ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق كۆبوونەوەیەكی نائاسایی تایبەت بە گفتوگۆكردن لەبارەی شەڕی نێوان ئیسرائیل و ئێران ئەنجام دەدات.

بەپێی راگەیەندراوێكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، بڕیارە ئەمڕۆ ئەنجومەنی نوێنەران كۆبونەوەیەكی نائاسایی ئەنجام بدات، بۆ گفتوگۆكردن لەبارەی هێرشەكانی ئیسرائیل بۆسەر ئێران و بەزاندنی سەروەری عیراق لەلایەن ئیسرائیلیەوە. 

پێشتریش بەشێك لە ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق داوای كۆبوونەوەیەكی نائاساییان كردبوو، لەبارەی هێرشەكانی ئیسرائیل بۆسەر ئێران و بەكارهێنانی ئاسمان و پێشێلكردنی سەروەری عیراق لەلایەن ئیسرائیلەوە.

ژمارەیەك هاووڵاتی هەرێمی كوردستان دوای ئەوەی لە دورگەی كیش لە باشوری ئێران گیرخواردبوو لە دوورگەی كیش گەڕێنرانەوە هەرێمی كوردستان.

سروە رەسوڵ، بەرێوەبەری ناوەندی هاوبەشی هەماهەنگی قەیرانەكانی هەرێم بە كوردسات نیوزی راگەیاند، 80 هاووڵاتی هەرێمی كوردستان و عیراق، بەهۆی راگرتنی گەشتی ئاسمانی لە دوورگەی كیش لە ئێران گیریانخواردبوو گەرێنرانەوە بۆ هەرێمی كوردستان.

 وتیشی، ئەو كەسانە 76 هاووڵاتی كورد و چوار هاووڵاتی عەرەب بوو، بە كەشتی گەشتیاری لە دوورگەی كێشەوە گەیەنراونەتە بەندەری بەسرەو لەوێشەوە گەرێنراونەتەوە بۆ هەرێمی كوردستان، پرۆسەی گەڕانەوەی ئەو هاووڵاتییانەش 72 سەعاتی خایاندووە.

 

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ دووشەممە پێداگری کرد لەسەر ئەوەی کە ئەمریکا و سەرۆکەکەی دۆناڵد ترامپ دەتوانن بە "تەلەفۆنێک" هێرشەکانی ئیسرائیل بوەستێنن.

وەزیری دەرەوەی ئێران لە پلاتفۆرمی "ئێکس"دا نووسی: "تەلەفۆنێک لە واشنتۆنەوە بەسە بۆ راگرتنی جەنگی ئیسرائیلی و خۆشکردنی رێگا بۆ گەڕانەوە بۆ دیپلۆماسی."

عراقچی زیادی کرد کە وڵاتەکەی جەنگی دەستپێنەکردووە، بەڵام "ئامادەین تا کۆتایی شەڕ بکەین"، جەختی لەوەشکردەوە کە "وەڵامی ئێران بۆ ئیسرائیل بەردەوامە تا کاتێک هێرشەکانی ئیسرائیل بەردەوامن."

وەزیری دەرەوەی ئێران هۆشداری لە تێکەڵبوونی ئەمریکا لە جەنگەکە داو وتی ئەمەش "هەموو هیوایەک لە چارەسەری دانوستانە لەناو دەبات و دەرئەنجامە خراپەکانی پێشبینینەکراو و لەوانەیە کارەساتبار بۆ ئاسایشی ناوچەیی و ئابووری جیهانی بهێنێت."

ئیڤی دفرین، وتەبێژی سوپای ئیسرائیل، لە پلاتفۆرمی "ئێکس"دا راگەیاند: "فڕۆکە جەنگیەکانی هێزی ئاسمانی ئیسرائیل، بە ڕێنمایی هەواڵگری، هێرشیان کردە سەر بنکە فەرماندەییەکانی سوپای پاسدارانی ئێران."

وەزارەتی تەندروستی هەرێمی کوردستان رایگەیاند کەیسێکی نوێی تای خوێنبەربوون لە شاری سلێمانی تۆمارکراوە.

بەپێی راگەیەندراوی وەزارەتەکە، تووشبووەکە پیاوێکی 41 ساڵەی دانیشتووی گەڕەکی چوارچرای سلێمانییە کە لەرێگای سەربڕینی ئاژەڵەوە تووشبووە.

وەزارەتی تەندروستی رایگەیاند: "دوای گومانلێکردن بە نەخۆشی تای خوێنبەربوون و بوونی نیشانەکانی، چەندین رێکاری دەستنیشانکردن و چارەسەری پزیشکی گیراوەتەبەر."

نەخۆشەکە لە ئێستادا لەژێر چاودێری پزیشکی لە نەخۆشخانە خەوێندراوە و چارەسەر وەردەگرێت، بەپێی راگەیەندراوەکە "تا ئێستا باری تەندروستی جێگیرە."

وەزارەتەکە داوای لە هاوڵاتیان کردووە جەخت لەسەر جێبەجێکردنی ڕێنماییەکانی بکەنەوە و "لەکاتی بوونی گومان و نیشانەکانی نەخۆشی لەسەر ئاژەڵ پێویستە تیمەکانی ڤێترنەری ئاگاداربکەنەوە."

بەپێی ئامارەکانی وەزارەتی تەندروستی، لە ماوەی دوو مانگی ڕابردوودا شەش حالەتی پشتڕاستکراوی تای خوێنبەربوون لە هەرێمدا تۆمارکراوە کە "بەداخەوە حالەتێکیان لەبەر قورسی باری تەندروستی گیانی لەدەستدا و حالەتەکانی دیکە بەتەواوی چاکبوونەتەوە."

 

ئاستی ئاڵۆزی نێوان ئێران و ئیسرائیل ئەمڕۆ دووشەممە گەیشتە ئاستێکی نوێ، کاتێک هەردوو لا هۆشداری دەرچوونیان بە دانیشتووانی شارە سەرەکیەکانی یەکتری دا.

سوپای پاسدارانی ئێران لە راگەیێندراوێکی فەرمیدا هۆشداری دایە دانیشتووانی شاری تەل ئەبیب و داوای لێکردن کە ماڵەکانیان چۆڵ بکەن و بچنە دەرەوەی شارەکە.

لە دەقی راگەیێندراوەکەی پاسداراندا هاتووە: "ئێمە بە تەواوی ئامادەین بۆ جەنگێکی دوورودرێژ."

لە هەمان کاتدا، سوپای ئیسرائیلیش راگەیێندراوێکی هاوشێوەی بڵاوکردەوە و داوای لە دانیشتووانی ناوچەی سێی شاری تارانی پایتەختی ئێران کرد کە ناوچەکە بەجێبهێڵن.

ئەم هەنگاوانە وەک هۆشداری دوولایەنە لێکدەدرێنەوە کە نیشاندەری ئەوەیە ئاڵۆزی نێوان هەردوو وڵاتەکە دەچێتە ئاستێکی نوێی خەتەرناکەوە.

د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ دووشەممه 16ـی 6ـی 2025 لە بەغداد، پێشوازی لە ئەحمەد سەمیر باڵیۆزی میسر لە عیراق کرد.

لەمیانی لەدیدارەکەدا سەرۆک کۆمار جەختی لەقوڵی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان عیراق و میسر کردەوە لەگەڵ پێویستی پەرەپێدانیان بەشێوەیەک کەخزمەت بە بەرژەوەندییه هاوبەشەکانی هەردوو گەلی برا بکات و رۆڵی هەبێت لەبرەودان بە هەلی ئاشتی لەناوچەکەدا و ئاماژەشی بەگرنگی هاریکاری و هەماهەنگی لەبارەی پرسە هاوبەشەکانەوە کرد.

سەرۆک کۆمار جەختی لەیەکخستنی هەوڵ و هەڵوێستە نێودەوڵەتییەکان کردەوە بۆ راگرتنی ئەم جەنگە، کە هەڕەشە لە ئاسایش و سەقامگیری ناوچەکە و ئایندەی گەلانی دەکات، هاوکات دوپاتیشی له سەرخستن زمانی دیالۆگ و گرتنەبەری رێگاچارەی سیاسی بۆ هه موو کێشه کانی نێوان وڵاتان کردەوه، بەشێوەیەک کەئاشتی ناوچەکەو جیهانی بپارێزێت.

لەلای خۆیەوە باڵیۆزی میسر، پەرۆشی وڵاتەکەی بۆ پتەوکردنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ عیراق لەبوارە جیاجیاکاندا دووپات کردەوە، و ستایشی هەوڵەکانی سەرۆک کۆماریشی بۆ چەسپاندنی ئاشتی و سەقامگیری لە ناوچەکەدا کرد.

وتەبیژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، باسکردنی دانوستان لەم کاتەدا بێمانایە. دەشڵێت، پەرلەمان سەرقاڵی ئامادەکردنی پرۆژەیاسایەکە بۆ کشانەوە لە رێککەوتننامەی قەدەغەکردنی بڵاوبوونەوەی چەکی ئەتۆمی.

ئیسماعیل بەقائی وتەبیژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاندووە، هەماهەنگی تەواویان لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە هەیە، داواش لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و ئەنجومەنی ئاسایش دەکەن ئیدانەی بۆردومانەکانی ئیسرائیل بکات.

ئاماژەی بەوەشکرد، بۆ ئەم ساتە باسکردنی دانوستان بێ مانایە.

وتیشی، پەرلەمانی ئێران سەرقاڵی ئامادەکردنی پرۆژەیاسایەکە بۆ کشانەوە لە رێککەوتننامەی قەدەغەکردنی بڵاوبوونەوەی چەکی ئەتۆمی.

پەیمانی نەھێشتنی بڵاوبوونەوەی چەکی ئەتۆمی NPT؛ پەیماننامەیەکی نێودەوڵەتییە بە ئامانجی رێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی چەکی ئەتۆمی و تەکنەلۆژیای چەکی ئەتۆمی، هەروەها پێشخستنی ھاوکارییە لە بەکارھێنانی ئاشتیانەی وزەی ئەتۆمی، و پێشخستنی ئامانجی گەیشتن بە داماڵینی چەکی ئەتۆمی و داماڵینی گشتی و تەواوەتیی.

دوای تێپەڕینی چوار رۆژ بەسەر شەڕی نێوان ئێران و ئیسرائیلدا، نرخی زێڕ گەیشتووەتە بەرزترین ئاستی دوو مانگی رابردووی خۆی و لە ئێستادا یەک ئۆنسە زێڕ بەرانبەرە بە سێ هەزار و 413 دۆلار.

ئەمڕۆ لەگەڵ کرانەوەی بازاڕە داراییەکان، یەک کیلۆگرام زێڕ بە 109 هەزار و 754 دۆلار مامەڵەی پێوەدەکرێت و یەک گرام زێڕیش بەرانبەرە بە 109 دۆلار و 75 سەنت.

بەهۆی ئەو گرژییە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و شەڕی چوار رۆژەی نێوان ئێران و ئیسرائیلەوە، نرخی زێڕ گەیشتووەتە بەرزترین ئاستی دوو مانگی رابردوو، کە دوایین جار لە مانگی نیسانی ئەمساڵدا نرخی یەک ئۆنسە گەیشتە سێ هەزار و 428 دۆلار.

حزبوڵا داوای داخستنی باڵیۆزخانەی ئەمریکا و دەرکردنی هێزەکانیان لە عیراق دەکات.

سوپای پاسدارانی ئێران گیانلەدەستدانی حەوت فەرماندەی دیکەی سەربازیی سەر بە هێزی ئاسمانیی وڵاتەکەی لە هێرشەکانی ئیسرائیلدا راگەیاند.

سوپای پاسدارانی ئێران گیانلەدەستدانی حەوت فەرماندەی سەربازیی دیکەی وڵاتەکەی لە هێرشەکانی شەوی هەینی ئیسرائیلدا پشتڕاستکردەوە و بە رەسمی رایگەیاند، کە ئەو فەرماندە باڵایانە لەگەڵ ئەمیر حاجی زادەی فەرماندەیی هێزی ئاسمانیی ئێراندا بوون.

لە راگەیەنراوەکەدا ناوی چەند فەرماندەیەکی پلەباڵا هاتووە کە بۆ یەکەمجارە ئێران بە رەسمی پشتڕاستی کوژرانیان دەکاتەوە.

بەپێی راگەیەنراوەکە، هەریەک لە محەمەد باقر تاهرپور، مەسنور سەفەرپور، مەسعود تەیب، جەواد جەرسارا، خەسرەو حوسنی، مەحمود باقری و داود شێخیان لە هێرشێکی سوپای ئیسرائیلدا گیانیان لەدەستداوە.

لە راگەیەنراوەکەدا، بۆ یەکەمجارە ئێران بە رەسمی گیانلەدەستدانی خەسرۆ حوسنیی جێگری فەرماندەی دەزگای هەواڵگریی ئێران پشتڕاست بکاتەوە.

لەو بارەیەشەوە ئیسرائیل پێشتر رایگەیاندبوو، لەکاتی هێرشەکەدا چەند فەرماندەیەکی پلەباڵای سەربازی لەگەڵ ئەمیر حاجی زادەدا لە حەشارگەیەکی ژێرزەویدا بوون.

ئەڵمانیا و فەڕەنسا و بەریتانیا ئامادەیی دەردەبڕن بۆ دانوستان لەگەڵ ئێران سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەكەی . 

یۆهان فادیفۆل وەزیری دەرەوەی ئەلمانیا كە بە سەردانێك لە رۆژهەڵاتی ناوەراستە رایگەیاندوە، بە ئامانجی هێوركردنەوەی رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەراست و كەمكردنەوەی ململانێكان لەنێوان ئیسرائیل و ئێراندا ، هەریەك لە ئەڵمانیا و فەرەنسا و بەریتانیا ئامادەن بە زوترین كات دانوستان لەگەڵ ئێران دەستپێبكەن سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەكەی .

هەروەها رایگەیاندوە ، پێشتر تاران دەرفەتەكانی نەقۆستەوە بۆ ئەوەی دەست بە دانوستانێك بنیاتنەر بكات و ئاڵۆزییەكان نەگەنە بەم ئاستەی ئێستا. 

 

ئیسرائیل هۆشداری دەداتە هاووڵاتیانی نیشتەجێی نزیک بنکە ئەتۆمییەکان، بەپەلە چۆڵی بکەن.

لە راگەیەنراوێکدا ئەفیخای ئەدرەعی وتەبێژی سوپای ئیسرائیل هۆشداری داوەتە ئەو هاووڵاتییانەی نیشتەجێی نزیک ناوەندە ئەتۆمییەکانن، بۆ پاراستنی سەلامەتی خۆیان و خێزانەکانیان بەپەلە ئەو ناوچانە چۆڵ بکەن.

داواش لەو هاووڵاتیانە دەکات، تاوەکو کاتێکی نادیار نەگەڕێنەوە شوێنەکانی خۆیان.

پێشییان دەڵێت، مانەوەتان لەو شوێنانەی بنکەی ئەتۆمین یان پەیوەندییان بە بنکەکانەوە هەیە، ژیانتان دەخاتە مەترسییەوە.

لە بەرەبەیانی رۆژی 13ی ئەم مانگەدا، ئیسرائیل بە 200 فڕۆکەی جەنگیی هێرشیکردە سەر 100 ئامانج لە ناو ئێراندا و بەهۆیەوە 78 کەس گیانیان لەدەستدا و نزیکەی 400 کەسی دیکەش بریندار بوون، کە شەش زانای ئەتۆمی و فەرماندەی گشتیی سپای پاسداران و سەرۆکی ئەرکانی ئێران و وتەبێژی خامنەیی و چەندین فەرماندەی سەربازی و پلەباڵای دیکەی تێدابوو، لەدوای ئەوەشەوە ئێرانیش دەستی بە هێرشکردنە سەر ئیسرائیل کرد و هێرشەکانی هەردوو وڵات تاوەکو ئێستا بەشێوەیەکی چڕ بەردەوامن، کە بەهۆیەوە ژمارەی کوژران و گیانلەدەستدانەکانیش بەرزبوونەوە.

وەزیری دەرەوەی ئێران لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەنووسیدا رایگەیاند، جەنگ نابەنە خاکی وڵاتانی دراوسێ و دەشڵێت: ناچار نەکێین مەودای شەڕ فراوان ناکەین.

عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، ئیسرائیل بە هێرشکردنە سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکان سەرجەم هێڵە سورەکانی بەزاندووە و ئەوانیش لە هێرشەکانیان بەردەوام دەبن.

ئاماژەی بەوەشکردووە، رێگە نادەن جەنگەکە بخەنە خاکی وڵاتانی دراوسێیان. دەشڵێت، ئەگەر ناچار نەکرێین نامانەوێت مەودای شەڕ فراوان بکەین.

ئەوەشی خستووەتە روو، وەڵامدانەوەی ئیسرائیل بە مافی خۆیان دەبینن و چاوەڕوانیشن ئەمریکا نیازپاکی خۆی نیشان بدات. وەک وەزیری دەرەوەی ئێران دەڵێت، پێیان وایە هێرشی ئیسرائیل بەبێ پشتیوانی و گڵۆپی سەوزی ئەمریکا روونادات.

باسی لەوەشکردووە، بەڵگەیان لایە لەسەر پشتگیری هێزە ئەمریکییەکانی ناوچەکە بۆ ئیسرائیل.

روونیشیکردووەتەوە، ئامادە نین رێککەوتنێک بکەن کە لە مافە ئەتۆمییەکانیان بێبەشیان بکات، ئەگەر ئیسرائیل هێرشەکانی رابگرێت ئەوانیش هێرشیان ناکەنە سەر.

حکومەتی هەرێم ئاگاداریی ئەو هاووڵاتیانە دەکاتەوە کە لە فڕۆکەخانەکانی ناوچەکەدا گیریان خواردووە و داوایان لێدەکات داوای هاوکاریی بکەن و دەیانگەڕێننەوە هەرێم.

حکومەتی هەرێم ژوورێکی هەماهەنگی لە دامەزراوەکانی هەردوو وەزارەتی ناوخۆ و فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوە پێکهێناوە بۆ ئاسانکاری رێکارەکانی گەڕانەوەی هاووڵاتیان بۆ کوردستان و داوایان لێدەکات، لەرێگەی واتس ئەپەوە پەیوەندی بەم دوو ژمارەیەوە بکەن و داوای هاوکاری بکەن، کە ژمارەکان ئەمانەن:

+9647508035680

+9647508035681

 

لە راگەیەنراوەکەدا هاتووە، رەزامەندی لە تورکیا وەرگیراوە کە هاووڵاتیانی هەرێم بە پاسپۆرتی عێراقی لە هەر فڕۆکەخانەیەکی ناوچەکە بن بتوانن بێ فیزەی پێشوەختە بە هێڵی ئاسمانی تورکش ئێرلاینس یان هەر هێلێکی دیکەی تورکی بگەڕێنەوە فرۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئیستەمبوڵ یان سەبیحە و لەگەڵ گەیشتن فیزەی ترانزێتی پێنج رۆژ وەردەگرن، لەوێشەوە دەتوانن بە زەمینی یان بە هێلی ناوخۆیی تورکیا گەشت بکەن بۆ یەکێک لە فڕۆکەخانەکانی نزیک لە سنوری هەرێمی کوردستان و بە دەروازەی نێودەوڵەتی ئیبراهیم خەلیلدا بگەڕێنەوە کوردستان.

ئاماژە بەوەشکراوە، ئەو هاووڵاتیانەی لە وڵاتانی ئەوروپا لە فڕۆکەخانەکان ماونەتەوە و بە پاسپۆرتی عێراقی (فیزەی شینگن)یان هەیە، دەتوانن بە ئۆنلاین فیزەی تورکی وەربگرن یان بێ فیزە بگەڕێنەوە و لە فڕۆکەخانەکانی تورکیا فیزە وەربگرن.

بەپێی راگەیەنراوەکەی حکومەتی هەرێم، لە هەردوو دەروازەی نێودەوڵەتی ئیبراهیم خەلیل و حاجی ئۆمەران تیمەکانی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوە و وەزارەتی ناوخۆ ئامادەکارییان کردووە بۆ بە خێرایی راپەڕاندنی ئەرکی هاونیشتیمانیانمان کە لە ئێران یان لە تورکیا بە رێگای زەمینی دەگەڕێنەوە وڵات.

ئەوەش لە کاتێکدایە، لەدوای دەستپێکردنی هێرشەکانی ئیسرائیل بۆسەر ئێران تەواوی گەشتەکانی فڕۆکەخانەکانی عیراق راگیراون.

فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی حکومەتی هەرێم دەڵێت: لە روانگەی پەرۆشیمان بۆ گەڕاندنەوەی ئەو هاووڵاتیانەی کە لە فڕۆکەخانەی ئیستەنبۆڵ گیریان خواردووە، لەگەڵ لایەنە فەرمی و پەیوەندیدارەکانی تورکیا لە پەیوەندی بەردەوام دابووین بۆ ئاسانکاری کردنی گەڕانەوەی هاووڵاتیان بە رێگای ووشکایی، بە تایبەت ئەوانەی ڤیزایان نییە.

لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ لە قوناغی یەکەمی ئەم پرۆسەیەدا توانرا ڤیزای ترانزێت بۆ نزیکەی 300 هاووڵاتی هەرێمی کوردستان دابین بکرێت. ئەمڕۆ 50 کەس بە هەماهەنگی و هاوکاری سەرپەرشتیار و بەڕێوەبەرانی دەروازەی سنووری ئیبراهیم خەلیل-خابوور هاتنەوە هەرێمی کوردستان و تا شاری هەولێر گواستنەوەیان بۆ دابین کرا.

دەشڵێت؛ لە رێگەی کونسوڵگەری گشتی تورکیا لە هەولێرەوە ئاگادارکراینەوە کە هەموو هاووڵاتیەکی هەڵگری پاسپۆرتی عیراقی لە هەر وڵاتێک بێت و بیەوێت بگەڕێتەوە هەرێمی کوردستان، بە گەیشتنیان بۆ تورکیا ڤیزای ترانزێتی پێنج ڕۆژەیان پێدەدرێت.

یوری ئۆشاکۆف، یاریدەدەری ڤلادیمێر پوتین سەرۆکی روسیا، رایگەیاند کە پوتین گفتوگۆیەکی تەلەفۆنی 50 خولەکی لەگەڵ ترامپدا ئەنجامداوە و تیایدا باسیان لە هێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران و بارودۆخی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستکرد.

گفتوگۆکە لە نێوان پوتن و ترامپدا سوودبەخش بووە و باسی دۆخی خراپی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیان کردووە. پوتن ترامپی لەو پەیوەندیە تەلەفۆنیانە ئاگادار کردەوە کە رۆژی پێشوو لەگەڵ سەرۆک کۆماری ئێران و سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیلی کردبوو.

یاریدەدەری سەرۆکی روسیا جەختی لەوەش کردەوە، پوتن "ئاماژەی بە گەڕانەوە بۆ دانوستاندن سەبارەت بە پرسی ئەتۆمی ئێران کرد".