ئابووری
شارەزایانی بواری تەكنەلۆژیا هۆشداری دەدەن لەوەی شەڕی "چیپە ئەلیكترۆنییەكان" و هەڵكشانی داواكاری لەسەر تەكنەلۆژیای زیرەكی دەستكرد، نرخی مۆبایل و لاپتۆپ و ئامێرە ئەلیكترۆنییەكان لە بازاڕەكانی جیهان و عیراق بەڕێژەیەكی بەرچاو بەرز دەكاتەوە.
لە ساڵانی رابردوودا بەهۆی پێشكەوتنی خێرای زیرەكی دەستكرد و فراوانبوونی سەنتەرەكانی داتا، داواكاری لەسەر چیپ و میمۆرییە پێشكەوتووەكان بەرزبۆتەوە، ئەوەش لەكاتێكدایە كە توانای بەرهەمهێنانی جیهانی سنووردارە و بەشی پێداویستییەكان ناكات، ئەم دۆخە بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی تێچووی بەرهەمهێنان و لە ئەنجامدا گرانبوونی نرخی ئامێرە ئەلیكترۆنییەكان.
چیپە ئەلیكترۆنییەكان چین و لە كوێ دروست دەكرێن؟
چیپە ئەلیكترۆنییەكان (Microchips) پارچەی زۆر بچووكی سیلیكۆنین كە ملیاران ترانزستەری وردیان لەسەرە و پرۆسەی چارەسەركردن و هەڵگرتنی زانیاری ئەنجام دەدەن. ئەمانە وەك "مێشكی شاراوە"ی ئامێرەكان، لە مۆبایل و كۆمپیوتەرەوە تا ئۆتۆمبێل و كەرەستەی سەربازی و پزیشكی كار دەكەن. پیشەسازیی ئەم چیپانە لە دەستی چەند وڵاتێكی كەمدا قۆرخكراوە، بەتایبەت تایوان، كۆریای باشوور و ئەمریكا.
زیرەكی دەستكرد.. بزوێنەری شەڕی چیپەكان:
شارەزایانی بوارەکە، تیشک دەخەنە سەر هۆکاری بابەتەکەو دەیگەڕێننەوە بۆ زیرەکی دەستکرد، پێیان وایە؛ داواكاریی زۆر لەسەر چیپە ئەلیكترۆنییەكان بەهۆی گەشەی زیرەكی دەستكردەوە، بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی نرخی بەرهەمهێنان و پێشبینی دەکەن نرخی كۆمپیوتەر و مۆبایلەكان بە لایەنی كەمەوە 20% بەرزببێتەوە.
ململانێی ئەمریكا و چین.. هۆكاری سەرەكی گرانییەكان:
لە پشت پەردەی ئەم گرانییە، ململانێیەكی توند لەنێوان ئەمریكا و چین هەیە. واشنتۆن سنوورداركردنی توندی خستووەتە سەر هەناردەكردنی چیپە پێشكەوتووەكان بۆ پەكین، لەبەرامبەردا چین هەوڵی دروستكردنی پیشەسازیی ناوخۆیی و كۆنترۆڵكردنی كانزا ستراتیژییەكان دەدات. ئەم ململانێیە تێچووی بەرهەمهێنانی بەرزكردووەتەوە و كۆمپانیاكان ناچار دەكات باجەكەی لەسەر شانی بەكاربەر دابنێن.
كاریگەرییەكان لەسەر بازاڕی عیراق، ئایا عیراق رووبەرووی چی دەبێتەوە؟
بۆ وڵاتێكی وەك عیراق كە بە تەواوی پشت بە هاوردەكردن دەبەستێت، كاریگەرییەكان قورستر دەبن. جگە لە بەرزبوونەوەی نرخە جیهانییەكان، تێچووی گواستنەوە، باج و گۆڕانكاری لە نرخی دراویش هۆكاری دیكەن كە وادەكەن هاووڵاتیی عیراقی باجێكی قورستر بدات و لەوانەیە ناچار بێت ئامێرە كۆنەكانی بۆ ماوەیەكی درێژتر بەكاربهێنێت یان روو لە كڕینی ئامێری كواڵێتی نزمتر بكات.
لە بەردەوامیی ململانێ و پێشهاتە سیاسییەكانی جیهاندا، نرخی زێڕ بەردەوامە لە بەرزبوونەوە.
ئەمڕۆ لەگەڵ كردنەوەی بازاڕەكاندا، نرخی زێڕ بۆ ئاستێکی پێوانەیی رووی لە بەرزبوونەوە کرد و نرخی ئۆنسەیەک لە کانزا زەردەکە گەیشتە چوار هەزار و 600 دۆلار.
هاوکات لە بازاڕەکانی هەرێمی کوردستانیش نرخی مسقاڵێک عەیارە 18 بە 813 دینارە و زێری عەیارە 21ـیش بە 948 هەزار دینارە.
هاوکات مسقاڵێک زێڕی عەیارە 24 بە ملیۆنێک و 85 هەزار دینار مامەڵەی پێوەدەکرێت.
شارەزایانی ئابوری هۆكاری بەرزبوونەوەی کانزاکان بۆ هەڕەشەكانی ئەمریكا دەگەڕێننەوە کە لە ئێرانی دەکات، هەروەها ئەو سیاسەتە نەختینەیەی كە دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا پەیڕەوی دەكات بەیەکێکی تر لە هۆکارەکان دەزانن.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمار کردوە.
ئەمڕۆ دووشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە و بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 60 دۆلار و57 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 57 دۆلار لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
بولگاریا لە رۆژی پێنجشەممەی رابردوو، 1-1-2026 ـەوە بە شێوەی رەسمی یۆرۆی وەك دراوی وڵاتەكەی بەكارهێنا و بوو بە 21مین وڵاتی بەكارهێنەری دراوی هاوبەشی ئەوروپا و ئەو رێكارەش هەم بووەتەهۆی دروستبوونی هیوایەك بە گەشەی ئابوری و هەمیش نیگەرانی بەدوای خۆیدا هێناوە دەربارەی بەرزبوونەوەی نرخەكان و ناسەقامگیری سیاسی.
بە گوێرەی راپۆرتی فرانس پرێس, پەیوەستبوونی بولگاریا بە یۆرۆ لە كاتێكدا چووە بواری جێبەجێكردنەوە كە لە مانگەكانی رابردوودا هەندێك كەمپین بە دروشمی راگرتنی لێڤ, دراوی نیشتمانی بولگاریا رێكخرابوون كە ئەو كەمپین و دروشمانە لە نیگەرانی گشتی دەربارەی گرانی و بێتمتمانەیی بەشێكی زۆری كۆمەڵگا بە یۆرۆ سەرچاوەی گرتووە.
كابینە یەك لە دوای یەكەكان لە بولگاریا هەوڵیانداوە ئەو رێكارە جێبەجێ بكەن و لایەنگرانی بڕیارەكە دەڵێن، "یۆرۆ دەتوانێت ئابوری وڵات بەهێز بكات, پەیوەندییەكان لەگەڵ رۆژئاوا پتەوتر بكات و كاریگەری و رۆڵی روسیا كەم بكاتەوە".
بولگاریا لە ساڵی 2007 ـەوە ئەندامی یەكێتی ئەوروپایە, لە ساڵی 2020 ـەوە لەگەڵ كرواتیا چوونە ژووری چاودێری یۆرۆوە. كرواتیا ساڵی 2023 یۆرۆی كرد بە دراوی وڵاتەكەی و ئێستاش سەرەی بولگاریایە.
بەگوێرەی راپرسیەكی یۆرۆبارۆمەتر, نزیكەی 49%ی هاوڵاتیانی بولگاریا دژی پەیوەست بوونن بە یۆرۆوە و زۆربەیان بە تایبەتی لە گوندەكان و ناوچە هەژار نشینەكان نیگەرانی گرانبوونی نرخەكانن.
لە بەرامبەردا لایەنگرانی یۆرۆ دەڵێن، "سودەكانی ئەو بڕیارە بەرچاون". كریستین لاگارد سەرۆكی بانكی ناوەندی ئەوروپا, مانگی رابردوو لە سۆفیا وتی, پەیوەست بوون بە یۆرۆوە دەتوانێت ببێتە هۆی بازرگانی ئاسانتر و كەمبوونەوەی تێچووەكانی دابینكردنی دارایی و جێگیریی زۆرتری نرخەكان.
جەختیش لەوە دەكاتەوە كە بەهۆی ئەم رێكارەوە كارگە بچووك و مامناوەندەكان ساڵانە نزیكەی 500 ملیۆن یۆرۆ لە تێچووەكانیان كەمدەبێتەوە بەو هۆیەی چیتر ناچار نین دراو بگۆڕنەوە. هەروەها چاوەڕێ دەكرێ كەرتی گەشتیاریش كە نزیكەی 8%ی كۆی بەرهەمی ناوخۆی بولگاریا پێكدەهێنێت لەم گۆڕانكاریە سودمەند بێت.
لاگارد دڵنیاییشی دا لەوەی كاریگەری یۆرۆ لەسەر نرخی بەكاربەر سنوردار و كورت دەبێت.
بە پێی ئامارە رەسمییەكان نرخی خۆراك لەمانگی تشرینی دووەم بەراورد بە ساڵی رابردوو 5% بەرزبووەتەوە كە دوو هێندە زیاترە لە تێكڕای نرخی خۆراك لە ناوچەی یۆرۆ.
ئابوریناسان دەڵێن، بۆ ئەوەی بە تەواوەتی سودمەند ببن لە یۆرۆ پێویستیان بە سەقامگیری سیاسییە كە ئەویش لە بارودۆخی ئێستای بولگاریادا بووە بە ئاستەنگێكی گەورە.
بازاڕی جیهانی ئەلەمنیۆم لە ساڵی 2025دا یەكێك بو لە سەقامگیترین بازاڕەكان و لە هەمان كاتدا, ساڵێكی بەرهەمدار بوو بۆ ئەو كانزایە بەو پێیەی نرخەكەی لە بۆسەی كانزاكانی لەندەن و بازاڕەكانی دیكە بەهۆی ناهاوسەنگی نێوان خواست و خستنەڕوو و هەروەها گرنگیدان بە ئەلەمنیۆم لە پیشەسازی نوێ و پیشەسازی كەم كاربۆن بەردەوامی و بە نەرمی بەرزبووەتەوە.
ئەوەی پەیوەندی بە لایەنی خستنەڕووی ئەلەمنیۆم هەیە, لە ساڵی 2025دا چین كە گەورەترین بەرهەمهێنەری ئەلەمنیۆمی جیهانە, درێژەی بە سیاسەتەكانی پەیوەست بە ژینگە دا و رێگر بوو لەوەی بەرهەمهێنان بە خێرایی گەشە بكات. ئامانجیشی كەمكردنەوەی بەكارهێنانی وزە و كۆنترۆڵكردنی بڵاوبوونەوەی كاربۆن بوو. هاوكات تێچووی بەرزی وزە, و سنورداربوونی بەرهەمهێنانی قاڵبی ئەلەمنیۆم لە هەندێك شوێنی جیهان بووە هۆی ئەوەی خستنەڕووی ئەلەمنیۆم كەمتربێت لەو ئاستەی پێشبینی دەكرا.
سەبارەت بە لایەنی خواست, لە ساڵی 2025دا بازاڕی ئەلەمنیۆم لەڕووی خواستەوە بەهێز بوو. بەرزبوونەوەی خواست لە پیشەسازی ئۆتۆمبێل, بە تایبەتی ئۆتۆمبێلی كارەبایی, پەرەپێدانی ژێرخانەكانی وزەی خاوێن, پەرەپێدانی پرۆژەكانی گواستنەوە و هەروەها بەرزبوونەوەی بەكارهێنانی ئەلەمنیۆم لە پیشەسازی بیناسازی و پاكێجینگ, پاڵپشتیان لە خواستی جیهانی بۆ ئەلەمنیۆم دەكرد.
تایبەتمەندییەكانی ئەلەمنیۆم لەوانە كێشی كەم, توانی ریسایكلین و رۆڵی ئەلەمنیۆم لە باشتركردنی كارایی وزە, پێگەیەكی تایبەتی پێ داوە لە پیشەسازی وزەی خاوێندا و بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی خواست بۆ كانزاكە لە ماوەی ساڵی رابردوودا.
پێشبینییەكان بۆ ساڵی 2026, باس لەوە دەكەن كە لەم ساڵە نوێیەشدا, بە تایبەتی لە سێ مانگی سەرەتای ساڵدا بارودۆخی ئەلەمنیۆم هاوشێوەی ساڵی رابردوو باش دەبێت. درێژەكێشانی سنوورداركردنی بەرهەمهێنان لە لایەن چین و هەروەها سیاسەتەكانی ژینگەیی ئەوروپا, خستنەڕووی ئەلەمنیۆم سنووردار دەكات و نرخەكەی بە بەرزی دەهێڵێتەوە. لە هەمان كاتدا پێشبینی دەكرێت خواستی پیشەسازی جیهان بە تایبەت لە كەرتەكانی پەیوەست بە وزەی خاوێن و پیشەسازی پێشكەوتوو, لە سەرەتای ساڵی نوێدا بە بەرزی بمێنێتەوە.
سەرەڕای ئەوەش ئەلەمنیۆم لە سێ مانگی سەرەتای ساڵی 2026 هەندێك مەترسی لەسەرە لەوانە گۆڕانكارییە ئابورییەكان, گۆڕانی رێڕەوی سیاسەتە داراییەكان لە ئابورییە گەورەكان بە تایبەتی لە ئەمریكا و هەروەها ناسەقامگیری بازرگانی و جەنگی بازرگانی لە نێوان وڵاتان. بەڵام ئەگەر شۆكێكی گەورە لە بازاڕدا روو نەدات, ئاراستەی بازاڕ بۆ سەقامگیری لە نرخەكاندایە.
بە گشتی دەكرێ بڵێین ساڵی 2025, ساڵی جێگیر بوونی پێگەی ئەلەمنیۆم بوو وەك كانزایەكی ستراتیژی لە ئابوری جیهاندا. چاوەڕێش دەكرێت لانیكەم لە كورتمەودادا وەك بژاردەیەك باش ببێتە جێی سەرنجی چالاكانی پیشەسازی و وەبەرهێنەران.
نرخی زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا بەراورد بە دوێنێ، بۆ هەر ئۆنسەیەک نزیکەی 40 دۆلار بەرزبووەوە.
ئەمڕۆ هەینی، یەک ئۆنسە زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا بە چوار هەزار و 380 دۆلار مامەڵەی پێوەدەکرێت، لەکاتێکدا دوێنێ پێنجشەممە، نرخی ئۆنسەیەک زێڕ چوار هەزار و 340 دۆلار بوو.
نرخی زێڕ بەراورد بە چەند مانگی رابردوو بەرزبوونەوەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە و شارەزایانی ئابورییش، پێشبینیی بەرزبوونەوەی زیاتری نرخەکەی دەکەن لەمساڵدا.
لە بازاڕەکانی هەرێمیش بەم شێوەیە مامەڵەی پێوەدەکرێت:
زێڕی عەیار 21 به 891 هەزار دینار
زێڕی عەیار 18 به 762 هەزار دینار
زێڕی عەیار 22 به 933 هەزار دینار
زێڕی عەیار 24 به 101هەزار دینار
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ دووشەممە، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 61 دۆلار و 43 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 57 دۆلار و48 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
دارایی هەرێم: رۆژی چوارشەممە، موچەی مامۆستایانی گرێبەست و هەمیشەیی دابەش دەکرێت
وەزارەتی دارایی هەرێم رایگەیاند، رۆژی چوارشەممە موچەی ئەو مامۆستایانە دابەش دەکرێت، کە موچەکانیان لەسەر داهاتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمە.
دارای هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ موچەی مانگی تشرینی یەکەمی مامۆستایانی گرێبەستی وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵاو توێژینەوەی زانستی دابەش دەکرێت.
ئاماژەیان بەوەشکردوە، لەهەمان رۆژدا موچەی مانگی تشرینی یەکەمی سەرجەم ئەو فەرمانبەرانە دابەش دەکرێت کە لەدوای ( 2024/7/1 ) بەشێوەی گرێبەست و هەمیشەیی لەسەر میلاکی دامەزراوەکانی حکومەتی هەرێم دامەزراون .
دارایی هەرێم ئەوەشی خستوەتەڕوو، دابەشکردنی موچەی ئەم توێژانە لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستانە .
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ شەممە ، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 60 دۆلار و64 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 56 دۆلار و74 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ چوارشەممە ، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 62 دۆلار و45 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە58دۆلار و48 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
راوێژكاری دارایی سەرۆك وەزیرانی عیراق دەڵێت، عیراق كار بۆ زیادكردنی پشكی بەرهەمهێنانی نەوتی لەناو وڵاتانی ئۆپیك دەكات بە بڕی نزیكەی 300 هەزار بەرمیل لە رۆژێكدا، ئەوەش داهاتی نەوتی بە نزیكەی 10 ملیار دۆلاری ساڵانە بۆ عیراق دابین دەكات.
مەزهەر محەمەد ساڵح، راوێژكاری دارایی سەرۆك وەزیرانی عیراق رایگەیاند، عیراق كار بۆ ئەوە دەكات ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت بە رێژەی 150 بۆ 300 هەزار بەرمیلی رۆژانە لەناو وڵاتانی ئۆپیك زیاد بكات، بەجۆرێك كە كار لە هاوسەنگی بازاڕی نێودەوڵەتی نەكات.
ئەوەشی خستەڕو، بەپێی نرخەكان لە بازاڕی جیهانی نەوت، زیادكردنی ئەو بڕە لە بەرهەمهێنانی نەوت لە عیراق، داهاتی نەوتی بۆ وڵاتەكە زیاتر دەكات، بەجۆرێك كەمترینی چوار ملیار دۆلار بێت و زۆرترینیشی 10 ملیار دۆلار بێت لە ساڵێكدا، ئەو داهاتەش دەبێت هۆی كەمكردنەوەی كورتهێنانە داراییەكانی وڵات.
ئەو راوێژكارە دەشڵێت، زیادكردنی پشكی بەرهەمهێنانی نەوتی عیراق پەیوەستە بە رەزامەندی وڵاتانی ئۆپیك، بە دیاریكراوی وڵاتە زلهێزەكانی بەرهەمهێنەری نەوتە، بەڵام ئەستەم نییە و رەنگە مەرجدار بێت.
ئەوەش لەكاتێكدایە، بەپێی دوایین رێككەوتنی هەشت وڵاتی ئەندامی ناو ئۆپیك پڵەس لەمانگی تشرینی دووەمی ئەمساڵ، بڕیارە پشكی بەرهەمهێنانی نەوتی عیراق لە چارەكی سەرەتای ساڵی 2026 چوار ملیۆن و 273 هەزار بەرمیلی رۆژانە بێت
سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاری و بوژانەوەی چەمچەماڵ، کاتی دەستپێکردنی قۆناغی دووەمی وەرگرتنی قەرەبووکانی دیاریکرد و وتیشی، "ئەمشەو تا سەعات 12 بانک کراوەیە بۆ وەرگرتنی پارەکان"
عەتا محەمەد سەرۆکی کۆمیسیۆنی فریاگوزاری و بوژانەوەی چەمچەماڵ بە کوردسات نیوزی راگەیاند: ئەمڕۆ قۆناغی یەکەمی قەرەبووکردنەوە دەستیپێکردووە و بڕیارە 639 چەکی هاوکاری وەربگرن و تا سەعات 12ـی شەو بانک کراوەیە دەتوانن پارەکان وەربگرن، ئەو خێزانانەشی فریاناکەون رۆژێکی دیکەیان بۆ دیاریدەکەین.
عەتا محەمەد ئاماژەی بەوەشدا: هەوڵی تەواو دەدەین هەفتەی داهاتوو رۆژێک دیاریبکەین بۆ قەرەبووکردنەوەی دوکانەکان و ئۆتۆمبێلەکان.
"سبەینێ تەکیە و ئاغجەلەر و شۆرش هاوکارییەکان وەردەگرن"، عەتا محەمەد وادەڵێت.
وەزارەتی دارایی هەریم رایگەیاند، سبەینێ، 120 ملیار دینار لە داهاتی نانەوتی بۆ مانگی 10 رادەستی بەغداد دەکەن، ئاماژەیان بەوەشکردوە پارەکە بە کاش دەخرێتە سەر هەژماری بانکی ناوەندی بەغداد لە هەولێر.
ئەمڕۆ یەکشەممە، وەزارەتی دارایی هەرێم، لەبارەی رادەستکردنی داهاتی نانەوتی راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە، سبەینێ دوو شەممە، بڕی 120 ملیار دینار وەک داهاتی نانەوتی هەرێم بۆ مانگی 10 رادەستی بەغداد دەکەن.
دارایی هەرێم دەشڵێت؛ 120 ملیارەکە بە کاش دەخرێتە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عیراق.
پێشتریش کوردسات نیوز لە زاری سەرچاوەیەکی بانکی ناوەندی هەرێم، لقی سلێمانیەوە بڵاویکردبوەوە، سلێمانی 48 ملیار دیناریان لە داهاتی نانەوتی بۆ مانگی 10 رەوانەی هەولێر کردوە.
ئەمە لە کاتێکدایە، موچەخۆرانی هەرێم تا ئێستا موچەی مانگی 10 ئەمساڵیان وەرنەگرتوە، بەڵام لە عیراق حکومەتی ناوەندی دەستیکردوە بە دابەشکردنی کۆتا موچەی ئەمساڵ و ئەمڕۆ دەس بەدابەشکردنی موچەی مانگی 12 کرد.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش نزمبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ هەینی ، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت نزمبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 59 دۆلار و67 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 55 دۆلار و88 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمارکردوە.
ئەمڕۆ چوارشەممە ، بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، نرخی نەوت بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و هەر بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 57 دۆلار و70 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 55 دۆلار و99 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
گۆڤاری فۆربس ئاشکرایکرد، ئیلیۆن مەسک بووە یەکەم کەس لە مێژوودا کە سامانەکەی سنوری 600 ملیار دۆلاری تێپەڕاندبێت، ئەمەش بەهۆی بەرزبوونەوەی پێشبینییەکان بۆ خستنەڕووی پشکەکانی کۆمپانیای "سپەیس ئێکس" لە بازاڕی بۆرسەدا.
ئەم پێشهاتە نوێیە رەنگدانەوەی بەرزبوونەوەی بەهای بازاڕی کۆمپانیاکانی مەسکە لە بوارەکانی بۆشایی ئاسمان، ئۆتۆمبێلی کارەبایی و هۆشمەندی دەستکرد.
بەپێی راپۆرتەکەی فۆربس، پێشبینی دەکرێت بەهای بازاڕی کۆمپانیای "سپەیس ئێکس" لە کاتی خستنەڕووی پشکەکانیدا بگاتە 800 ملیار دۆلار، ئەمەش راستەوخۆ سامانەکەی مەسک بە بڕی 168 ملیار دۆلار زیاد دەکات، بەو پێیەی ناوبراو خاوەنی نزیکەی لەسەدا 42ی پشکەکانی ئەو کۆمپانیایە. بەمەش پێشبینی دەکرێت کۆی سامانەکەی بگاتە 677 ملیار دۆلار.
مەسک کە لە مانگی ئۆکتۆبەری رابردوودا بۆ یەکەمجار سامانەکەی 500 ملیار دۆلاری تێپەڕاندبوو، بەردەوامە لە تۆمارکردنی ژمارەی پێوانەیی.
هاوکات کۆمپانیای تێسلا رۆڵێکی کاریگەری لەم هەڵکشانەدا هەبووە، سەرەڕای دابەزینی فرۆشی ئۆتۆمبێل، بەڵام پشکەکانی تێسلا لە سەرەتای ئەمساڵەوە لەسەدا 13 بەرزبوونەتەوە. مەسک خاوەنی لەسەدا 12ی پشکەکانی تێسلاینە و دوای ئەوەی کۆمپانیاکە تاقیکردنەوەی ئۆتۆمبێلی بێ شۆفێری (بەبێ شاشەی چاودێری) راگەیاند، پشکەکانی بە رێژەی لەسەدا 4ی دیکەش بەرزبوونەوە.
لەلایەکی دیکەوە، کۆمپانیای (xAI)ـی تایبەت بە زیرەکی دەستکرد کە مەسک خاوەندارێتی دەکات، لە گفتوگۆی پێشکەوتوودایە بۆ کۆکردنەوەی 15 ملیار دۆلار، کە دەکرێت بەهای کۆمپانیاکە بگەیەنێتە 230 ملیار دۆلار و پێگەی مەسک لە کێبڕکێی جیهانیی زیرەکی دەستکرددا بەهێزتر بکات.