نرخی زێڕ جارێکی دیکە رووی لەبەرزبوونەوە کرد و نرخی ئۆنسەیەک زێڕ بە چوار هەزار و 437 دۆلار مامەڵەی پێوەدەکرێت.

ئەمڕۆ لە بازاڕەکانی هەرێمی کوردستان نرخی مسقاڵێک زێڕی عەیارە 21 بە 850 هەزار دینارە و مسقاڵێک عەیارە 18ـش بە 728 هەزار دینار مامەڵەی پێوەدەکرێت.

هاوکات نرخی مسقاڵێک عەیارە 22 بە 890 هەزار دینارە، هەروەها کانزا زەردەکە هەر گۆڕانکارییەک بەرزبوونەوە و نزمبوونەوەى دۆلار لە بازاڕەكانى هەرێمی کوردستان و كردنەوەى بۆرسەكانى جيهان بەردەوام گۆڕانکاری بەسەردا دێت.

جێگەی ئاماژەیە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا لە لە ئۆفیسی ئۆڤاڵ لە كۆشكی سپی ئیمزای لەسەر پڕۆژە یاسایەك كرد بۆ كۆتاییهێنان بە درێژترین داخستنی حكومەتی فیدراڵی لە مێژووی ئەمەریكادا كە 43 رۆژی خایاند و كەرتە گرنگەكانی ئابوریی تێكدا و سەدان هەزار كرێكاری بێ موچە كرد، دوا بەدوای ئیمزاکردنەکەی ترەمپ نرخی زێڕ بەڕێژەیەکی بەرچاو بەرزبووەوە.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 63 دۆلار و77 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بەرزبوەتەوە بۆ  59 دۆلار و  88 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

بۆ دووەمجار لەسەریەک ‏لەئەمساڵدا یەدەگی فیدڕالی ئەمریکا رێژەی سودی بانکی 0.25% کەمکردەوە لەئێستادا لەنێوان 4% بۆ 3.75% جێگیرکرا کە نزمترین ئاستە لە رۆژی 2-11-2022.

‏ کۆمیتەی بازاڕی کراوەی یەدەگی فیدراڵی ئەمریکا لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، بەهۆی خێرابوون و فراوانبوونی چالاکییە ئابورییەکان و کەمبوونەوەی هەلی کار، بڕیاری کەمکردنەوەی سودی بانکی دراوە لەکۆی 12 ئەندام 10 دەنگی بەڵێ و 2دەنگی دژ هەبووە .

پێشتر لە رۆژی 17-9-2025 ‏ یەدەگی فیدراڵی ئەمریکا سودی بانکی بە رێژەی 0.25% کەمکردەوە، ئەمڕۆ جارێکی دیکە رێژەکەی دابەزاند.

ئەم بڕیارە کاریگەری راستەوخۆی لەسەر دراوە ئەلیکترۆنییەکان وپشکی کۆمپانیاکان دەبێت، هەروەها نرخی زێر و کانزاکانیش لە بازاڕەکانی جیهان ناجێگیر دەبێت.

بەبڕیارێك باجی زیاتر دەخرێتەسەر ئەو شتومەكانەی لە هەرێمەوە هەناردەی شارەكانی ناوەڕواست و خوارووی عیراق دەكرێت.

بەپێی ئەو زانیارییانەی دەست پەیامنێری كوردسات نیوز لە بەغداد كەوتووە، ئەو وەفدەی هەرێمی كوردستان بۆ تاوتوێكردنی پرسی داهاتی ناوخۆ و باجە گومرگییەكان سەردانی بەغدادی كردبوو، لەبارەی رێكخستنەوە و بەستنەوەی خاڵە گومركییەكانی هەرێم بە عیراق، لەگەڵ حكومەتی عیراق نەگەیشتووەتە رێككەوتن و چاوەڕوانی پێكهێنانی ئەو لیژنەیە دەكات كە سێ مانگ بەرلەئێستا لەلایەن ئەنجومەنی وەزیران و وەزارەتی دارایی عیراقەوە بڕیاری پێكهێنانی درا بۆ یەكخستنەوەی پێناسەی گومرگیی هەرێم و عیراق، بەڵام تائێستا پێكنەهێنراوە.

پەیامنێری كوردسات نیوز لە بەغداد راشیگەیاند، بڕیاردراوە باجی زیاتر بخرێتەسەر ئەو شتومەكانەی لە هەرێمی كوردستانەوە هەناردەی شارەكانی ناوەڕاست و خوارووی عیراق دەكرێن و پێویستە سەرجەم كۆمپانیا و كارگەكانی هەرێمی كوردستانیش داخڵی سیستمی ئیسكۆدا بكرێن و كۆدیان هەبێت، وتیشی، ئەو بڕیارانە لە یەكی 12ی ئەمساڵەوە  جێبەجێ دەكرێن و ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقیش رەشنووسەكەی پەسەندكردووە كە تایبەتە بە زیادكردنی داهاتەكانی باج و گومرگ و دەروازە سنورییەكان.

سیستمی ئیسكۆدا ( ASYCUDA System ) کورتکراوەی سیستەمی ئۆتۆماتیکی بۆ داتای گومرگیە، سیستمێکە کە بەکاردێت بۆ رێکخستنی کارەکانی گومرگی لە رێگەی ئۆتۆماتیکیکردنی پرۆسەکانی وەک کۆکردنەوەی زانیاری و شیکاری لە خاڵە گومرگییەکان، ئەم جۆرە سیستمە لە زۆرێک لە وڵاتان بەشێوەی هاوشێوە بەکاردەهێنن بۆ بەرزکردنەوەی کارایی و ئاسایشی گومرگی،هەروەها  سیستمی ئەسیکودا دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە بەدواداچوون و شیکردنەوەی سەرچاوەکانی داهاتی حکومەت، بە تایبەت ئەگەر زیادبوون هەبێت، ئاسانکاریش دەکات لە ئۆتۆماتیکیکردنی کۆکردنەوە و شیکردنەوەی زانیاری لە خاڵە گومرگییەکان.

ئەمڕۆ چوارشەممە، وەزارەتی دارایی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ رۆژی یەکشەممەی داهاتوو، موچەی مانگی ئابی مامۆستایانی گرێبەستی هەردوو وەزارەتی  پەروەردە و خوێندنی باڵا دابەش دەکرێت.

ئاماژەیان بەوەشکردوە؛ موچەی مانگی ئاب و شوباتی ساڵی 2025 سەرجەم ئەو فەرمانبەرانەش دابەشدەکەن کە لەدوای ( 1-7-2024 )ـوە بەشێوەی گرێبەست و هەمیشەیی لەسەر میلاکی دامەزراوەکانی حکومەتی هەرێم دامەزراون.

وەک لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ ئەو موچانەی وەزارەتی دارایی دابەشیدەکات،  شایستەکانیان لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان خەرج دەکرێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ چوارشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 64 دۆلار و48 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش دابەزیوە بۆ خوار 60 دۆلار و   18 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

وەزارەتی دارایی هەرێم لیستی موچەی مانگی هەشتی بڵاوکردەوە  و سبەینێ دەست بەدابەشکردنی دەکرێت و لە ماوەی سێ رۆژدا تەواوی موچەخۆران موچەکانیان وەردەگرن.

لیستی موچە بەم شێوەیە؛

سبەینێ دووشەممە، کەسوکاری شەهیدان،  وەزارەتی پەروەردە، وەزارەتی دارایی و خانەنشینانی شارستانی، کۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکان، دەستەی دەستپاکی، دەستەی وەبەرهێنان، دیوانی چاودێری،  کارباری مین و ناوچەکانی دەرەوەی هەرێم موچە وەردەگرن.

رۆژی سێشەممە، خانەنشینانی پێشمەرگە، خاوەن پێداویستی تایبەت،  وەزارەتەکانی تەندروستی، ئاوەدانکردنەوە، پێشمەرگە، سامانەسروشتییەکان، کشتوکاڵ و گەشتوگوزار، وەزارەتی داد، پلاندانان، گواستنەوە و گەیاندن، موچەکانیان وەردەگرن.

هەریەکە لە وەزارەتکانی کاروباری کۆمەڵایەتی، رۆشنبیری، کارەبا، ئەوقاف، خوێندنی باڵا، هەرسێ سەرۆکایەتییەکە، وەزارەتی پێشمەرگە، ئەنجومەنی ئاسایش، هێزی زیڕەڤانی و فەرماندەی بەرگری فریاکەوتن، رۆژی چوارشەممە، موچەکانیان وەردەگرن 

 دارایی هەرێم رایگەیاند، لە بانکی ناوەندییەوە زیاتر لە 645  ملیار دینار و وەک تەمویلی موچەی مانگی هەشتی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێم خراوەتە سەر هەژمارەکەیان.

ئەمڕۆ یەکشەممە، وەزارەتی دارایی هەرێم، لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاندووە؛ بۆ موچەی مانگی هەشت بڕی  645  ملیار و 817  ملیۆن ملیار دینار لە بانکی ناوەندییەوە  خراوەتە سەرهەژماری دارایی هەرێم لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عێراق.

ئەمە لە کاتێکدایە، لە بەغداد موچەی مانگی 10 دابەشکراوە و لە هەرێم تا کاتی ئەم هەواڵە دیار نییە کەی دەست بەدابەشکردنی موچەی مانگی هەشت دەکرێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ شەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 65 دۆلار و 94 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش دابەزیوە بۆ خوار 61 دۆلار و  بە 50 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ هەینی، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 65 دۆلار و 68 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش دابەزیوە و بە 61 دۆلار و 28 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

ئەمڕۆ نرخی ئۆنسەیەک زێڕ لەبازاڕەکانی هەرێمی کوردستان بە چوار هەزار و 256 دۆلارە.

ئەمڕۆ لەگەڵ کردنەوەی بازاڕەکانی هەرێمی کوردستان، نرخی یەک مسقاڵ زێڕی عەیارە 21 بە 865 هەزار دینارە و مسقاڵێک عەیارە 18 بە 875 هەزار دینار مامەڵەی پێوەدەکرێت.

هەروەها مسقاڵێکی عەیارە 22 لەو کانزا زەردە بە 918 هەزار دینارە و مسقاڵێک عەیارە 18 لە بازاڕەکاندا بە 750 هەزار دینارە.

جێگەی ئاماژەیە، مسقاڵێک عەیارە 24 بە یەک ملیۆن دینار مامەڵەی پێوەدەکرێت.

شارەزایانی بواری ئابوری بەرزبوونەوە و ناجیگیری نرخی کانزا زەردەکە دەگەڕێننەوە بۆ کەمکردنەوەی رێژەی سودی بانکی لە  4.50ـوە بۆ 4.25 لەلایەن ئەمریکاوە.

کەمال محمد ساڵح، وەزیری سامانە سروشتییەکان رایگەیاند، ئەوان پابەندن بە رێککەوتنی سێقۆڵی لەسەر هەناردەکردنەوەی نەوتی هەرێم لە رێگەی سۆمۆوە و لە دوای دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت تا ئێستا چوار ملیۆن بەرمیل نەوتی هەرێم ئەمبار و  بەبازاڕکراوە لە بەندەری جەیهان.

ئەمڕۆ یەکشەممە، لە میانی پێشوازیکردنی لە یان بڕێیم کونسوڵی گشتیی فەڕەنسا لە هەرێمی کوردستان، وەزیری سامانە سروشتییەکان بە وەکالەت رۆڵی حکومەتی فەرەنسای بەرز نرخاند لە گەشتن بە رێککەوتن و دوبارە دەستپێکردنەوە هەناردەی نەوتی هەرێم.

جەختیشیکردوەتەوە لەوەی ئەوان پابەندی رێککەوتنەکە ن و تا ئێستا پەیوەندی و هەماهەنگی باش لە نێوان هەردوو وەزارەتی نەوتی هەرێم و بەغداد هەیە.

رۆژی 26ـی 9ـی دوای زیاتر لە دوو ساڵ راگرتن، کۆمپانیای سۆمۆ بەفەرمی دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێم راگەیاند

نرخی زێڕ بەردەوامە لە بەرزبوونەوە و ئەمڕۆ هەینیش ئۆنسەیەک زێڕ گەیشتە چوار هەزار و 340 دۆلار و بەراورد بە 24 سەعاتی رابردو 115 دۆلار چوەتە سەر یەک ئۆنسە و بەردەوامیش بەرز دەبێتەوە.

کانزا زەردەکە نرخەکەی ناجێگیرە و بەردەوامە لە بەرزبونەوە، لەگەڵ کردنەوەی بازاڕدا، ریکۆردێکی دیکەی مێژوی تۆمار کرد و یەک ئۆنسەی چوار هەزار دۆلار و 300 دۆلاری تێپەڕاند،  پێشبینیش دەکرێت زیاتر بەرزببێتەوە.

ئەم نرخەی زێڕ لە کاتێکدایە بەردەوام کانزا زەردەکە نرخی ڕوی لەبەرزبونەوەیە و لە کەمتر لە پێنج مانگدا بەهای یەک ئۆنەسە زیاتر لە 700 دۆلاری چوەتە سەر.

دابەزینی بەهای دۆلار و پەرەسەندنی گرژییە ئابورییەکانی نێوان ئەمەریکا و چین، شەڕی وڵاتان و کڕینی کانزاکە لەلایەن چین و روسیاوە  لە هۆکارە سەرەکییەکانی بەرزبونەوەی نرخی زێڕن لە جیهاندا

سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.

ئەمڕۆ هەینی، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە  و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 60 دۆلار و 89 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.

هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش دابەزیوە بۆ خوار 60 دۆلار و  بە 57 دۆلار و 28 سەنت  لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.

نرخی زێڕ بەردەوامە لە بەرزبوونەوە و ئەمڕۆ ئۆنسەیەک زێڕ گەیشتە چوار هەزار و 225 دۆلار، هەروەها نرخی یەک مسقاڵ زێڕی عەیارە 21 بە 865 هەزار دینارە.

 ئەمڕۆ پێنجشەممە، لە بازاڕەکانی هەرێمی کوردستان نرخی ئۆنسەیەک زێڕ بە چوار هەزار و 225 دۆلارە.

هاوکات نرخی یەک مسقاڵی عەیارە 21 بە 865 هەزار دینارە و مسقاڵێک عەیارە 18 بە 742 هەزار دینار مامەڵەی پێوەدەکرێت.

هەروەها، مسقاڵێک عەیارە 22 لەو کانزا زەردە بە 906 هەزار دینار مامەڵەی پێوەدەکرێت.

جێگەی ئاماژەیە نرخی زێڕ لە سەرەتای ئەمساڵەوە بە رێژەی زیاتر ٪52 بەرزبووەتەوە، ئەمەش دوای ئەوە دێت لە ساڵی 2024دا بەڕیژەی ٪27 رووی لە بەرزبوونەوەکرد.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایدەگەیەنێت، چاوەڕوان دەکرێت ئەمڕۆ محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، فەرمانی خەرجکردنی موچەی مانگی هەشتی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەربکات.

محەمەد عەبدولڕەحمان، پەیامنێری کوردسات نیوز، رایگەیاند: "وابڕیارە ئەمڕۆ کاتژمێر یەک کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق بەڕێوەبچێت و تێیدا سودانی بڕیاری خەرجکردنی موچەی مانگی هەشتی فەرمانبەرانی هەرێم بدات."

پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد وتیشی: "دوای رێککەوتنەکەی نێوان هەرێم و بەغدا کە بە سەرپەرشتی بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، ئەنجامدرا، ناردنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم پێویستی بە دەنگدانی کابینەی حکومی نییە و دەسەڵاتی سودانی خۆیەتی."

محەمەد عەبدولڕەحمان، پەیامنێری کوردسات نیوز، ئاشکرای کرد: "سودانی رایگەیاندووە کە چاوەڕێی هەرێمی کوردستان دەکەن 120 ملیارەکەی داهاتی نانەوتی بنێردرێت تاکو موچەی مانگی هەشت خەرجبکرێت و هیچ گرفتێک لە رێککەوتنەکەدا نییە".