هەواڵەکان
کۆمپانیای دانە غاز، رۆژی پێنجشەممە، رایگەیاند، کە سەرجەم دامەزراوە سەرەکییەکانی بەرهەمهێنانی لە کێڵگەی کۆرمۆر لە پارێزگای سلێمانی بە شێوەیەکی کاتی راگرتووە.
وتەبێژی کۆمپانیاکە رایگەیاند: سەرجەم دامەزراوە سەرەکییەکانی بەرهەمهێنان لە کێڵگەی کۆرمۆر بە شێوەیەکی کاتی داخران، ئەمەش بەهۆی بوونی هەڕەشەی ئەمنیی باوەڕپێکراو و پەرەسەندنی گرژییەکان لە ناوچەکەدا.
روونیشیکردەوە کە کۆمپانیاکە بەردەوام دەبێت لە چاودێریکردنی دۆخەکە بە هەماهەنگی لەگەڵ دامەزراوە ئەمنییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵ، بە مەبەستی بڕیاردان لەسەر کاتی گونجاو بۆ دەستپێکردنەوەی کارەکان.
وەزارەتی کارەبای حکومەتی هەرێمی کوردستان راگەیەندراوێکی بەپەلەی بڵاوکردەوە و تێیدا کەمبوونەوەی بەرچاوی بەرهەمهێنانی کارەبای بەهۆی دروستبوونی گرفتێکی ئەمنییەوە لە کێڵگەی غازی کۆرمۆر راگەیاند.
بەپێی راگەیەندراوەکەی وەزارەت، بەهۆی ئەو گرفتە ئەمنییەوە کە لە کێڵگەی کۆرمۆر رویداوە، هەناردەکردنی غازی سروشتی بۆ وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا کەمبووەتەوە، ئەمەش بووەتە هۆی دابەزینی ئاستی بەرهەمهێنانی کارەبا بە بڕی 2500 مێگاوات.
وەزارەتی کارەبا دڵنیایی دەداتە هاووڵاتیان و هاوبەشانی کارەبا کە ئەم دۆخە کاتییە و لە ئێستادا سەرجەم لایەنە پەیوەندیدارەکان لەسەر هێڵن و کار دەکەن بۆ چارەسەرکردنی گرفتەکە و دووبارە دەستپێکردنەوەی هەناردەکردنی غاز بە رێژەی ئاسایی خۆی بۆ وێستگەکانی بەرهەمهێنان.
فەرماندەیی ئۆپراسیۆنە هاوبەشەکان، ئەمڕۆ پێنجشەممە، روونکردنەوەیەکی سەبارەت بە پووچەڵکردنەوەی پرۆسەیەکی قاچاخچێتی چەک و مووشەک لە سنوورەکانی عیراقدا بەرەو خاکی سوریا بڵاوکردەوە.
فەرماندەییەکە لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: دوای پووچەڵکردنەوەی پرۆسەی قاچاخچێتی چەک و مووشەک بە سنوورەکانی عیراقدا بەرەو خاکی سوریا، دەمانەوێت ئەوە روون بکەینەوە کە بە رێنمایی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان، لیژنەیەکی باڵا لە لایەنە پەیوەندیدارەکان و پسپۆڕان پێکهێنراوە بۆ لێکۆڵینەوە و ئاگاداربوون لە تەواوی وردەکارییەکانی ئەم بابەتە.
لە بەشێکی تری بەیاننامەکەدا هاتووە: کارەکان بەردەوامن بۆ هەماهەنگی لەگەڵ لایەنی سوری بە مەبەستی زانینی سەرجەم وردەکارییەکانی پەیوەست بەم پرۆسەیە، هەروەها سزادانی سەرپێچیکاران بە شێوەیەک کە پاراستنی ئاسایش و سەقامگیریی سنوورە هاوبەشەکان مسۆگەر بکات و رێگری بکات لە هەر هەوڵێک بۆ تێکدانی ئاسایشی نیشتمانی.
بە مەبەستی رێگریكردن لە دووبارەبونیادنانەوەی توانا سەربازییەكان، سوپای ئیسرائیل هێرشێكی بۆ سەر ناوەندی غەززە ئەنجامدا و لێپرسراوێكی سەربازی حەماسی كوشت.
سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، عومەر ئەحمەد ئەبو قاسم، لێپرسراوی نیشانەشكێنەكانی حەماس لە هێرشێكی ئاسمانیدا كوژراوە.
بەپێی بەیاننامەكە، ئەو لێپرسراوە لە داڕشتنی نەخشەی هێرشەكان دژ بە ئیسرائیل لەناو كەرتی غەزە بەشدار بووە.
سوپای ئیسرائیل ئاماژەی بەوەش كرد، ئەبو قاسم سەرقاڵی رێكخستنەوەی توانا سەربازییەكان و ئامادەكاری بووە بۆ هێرشی تر بووە.
جەختیشی كردەوە، ئەم چالاكییانە پێشێلكردنی ئاگربەستن و هێزەكانیان بۆ نەهێشتنی هەڕەشەكان بەردەوام دەبن.
بەڕێوەبەرایەتی شارەوانییەکانی سلێمانی رایگەیاند ئەمڕۆ لە زەرایەن دەست دەکرێت بە دابەشکردنی قۆناغی یەکەمی زەوی بەسەر فەرمانبەران و خانەنشیناندا.
ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەڕێوەبەرایەتی شارەوانییەکانی سلێمانی ناوی 329 کەسیان بڵاوکردەوە کە لە قۆناغی یەکەمدا سود مەند دەبن لە دابەشکردنی زەوی لە سنوری زەرایەن.
دابەشکردنەکە 329 پارچە زەوییە و 283 پارچەیان بۆ فەرمانبەران و خانەنشینانەی سنورەکەیە.
ئاماژەی بەوەشکردوە، 46 پارچەشیان تایبەتە بە زیندانیانی سیاسی و دابەشکردنەکە بە تیروپشک و بەپێى خاڵبەندیی لە هۆڵی "شەهید قادر حەمەساڵح " بەڕێوەدەچێت
ئیبراهیم زۆلفەقاری وتەبێژی ناوەندی خاتەمولئەنبیای سەر بە سوپای پاسداران هۆشدارییەكی توندی دایە ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی و رایگەیاند، لە ئەگەری هەر هێرشێك بۆ سەر ژێرخانی وڵاتەكەی، سەرجەم ژێرخانەكانی ناوچەكە بە تەواوی لەناو دەبەن.
زۆلفەقاری جەختی لەوە كردەوە كە ئێران بە هیچ شێوەیەك رێگە بە دەستوەردانی ئەمریكا لە گەروی هورمزدا نادات، چونكە ئەم شوێنە هێڵی سووری سەرەكیی ئێرانە.
رونیشیكردەوە، ئەگەر هەڕەشەكانی سەرۆكی ئەمریكا بۆ هێرشكردنە سەر ژێرخانی ئێران بچنە بواری جێبەجێكردنەوە، هێزە چەكدارەكانی ئێران گورزێكی پۆڵایین و وێرانكەر دەوەشێنن و هیچ ژێرخانێك لە ناوچەكەدا ناهێڵنەوە.
لە كۆتاییدا وتەبێژەكە رایگەیاند، وەڵامی هێزە چەكدارەكانی وڵاتەكەی تەنها گورزێكی هاوتا نابێت، بەڵكو لێدانێكی زۆر بەهێزتر و فرە رەهەندتر دەبێت كە سەرجەم دەستدرێژكاران لە ئاگری تووڕەیی خۆیدا دەسووتێنێت.
دوای ئەوەی ئاژانسی رۆیتەرز رایگەیاند، هەناردەکردنی نەوت لە بەندەرەکانی عیراق راگیراوە، وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، هەناردەکردنی نەوت لە بەندەرەکانی باشوور بەردەوامە و لێکۆڵینەوە دەکەن لەو تەنە نامۆیەی کەشتیەکی لە بەندەرەکەدا کردوەتە ئامانج.
سەلیم روکابی، وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، هەناردەکردنی نەوت تا ئێستا لە بەندەرەکانی حێراق بەردەوامە ئەمەش دوای ئەوەی یەکێک لە کشتییەکان بە درۆن کرابوە ئامانج.
پێشتر ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز لە زاری چوار سەرچاوەی ئەمنی و نەوتیی عیراقەوە بڵاویکردەوە، دوای ئەوەی درۆنێک خۆی کێشاوە بە کەشتیەکی نەوت هەڵگردا لە بەندەری بەسرە، پرۆسەی بارکردنی نەوتی خاو لە سەرجەم پێگە و بەندەرەکانی عیراقدا راگیراوە.
بە گوێرەی زانیارییەکانی رۆیتەرز، روداوەکە زیانی مادی و گیانی لێنەکەوتوەتەوە، بەڵام بوەتە هۆی وەستاندنی هەناردەی نەوت لە بەندەرەکەدا.
لای خۆیەوە سەلیم روکابی، وتەبێژی وەزارەتی نەوتی عیراق، ئەو هەواڵانەی رۆیتەرزی رەتکردوەتەوە و ناوبراو دەڵێت؛ هەناردەکردنی نەوت بەردەوامە و دەستیان بە لێکۆڵێنەوەش لە روداوەکە کردوە.
قوباد تاڵەبانی سەبارەت بە کردنەوەی ناوەندێکی کلتووری و رۆشنبیری لە کەلار رایگەیاندووە، "پیرۆزبایی لە خەڵکی خۆشەویستی کەلار دەکەم، ئەم ناوەندە دەرفەتێکی باشە بۆ گەشەپێدانی لایەنی رۆشنبیری و کلتووری گەرمیان".
قوباد تاڵەبانی لە پەیامێکدا رایگەیاندووە: کەلار چ لەڕووی ژمارەی دانیشتووان و چ لەڕووی ئابووری و خزمەتگوزارییەوە گەشەیەکی خێرای کردووە. لەم نێوانەدا ناوەندێکی کلتووری و رۆشنبیری کە لە ئاستی ئەو گەشەسەندنەدابێت و شایستەی کەلاربێت زۆر پێویست بوو.
قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشداوە: پیرۆزبایی لە خەڵکی خۆشەویستی کەلار دەکەم کە لە ئەمڕۆوە بوونە خاوەنی ناوەندێکی کلتووری و رۆشنبیری جوان و پێشکەوتوو. خۆشحاڵ بووم بە کردنەوەی ناوەندی کلتووری ئاران کە هۆڵێکی پێشکەوتووی سینەما، کتیبخانەیەکی دەوڵەمەند و گەلەرییەکی جوان و سەنتەری راهێنان و فێرکردنی موزیک و.. لەخۆ دەگرێت. ئەم ناوەندە بە تایبەت بۆ ئەو هەموو گەنجە خوێندەوار و بە توانا و هونەردۆست و کلتووردۆستەی دەرفەتێکی باشە بۆ گەشەپێدانی لایەنی رۆشنبیری و کلتووری گەرمیان.
ئەمڕۆ پێنجشەممە، ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عیراق دەستبەسەرداگرتنی بڕی 25 ملیار دیناری دیکەی لە چوارچێوەی لێکۆڵینەوەکان لە دۆسیەی عەدنان جومەیلی، بریکاری پێشوی وەزارەتی نەوت بۆ کاروباری پاڵاوتن عەدنان جومەیلی راگەیاند.
بەپێی راگەیەندراوێکی دادوەر زیا جەعفەر، دادوەری لێکۆڵینەوەی دادگاکە، بەشێک لەم پارانە لەلایەن چەند کەسێکەوە هەڵگیرابوون و بەشەکەی دیکەشی لەناو دیواری چەند خانووێکدا شاردرابوونەوە، کە بەمەش کۆی گشتیی پارە دەستبەسەرداگیراوە نوێیەکان گەیشتووەتە 25 ملیار دیناری عیراقی و 200 هەزار دۆلاری ئەمریکی.
ئاماژەی بەوەشکردوە، جگە لەو بڕە پارەیە دەست بەسەر چوار کیلۆگرام زێردا گیراوە.
دادوەری لێکۆڵینەوە جەختیشی کردەوە، کە رێکارە یاساییەکان و لێکۆڵینەوە لەگەڵ تۆمەتبارەکە بەردەوامن بە مەبەستی بەدواداچوون بۆ تەواوی داهاتی ئەو تاوانە و دەستنیشانکردنی هەموو ئەو کەسانەی تێیدا تێوەگلاون.
میدیاکانی عیراق رایانگەیاند، بەرەبەیانی ئەمڕۆ پێنجشەممە لە ئەنجامی روداوێکی سەختی هاتوچۆدا لەسەر رێگای سەرەکیی قەزای هاریسە لە باکوری رۆژهەڵاتی پارێزگای بەسرە، 22 زیارەتکاری ئێرانی بوونە قوربانی.
بەپێی سەرچاوە ئەمنییەکان، ئۆتۆمبێلێکی جۆری تایبەت، کە شۆفێرەکەی بە مەستی لێیخوڕیوە، کۆنترۆڵی لەدەستداوە و خۆی کێشاوە بە کاروانێکی زیارەتکاراندا، کە بەپێ بەرەو کەربەلا بەڕێوەبوون بۆ یادکردنەوەی چلەی ئیمام حوسێن، بە گوێرەی زانیارییە سەراتەییەکان لە ئەنجامدا 9 زیارەتکار دەستبەجێ گیانیان لەدەستداوە و 12ی دیکەش بریندار بوون.
دوای روداوەکەش هێزە ئەمنییەکان و تیمەکانی فریاکەوتن گەیشتوونەتە شوێنەکە و بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی بەسرە رێگاکەی بە کاتی داخستووە.
ئەم روداوە لە کاتێکدایە کە ساڵانە ملیۆنان زیارەتکار بۆ ئەم یادە روو لە عیراق دەکەن و بۆ ئەمساڵیش، بە ئامانجی کەمکردنەوەی قەرەباڵخی و رێگریکردن لە قەیرانی گواستنەوە و بەرزبوونەوەی نرخ، عیراق و ئێران رێککەوتوون لەسەر رێگەدان بە هاتنەناوەوەی پاسی ئێرانی بۆ ناوخۆی وڵاتەکە.
راوێژکارێکی موجتەبا خامنەیی گەروی هورمز دەکات بە موڵکی ئێران و دەڵێت؛ گەروە ستراتیژییەکە دەستکەوتی جەنگە بۆ وڵاتەکەی و دەستبەرداری نابن، سوپای پاسدارانیش جەخت لە پارستنی گەروەکە دەکاتەوە.
عەلی ئەکبەر ویلایەتی، راوێژکاری رابەری باڵای ئێران رایگەیاند، جەخت لەسەر سەپاندنی سەروەریی تەواوی ئێران بەسەر گەروی هورمزدا دەکەنەوە.
ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە، لە دوای جەنگی 40 رۆژەوە گەروەکە بە موڵکی ئێران دادەنرێت و هیچ هێزێک ناتوانێت ئەو سەروەرییە زەوت بکات.
عەلی ئەکبەر ویلایەتی، جەختیکردوەتەوە، کۆنتڕۆڵکردنی گەووەکە بە بڕیاری رابەری باڵا و وەک دەستکەوتێکی جەنگی 40 ڕۆژە هاتووەتە ئاراوە و دەستبەرداری نابن.
لایخۆشیەوە، وتەبێژی سوپای ئێران دووپاتی کردەوە کە توانای وڵاتەکەی بۆ سەپاندنی دەسەڵات بەسەر هورمزدا پشت بە کەناراوەکان و دورگەکان نابەستێت و لە هەر بستێکی خاکەکەیانەوە دەتوانن کۆنتڕۆڵی بکەن.
هۆشداریشی داوە، کە گەووی هورمز بە داخراوی دەمێنێتەوە تا ئەو کاتەی واشنتۆن دان بە سیستەمی یاسایی ئێراندا دەنێت، کە ئێستا ئەم بابەتە بووەتە داواکارییەکی نیشتمانی لە وڵاتەکەدا.
سەرۆک وەزیرانی عیراق بە توندی ئیدانەی ئەو هێرشە دەکات، کە لە رێگەی درۆنەوە کرایە سەر ئاسمانی شاری هەولێر لە هەرێمی کوردستان و دەڵێت جاوپۆشی لەو هەوڵانە ناکات کە ئامانجی تێکدانی سەقامگیرییە.
شەوی رابردوو بە هەش درۆنی خۆکوژ، هێرشکرایە سەر ئاسمانی هەولێر و دژەتیرۆری هەولێر لە راگەیەندراویكدا تێکشکاندی تەواوی درۆنەکانی راگەیاند.
لای خۆیەوە عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق لە پەیامێکیدا لە ئێکس رایگەیاند، ئیدانەی هێرشەکان دەکات و جەختدەکاتەوە لەسەر بنەمای بەرپرسیارێتی دەستوری بە هیچ شێوەیەک چاوپۆشی لەم جۆرە هەوڵە تاوانکاریانە ناکەن کە ئامانجیان تێکدانی سەقامگیری و ئاشتی کۆمەڵایەتییە.
هاوکات، ناوبراو دەزگا ئەمنییە فیدراڵییەکانی راسپاردووە تاوەکو لەگەڵ هێزە ئەمنییەکانی هەرێمی کوردستان هەماهەنگی بکەن و تەواوی رێوشوێنە پێویستەکان بگرنەبەر بۆ رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی ئەم جۆرە هێرشانە و روبەڕووبوونەوەی هەر لایەنێک کە بیەوێت زیان بە ئاسایشی هاووڵاتیانی عێراق بگەیەنێت.
ئۆفیسی نەتەوە یەکگرتووەکان رایگەیاند کە ئەگەری هەیە زیاتر لە 500 کەس بەهۆی نقومبوونی دوو کەشتییەوە لە نزیک کەناراوەکانی بۆرما (میانمار) گیانیان لەدەستدابێت، کە لە کۆتاییەکانی مانگی حوزەیرانی ڕابردووەوە بەڕێکەوتبوون.
رێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ (IOM) و کۆمیساری باڵای پەنابەرانی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان (UNHCR) لە راگەیەندراوێکی هاوبەشدا نیگەرانی قووڵی خۆیان لەو روداوە دەربڕی و ئاماژەیان بەوە کرد، کە زۆربەی سەرنشینانی ئەو دوو کەشتییە لە کەمینەی موسڵمانی رۆهینگانن، کە بەشێکیان لە بەنگلادیشەوە هاتوون و بەشێکیشیان لە ویلایەتی راخینی بۆرماوە بەڕێکەوتبوون.
بەپێی زانیارییە سەرەتاییەکان، یەکێک لە کەشتییەکان کە نزیکەی 250 کەسی هەڵگرتبوو پاش ماوەیەکی کەم لە بەڕێکەوتنی پەیوەندی پچڕاوە و کەشتی دووەمیش کە نزیکەی 280 کەسی تێدابووە لە 8ی تەمموزدا لە نزیک کەناراوەکانی ئەیارواسی نقوم بووە؛ نەتەوە یەکگرتووەکانیش هۆشداریدەدات، کە ئەگەر ئەم زانیارییانە پشتڕاست بکرێنەوە، ئەم کارەساتە قەبارەی زیانە مرۆییەکانی ئەمساڵ زۆر زیاتر دەکات.
دەنگی چەند تەقینەوەیەك لە ئاسمانی هەولێر بیسترا و هیچ زیانێكیان نەبووە و گەشتەكانی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی هەولێریش ئاسایین.
پەیامنێری كوردسات نیوز، دەنگی چەند تەقینەوەیەكی بەهێز لە ئاسمانی هەولێر بیسترا، بەپێی زانیارییەكان دەنگەكان تەقاندنەوەی ژمارەیەك درۆن بوون لەئاسمانی هەولێر بەبێ ئەوەی زیانی گیانیان هەبێت، ئەوەش لە كاتێكدایە ماوەی چەند مانگێكە دەنگی تەقینەوەی بەو شێوەیە لە هەولێر نەبیستراوە.
لەبارەی راگرتنی گەشتەكانی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی هەولێریش پەیامنێری كوردسات نیوز وتی، گەشتەكان بەردەوامن و خشتەی هاتن و چونی گەشتیاران و فڕۆكەكان ئاسایین.
وەزیری جەنگی ئەمریكا دەڵێت، لەدوای كۆتاییهاتنی ئەركی هاوپەیمانان لە عیراق، هێزی پێشمەرگە و سوپای عیراق رابەرایەتی شەڕی دژی داعش دەكەن.
پیت هێگسێت وەزیری جەنگی ئەمریكا لە كاتی كۆبوونەوەی لە عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق لە واشنتۆن ئاماژەی بەوەكرد، هێزی پێشمەرگە و سوپای عیراق هێزی سەرەكی و بنەڕەتی دەبن بۆ ڕابەرایەتیكردنی شەڕی دژی تیرۆریستانی داعش لە قۆناغی داهاتوودا، بەتایبەتیش لەدوای كۆتاییهاتنی ئەركی هاوپەیمانان لە عیراق.
وتیشی، هێزی پێشمەرگە و هێزە ئەمنییەكانی هەرێمی كوردستان شانبەشانی سوپای عیراق رۆڵیان هەیە لە شەڕی دژی داعشدا.
وەزیری جەنگی ئەمریكا راشیگەیاند، هاوپەیمانان متمانەیان بە توانای مرۆیی و سەربازیی هێزی پێشمەرگە هەیە لە رووبەڕبوونەوەی تیرۆردا.
سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، لەگەڵ ئەمریکا لە جەنگێکی بوونگەراییداین و دەبێت ئامادەی روبەڕووبوونەوە تەواوەتی بن، چونکە ئەمریکا دەیەوێت دەسەڵاتی ئێستای ئێران بڕوخێنێت.
محەمد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، وڵاتەکەی لەگەڵ ئەمریکا لە ناو جەنگێکی بوونگەراییدایە، کە ئامانج لێی روخاندنی دەسەڵآتی ئێستای ئێران و دابەشکردنی خاکەکەیەتی.
ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد، ئەوان هەرگیز پێشوازییان لە جەنگ نەکردووە و ناشیەکەن، بەڵام لە هەمان کاتدا پێویستە بە تەواوی ئامادەی مەیدانی جەنگ بن و تا تا مردن لە پێناو پاراستنی دەجەنگن
هاوکات سەبارەت بە رێککەوتننامەکان ئاماژەی بەوە کرد کە یاداشتنامەی لێکگەیشتن تەنها کاتێک مانای دەبێت کە بەندەکانی بچنە بواری جێبەجێکردنەوە و کارایان پێ بکرێت و رێبازی ئەوان بۆ جەنگ یان دانوستان دەبێ لەسەر بنەمای بەرژەوەندی نەتەوەیی و ئاسایش بێت.
لەبارەی وەڵامدانەوەی هێرشەکانی ئەمریکا، قالیباف دەڵێت؛ هێزە چەکدارەکانیان ئازادییەکی تەواویان هەیە و بەردەوام ئامادەن بۆ روبەڕووبوونەوەی هێرشەکانی ئەمریکا و جەختیکردوەتەوە کە، ئاسایشی نەتەوەیی ئێران پەیوەستە بە پاراستنی گەروی هورمز لەلایەن وڵاتەکەیەوە