سەرۆک کۆماری عیراق دەڵێت: رەوشی ئێستای عیراق سەقامگیرە و دەستمان کردووە  بە باشترکردنی ئابوری و خزمەتگوزاری و ژێرخانی ئابوری.

د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق چاوپێکەوتنێکی لەگەل کەناڵی سی بی ئێسی ئەمریکی ئەنجامدا و سەبارەت بە کێشەی کەمئاوی و پشکی عیراق لە ئاوی دیجلە و فورات رایگەیاند، زۆربەی جار بەشە ئاوی عیراق لە رووباری دیجلە و فورات و لقەکانیان وەرناگرین. ئەگەر عێراق پشکی دادپەروەرانەی خۆی لە ئاو وەربگرێت، ئەوا تووشی کێشەی کەم ئاوی نابینەوە.

سەرۆ کۆماری عیراق سەبارەت بە رەوشی ئەمنی ئاماژەی بەوەکرد، ئەمڕۆی عیراق لە شار و ناوچەکانیدا سەقامگیرە، گەشتیارێکی زۆریش سەردانی عیراق دەکەن.

وتیشی، رژێمی دیکتاتۆری پێشوو چەندین ململانێی نێوان عیراق و وڵاتانی دراوسێمان لێکەوتەوە و بە شەڕ و لەشکرکێشی بۆ سەر کوێت دەستدرێژییەکانی گەیشتە لوتکە، ئەمەش بووە هۆی ناسەقامگیری بۆ عیراقییەکان.

سەرۆک کۆمار راشیگەیاند، دوای ڕزگارکردنی گەلەکەمان لە دیکتاتۆریەت رووبەڕووی تیرۆر بووینەوە و توانیمان بە هاوکاری دۆستەکانمان لە کۆمەڵی نێودەوڵەتیدا شکستی پێبهێنین، ئەمڕۆ دەستمان کردووە  بە باشترکردنی ئابوری و خزمەتگوزاری و ژێرخانی ئابوری.

ئەوەشی خستەڕوو، هیچ هەڕەشەیەک لە عیراق لە لایەن داعشەوە نییە و زەبری زۆریان بەرکەوتوە، بەڵام دەبێت لە ئامادەباشییەکی باشدا بین بۆ چاودێریکردنی جموجۆڵەکانی داعش، نەک تەنها لە عیراق، بەڵکو لە  ناوچەکەدا.

هەر لە چاوپێکەوتنەکەدا د.لەتیف رەشید سەبارەت بە مانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە عیراق رایگەیاند، مانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە عیراق یان نا، پەیوەستە بە حکومەت و ئەنجوومەنی نوێنەرانەوە و دانوستان لە نێوان حکومەتی عیراق و ئەمریکا لەسەر ئەم بابەتە بەردەوامە.

جەتیشیکردەوە، دەمانەوێت عیراق بە دوور لە هێزی دەرەکی ببینین، و هێزە ئەمنییەکانی عیراق توانای بەرگریکردنی وڵاتیان هەبێت لە بەرانبەر هەڕەشە تیرۆریستییەکان لە ناوچەکەدا.

سەرۆک کۆماری عیراق تیشکی خستەسەر لێدوانەکانی سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، هیوادارین دۆناڵد ترەمپ، ئەو وتانەی جێبەجێ بکات کە وتبووی کاتێک بوو بە سەرۆکی ئەمریکا، کۆتایی بە هەموو جەنگەکانی جیهان بهێنێت.

دەشڵێت، جەنگی بەردەوامی غەززە کارەساتبارە و دەبێت رابگیرێت و هاوکاری مرۆیی بگەیەنرێت و بڕیار و راسپاردەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان جێبەجێ بکرێن، بەتایبەتی ئەوانەی لەم دواییانەدا لە لایەن وڵاتانی ئەوروپاوە بڕیاری لەسەر دراوە.

"دەمانەوێت کۆتایی شەڕی ڕووسیا و ئۆکرانیا ببینین، چونکە شەڕ کێشەکانی نێوان وڵاتان چارەسەر ناکات" د.لەتیف رەشید وا دەڵێت.

سەرۆک کۆمار لە بارەی هەڵبژاردنەکانی داهاتووی عیراق ئەوەی خستەڕوو، ئێمە گەشبینین بەوەی کە هەڵبژاردنی داهاتووی پەرلەمانی عیراق بە شێوەیەکی ئاشتیانە و دیموکراسیانە بەڕێوە بچێت، هەروەک چۆن هەڵبژاردنەکانی پێشووش هەیانبوو، رێوشوێنی زۆریشمان گرتووەتەبەر بۆ دڵنیابوون لەوەی کە ئازاد و دیموکراسییە.

پەیوەندییەکانی نێوان عیراق و ئێران یەکێکی دیکە بوو لە تەوەرەکانی چاوپێکەوتنەکە و د،لەتیف رەشید ئاشکرایکرد، ئێران وڵاتێکی دراوسێیە، سنوورەکەمان هەزار و 400 کیلۆمەتر درێژ دەبێتەوە. پەیوەندییە دووقۆڵییەکانمان لە بوارە جیاجیاکاندا باشن.

هەروەها تیشکی خستەسەر ئەوەی پەیوەندییەکی باشمان لەگەڵ ئەمریکا هەیە، هیوادارین لە زۆر بواردا پەیوەندی بازرگانی پتەوتر لە نێوانماندا دروست بکەین، هەروەها لە بواری وزە، ژێرخانی ئابوری، رێگاوبان، پرد، و کشتوکاڵدا هاوکاری بکەین.

هەر لە چاوپێکەوتنەکەدا سەرۆک کۆمار جەختی لەچارەسەرکردنی کێشەی ئاوی عیراق کردەوە و وتی، کێشەی ئاو تەنها کێشە نییە لە عیراق، کێشەیەکە لە سەرانسەری خۆرهەڵاتی ناوەڕاست و ئەفریقا و خۆرهەڵاتی دوور و تەنانەت لە هەندێک ناوچەی ئەوروپاشدا هەیە، لە سانفرانسیسکۆ رووبەڕووی کێشەی ئاو بووەتەوە.

هەروەها پێویستە زۆرترین ئاوی باران لە رێگەی کۆکردنەوەی ئاو و دروستکردنی بەنداو کۆبکەینەوە، دانوستانی باش و سودبەخش لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ سازبکەین بۆ ئەوەی پشکێکی دادپەروەرانەمان پێبدرێت، و باشترکردنی بەڕێوەبردنی ئاو  و هاوکات رووبەڕووی ئەو ئاستەنگانە دەبینەوە.

وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی عێراق رایگەیاند؛ دەستیانکردوە بە پێدانی قەرزی درێژ خایەن بە گەنجان و بڕەکەشی 50 ملیۆن دینارە، ئاماژەیان بەوەشکردوە مەبەستیان لەو پڕۆژەیە  پاڵپشتیکردنی پڕۆژەکانی گەنجان و کەمکردنەوەی هەژاریە لە وڵاتدا.

ئەمڕۆ چوارشەممە، حەسەن خەوام، وتەبێژی وەزارەتی كار و كاروباری كۆمەڵایەتیی عیراق رایگەیاندوە؛ وەزارەتەکەیان قەرزی درێژخایەنی راگەیەنداوە  و سێ جۆرە؛ لە 20 ملیۆنەوە دەست پێدەکات تا 50 ملیۆن دینار، ئاماژەی بەوەشکردوە؛ ئەم قەرزانە هۆکارێكی باشن لە پاڵپشتیکردنی گەنجان بۆ ئەوەی بتوانن ببنە خاوەن کاری خۆیان.

لە بەشێکی دیکەی پڕۆژەکەدا؛ وەزارەتەکە قەرزی ستراتیژیش پێشکەش دەکات بۆ کەمکردنەوەی هەژاری کە بڕەکەی کەمترە لە 10 ملیۆن دینار و بۆ دەستپێکردنی کارە بچووکەکانە، بە وتەی ناوبراو  زیاتر لە 13 هەزار گەنج سودمەند بون لە پڕۆژەکەیان.

وتەبێژەکەی وەزارەتی کاروکاروباری کۆمەڵایەتی، راشیگەیاندوە؛ ئەم ڕێوشوێنانە هۆکاربون بۆ کەمکردنەوەی ڕێژەی بێکاری لە 16.5٪ بۆ نزیکەی لەسەدا ٪14،   هەوڵیش دەدەن ئەو رێژەیە بۆ خواری ٪10 کەمبکەنەوە.

حەسەن خەوام دەشڵێت؛ دوو پلاتفۆرمیان بۆ چارەسەرکردنی کێشەی بێکاری دەرچووان خستووەتە کار، یەکەمیان پلاتفۆرمی "پیشەکان"ـە، کە ڕێگە بە بێکاران دەدات ناویان تۆمار بکەن و لە ناوەندەکانی ڕاهێنان لە پارێزگاکاندا و لە ژێڕ چاودێری وەزارەتەکەیاندا، پلاتفۆڕمی دووەمیش بەناوی "گەرەنتی" کە کرێکارانی کەرتی تایبەت لەخۆدەگرێت بۆ پاراستنی ئاسایشی کۆمەڵایەتییان، بەم شێوەیە هەوڵی نەهێشتنی رێگای گەندەڵی و نەفەوتتانی مافەکانیان دەدەن.

 

 

 

 

یسرایل کاتز، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل، هۆشدارییەکی توندی دایە دانیشتوانی شاری غەززە و رایگەیاند، هەر کەسێک لە باکوری کەرتی غەززە و لەناو شارەکەدا بمێنێتەوە "لەلایەن سوپاوە وەک تیرۆرست یان پشتیوانی تیرۆر پۆلێن دەکرێت." ناوبراو ئاشکرای کرد کە هێزەکانیان "نزیکبوونەتەوە لە گەمارۆدانی تەواوەتیی شاری غەززە."

یسرایل کاتز، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل، ئەمڕۆ چوارشەممە رایگەیاند کە هێزەکانی سوپای وڵاتەکەی کۆنترۆڵی بەشی رۆژئاوای رێڕەوی "نێتزاریم"یان کردووە لە باشوری شاری غەززەوە تا دەگاتە کەنار دەریا، ئەمەش بە واتای "دابەشکردنی غەززە بەسەر باکور و باشوردا" دێت.

کاتز وتی: "ئەم گەمارۆیە لە دەوری شاری غەززە توندتر دەکرێتەوە، و هەرکەسێک بەرەو باشور شارەکە بەجێبهێڵێت، ناچار دەبێت بە خاڵەکانی پشکنینی سوپای ئیسرائیلدا تێپەڕێت."

پێشتر سوپای ئیسرائیل رایگەیاندبوو کە رێگای کەناریی "رەشید" لە کەرتی غەززە بەروی هاتوچۆدا بەرەو باکور (بۆ شاری غەززە) دادەخرێت.

وەزیری بەرگریی ئیسرائیل جەختی کردەوە: "ئەمە دوا دەرفەتە بۆ ئەو دانیشتوانەی غەززە کە دەیانەوێت بەرەو باشور بڕۆن و تیرۆرستانی حەماس لە شاری غەززەدا بە تەنیا و بە گەمارۆدراوی جێبهێڵن لەبەردەم ئۆپەراسیۆنی بەردەوامی سوپای ئیسرائیلدا."

ناوبراو دووپاتیکردەوە: "ئەوانەی لە شاری غەززە دەمێننەوە، دەبنە تیرۆرست و پشتیوانی تیرۆر."

لە کۆتاییدا وتیشی: "سوپای ئیسرائیل ئامادەیە بۆ هەموو ئەگەرەکان و سورە لەسەر بەردەوامیدان بە ئۆپەراسیۆنەکانی تا گەڕانەوەی سەرجەم بارمتەکان و داماڵینی حەماس لە چەک، وەک ئامادەکارییەک بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ."

لێدوانەکانی کاتز لە کاتێکدایە کە ئیسرائیل چاوەڕێی وەڵامی بزوتنەوەی حەماس دەکات بۆ ئەو پێشنیازە ئەمریکییەی کە تایبەتە بە دۆخی غەززە و پێشتر لەلایەن بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیلەوە پەسەند کراوە.

 

ئەمڕۆ چوارشەممە، کرێکارێک لە پڕۆژەیەکی نیشتەجێبوون لە سلێمانی کەوتە خوارەوە و گیانی لەدەستدا.

 بەپێی زانیارییەکان کرێکارەکە تەمەنی سەرو 35 ساڵە و خەڵکی رۆژهەڵاتە و دانیشتوی گەڕەکی مەلا داودە لە سلێمانی.

روداوەکە لە یەکێک لە باڵەخانەکانی پرۆژەی مایۆرکا سیتی رویداوە و لە قاتی دەیەمەوە کەوتوەتە خوارەوە و لە ئێستادا تەرمەکەی رەوانەی پزیشکی دادی سلێمانی کراوە.

کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عیراق، سیستمی بانگەشەی هەڵبژاردنی بۆ ساڵی 2025 پەسەند کرد، کە چوارچێوەی یاسایی و مەرجەکانی بانگەشەکردن بۆ بەربژێر و حزب و هاوپەیمانییە سیاسییەکان دیاری دەکات. 

بەپێی رێنماییەکان، بانگەشە 24 سەعات پێش دەستپێکردنی دەنگدانی تایبەت رادەگیرێت و چەند شتێکیش قەدەغەکراوە.

گرنگترین رێنمایی و قەدەغەکارییەکان:  

کاتی بانگەشە: بانگەشەی هەڵبژاردن لەو رۆژەوە دەستپێدەکات کە کۆمسیۆن بە رەسمی رایدەگەیەنێت و 24سەعات پێش دەستپێکردنی دەنگدانی تایبەت کۆتایی دێت.

 بەکارهێنانی سامانی گشتی: بەکارهێنانی دامەزراوە و بینای وەزارەتەکان، ئۆتۆمبێلی دەوڵەت، دروشمی رەسمی دەوڵەت و پارەی گشتی بۆ بانگەشەی هەڵبژاردن بە هەموو شێوەیەک قەدەغەیە.  

دەسەڵاتی کارگێڕی: هیچ فەرمانبەرێکی دەوڵەت و هێزە ئەمنی و سەربازییەکان بۆیان نییە دەسەڵاتی خۆیان بۆ بانگەشەکردن بۆ خۆیان یان بۆ هیچ کاندیدێک بەکاربهێنن.

دەرکردنی فەرمانی دامەزراندن، بەخشینی زەوی و دەرکردنی سوپاسنامە لە کاتی بانگەشەدا بە سەرپێچی دادەنرێت.  

شوێنەکان: بانگەشەکردن لەناو بنکە و وێستگەکانی دەنگدان و بە دووریی کەمتر لە 100مەتر لێیانەوە قەدەغەیە.

هەروەها بەکارهێنانی مزگەوت و کڵێسا و پەرستگاکانی تر بۆ بانگەشە رێگەپێنەدراوە.

 ناوەڕۆکی بانگەشە:

بانگەشە نابێت هانی توندوتیژی، رق و کینە و بیری تەکفیری و تایەفەگەری بدات. هەروەها ناوزڕاندن و لەکەدارکردنی کاندیدەکان قەدەغەیە.  

بانگەشەی حزبی بەعس:

هەر جۆرە چالاکییەک کە ببێتە هۆی تێکەڵکردن یان بەرزراگرتنی بیری حزبی بەعس و چالاکییە رەگەزپەرستی و تیرۆرستی و تەکفیرییەکان، قەدەغەیە.  

لابردنی پۆستەری بانگەشە: لە دوای رۆژی هەڵبژاردن، پێویستە کاندید و لایەنەکان لە ماوەی 30 رۆژدا هەموو پۆستەر و لافیەتەکانی بانگەشەی هەڵبژاردن لاببەن، بە پێچەوانەوە کۆمسیۆن لایاندەبات و تێچووەکەی لەو بارمتەیەی لای کۆمسیۆن دایناوە، وەردەگرێت.

 کۆمسیۆن جەختی کردووەتەوە کە لیژنەکانی چاودێری بە وردی چاودێریی پابەندبوون بەم رێنماییانەوە دەکەن و هەر لایەنێک سەرپێچی بکات، روبەروی سزای یاسایی دەبێتەوە.

وەزارەتی دارایی و ئابوریی هەرێم رایگەیاند، لیستی موچەی مانگی نۆی (ئەیلول)ی سەرجەم فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێم بە رەسمی رادەستی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵی کرا بە مەبەستی وردبینیکردن و خەرجکردنی.

بەپێی راگەیەندراوێکی رەسمی کە لەلایەن وەزارەتی دارایی و ئابوریی هەرێمی کوردستانەوە ئەمڕۆ چوارشەممە، بڵاوکرایەوە، تیمی تەکنیکیی وەزارەتەکە لیستی موچەی مانگی ئەیلولی رادەستی فەرمانگەی ژمێریاری لە وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵی لە بەغداد کردووە.

ئەمە لە کاتێکدایە کە ئەمڕۆ چوار شەممە لیستی موچەی مانگی 7 بڵاوکرایەوە.

 

دوای پەسەندکردنی لیستی ناوی کاندیدەکان، ئەنجومەنی کۆمسیاران بڕیاریدا بانگەشەی هەڵبژاردن لە 3ی تشرینی یەکەمی 2025 دەستپێبکات.

ئەنجومەنی کۆمسیارانی کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عیراق، ئەمڕۆ بە رەسمی لیستی ناوی ئەو کاندیدانەی پەسەندکرد کە مافی بەشداریکردنیان لە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بۆ ساڵی 2025 هەیە

لە بڕیارێکی دیکەدا، ئەنجومەنی کۆمسیاران وادەی دەستپێکردنی بانگەشەی هەڵبژاردنی بۆ بەربژێرە پەسەندکراوەکان دیاریکرد. بەپێی بڕیارەکە، بانگەشەی هەڵبژاردن لە رۆژی هەینی، رێکەوتی 3ی تشرینی یەکەمی2025 دەستپێدەکات.

وەزارەتی دارایی خشتەی موچەی مانگی تەمووزی بڵاوکردەوە و بەپێی خشتەکە، پرۆسەکە رۆژی پێنجشەممە دەستپێدەکات و لە ماوەی چوار رۆژدا موچەی سەرجەم وەزارەت و دەستەکان دابەش دەکرێت.

وەزارەتی دارایی و ئابوریی حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئەمڕۆ چوارشەممە، خشتەی رەسمیی دابەشکردنی موچەی مانگی حەوت (تەممووز)ی سەرجەم فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێمی کوردستانی راگەیاند.

بەپێی راگەیەندراوی وەزارەت، پرۆسەی دابەشکردنی موچە لە رۆژی پێنجشەممە، 2ی تشرینی یەکەمی 2025 دەست پێدەکات و لە رۆژی یەکشەممە، 5ی تشرینی یەکەمی 2025، کۆتایی دێت.

دابەشکردنی مووچە بەم شێوەیەی خوارەوە دەبێت:

یەکەم: رۆژی پێنجشەممە (2 / 10 / 2025)

• خانەنشینی شارستانی

• خاوەن پێداویستی تایبەت

• زیندانە سیاسییەکان و بەرکەوتووانی کیمیاباران

• کەس و کاری شەهیدان و ئەنفالکراوان و کاروباری شەهیدان

• وەزارەتی پەروەردە

• خانەنشینی پێشمەرگە

• وەزارەتی دارایی و ئابووری

• دەستەکانی (دەسپاکی، وەبەرهێنان، ژینگە)

• دەزگای مین، ناوچەکانی دەرەوەی هەرێم، کۆمسیۆنی هەڵبژاردن، دیوانی چاودێری دارایی، و مافی مرۆڤ.

---

دووەم: رۆژی شەممە (4 /10 / 2025)

• وەزارەتی تەندروستی

• وەزارەتی ناوخۆ

• وەزارەتی داد و ئەنجومەنی دادوەری

• وەزارەتەکانی (پلان دانان، بازرگانی و پیشەسازی، سامانە سروشتییەکان، گواستنەوە و گەیاندن، کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو، شارەوانی و گەشتوگوزار، کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، ڕۆشنبیری و لاوان، کارەبا).

---

سێیەم: رۆژی یەکشەممە (5 / 10 / 2025)

• وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئایینی

• وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی

• سەرۆکایەتییەکانی (پەرلەمان، ئەنجومەنی وەزیران، هەرێمی کوردستان)

• وەزارەتی پێشمەرگە (دیوان و لیواکان)

• یەکەکانی 70 و 80

• بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی دام و دەزگا نەوتییەکان

• ئەنجومەنی ئاسایشی هەرێمی کوردستان

• هێزی زێرەڤانی و فەرماندەیی بەرگری و فریاکەوتن.
  
  
  

پنتاگۆن: ژمارەی هێزەکانمان لە عیراق بۆ کەمتر لە دوو هەزار سەرباز کەمدەکەینەوە

وتەبێژی وەزارەتی جەنگی ئەمریکا جەختدەکاتەوە، زۆرینەی هێزەکان لە هەولێر جێگیر دەبن و ئەم هەنگاوە "رەنگدانەوەی سەرکەوتنە بەسەر داعشدا."

وەزارەتی جەنگی ئەمریکا (پنتاگۆن) بە رەسمی رایگەیاند، لە چوارچێوەی رێککەوتنێکی ستراتیژی لەگەڵ حکومەتی عیراقدا، ژمارەی سەربازانی وڵاتەکەی لە عێراق بۆ کەمتر لە دوو هەزار سەرباز کەمدەکاتەوە و ئاشکرای کرد کە زۆرینەی ئەو هێزانە لە شاری هەولێر جێگیر دەبن.

شۆن پارنێل، وتەبێژی پنتاگۆن، لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم بڕیارە وەک پابەندبوونێکە بەو رێککەوتنەی لە 27ی ئەیلولی 2024 لەگەڵ حکومەتی عیراق ئیمزاکراوە. ناوبراو جەختی کردەوە کە ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی پەیوەندییە ستراتیژییەکانی نێوان هەردوو وڵات و کەمکردنەوەی ئەرکی سەربازیی هێزەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانانە لە عیراق.

پارنێل وتیشی: "کەمکردنەوەی هێزەکانمان رەنگدانەوەی سەرکەوتنی گەورەی هێزە ئەمنییەکانی عیراق و هێزەکانی هاوپەیمانانە بەسەر تیرۆرستانی داعشدا." ئەم گۆڕانکارییە نیشانەی چوونە قۆناغێکی نوێی ئەرکی هێزەکانی هاوپەیمانانە لەو وڵاتەدا.

وتەبێژی پنتاگۆن ئەم پاشەکشێیە بە "دەستکەوت" بۆ عیراق وەسف دەکات و پێی وایە دەبێتە هۆی گواستنەوەی لێپرسراوێتی زیاتر بۆ هێزە عیراقییەکان. هەروەها رونیکردەوە کە ئەمە دەرفەت بۆ گەشەی زیاتری ئابووریی عیراق دەڕەخسێنێت.

لە کۆتاییدا، شۆن پارنێل دووپاتیکردەوە کە پرۆسەی گواستنەوە و کشانەوەی هێزەکان بەردەوامە و کاتی پێویستە بۆ جێبەجێکردنی تەواوەتی. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی پابەندی خۆیان بۆ بەردەوامبوون لە پێشکەشکردنی هاوکاری و پشتیوانی بۆ عیراق لە قۆناغی نوێدا دووپات دەکەنەوە.

بەهۆی پەسەند نەكردنی بودجەی نوێی ئەمریكا كارەكانی ئیدارە و حوكمڕانی ئەو وڵاتە راگیراوە و ئەمەش بەیەكەم ئیفلیجی حوكمڕانی سەردەمی سەرۆكایەتی ترەمپ دادەنرێت.

دوای ئەوەی سیناتۆرە دیموكراتەكانی ناو ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا ئامادە نەبون پرۆژەیاسای بودجەی ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا پەسەند بكەن كارەكانی بەشێكی زۆر لە ئیدارەی ترەمپ لە ئەمڕۆ چوارشەممەوە رادەگیرێت.

شەوی سێشەممە 55 سیناتۆری كۆمارییەكان دەنگیان بە بودجە نوێیەكە دا و لە بەرانبەردا 45 سیناتۆری سەر بە دیموكراتەكان لە ئەنجومەنی پیران رەتیان كردەوە كە پرۆژەیاساكەی پەسەند بكەن لە كاتێكدایە پەسەندكردنی بودجەكە پێویستی بە 60 دەنگی سیناتۆرەكان هەیە.

دیموكراتەكان رایانگەیاندوە تەنها بە مەرجی تەرخانكردنەوەی بودجە یاسای تەندروستی ئەمریكی ناسراو بە ئۆباماكەیر ئامادەن دەنگ بە بودجەی نوێی ئیدارەی ترەمپ بدەن و ئەوەش وا دەكات بەشێكی زۆری كاروبارەكانی ئیدارە و حوكمڕانیی ئێستای ئەمریكا راگیرێت و ببێتە هۆی سەرهەڵدانی قەیرانی و ئاڵۆزیی ئیداری.

بەهۆی بومەلەرزەیەكەوە لە فلیپین 60 كەس گیانیان لەدەستدا و لە ئیدنۆنیزیاش زیاتر لە 90 كەس لە ژێر داروپەردوی خوێندنگەیەكدا رزگار نەكراون.

میدیای فلیپین بڵاویكردوەتەوە بەهۆی بومەلەرزەكەی شەوی رابردوو كە  بە گوڕی 6.9 بە پێوەری ریختەر دورگەكانی ناوەڕاستی ئەو وڵاتەی گرتەوە لانیكەم 60 كەس گیانیان لەدەستداوە و پێشبینش دەكرێت ژمارەی قوربانیانی بومەلەرزەكە زیاتر بێت.

لە لایەكی ترەوە لێپرسراونی ئیندۆنیزیا رایانگەیاندوە لە رۆژی دووشەممەوە نزیكەی 91 لە ژێر داروپەردووی قوتابخانەیەكی ئاینیدا گیریان خواردە كە رۆژی دوشەممە لە جاڤای ئیندۆنیزا داڕما.

وتەبێژی خوێندنگەكە رایگەیاندوە بەهۆی داڕمانی ئەو خوێندنگەیەوە سێ خوێندكار گیانیان لەدەستداوە و چارەنوسی ئەو 91 كەسەش رون نییە كە لە ژێر داروپەردو و پاشماوەی روخاوی خوێندگەكەدا ماون.

 

فەرماندەیی هێزەکانی کۆماندۆی کوردستان لەگەڵ فەرماندەیی هێزە هاوبەشەکانی دیالە، ئۆپراسیۆنێکیان لە سنوری پارێزگاکە ئەنجامدا و چەند شوێنێكی مانەوەی تیرۆرستان سوتێنران.

فەرماندەیی هێزەکانی کۆماندۆی کوردستان لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ سێشەممە سەعات 3:40 خولەك، فەرماندەیی هێزەكانی كۆماندۆی كوردستان بە هاوبەشی لەگەڵ 'لیوای 53 فرقەی 1 پیادەی هێزە هاوبەشەكانی دیالە' لەسنوری پارێزگاكە، ئۆپەراسیۆنێكی گەڕان و پشكنینان بۆ ژمارەیەك گومانلێكراو و پاشماوەكانی تیرۆرستان و شانە نوستووەكانی داعش ئەنجامدا.

ئاماژەی بەوەشکردووە،  توانرا چەند حەشارگەیەكی تیرۆرستان ئاشكرا بكرێت،كە سەرجەمیان سوتێنران و لەناوبران بە پانتایی زیاتر لە 10 كیلۆمەتری ناوچەكەش پاككرایەوە.

فەرماندەیی هێزەکانی کۆماندۆی کوردستان راشیگەیاندووە،  ئۆپەراسیۆنەكە لە گوندەكانی (ئەل عەلوش - ئەل بجاجیل - ئەل غزیفی - ئەل دۆرە)ی سەر بەناحییەی قەرەتەپەی قەزای خانەقین بەردەوامی هەبوو، كە راستاندن بۆ ناوی هاووڵاتیانی ئەو گوندانە كرا، بۆ دۆزینەوەی ئەو گومانلێكراوانەی ناویان لە ئاسایشی نیشتمانی عیراق هەبوو، كە ئامانجی سەرەكی ئۆپەراسیۆنەكە بوو.

 

بۆ بینینی ئۆپراسیۆنەکە کلیک لێرە بکە......

ناوی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی دەگۆڕدرێت بۆ فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی، سەرۆك وەزیرانی عیراقیش رەزامەندی دەربڕیوە بە گۆڕینی ناوی فڕۆكەخانەکە.

باڵیۆز د. محەمەد سابیر، سەرۆكی دامەزراوەی سەرۆك جەلال تاڵەبانی، راگەیاند: لەسەر داوای دامەزراوەی سەرۆک جەلال تاڵەبانی، سەرۆك وەزیرانی عیراق رەزامەندی دەربڕیوە بە گۆڕینی ناوی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی بۆ فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی، كە زیاتر لە چوار ساڵە هەوڵەكان لەوپێناوەدا بەردەوامبووە.

وتیشی، بڕیارەكە ئاڕاستەی دەسەڵاتی فڕۆكەوانی شارستانی و سەرجەم لایەنە پەیوەندیدارەكان و فڕۆكەخانەكانی عیراق كراوە و تەنها چەند رێكارێكی یاسایی ماوە، بەڵام بڕیاری گۆڕینی ناوەكەی دراوە.

سەرۆكی دامەزراوەی سەرۆك جەلال تاڵەبانی ئەوەشی خستەڕوو: لەدوای تەواوبوونی رێكارەكان لە مەڕاسیمێكی شایستەدا، ناوی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی دەگۆڕێت بۆ فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی.

باڵیۆز د. محەمەد سابیر ئاماژەی بەوەشكرد، ئەم هەنگاوەمان خزمەتێكی بچوكە بە خەبات و تێكۆشان و هەوڵەكانی سەرۆك مام جەلال بۆ گەلی كورد و گەلانی عیراق و هێشتنەوەی ناوی بەڕێزیانە بەزیندویی، وەك سەرجەم سەركردەی وڵاتانی دیكە كە ناوی فڕۆكەخانەی وڵاتەكەیان كردووە بەناوی سەرۆكەكانیانەوە.

فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی29ی 11ی ساڵی 2003 بەردی بناغەی دانرا و روبەرەكەی 13.5 كیلۆ مەترە، لە رۆژی 20ـی 7ـی 2005، لەڕێوڕەسمێكدا لە لایەن سەرۆك مام جەلال سەرۆک کۆماری عیراقەوە كرایەوە، پاش چه‌ند مانگێك له‌ كرانه‌وه‌ی‌ رۆژی 2ـی11ـی2005 ناسنامه‌ی نێوده‌وڵه‌تی پێدراو له‌ئێستاشدا له‌ژێر ئیداره‌ی ده‌سه‌ڵاتی فڕۆكه‌وانی عیراقیدایه‌، فڕۆكه‌خانه‌كه‌ش به‌ سه‌رجه‌م سیستم و پلانی‌ فڕۆكه‌خانه‌ نێوده‌وڵه‌تیيه‌كان كارده‌كات كه‌ له‌ چه‌ندین به‌ش پێكهاتووه‌.

 

ناوی ئەو فڕۆکەخانانەی کە لەجیهاندا بە ناوی سەرکردەکانەوە ناونراوە...

 

فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جۆن ئێف کێنێدی– نیویۆرک، ئەمریکا

 

رۆناڵد ریگان فڕۆکەخانەی نیشتمانی واشنتۆن – واشنتۆن، دی سی، ئەمریکا

 

فڕۆکەخانەی چارڵز دی گۆڵ  – پاریس، فەرەنسا

 

فڕۆکەخانەی ئەتاتورک  -ئەستەنبوڵ، تورکیا

 

فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئیمام خومەینی – تاران، ئێران

 

فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی زاید – ئەبوزەبی، ئیمارات

 

فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شا خالید  – ریاز، سعودیە

 

فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جۆرج بوش  – هیوستن، ئەمریکا

 

فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئیندیرا غاندی  – نیودەلهی،هیندستان

 

دۆناڵد ترەمپ بە رۆژنامەنوسانی ڕاگەیاندوە،  چاوەڕێی بزووتنەوەی حەماسە پێشنیازەکانی ئاشتی قبوڵ بکات و هۆشداریشیداوە لە ئەگەری قبوڵنەکردنی، کۆتاییەکی باش نابێت و ئیسرائیل چی بوێت دەیکات لە غەززە.

ئەمڕۆ سێ شەممە، دۆناڵد ترەمپ رایگەیاندوە. حەماس سێ بۆ چوار رۆژیان لەبەردەستدایە بۆ ئەوەی وەڵامی پێشنیازەکەم بدەنەوە، ئەگەر ڕێکەوتن ڕەتبکەنەوە  ئیسرائیل  ئەوەی دەیەوێت ئەنجامی دەدات.

ناوبراو ئاماژەی بەوەشکردوە، سەرکردە عەرەبییەکانیش بەشدارییان لەو پلانەدا کردوە کە دایڕشتوە بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕ غەززە و ئەوان ئاشتیان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەوێت.

 ئەمە لە کاتێكدایە، دۆناڵد ترەمپ پێشنیازێکی 21 خاڵی  بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕی غەززە ڕاگەیاندوە و دوای كۆبوونەوەی بلەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ لە كۆشكی سپی، لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا وردەكاریی پلانە 20 خاڵیەكەی لەبارەی راگرتنی شەڕی غەززە خستەڕوو و باسی لەوە كرد، تەواوی لایەنەكان جگە لە حەماس پلانەكەیان پەسەندكردووە.

ماجد ئەلئەنساری، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی قەتەر، ئەمڕۆ سێشەممە رایگەیاند، ئیسرائیل داوای لێبووردنی لەسەر بۆمبارانکردنی بینایەک لە دەوحە، کە دوو هەفتە پێش ئێستا رویدا و تێیدا چەندین سەرکردەی بزوتنەوەی حەماس هەبوون، پێشکەش کردووە.

ئەلئەنساری لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا وتی، بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، داوای لێبووردنی کردووە و بەڵێنی داوە جارێکی دیکە هێرش نەکاتە سەر دەوحە. ناوبراو جەختی لەوەش کردەوە کە وڵاتەکەیان رازییە لە گەرەنتییە ئەمنییەکانی ئەمریکا کە دوای هێرشە ئیسرائیلییەکە پێشکەش کراون.

پلانی ترەمپ و وەڵامی حەماس:

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی قەتەر ئەوەشی راگەیاند، قەتەر و میسر پلانی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکایان سەبارەت بە غەززە رادەستی حەماس کردووە. ئەلئەنساری رونی کردەوە کە وەفدی حەماس بەڵێنی داوە پلانەکە تاوتوێ بکات، و وتیشی "هێشتا کات زووە بۆ وەڵامدانەوە."

هەروەها ئەلئەنساری ئاماژەی بەوەشدا کە تورکیا ئەمڕۆ بەشداری لە کۆبوونەوەی تیمی نێوەندگیریی تایبەت بە کەرتی غەززەدا دەکات.

شایەنی باسە، وەزارەتی دەرەوەی قەتەر دوێنێ دووشەممە رایگەیاندبوو، ئیسرائیل داوای لێبووردنی لەسەر هێرشەکە کردووە، ئەمەش لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا بووە کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لەگەڵ محەمەد بن عەبدولڕەحمان ئال سانی، سەرۆک وەزیرانی قەتەر، و بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، ئەنجامی دابوو.

وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، پارەی موچەی مانگی تەممووز خرایە سەر هەژماری بانکیی وەزارەتی دارایی.

وەزارەتی دارایی و ئابووری حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەمڕۆ سێشەممە، رایگەیاند، بڕی (956,928,000,000) نۆ سەد و پەنجا و شەش ملیار و نۆ سەد و بیست و هەشت ملیۆن دینار وەک تەمویلی موچەی مانگی تەمووزی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان، خراوەتە سەر هەژماری بانکی وەزارەت لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عیراق.