بەپێی راپۆرتی ناوەندی بومەلەرزەزانی ئەوروپی-دەریای ناوەڕاست (EMSC) و ئاژانی فرانس پرێس، بوومەلەرزەیەکی بەهێز بە گوڕی 6.7 پلە بە پێوەری رێختەر لە کەناراوەکانی ژاپۆن  داوە و دوای بومەلەرزەکەش سێ بومەلەرزی دیکەی بە پلەی کەمتر سنورەکانی ژاپۆنی هەژانوە و هۆشداریش  لە دروسبونی سۆنامی دەدرێت.

ئەمڕۆ یەکشەممە، ئاژانسی فرانس پرێس لە زاری کەشناسی ژاپۆنەوە رایگەیاندووە، بوومەلەرزەکە لە دەوروبەری کاتژمێر 5:03 خولەکی ئێوارە بەکاتی ژاپۆن رویداوە و ناوەندی بوومەلەرزەکە بە دووری 127 کیلۆمەتر لە رۆژهەڵاتی شاری میاکۆ دوربوە، کە ژمارەی دانیشتوانەکەی زیاتر لە 51هەزار کەسە.

بەگوێرەی زانیارییەکان، بوومەلەرزەکە لە قوڵایی 19 کیلۆمەتر رووی داوە و بەهۆی بەهێزی بومەلەرزەکەوە،  شارەزایان پێشبینی  ئەگەری رودانی تسونامی تا بەرزی یەک مەتر دەکەن.

لە چاوپێکەوتنێکی تایبەتدا لەگەڵ کوردسات نیوز، وتەبێژی كۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانی عیراق رایگەیاند، پرۆسەی دەنگدانی تایبەت بەشێوەیەكی ئاسایی لە سەرجەم ناوەندەکانی دەنگدان لە سەرتاسەری پارێزگاکان بەڕێوەدەچێت و لە نیوەرۆشدا کۆمیسیۆن راپۆرتێک لەسەر پرۆسەکە بڵاودەکاتەوە.

جومانە غەلای، وتەبێژی كۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەكانی عیراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بۆ هەڵبژاردنی تایبەت، کۆمیسیۆن لەسەرانسەری عیراق و هەرێم،  809 ناوەندی دەنگدانی کردوەتەوە لەگەڵ 4501 بنکەی دەنگدان،  ژمارەی دەنگدەرای تایبەتیش ملیۆنێک و 313 هەزار دەنگدەرن.

ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد، کۆمسیۆن لە نیوەڕۆدا راپۆرتێک بڵاودەکاتەوە بۆ چاودێریکردنی رێژەی بەشداریکردنی دەنگدەرانو دوای كۆتایهاتنی پرۆسەكەش راپۆرتی كۆتایی رێژەی بەشداری بڵاودەكرێتەوە. 

جومانە غەلای  ئەوەشیخستەڕوو، جگە لە دەنگدانی هێزە ئەمنییەکان، لە دەنگدانی تایبەت ئاوارەکانی ناوخۆش دەگرێتەوە، کە ژمارەیان زیاتر لە 26 هەزار دەنگدەرە و جگە لە چاودێری ناوخۆیی،  زیاتر لە هەزار چاودێری نێودەوڵەتیش چاودێری پرۆسەکە دەکەن.

ئەمڕۆ یەکشەممە، سەعات حەوت لە هەرێم و  سەرانسەری عیراق، هەڵبژاردنی دەنگدانی تایبەت دەستیپێکرد و بڕیاریشە  تا سەعات شەشی ئێوارە بەردەوام دەبێت.

لە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ کوردسات نیوز، سەرۆکی ئەنجومەنی کۆمیسیۆنی هەڵبژاردنەکانی عیراق، رایگەیاند ئامادەکاری تەواو کراوە بۆ دەنگدانی گشتی و تایبەتیش، بۆ دەننگدانی تایبەت لە سەرانسەری عیراق 4500 وێستگەی دەنگدان هەیە و تا ئێستا هیچ پێشێلکارییەک نییە و سەعات  شەش پرۆسەکە تەواو دەبێت و ئامێرەکان دەکوژێنەوە.

ئەمڕۆ سەعات حەوتی بەیانی دەنگدانی تایبەت لە سەرانسەری عیراق  وهەرێم دەستیپێکرد و زیاتر لە ملیۆنێک و 313 هەزار کەس مافی دەنگدانیان هەیە، لە لێدوانێکی تایبەتیشدا لە بەغداد حاکم عومەر بە کوردسات نیوزی راگەیاند پرۆسەکە زۆر بەباشی بەڕێوە دەچێت و هەر گرفتێکیش دروست ببێت بە خێرایی کارمەندانی کۆمیسیۆن چارەسەری دەکەن.

ئاماژەی بەوەکردوە چاوپۆشی ناکەن و هەرکەس و لایەنێک پێشێلکاری ئەنجام بدات سزادەدرێت، وتیشی دەبێت لەو بنکانەی دەنگی لێدەدرێت، پۆستەرەکانی دەنگدان زیاتر لە 100 مەتر دوربن، سزای ئەو لایەنانەشیان داوە کە ئەو کارەیان ئەنجامداوە.

لەبارەی بەرێوەچونی پرۆسەکەشەوە رایگەیاند، بە شێوەیەکی گشتی تا ئێستا لە عیراق  و هەرێمیش  زۆر بە باشی بەڕێوە دەچێت.

 

بەرەبەیانی ئەمڕۆ یەکشەممە، سەعات حەوت، دەرگای بنکەکان لە سەرتاسەری عیراق بەڕووی زیاتر لە ملیۆنێک و 313هەزار لە ئەندامانی هێزە ئەمنییەکان کرایەوە.هەڵبژاردنەکە بۆ خولی شەشەمی پەرلەمانی عیراقە و چاودێرانی نێوی و نێودەوڵەتییش چاودێری پرۆسەکە دەکەن و جگە لە هێزە ئەمنییەکانیش زیاتر لە 25هەزار ئاوارەش ئەمڕۆ دەنگ دەدەن.

لە هەرێمی کوردسان زیاتر لە 224هەزار کەس لە هێزە ئەمنییەکان، کە 145هەزاریان پێشمەرگەن مافی دەنگدانیان هەیە بەمشێوەیە؛

لە پارێزگای هەولێر 85 هەزار و 793 دەنگدەری تایبەت مافی دەنگدانیان هەیە

لە پارێزگای سلێمانی 82 هەزار و 547 دەنگدەری تایبەت مافی دەنگدانیان هەیە

لە پارێزگای دهۆك 55 هەزار و 993 دەنگدەری تایبەت مافی دەنگدانیان هەیە

رۆژ سێشەممە، 11ـی11ش دەنگدانی گشتی لە هەرێمی کوردستان و عیراق بۆ خولی شەشەمی پەرلەمانی عیراق بەڕێوەدەچێت.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

لەسەر وتەکانی ئەم دواییەی فازیل میرانی، وتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە راگەیەندراوێک وەڵامی داوەتەوە و دەڵێت؛ دوای ئەوەی هەندیک راستی مەعقولی وت، لە ژێر فشاری هەندێک هەرزەی سیاسیی حزبەکەیدا ناچار کرا، پێچەوانەی کەسایەتی و تێڕوانینی خۆی قسە بکات.

 

دەقی راگەیەندراوەکەی وتەبێژی یەکێتی:

 

دوای ئەوەی لە چەند ڕۆژی ڕابردوو، فازڵ میرانی هەندێک ڕاستی مەعقوڵی وت، کە پێچەوانەی خواستی جێگری دووەمی سەرۆکی پارتی بوون، کە هاوتابوون لەگەڵ ئەو کەسایەتییەی کە فازڵ میرانی خۆی هەیەتی. بەڵام جێگەی سەرسوڕمانە ئەمڕۆ قسەکانی گۆڕی چونکە بە داخەوە ئەم پارتییەی ئەمڕۆ، قسەی ڕاست بۆ بەرپرسەکانی بە ڕەوا نابینێت چونکە سیاسەتی پارتی هەندێک هەرزە سیاسیی دایدەڕێژن؛ بۆیە ئەمڕۆ لە ژێر فشاری باڵی خۆسەپێنی ڕوئیا دیوەخانی پارتی بۆ پاراستنی پێگەی خۆی ناچار کرا، پێچەوانەی کەسایەتی و تێڕوانینی خۆی قسە بکات.

کاروان گەزنەیی
وتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

سەعدی ئەحمەد پیرە، لە هەولێر پێشوازی لە شاندێکی سۆسیال دیموکراتی سوید کرد و لە دیدارەکەدا، گفتوگۆیان لەبارەی پەیوەندی دێرینی هەردوو حزبەکە کرد و تیشکیان خستە سەر  ئامادەکارییەکان بۆ هەڵبژاردنی خولی شەشەمی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق.

ئێوارەی ئەمڕۆ شەممە، سەعدی ئەحمەد پیرە ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان بە ئامادەبوونی شۆڕش قادر کادری پێشکەتووی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان لە شاری هەولێر پێشوازی لە شاندێکی سۆسیال دیموکراتی سوید کرد، کە پێکهاتبوون لە  تۆرگنی لارسۆن سەرۆکی ئەنجومەنی هەرێمی ئۆربرۆی سویدی، کارینا ئۆسکارسۆن سکرتێری سۆسیال دیموکراتی ئۆربرۆ، ئیلین لیەن لێپرسراوی پەیوەندییەکانی سۆسیال دیموکراتی ئۆربرۆ و سباستیان لیمیلیۆس ئەندامی مەڵبەندی ئۆربروی سۆسیال دیموکراتی سوید.

سەرەتا سەعدی ئەحمەد پیرە ئاماژەی بە پەیوەندی دێرینی نێوان و یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان و پارتی سۆسیال دیموکراتی سویدی وەک دوو هێزی هەڵگری بیر و باوەڕی سۆسیال دیموکرات کرد کە ساڵەهایە لەسەر بنەمای هاوکاری و هەماهەنگی نێوان هەردوولا بنیاتنراوە، هەروەها سوپاسی ئەو تیمەشیکرد کە ئێستا لە هەرێمی کوردستانن بۆ درێژەدان بەو زنجیرە راهێنان و ووڕک شۆپە رۆشنبیرییانەی کە بۆ کادیرانی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان ئەنجامی دەدەن .

لە دیدارەکەدا هەردوولا تیشکیان خستە سەر ئامادەکارییەکانی هەڵبژاردنی خولی شەشەمی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق  کە بڕیارە لە ١١/١١ بەرێوەبچێت و شاندی میوان  ئامادەیی خۆیان بۆهەماهەنگی و هاوکاری سەرخستنی پرۆسەی هەڵبژاردن دەربڕی، هیواشیان خواست رۆژانی بەڕێوەچوونی پرۆسەی هەڵبژاردن بە هێمنی و ئارامی تێبپەڕێت.

بە بڕیاری د. ئارام قادر، وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی بەهۆی بەڕێوەچونی پرۆسەی هەڵبژاردنەوە رۆژانى ( 9 و 10)ى ئەم مانگە لە ناوەندەکانى خوێندنى زانکۆ و پەیمانگەکان بۆ خوێندکاران پشوى رەسمی دەبێت، وەک کارئاسانییەک بۆ گەڕاندنەوەییان بۆ شوێنەکانیان.

 وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێم راگەیاندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛  بەهۆى بەڕێوەچونى پرۆسەى هەڵبژاردنەکانى ئەنجومەنى نوێنەرانى عیراق لە رێکەوتى (2025/11/11) و لەپێناو رەخساندنى دەرفەتى یەکسان بۆ بەشدارى کردن لە هەڵبژاردنەکانى ئەنجومەنى نوێنەرانى عیراق دوو رۆژی پێش هەڵبژاردنی گشتی پشوی رەسمی دەبێت.

ئەوەشیان خستوەتەڕوو؛  ئەم بڕیارە لەلایەن د. ئارام محمد قادر وەزیرى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى دراوە، بەمەبەستی کارئاسانییە بۆ  گەڕانەوەى خوێندکاران بۆ شوێنەکانیان تا بتوانن بەشدارى پرۆسەى دەنگداندا بکەن. 

ئاماژەیان بەوەشکردوە؛ پشوەکە  ناوەندەکانى خوێندنى زانکۆ و پەیمانگە حکومی و  تایبەتەکانیش دەگرێتەوە و رۆژى هەڵبژاردنی گشتیش لەسەرجەم دامودەزگاکان پشوى رەسمیی دەبێت بە ناوەندەکانى خوێندنیشەوە، رۆژى (12/ 11/ 2025) کە دەکاتە چوارشەممە، دەوامى رەسمی لە زانکۆ و پەیمانگەکانى هەرێمى کوردستان دەستپێدەکاتەوە.

سەڵاحەدین دەمیرتاش لەسەر پرۆسەی ئاشتی پەیامێکی بڵاوکردەوە  و داوا لە سەرکردە باڵاکان دەکات واز لە هەنگاوی کۆنکرێتی بۆ پرۆسەی ئاشتی نەهێنن و بە پەرلەمانتارانی وڵاتەکەشی دەڵێت؛ ساڵانێکە گەنجەکانمان چوونەتە شاخ و بەداخەوە ژمارەیەکیان بە گیانی خۆیان باجەکەیان دا، بچنە دورگەی ئیمراڵی و کۆتایی بەم ململانێیە بهێنن.

ئەمڕۆ شەممە، سەلاحەدین دەمیرتاش، لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس، پەیامێکی بڵاوکردوەتەوە و دەڵێت؛ وەک برا و سیاسەتمەدارێک لەگەڵ هەموو لایەنەکان لە پەیوەندیدا دەبێت  بۆ سەرکەوتنی پرۆسەی ئاشتی، داواش لە  ئەردۆغان، باخچەلی سەرۆکی مەهەپە و ئۆجەلان رێبەری دامەزرێنەری پەکەکە دەکات وازنەهێنن و 86 ملیۆن کەس بە تامەزرۆییەوە چاوەڕێی ئاشتین.

ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەوانەی لە شاخن و دەیانەوێت چەکەکانیان دابنێن، دەیانەوێت عەبدوڵا ئۆجەلانی رێبەریان  ببینن و دڵنیابن لەوەی گەڕانەوە بۆ سیاسەت دەکرێت روبدات، دەیانەوێت بزانن دەوڵەت دڵسۆز و جدییە لەم بابەتەدا بۆ ئەوەی بەتەواوەتی چەکەکانیان دابنێن.

لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا رویکردوەتە پەرلەمانتارانی وڵاتەکەی و دەڵێت؛ ساڵانێکە گەنجەکان دەچنە  شاخ و بەداخەوە هەندێکیان بە گیان و خوێنی خۆیان باجەکەیان دا. ئێستا کە دەرفەتێک رەخساوە بۆ ئەوەی بە یەکجارەکی کۆتایی بەم ململانێیە بهێنن، تکایە هەوڵێکی بچوک بدەن و بچنە دوورگەی ئیمرالی بۆ کۆتاییهێنان بەم بابەتە. 

لە کۆتایی پەیامەکەشیدا نوسیویەتی؛ با هەموومان بوێرانە مامەڵە بکەین، هەموو هەوڵێک بدەین و  نەهێڵین ئەم دەرفەتە مێژوویە لەدەست بچێت.

 سەڵاحەدین دەمیرتاش لە رۆژی 4ـی کانوونی یەکەمی 2016 دەستبەسەرکرا و نزیکەی نۆ ساڵە لە زیندانە و پرسی ئازادکردنیشی رۆژەڤی میدیا ناوخۆیی و جیهانییەکانە، لە چەند رۆژی رابردوشدا، رەجەب تەیب ئەردۆغانی سەرۆک کۆمار رایگەیاند؛ دادگا هەر بڕیارێک بدات لەسەر سەڵاحەدین دەمیرتاش پێیوەی پابەند دەبن.

سەرۆکایەتی کۆمار بەبۆنەی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقەوە، راگەیەنراوێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیدا هاتووە؛ ئەمڕۆ گەل و وڵاتمان لەبەردەم دەسکەوتێکی گەورەی نیشتمانیدا وەستاون، داوا لە دەنگدەرانی عیراق و تەواوی هێزە ئەمنییەکان دەکەین کە چالاکانە بەشداری هەڵبژاردنەکان بکەن و بە ئازادی و دادپەروەرانە دەنگ بدەن .

دەقی راگەیەنراوەکەی سەرۆکایەتی کۆمار:

گەل و وڵاتمان ئەمڕۆ لەبەردەم دەسکەوتێکی گەورەی نیشتمانیدا وەستاون، قۆناغێکی نوێ و گرنگ بەرەو بەرقەرارکردنی ئاشتی و سەقامگیری و گەشەپێدان، لەڕێگەی سازکردنی هەڵبژاردنی پەرلەمانییەوە. ئەمەش پابەندبوونمان بە پرەنسیپی گواستنەوەی ئاشتیانەی دەسەڵات بە پێی ڕێکارە دەستووری و دیموکراسیەکان لە ڕێگەی سندوقی دەنگدانەوە دووپات دەکاتەوە.

لەم ڕوانگەیەوە داوا لە دەنگدەرانی عێراق و تەواوی هێزە ئەمنییەکان دەکەین کە چالاکانە بەشداری هەڵبژاردنەکان بکەن و بە ئازادی و دادپەروەرانە دەنگ بدەن لە هەڵبژاردنی نوێنەرەکانیان بۆ ئەنجومەنی نوێنەران، بەمەش بەشداری دەکەن لە بەهێزکردنی ئاسایش و سەقامگیری وڵات.

بەشداری کارا و فراوان تاکە ڕێگای ئێمەیە بۆ چارەسەرکردنی کەموکوڕییەکان و پەرەپێدانی سیستەمی سیاسیمان، دواجار دەبێتە هۆی پێکهێنانی حکومەتێکی فیدراڵی نوێ و بەهێز و بەتوانا کە ڕەنگدانەوەی ویستی هاوڵاتیان بێت و پێداویستیەکانیان دابین بکات و یەکڕیزی و سەربەخۆیی و سەروەری عێراق بپارێزێت و پەیوەندییەکی دەستووری لەسەر بنەمای هاوکاری نێوان حکومەتی فیدراڵی و حکومەتی هەرێمی کوردستان و پارێزگاکانی تر بنیات بنێت.

هەروەها نابێ ئەو قوربانییە بێئەندازەی گەلەکەمان و هێزە ئەمنییەکانمان- سوپا، پۆلیس، پێشمەرگە و حەشدی شەعبی- لە پێناوی شکۆی وڵاتەکەیاندا، و ئەو شەهیدانەش لەبیر بکەین کە گیانیان لە پێناو ئەم دۆزە بەرزەدا بەخشی: بەرەو عێراقێکی ئازاد و بەهێز و سەربەخۆ کە گەلەکەی چێژ لە خۆشگوزەرانی ببینێت.

سەرۆکایەتی کۆمار

٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کار و دەستەبەرى کۆمەڵایەتى رایگەیاندوە، ئەو گرفتەیان لە ڕێگەی وەزارەتی داراییەوە چارەسەر کرودە، کە کرێکارانی خانەنشین کراو دوو مانگ جارێک دەیان توانی موچەکانیان وەرگرن، ئاماژەیان بەوەشکردوە هەفتەی رابردوو موچەی مانگی 10 و11 یان دابەشکردوە.

 ئەمڕۆ شەممە، لە ئاگادارینامەیەکدا بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کار و دەستەبەرى کۆمەڵایەتى بڵاویکردوەتەوە  توانیویانە ئەو گرفتانە چارەسەر بکەن و لەمانگەکانی داهاتووە هەموو مانگێک موچەی کرێکارانی خانەنشینکراو دابەش دەکرێت.

ئاماژەیان بەوەشکردوە، هەفتەی رابردوو دەستکراوە بە دابەش کردنی موچەی هەردوو مانگی 9 و 10ی کرێکارانی خانەنشینکراو، هەر کرێکارێکیش موچەی وەرنەگرتووە دەتوانێت رۆژی یەکشەممە سەردانی بانکی دیاریکراو بکات لە سنووری پارێزگاکەی بۆ وەرگرتنی.

لە ئاگادارینامەکەدا هاتووە؛ بۆ مانگەکانی داهاتوو، پێش کۆتاییهاتنی هەر مانگێک دەست دەکرێت بە دابەشکردنی موچەکانیا و شایانی باسە لە هەرێمی کوردستان نزیکەی 1000 کرێکاری خانەنشینکراو هەیە، کە موچەکانیان لە بەڕێوەبەرایەتیی دەستەبەری کۆمەڵایەتی بۆ کرێکاران لە پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆکان دابەش دەکرێت.

قەیرانی وشکەساڵی بە تەواوەتی بەرۆکی ئێرانی گرتووە، ئەمڕۆ شەممە، میدیاکانی وڵاتەکە رایانگەیاندوە؛ 19 بەنداوی ئەو وڵاتە بە تەواوەتی وشکیان کردوە و کەمتر لە ٪5 ئاوی تێدایە، شارەزایان هۆشداری دەدەن لەوەی ئەگەر وشکەساڵی و زیادەڕۆیی لە بەکارهێنان بەردەوام بێت ئەوا وڵاتەکە روبەڕوی چارەنوسێکی نادیار دەبێتەوە.

ساڵی 2025 ساڵی وشکەساڵی بوو، بەتایبەت بۆ ئێران،کەم بەرپرسیان هەیە باسی لە کێشەی کەم ئاوی نەکردبێت، سەرچاوە رەسمیەکانی ئێران بڵاویان کردوەتەوە لە 10 سەدی وڵاتەکەی یەکیان وشکی کردوە، قەیرانی وشکەساڵی قوڵترە لەوەی چاوەڕێان دەکرد و وەزیری وزەی وڵاتەکەش رایگەیاند، رەنگە ئیدی بە شەواندا نەتوانن ئاو دابین بکەن و داوای لە هاوڵاتییان کردوە بۆ شيوان ئاوی پێوسیت هەڵبگرن.

 لە ئێستادا ئێران 19 بەنداویان بە تەواوەتی وشکی کردوە یاخود کەمتر لە ٪5 ئاوی تێدایە، ئەمەش لە کاتێكدایە لە دوو هەفتەی رابردودا تەنها هەشت سەد ئەو دۆخەی هەبوو، دوێنی سەرۆک کۆم،اری ئێڕان رایگەیاند ئەگەر باران نەبارێت دەبێت تاران چۆڵ بکەین.

شارەزایان هۆشداری دەدەن لەوەی ئەگەر وشکەساڵی و زیادەڕۆیی لە بەکارهێنان بەردەوام بێت، بەشێکی بەرچاو لە ژێرخانی ئاوی وڵات رووبەڕووی قەیرانێکی گەورەتر دەبێتەوە .

هەسەدە رایگەیاند بە هەماهەنگی لەگەڵ هاوپەیمانان، ئۆپراسیۆنێکیان لە کەمپی هوڵ ئەنجامداوە و توانیویانە سەرکردەیەکی مەترسیداری داعش دەستگیر بکەن، کە ئەرکی زیندوکردنەوەی گروپەکان بووە لە کەمپەکەدا و خەڵکی عیراقە.

ئەمڕۆ شەممە، هێزەکانی سوریای دیموکرات، راگەیەندراوێکیان بڵاوکردوەتەوە  و تییدا هاتووە؛ لە چوارچێوەی شەڕی بەردەوامی دژ بە تیرۆر و رێکخراوی تیرۆریستی داعش و هەوڵەکانی بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی تۆڕە نهێنییەکانی، هێزەکانی ئۆپەراسیۆنی تایبەتی هێزەکانی سوریای دیموکرات، بە هەماهەنگی مەیدانی راستەوخۆ لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی، لە بەرەبەیانی ئەمڕۆ لە ناو کەمپی هوڵ ئۆپەراسیۆنێکی ئەمنی باڵایان ئەنجامدا.

ئاماژەیان بەوەشکردوە؛ لە ئۆپراسیۆنەکەدا کە لە رێگەی هەواڵگری فراوانو وردەوە ئەنجامدراوە، توانیویانە سەرکردەیەکی مەترسیداری داعش دەستگیر بکەن، کە ناوی  (بەها ئەلمەسیریە) و ناسراوە بە ئەبو عەبدولڕەحمان و خەڵکی عیراقە.

لە راگەیەندراوەکەدا ئەوەشیانخستوەتەڕوو، ئەو سەرکردەی داعش رۆڵێکی سەرەکی هەبووە لە چالاککردنەوەی شانەکانی رێکخراوەکە و هەماهەنگی دامەزراندنی ئایدیۆلۆژی و سەربازی و دروستکردن و ئامادەکردنی تەقەمەنی بۆ گواستنەوە بۆ دەرەوەی کەمپەکە بۆ بەئامانجکردنی خەڵکی مەدەنی و هێزەکانیان .

هەروەها ئەرکی ئەو تیرۆریستە بریتی بووە؛ لە زیندووکردنەوەی پێکهاتەی رێکخراوەکە لەناو کەمپەکەدا و گۆڕینی بۆ سەکۆیەکی پلاندانان و بەڕێوەبردن بۆ شانەکان کە لە دەرەوەی سنوورەکانی درێژدەبنەوە، ئەمەش وایکرد کە گرتنی ئەو ببێتە زەربەیەکی قووڵ لە تواناکانی رێکخراوەکە و خاڵێکی سەرەکی بێت لە هەڵوەشاندنەوەی تۆڕەکانی پەیوەندی و رێگەکانی پارەدان بۆ رێکخراو تیرۆرستییەکە.

ئەمڕۆ شەممە، لە ئەنجامی هێرشێکی ئاسمانیی ئیسرائیلدا بۆ سەر ئۆتۆمبێلێک لە باشووری لوبنان، دوو برا گیانیان لەدەستدا و ئۆتۆمبێلەکەیان بە تەواوی سووتا. سوپای ئیسرائیل دواتر رایگەیاند کە کوژراوەکان ئەندامی حزبوڵا بوون.

بەپێی ئاژانسی نیشتمانیی لوبنان، فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی ئیسرائیلی دوو براکەی کردووەتە ئامانج کاتێک بە رێگایەکدا تێپەڕیون لە دامێنی رۆژئاوای چیای شێخ (جبل الشيخ). وەزارەتی تەندروستیی لوبنانیش گیان لەدەستدانی هەردووکیانی پشت راستکردوە.

ئەو ناوچەیەی کراوەتە ئامانج، دەکەوێتە دەرەوەی بازنەی هێرشە ئاساییەکانی ئیسرائیل لە ماوەی دوو ساڵی رابردووی پێکدادانەکان لەگەڵ حزبوڵا، ئەمەش ئاماژەیە بۆ پەرەسەندنی بەردەوامی گرژییەکان.

لوبنان داوای گفتوگۆ دەکات و حزبوڵا رەتیدەکاتەوە

پەرەسەندنەکانی ئیسرائیل لە کاتێکدایە کە لوبنان بەردەوام داوای گفتوگۆ دەکات بۆ راگرتنی دەستدرێژییەکان. بەڵام حزبوڵا، بەپێی راگەیەندراوێکی رۆژی پێنجشەممەی رابردوو، هەر رێڕەوێکی دانوستانی سیاسی لەگەڵ ئیسرائیل رەتدەکاتەوە.

جۆزێف عەون، سەرۆکی لوبنان رایگەیاندووە، گفتوگۆ تاکە بژاردەی بەردەمە بۆ راگرتنی هێرشەکان، بەڵام ئیسرائیل هەر چارەسەرێکی سیاسی رەتدەکاتەوە. بەپێی سەرچاوەیەکی رەسمی لوبنان، ئیسرائیل تا ئێستا وەڵامی پێشنیازی گفتوگۆکەی نەداوەتەوە.

شایەنی باسە، حکومەتی لوبنان لە مانگی ئابی رابردوودا بڕیاریدابوو لە چوارچێوەی پلانێکی پێنج قۆناغیدا چەکی حزبوڵا دابماڵێت، بەڵام حزبوڵا بڕیارەکەی رەتکردەوە و بە "تاوان" ناویبرد.

 

ئەمڕۆ شەممە، د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، سەردانی بارەگای کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی کرد و لە نزیکەوە ئاگاداری دوایین ئامادەکارییەکانی کۆمیسیۆن بوو بۆ رۆژی دەنگدان.

لەکاتی سەردانەکەیدا، سەرۆک کۆمار لەگەڵ دادوەر عومەر ئەحمەد محەمەد، سەرۆکی ئەنجومەنی کۆمیسیاران و ئەندامانی ئەنجومەن، بە ئامادەبوونی محەمەد حەسەن، نوێنەری سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عیراق، کۆبووەوە.

سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لە گرنگیی ئاسانکاریکردنی رێکارەکانی هەڵبژاردن بۆ هاووڵاتیان و دابینکردنی سەرجەم پێداویستییەکان بۆ سەرخستنی پرۆسەی دەنگدان. هەروەها رایگەیاند، "رەوتی دیموکراسی لە عیراقدا دەبێت بە ئیرادەیەکی نیشتمانیی راستگۆیانە بەردەوام بێت بۆ بەدیهێنانی هیوا و خواستەکانی گەلەکەمان، لە رێگەی هەڵبژاردنێکی پاک و شەفافەوە کە رەنگدانەوەی ئیرادەی راستەقینەی دەنگدەر بێت."

ناوبراو داوای لە عیراقییەکان کرد بە شێوەیەکی فراوان بەشداری لە هەڵبژاردنەکاندا بکەن و مافی دەستووریی خۆیان بەکاربهێنن، چونکە ئەم بەشدارییە هەنگاوێکی بنەڕەتییە بۆ چەسپاندنی دیموکراسی و بەهێزکردنی ئاسایش و سەقامگیری.

نەتەوە یەکگرتووەکان: چاوی جیهان لەسەر عیراق دەبێت:

لەلایەن خۆیەوە، محەمەد حەسەن، نوێنەری سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، سوپاسی سەردانەکەی سەرۆک کۆماری کرد و بە بەڵگەی پەرۆشیی ناوبراوی بۆ دڵنیابوون لە ئەنجامدانی هەڵبژاردنێکی ئازاد لە قەڵەمدا.

محەمەد حەسەن ئاماژەی بەوەشکرد، "چاوی جیهان لە رۆژی 11ی تشرینی دووەمدا رووی لە عیراق دەبێت، لە رۆژێکدا کە وێستگەیەکی چارەنووسسازە لە مێژوو و داهاتووی وڵاتەکەدا،" جەختیشیکردەوە کە هەڵبژاردنەکانی عیراق بە یەکێک لە سەربەخۆترین پرۆسەکانی هەڵبژاردن لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دادەنرێت.

کۆمیسیۆن: بە تەواوی ئامادەین

سەرۆکی ئەنجومەنی کۆمیسیاران رایگەیاند، سەردانەکەی سەرۆک کۆمار "شەرەفێکی گەورەیە" بۆ کۆمیسیۆن و لە قۆناغێکی هەستیاردا دێت کە گرنگیپێدانی سەرۆکایەتیی کۆمار بە رەوتی پرۆسەی هەڵبژاردن نیشان دەدات.

دادوەر عومەر ئەحمەد محەمەد روونکردنەوەیەکی وردی لەبارەی ئامادەکارییەکانی کۆمیسیۆن بۆ رۆژی دەنگدان پێشکەشکرد و دواتر سەرۆک کۆمار ئاگاداری جێبەجێکردنی تاقیکردنەوەیەکی تەواوی پرۆسەی دەنگدان (محاکات) بوو، کە سەرجەم قۆناغەکانی پرۆسەکەی لەخۆگرتبوو.

لە کۆتاییدا، سەرۆک کۆمار خۆشحاڵیی خۆی بە ئاستی رێکخستن و رێکارەکان دەربڕی و متمانەی خۆی نیشاندا کە ئەم هەوڵانە دەبنە هۆی هەڵبژاردنێکی ئازاد کە خواستەکانی عیراقییەکان بۆ داهاتوویەکی باشتر نیشان بدات.

 

جۆ بایدن، سەرۆکی پێشووی ئەمریکا، بە توندی هێرشی کردە سەر دۆناڵد ترەمپ و رایگەیاند، ئەو تەنها خزمەتی بەرژەوەندییەکانی دەوڵەمەندەکان دەکات نەک خەڵکی ئاسایی.

بایدن دوێنێ هەینی، لە وتارێکیدا لە ئاهەنگێکی حزبی دیموکرات لە شاری ئۆماها لە ویلایەتی نێبراسکا وتی، "تۆ بۆ ئێمە کار دەکەیت بەڕێز سەرۆک. ئێمە بۆ تۆ کار ناکەین. تۆ بۆ ئێمە کار دەکەیت، نەک تەنها بۆ ملیاردێر و ملیۆنێرەکان." بایدن وتیشی، "من توڕەم."

سەرۆکی پێشوو ئاماژەی بە روخاندنی باڵی رۆژهەڵاتی کۆشکی سپی کرد لەلایەن ترەمپەوە بەمەبەستی دروستکردنی هۆڵێکی ئاهەنگگێڕان بە رووبەری 90 هەزار پێی چوارگۆشە و وتی، "دەمزانی ترەمپ وڵاتەکە بە زەبری روخاندن وێران دەکات، بەڵام دان بەوەدا دەنێم، نەمدەزانی روخاندنی راستەقینەش لە ئارادایە."

بایدن وتیشی، "ئەوە هێمایەکی تەواوە بۆ سەرۆکایەتییەکەی. ترەمپ زەبری روخاندنی نەک تەنها ئاڕاستەی ماڵێک کرد کە موڵکی گەلە، بەڵکو ئاڕاستەی دەستوور، سەروەریی یاسا، و خودی دیموکراسییەکەشمان کرد."

هەروەها بایدن گاڵتەی بە لێدوانە دووبارەکانی ترەمپ کرد کە گوایە خولی دووەمی سەرۆکایەتییەکەی "سەردەمێکی زێڕین"ی بۆ ئەمریکا هێناوە و، بە ئاماژەکردن بەو زیادکراوە زێڕینانەی ترەمپ بۆ ئۆفیسی شێوە هێلکەیی، وتی، "ئێستا دەڵێت ئێمە لە سەردەمێکی زێڕینداین. تاکە زێڕ ئەوەیە کە بەسەر ئاگردانەکەوە هەڵیدەواسێت."

بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی پارێزگای هەڵەبجە رایگەیاند، سێ تۆمەتباریان دەستگیرکردووە کە لە رۆژانی بەڕێوەچوونی فێستیڤاڵی هەنار و پاییزی هەڵەبجەدا دوو ماتۆڕسکیلیان دزیبوو.

بەشی راگەیاندنی پۆلیسی هەڵەبجە لە راگەیەندراوێکدا کە ئەمڕۆ شەممە، 8ی تشرینی دووەمی 2025 بڵاویکردەوە، ئاشکرایکرد، دوای ئەوەی دوو هاووڵاتی سکاڵایان تۆمارکردبوو لەسەر دزینی ماتۆڕسکیلەکانیان لەناو شاری هەڵەبجە، دەستبەجێ مەفرەزەکانی پۆلیسی نەهێشتنی تاوان دەستیان بە لێکۆڵینەوە و بەدواداچوون کرد.

لە ئەنجامی لێکۆڵینەوەکاندا، توانرا سێ تۆمەتبار بەناوەکانی (م. د. ئ) تەمەن 16ساڵ، (هـ. هـ. ئ) تەمەن 16 ساڵ، و (ی. س. خ) تەمەن 17 ساڵ، کە دانیشتووی دەرەوەی سنووری پارێزگای هەڵەبجەن، بە بڕیاری دادوەر دەستگیربکرێن.

پۆلیسی هەڵەبجە راشیگەیاندووە، تۆمەتباران لەبەردەم دادوەری لێکۆڵینەوەدا دانیان بە تاوانەکەیاندا ناوە و لە ئێستادا بەپێی مادەی 446 لە یاسای سزادانی عیراقی راگیراون.