەوە، ئەم هەنگاوەش ترسی فراوانبوونی ناوچەی دابڕاوی لەسەر درێژایی هێڵی سنوری لێکەوتووەتەوە.
بەپێی راپۆرتێکی روانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ، ئەم کارە لە چوارچێوەی پرۆسە ئەندازیاری و قایمکاریانەدایە کە ئیسرائیل لەسەر هێڵی سنوریی لە نزیک بەرزایەکانی جۆلان ئەنجامی دەدات.
روانگەی سووری ئاماژەی بەوەش کردووە، کارەکان جێگیرکردنی پایەی ئاسنین و دروستکردنی بەربەستی خۆڵین لە خاڵەکانی نزیک هێڵی راگرتنی شەڕ لەخۆدەگرێت، ئەمەش نیشانەی هەوڵەکانی ئیسرائیلە بۆ توندکردنەوەی چاودێریی مەیدانی و فراوانکردنی ئەو هێڵە جیاکەرەوەیەی کە لە نێوان گوندەکانی سووریا و بەرزاییەکانی جۆلاندایە.
لەلایەکی دیکەوە، ناوچە سنوورییەکانی گوندەکانی قونەیترە بە بەردەوامی بینەری جوڵەی سەربازیی هێزەکانی ئیسرائیلن، کە خۆی لە کێڵان و تێکدانی زەوییە کشتوکاڵییەکان و کێشانی رێگای ئەمنیی نوێدا دەبینێتەوە.
ئەم گۆڕانکارییە مەیدانییانە بوونەتە هۆی دروستبوونی دڵڕاوکێی بەردەوام لای دانیشتووانی ناوچەکە، بەهۆی ترسیان لە داگیرکردنی پلەبەپەلی زەوییە سنوورییەکان و سەپاندنی واقیعێکی نوێ کە رێگری لە جووڵەی ئازادانەی جوتیارانی نوچەکە بکات.
فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) رایگەیاند، دوو فڕۆکەوانی هێلیکۆپتەرێکی جەنگی لە جۆری "ئەپاچی" بە سەلامەتی رزگارکراون، دوای ئەوەی فڕۆکەکەیان لە کاتی دەوریەیەکی چاودێریدا لە ئاوە هەرێمییەکانی نزیک گەروی هورمز کەوتە خوارەوە.
هاوکات دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا دووپاتی کردەوە کە فڕۆکەوانەکان باشن و زیانیان پێنەگەیشتووە، و هۆکاری روداوەکەش لەژێر لێکۆڵینەوەدایە.
ئەم روداوە لە کاتێکدایە کە ناوچەکە ئاگربەستێکی لەرزۆک بەخۆوە دەبینێت، دوای ئەوەی ئێران و ئیسرائیل لەسەر داواکاری ترەمپ هێرشە متمانەپێکراوەکانیان بۆ سەر یەکتر راگرت، لە نێوەندی هەوڵەکانی واشنتۆن بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێک لەگەڵ تاران بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕەکە.

دارایی هەرێم دەڵێت، پابەند بوون بە گواستنەوەی پشكی گەنجینەی فیدراڵی و لە بەرانبەریشدا عیراق پارەی موچەی لە ساڵی 2025 تەنها بۆ 10 مانگ ناردووە.
وەزارەتی دارایی هەرێم لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، حكومەتی هەرێم هەمیشە ئامادەیی نیشانداوە بۆ چارەسەركردنی هەر تێبینی یان یەكلاكردنەوەیەك و تەواوی ئەو پابەندییانەشی جێبەجێكردووە كە لە یاسای كارگێڕی دارایی و یاسای بودجەی گشتی فیدراڵی بۆ ساڵانی 2023 و 2024و 2025دا هاتوون.
راشیگەیاندووە، حكومەتی هەرێم پابەند بووە بە گواستنەوەی پشكی گەنجینەی فیدراڵی لە ساڵی 2025، بەپێی ئەو رێككەوتنەی لەگەڵ حكومەتی پێشوو ئیمزاكرابوو، بەڵام لە بەرانبەردا پارەی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم و ناردنی شایستە داراییەكانی تەنها بۆ ماوەی 10 مانگ لەو ساڵەدا نێردراوە و موچەی مانگەكانی تشرینی دووەم و كانوونی یەكەم رەوانە نەكراوە، بەڵام موچەی فەرمانبەرانی دامەزراوەكانی تری عیراق لەو دوو مانگەدا خەرجكراوە.
لە بەشێكی تری رونكردنەوەكەدا هاتووە، لەمساڵدا بەپێی رێككەوتنی نێوان هەردوولا، پشكی داهاتە نانەوتییەكانی هەرێم تا مانگی ئایار گواستراوەتەوە، بەڵام داهاتی مانگەكانی ئادار و نیسان، بەهۆی شەڕی ناوچەكە و نەگەیشتنە رێككەوتن لەسەر جێبەجێكردنی سیستمی ئەسیكۆدا، دابەزینێكی بەرچاویان تۆماركرد، ئەوەش وەك ئامرازێك بۆ سەپاندنی گەمارۆی ئابووری بەسەر هەرێمدا بەكارهێنرا.
لە پێنج مانگی رابردوودا داهاتی گومرگی عیراق ترلیۆنێك و 500 ملیار دیناری تێپەڕاندووە و بەرێژەی 80% زیادیكردووە.
سامر قاسم داود بەڕێوەبەری دەستەی گشتیی گومرگی عیراق بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاندووە، لە پێنج مانگی رابردوودا داهاتیان گەیشتووەتە زیاتر لە یەك ترلیۆن و 500 ملیار دینار، كە 80% بەراورد بە هەمان ماوەی ساڵی رابردوو زیادیكردووە.
وتیشی، ئامادەكاری دەكەن بۆ دەستپێكردنی كۆتا قۆناغی جێبەجێكردنی پرۆژەی یەك پەنجەرە، لە سەرەتای مانگی تەممووزی داهاتوودا.
بە وتەی بەڕێوەبەری دەستی گشتی گومرگی عیراق، لە رێی سەكۆی ئەلیكترۆنی یەكگرتوو كار دەكەن بۆ خێراكردنی پێناسی گومرگیی و رێگریكردن لە ساختەكاری و گەندەڵی و كەمكردنەوەی رۆتین.
لە ئیستەنبوڵ 13 كەس بە تۆمەتی پەیوەندی بە گروپی تیرۆریستی داعشەوە دەستگیركران و پروپاگەندەیان بۆئەو گروپە تیرۆریستییە كردووە.
بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی ئیستەنبوڵ رایگەیاند، بە هەماهەنگی لەگەڵ سەرۆكایەتی داواكاری گشتی كۆماریی ئیستەنبوڵ، ئۆپراسیۆنێكیان بۆ ئاشكراكردن و رێگریكردن لە چالاكییەكانی داعش ئەنجامداوە و بەهۆیەوە 13 گومانلێكراویان دەستگیركردووە، كە پەیوەندییان بە گروپی تیرۆریستی داعشەوە هەبووە و لە رێگەی كەناڵ و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكانەوە پڕوپاگەندەیان بۆ ئەو گروپە تیریستییە كردووە.
ئاماژەی بەوەشكردووە، لێكۆڵینەوە لە دۆسێی ئەو تۆمەتبارانە بەردەوامە و دۆسێكانیشیان رەوانەی لقی هەواڵگریی ئاسایشی ئیستەنبوڵ كراوە.
پێشبینی دەكرێت لە ماوەی دوو رۆژی داهاتوودا هەشت پارێزگای عیراق پلەكانی گەرما بەرزببنەوە و بگەنە 50 پلە.
دەستەی كەشناسی عیراق لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، لە دوو رۆژی داهاتوودا پلەكانی گەرما زیاتر بەرز دەبنەوە و لە هەشت پارێزگای عیراق پلەكانی گەرما دەگەنە 50 پلە، بەڵام لە رۆژی هەینییەوە پلەكانی گەرما لە چەند ناوچەیەكی عیراق كەمێك دادەبەزن.
ئاماژەی بەوەشكردووە، بۆ رۆژی شەممە جارێكی تر پلەكانی گەرما لە ناوەڕاست و باكور ماناوەند دەبێت و لە ناوچەكانی تر روو لە بەرزبوونەوە دەكات.
بەڕێوەبەرایەتیی رێکخستنی پسوولەی خۆراکی هەولێر، ئاگادارییەکی گرنگی ئاڕاستەی هاووڵاتیانی شاری هەولێر کرد و رایگەیاندم، دوای چاوەڕوانییەکی زۆر، پرۆسەی زیادکردنی منداڵانی خوار تەمەن (12) ساڵ بۆ سەر پسوولەی خۆراک لە رێگەی سیستەمی ئەلیکترۆنییەوە دەستیپێکردووەتەوە.
بەپێی راگەیەندراوەکەی بەڕێوەبەرایەتییەکە، لە ئێستادا هاووڵاتیان دەتوانن ناوی منداڵەکانیان لە رێگەی سیستەمەکەوە تۆمار بکەن.
هەروەها ئاماژە بەوە دراوە کە هەر هاووڵاتییەک لە کاتی تۆمارکردنی ناوی منداڵەکەیدا لە سیستەمە ئەلیکترۆنییەکەدا روبەڕوی هەر کێشەیەک بووەوە، دەتوانێت سەردانی تەلاری بەڕێوەبەرایەتیی رێکخستنی پسوولەی خۆراکی هەولێر بکات، بە مەبەستی پێشکەشکردنی ئاسانکاری و جێبەجێکردنی پرۆسەی تۆمارکردنەکە.
هەر بەپیی راگەیەنراوەکە، بۆ تەواوکردنی پرۆسەی تۆمارکردنی ناوی منداڵان و ئەنجامدانی پرۆسەی پارەدانی ئەلیکترۆنی، پێویستە هاووڵاتیان یەکێک لەم ڤیزە کارتانەی لابێت: ڤیزە کارتی بانکی باشور، یان ڤیزە کارتی کیو کارت
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق، پەیامێکی سەرەخۆشیی ئاڕاستەی بنەماڵەی رۆژنامەنووس هەڵکەوت عەزیز کرد و دەڵێت: میدیای کوردی و عیراقی بە کۆچی دوایی کاکە هەڵکەوت، رۆژنامەنووسێکی راستگۆی لەدەستدا.
دەقی پەیماکە:
بەڕێزان خوشک و برایان لە تۆڕی میدیایی روداو
کەسوکار و هاوپیشەکانی کۆچکردوو
بەداخەوە هەواڵی کۆچی دوایی راگەیاندنکاری دڵسۆز (هەڵکەوت عەزیز)م بیست.
میدیای کوردی و عیراقی بە کۆچی دوایی کاکە هەڵکەوت، رۆژنامەنووسێکی ڕاستگۆی لەدەستدا کە لە ڕووماڵی سیاسی و رۆژنامەگەریی مەیدانیدا پێشەنگ و لێهاتووانە پێشهات و گۆڕانکارییەکانی ناوەندی بڕیاری عێراقی دەگەیاند.
پرسە و سەرەخۆشی و هاوخەمی ئاراستەی ئێوەی بەڕێز و خانەوادە و کەسوکاری و هەموو میدیاکاران دەکەم. لە خوای گەورە داواکارم کۆچکردوو بە بەهەشت شاد بکات و سەبووری و ئارامیش بە هەموو لایەک ببەخشێت.
د. عبدولـلەتیف جەمال رەشید
فەریق دکتۆر عودەی سەمیر، بەڕێوەبەری گشتیی هاتوچۆی عیراق رایگەیاند، لە پێناو کەمکردنەوەی روداوەکان و بەکارهێنانی توانای خۆیی، هێڵکاریی شەقامەکان و دیاریکردنی "خاڵە رەشەکان" ئەنجامدراون، هەروەها لە ئێستادا راپەڕاندنی مامەڵەی هاووڵاتییان لە نیو سەعات تێپەڕ ناکات.
بەڕێوەبەری هاتوچۆ هۆشداریی دا کە ژمارەی ئۆتۆمبێلەکان لە هەندێک ناوچەدا 300% لە توانای رێگاوبانەکان زیاترە.
ئاشکرایکرد لە نیوەی یەکەمی ئەمساڵدا زیاتر لە 45 هەزار سەرپێچی هاتوچۆ و 157 حاڵەتی شۆفێریکردن لەژێر کاریگەریی کحولدا تۆمارکراون.
ئاماژەی بەوەشدا کە بەکارهێنانی مۆبایل لە کاتی لێخوڕیندا کەمبووەتەوە، بەڵام "خێرا لێخوڕینی زۆر" هێشتا هۆکاری سەرەکیی روداوەکانە.

جی دی فانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردەوە کە ویلایەتە یەکگرتووەکان بەردەوام دەبێت لە هەوڵەکانی بۆ واژۆکردنی رێککەوتنێکی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران، جا چ ئیسرائیل بیەوێ یان نا.
فانس بە تۆڕی "فۆکس نیوز"ی ئەمریکی راگەیاندوە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا پێیوایە کە: دەکرێت بگەنە رێککەوتنێکی درێژخایەن سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران، ئەو لەمەدا لەسەر هەقە.
فانس ئاماژەی بەوەش کرد: رەنگە ئەمە بە دڵی ئیسرائیل بێت یان بە دڵی نەبێت بەڵام ئێمە پێمانوایە ئەمە لە بەرژەوەندی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکادایە.
پێشتریش ترەمپ ئەوەی بەدوور زانیبوو کە ئیسرائیل گرژیی نوێ لە ناوچەکەدا دروستبکات یان هێرشەکانی بۆ سەر ئێران دەستپێبکاتەوە و وتبووی: پێموانییە ئەوە روبدات، کارەکان زۆر بە باشی بەڕێوەدەچن و ئێران ئەوە دەکات کە پێویستە ئەنجامی بدات
هاوکات میدیاکانی ئەمریکا بڵاویانکردبووەوە، ترەمپ هۆشداریی داوەتە بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل کە واشنتن لە چوارچێوەی هیچ ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی نوێدا دژی ئێران پشتگیریی ئیسرائیل ناکات، ئەمەش دوای ئەو هێرشانەی ئیسرائیل بۆ سەر چەند ناوچەیەک لە ئێران لە دوێنێ دووشەممەدا ئەنجامی دابوون

نوێنەری ئێران لە نەتەوە یەكگرتووەكان دەڵێت، دانوستان لە رێگەی پاكستانەوە بەردەوامە، بەڵام هێشتا نەگەیشتوونەتە قۆناغی كۆتایی بۆ رێككەوتن.
ئەمیرسەعید ئیرەوانی نوێنەری ئێران لە نەتەوە یەكگرتووەكان رایگەیاند، گۆڕینەوەی پەیام و بیروڕاكان لە نێوان ئێران و ئەمریكا بۆ گەیشتن بە دەقێكی كۆتایی بە مەبەستی رێككەوتن لە رێگەی پاكستانەوە تائێستاش بەردەوامە.
وتیشی، هێشتا لەگەڵ واشنتۆن نەگەیشتوونەتە دەقی كۆتایی لەبارەی رێككەوتن و بەدواداچوونیش بۆ سەرنج و بیروڕاكان دەكەن و ئومێدەوارن تا كۆتایی ئەم مانگە بگەنە ئەنجام.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئەمڕۆ سێشەممە، جەختی کردەوە کە وڵاتەکەی لە ئێستادا سەرقاڵی دانوستانە لەگەڵ ئێران، ئاماژەی بەوەش کرد کە تاران دەیەوێت بگاتە رێککەوتنێکی زۆر باش.
تۆڕی هەواڵی "سی ئێن ئێن" لە زاری ترەمپەوە بڵاویکردەوە: ئێستا لەگەڵ ئێرانییەکاندا لە دانوستانداین و ئەوان دەیانەوێت بگەنە رێککەوتنێکی زۆر باش، هەروەها دووپاتی کردەوە کە: ئێرانییەکان ئامادەن هەموو شتێکمان پێبدەن و ئامادەن لەوەی کە چەکی ئەتۆمییان دەستنەکەوێت.
ترامپ راشیگەیاند: نرخی نەوت دادەبەزێت کاتێک لە ئایندیەکی زۆر نزیکدا سەرکوتنی تەواوەتی خۆمان بەسەر ئێراندا رادەگەیەنین.
بڕیاردرا لە ماوەی دوو رۆژدا سەرجەم حاجیانی هەرێمی كوردستان لە وڵاتی سعودیەوە بگەڕێندرێنەوە و ئەمڕۆش دوو گەشتی گەڕانەوەی حاجیان لە مەدینەوە بۆ سلێمانی رێكدەخرێت.
كاروان ستونی، وتەبێژی حەج و عومرەی كوردستان رایگەیاند، دوای بڕیاری دەسەڵاتی فڕۆكەوانی مەدەنی عیراق بۆ كردنەوەی ئاسمانی وڵات بە ڕووی گەشتەكاندا، بڕیاردراوە گەشتە ئاسمانییەكان ئاسایی ببنەوە و سەرجەم حاجیانی كوردستان لە ماوەی دوو رۆژدا بەڕێگەی ئاسمانی بگەڕێنەوە هەرێم.
لەو چوارچێوەیەدا، بەشی پەیوەندییە گشتییەكان و راگەیاندنی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی لە سلێمانی ئاشكرایكرد، گەشتەكانی گەڕانەوە بەپێی خشتەی هێڵی ئاسمانی عیراقی بەردەوام دەبن و ئەمڕۆ سێشەممە دوو گەشتی راستەوخۆ لە مەدینەوە بۆ سلێمانی بۆ گواستنەوەی حاجیان ئەنجام دەدرێن.