ئابووری
ئەندامێکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق باس لە موچەی مانگی سێی هەرێم دەکات و رایگەیاند: هەوڵ دەدرێت پێش رۆژی سێشەممە کە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقە، بابەتەکە یەکلایی بکرێتەوە.
پۆڵا شەهید سیروان دێڕەشەیی ئەندامی ئەنجومنی نوێنەرانی عیراق لە فراکسیۆنی یەکێتی راگەیاند: لەگەڵ د. خالید شوانی وەزیری ژینگەی عیراق قسەم کردووە و پێی راگەیاندووە، هەوڵێکی رژد هەیە بۆئەوەی پێش رۆژی سێشەممە کە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیرانە، بابەتی ناردنی موچەی مانگی سێ موچەخۆرانی هەرێم یەکلایی بکرێتەوە؛ چونکە بابەتی ناردنی 120 ملیار بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانە، بۆیە وەزیرە کوردەکان کار لەسەر رێککەوتن دەکەن بۆ ناردنی ئەو بڕە پارەیەی کە لە ئێستادا لەبەردەستی حکومەتی هەرێمدایە، کە کەمترە لە 120 ملیار دینار، ئەوەی کە کۆکراوەتەوە بدرێت و ئەوەشی کە دەمێنێت بەشێوەی قەرز لەسەر حکومەتی هەرێم بمێنێتەوە، یان هەمواری بڕیاری (36953)ـی رۆژی (17ـی 7ـی 2025) بکرێت.
ئەندامەکەی ئەنجومەنی نوێنەران دەشلێت: جێی بیرهێنانەوەیە، داهاتی ناوخۆی هەرێم و عیراقیش بەهۆی دابەزینی ئاستی هەناردەی نەوتەوە کەم بووەتەوە، پێشتر مانگانە 97 بۆ 100 ملیۆن بەرمیل نەوت دەفرۆشرا، بەڵام ئەم مانگە تەنها 18 ملیۆن بەرمیل فرۆشراوە، حکومەتی عیراق سوود لە (گرانیی نرخی نەوت، پارەی ئەو نەوتەی مانگەکانی پێشوو کە فرۆشتوویەتی، یەدەگی دراوی بیانی کە خاوەنی (97-100) ملیار دۆلارە و یەدەگی زێڕ کە خاوەنی (23-27) ملیار دۆلارە) وەردەگرێت، ئەم دووانەی کۆتایی لە حاڵەتی بەردەوامبوونی جەنگ، نەکردنەوەی گەرووی هورمز و نەبوونی رێگای جێگرەوە بۆ هەناردەی نەوت، سوودیان لێ وەردەگیرێت.
پۆڵا شەهید سیروان دێڕەشەیی ئاماژەی بەوەشدا: حکومەتی هەرێم، وەزیرەکان و ئێمەی پەرلەمانتارانیش داوامان کردووە کە پێویستە رەچاوی ئەم بارودۆخە بکرێت و حکومەت موچە رەوانە بکات.
پرۆژەیەكی نوێ بۆ گەشەپێدانی ئابوریی شارە مامناوەند و بچووكەكان لە ئیدارەی راپەڕین راگەیەندرا.
ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی قوباد تاڵەبانی، دەزگای پەرەپێدانی ناوچەیی راپەڕین بۆ گەشەپێدانی ئابوریی شارە مامناوەند و بچووكەكان لە راپەڕین راگەیەندرا كە شێوازێكی كاركردنی پراكتیكی ناوچەییە بۆ بەهێزكردنی گەشەی كەرتی تایبەت و رەخساندنی هەلی كار.
قوباد تاڵەبانی لەبارەی پرۆژەكەوە رایگەیاند، دەزگای پەرەپێدانی ناوچەیی راپەڕین بەشێكە لە پلانێكی درێژخایەن و بابەتێكی گشتگیر و پلانێكی ستراتیژییە بۆ گەشەپێدانی ناوچەكانی دەرەوەی شارە گەورەكان و راپەڕین دەكاتە چەق و ناوەندی شێوازێكی نوێی گەشەپێدان.
https://www.facebook.com/share/v/1DigMNaQt2/
وەزارەتی نەوتی عیراق رایدەگەیەنێت: بۆ پشتیوانی ئابوری نیشتمانی و دابینکردنی داهاتی تر بۆ خەزێنەی دەوڵەت، پرۆسەی هەناردەکردنی نەوتی رەش بە تانکەر لە رێگەی خاکی سوریاوە دەستیپێکرد.
وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، لە پێناو پاڵپشتیکردنی ئابوری نیشتمانی و دابینکردنی داهاتی زیاتر بۆ خەزێنەی دەوڵەت، پڕۆسەی هەناردەکردنی نەوتی رەشی لە رێگەی تانکەرەوە بۆ وڵاتی سووریای دراوسێ دەستپێکردووە.
نووسینگەی راگەیاندن و پەیوەندییەکانی وەزارەتەکە ئاماژەی بەوەکردووە، هەماهەنگییەکی تەواو لەگەڵ لایەنی سوری هەیە بۆ دەستەبەرکردنی گەیشتنی بڕە نەوتە هەناردەکراوەکە لە ناو خاکی سوریاوە تا دەگاتە دەروازەکانی هەناردەکردن. جەختیشی کردەوە کە پڕۆسەکە بە شێوەیەکی هەڵکشاو دەبێت و بڕی هەناردەکراو لە داهاتوودا زیاد دەکرێت.
لەگەڵ هەڵكشانی گرژییەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دوایین لێدوانی سەرۆكی ئەمریكا، نرخی زێڕ لە بازاڕەكانی جیهاندا دابەزی و نرخی نەوتیش بەرزبووەوە.
بەهۆی گۆڕانكارییە جیۆسیاسییەكان و دوای لێدوانەكانی ئەم بەیانییەی دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەمریكا لەبارەی بەردەوامی جەنگ دژ بە ئێران، نرخی نەوت بەشێوەیەكی بەرچاو بەرزبووەوە و لە ئێستادا یەك بەرمیل نەوتی خاوی برێنت بە 106 دۆلار و نۆ سەنت مامەڵەی پێوەدەكرێت.
هاوكات، یەك بەرمیل نەوتی خاوی ئەمریكی بەرانبەرە بە 104 دۆلار و هەشت سەنت.
لەلایەكی ترەوە نرخی زێڕ بە رێژەی 2.86٪ دابەزینی بەخۆیەوە بینی و لە ئێستادا یەك ئۆنسە زێڕ بە چوار هەزار و 650 دۆلار مامەڵەی پێوەدەكرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەهۆی بەردەوامی ئاڵۆزییەكان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەمارۆی سەر گەروی هورمز، بەردەوامە لە بەرزبونەوە و لە سەرو 112 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت
ئەمڕۆ دووشەممە، نرخی نەوت بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، بەرزبونەوەی تۆمارکردوە و بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 112 دۆلار و64 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 98 دۆلار و 91 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و لە بەرزبوونەوەیەكی مێژووییدایە، بەهۆی بەردەوامی ئاڵۆزییەكان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەمارۆی سەر گەرووی هورمز، ئاژانسی رۆیتەرزیش بڵاویکردوەتەوە بەهۆی رێککەوتنی حکومەتی هەرێم و بغداد نەوت دوو دۆلار دابەزیوە.
ئەمڕۆ چوارشەممە، بەهۆی گرژییەکانی ناوچەکەوە سەرەڕای دابەزینی نرخەکەی نەوت لە سەرو 100 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت و بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان دوو دۆلار دابەزیوە و بە 100 دۆلار و91سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 92 دۆلار و 62سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
ئەم دابەزینی نرخی نەوتە،لە جیهاندا هاوکاتە لەگەڵ رێکەوتنی هەرێم و بەغداد لەسەر هەناردەکردنەوەی نەوت لە رێگەی بۆری هەرێمەوە.
وەزارەتی سامانە سروشتیەکان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا بە روونکردنەوەیەک وەڵامی وەزارەتی نەوتی عێراق دەداتەوە.
ئەمڕۆ یەکشەممە 13/5/2026، وەزارەتی سامانە سروشتیەکان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە لەبارەی ئەوەی کە گوایە حکومەتی هەرێم ئامادە نییە نەوت بە رێگەی بۆڕی بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا هەناردە بکات و چەند خاڵێکی خستەڕوو.
دەقی راگەیەندراوەکە:
ڕوونکردنەوەیەک بۆ ڕای گشتی هەرێمی کوردستان و عێراق
وەزارەتی نەوتی عێراق بەیاننامەیەکیان بلاوکردووەتەوە کە گوایا هەرێمی کوردستان ئامادە نیە نەوت بە ڕێگەی بۆڕی بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا هەناردە بکات. بۆ ڕای گشتی ئەم خالانەی خوارەوە ڕوون دەکەینەوە:
١- ئەوەی ڕاستی بێت لە بەیانەکەدا هەموو ڕەهەندەکانی کێشەکە باس نەکراون و بابەتەکەیان شێواندووە و هەوڵی تۆمەتبارکردنی هەرێمی کوردستانیان داوە بۆ چەواشەکردنی رای گشتی.
٢- حکومەتی ئیستای بەغدا لە مانگی یەکەوە ئابلوقەیەکی خنکێنەری بە بیانووی جێگیرکردنی سیستەمی ئەسیکۆدا خستووەتە سەر هەرێمی کوردستان و ڕێگە نادات دۆلار بۆ بازرگانەکانی کوردستان بەردەست بێت و لەو کاتەوە، هیچ جوڵەیەکی بازرگانی نەماوە و ئامادە نیە کاتی پێویست بۆ هەرێم تەرخان بکات بو جێگیرکردنی سیستەمەکە، کە هەر لە سەرەتای ئەم قەیرانەوە داوامان کردووە.
٣-میلیشیاکانی لە یاسا دەرچوو، هەموو کێڵگە و پالاوگەکانی نەوت وگاز و وزەی هەرێمیان کردووەتە ئامانج و لە ئەنجامی ئەم هێرشە تیروریستیانەدا، بەرهەمهێنان وەستاوە و هیچ بەرهەمێکی نەوتی نەماوە لە کوردستان تا هەناردەی دەرەوە بکرێت.
٤- بەغدا ئامادە نیە ڕووبەڕووی ئەو هێرشە تیروریستیانە ببێتەوە کە دەکرێنە سەر هەرێمی کوردستان و رێگرییان لێ بکات. تا ئێستا هیچ رێکارێکی کاریگەر بەدی ناکرێت بۆ وەستاندنی ئەم هێرشانە.
٥- بەشێکی زوری ئەم هێرشبەرانە لە بەغدا مووچە وەردەگرن و پڕچەک کراون و پارەدار دەکرێن، لە کاتێکدا کە مووچەی خەڵکی کوردستان هەمیشە دوا دەکەوێت و کەمتر لە گوژمەی پێویست دەنێردرێت.
٦- هەرێمی کوردستان بە هەموو شێوەیەک ئامادەیی خوی دەربڕیوە کە عێراق و هەرێمی کوردستان لەم قەیرانە دەرباز بکات و ئەمە چەندین جارە داوا لە بەغدا دەکەین گفتگۆیەکی بنیادنەر بوچارەسەری کۆی ئەم کێشانە دەست پێ بکرێت، بەڵام داواکاری ئێمە پشتگوێ خراوە و هەوڵ دراوە ئەجندای نادەستوری و نایاسایی لە سەر هەرێم بسەپێندرێت.
جارێکی دیکەش دووپاتی دەکەینەوە کە ئامادەین بۆ ئەوەی هەرچی زووتر، تیمە بسپۆرەکان لە سەر ئەم خاڵانەی جێی ناکۆکین دانیشتن بکەن و بگەینە ئەنجامێکی خێرای وا کە هەموو عێراق لیێ سوودمەند بێت و کوردستانیش چیتر ستەمی لێ نەکرێت.
وەزارەتی سامانە سروشتیەکان
حکومەتی هەرێمی کوردستان
2026/3/15
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و لە بەرزبوونەوەیەكی مێژووییدایە، بەهۆی بەردەوامی ئاڵۆزییەكان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەمارۆی سەر گەرووی هورمز، بەراورد بە دوێنێ هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمار کرد و بەرمیلێک نەوتی برێنت لە سەرو 100دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.
ئەمڕۆ هەینی، بەهۆی گرژییەکانی ناوچەکەوە و داخستنی گەری هورمز، نرخی نەوت بەرزبونەوەی بەرچاوی تۆمارکردوە و بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 100 دۆلار و54 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 96 دۆلار و 59 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
وەزارەتی دارایی و ئابووری حکومەتی هەرێمی کوردستان سەبارەت بە خەرجنەکردنی موچەی مانگی شوباتی بەشێک لە خانەنشینانی سەربازی سنووری پارێزگای سلێمانی روونکردنەوەیەکی بڵاوکردووەتەوە.
دەقی پەیامەکەی وەزارەتی دارایی
ڕوونکردنەوەیەک لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی ژمێرکاری / وەزارەتی دارایی و ئابوورییەوە.
سەبارەت بەخەرج نەکردنی مووچەی مانگی شوباتی بەشێک لە خانەنشینانی سەربازی لەسنووری پارێزگای سلێمانی بە پێویستمان زانی ئەم ڕوونکردنەوەیە بڵاو بکەینەوە.
وەک بەرچاوڕوونییەک بۆ هەموو لایەک زیادکردنی ناوی فەرمانبەر یان خانەنشین یان هەر مووچەخۆرێک لە لیستی مووچەی مانگانە پەیوەندی بەوەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمەوە نییە، بەڵکوو ئەو ڕێکارە پەیوەستە بەوەزارەت و یەکە ژمێریاریەکانی دەرەوەی وەزارەتی داراییەوە.
١- ئەو خانەنشینانە کە ناویان لە لیستی مووچەی مانگی شوبات نییە ژمارەیان لە ٨٠١ کەسە و کەمئەندامی سەنگەرن کە پێشتر لەسەر هێزەکانی ٧٠ مووچەیان بۆ خەرج کراوە، لەچوارچێوەی بڕیاری گواستنەوەی دۆسیەی خانەنشینانی سەربازی لەوەزارەتی پێشمەرگەوە بۆ وەزارەتی دارایی و ئابووریی، بەهۆی تەواو نەبوون و پەسەند نەکردنی دۆسیەکانیان نەتوانراوە لەمانگی شوباتدا داخڵی لیستی مووچە بکرێنەوە، کاتێک لیستی مووچە و دۆسیەکانیان گەیشتووەتە بەڕێوەبەرایەتی خانەنشینی پێشمەرگە لە وەزارەتی دارایی لیستی مووچەی مانگی شوبات لەبەغداد بووە.
٢- لەکاتی وردبینی لە دۆسیەی ئەو خانەنشینانە دەرکەوتووە بەشێکی زۆریان ( upn ) یان نەبووە و بەشێکیشیان وارسن و مامەڵەی وارسیان بۆ نەکرابوو، دوای ئەنجامدانی وردبینی لەلایەن لیژنەیەکی تایبەتەوە ( ٧٥٠ ) خانەنشینیان دۆسیەکانیان پەسەند کراوە و لەلیستی مووچەی مانگی ئازار لەسیستەمی پەیڕۆڵ داخڵ کراونەتەوە و مووچەیان بۆ بەستراوەتەوە، هەر مووچەخۆرێکیش ( upn ) ی نەبێت ناتوانرێت داخڵی سیستەمی پەیڕۆڵ بکرێت کە لە ئێستادا لیستی مووچە بەو سیستەمە ئامادە دەکرێت.
سەبارەت بە شایستەی مووچەی سەرجەم ئەو خانەنشینانەی کە لە چەند مانگی ڕابردوو مووچەکانیان لەلایەن حکومەتی فیدراڵەوە خەرج نەکراوە، وەزارەتی دارایی فیدراڵ دڵنیایی داوە کە ئەو مووچانە وەک شایستەیەک دەمێنێتەوە تا کاتی پەسەندکردنی بوودجە و دواتر هەمووی بەسەریەکەوە خەرج دەکرێتەوە، لە بەرئەوەی لە ئێستادا بوودجە پەسەند نەکراوە و مانگانە تەنها کار بەخەرج کردنی یەک لەسەر دوازدەی ساڵی ڕابردوو دەکرێت.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی ژمێرکاری / وەزارەتی دارایی و ئابووری
١٢ ی ئازاری ٢٠٢٦
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و لە بەرزبوونەوەیەكی مێژووییدا و بەهۆی بەردەوامی ئاڵۆزییەكان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەمارۆی سەر گەرووی هورمز، بەراورد بە دوێنێ هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمار کرد و بەرمیلێک نەوتی برێنت لە سەرو 97 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.
ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەهۆی گرژییەکانی ناوچەکەوە و داخستنی گەری هورمز، نرخی نەوت بەرزبونەوەی بەرچاوی تۆمارکردوە و بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 97 دۆلار و66سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 91 دۆلار و 86 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
دارایی هەرێم لەبارەی دوایین گوژمەی تەمویلی مووچەی مانگی دووەوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا ئاماژە بە بڕی پارەی نێردراو و بڕی نەنێردراوی مانگەکانی رابردوو و ئەم مانگەش دەکات.
وەزارەتی دارایی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ بڕی 295 ملیار و 405 ملیۆن دینار وەک دوایین گوژمەی تەمویلی مووچەی مانگی شوباتی فەرمانبەرانی هەرێم، خرایە سەر هەژمار بانکییان.
لە راگەیەنراوەکەدا ئەوەش هاتووە، هەر ئەمڕۆ دوای تەواوکردنی رێککارەکان و وەرگرتنی پارەکە لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عیراق، خشتەی مووچە رادەگەیەنرێت و دەست بەدابەشکردنی مووچە دەکرێت.
هاوکات، وەزارەتەکە ئەوەشی روونکردووەتەوە، بۆ ئەم مانگەش وەزارەتی دارایی عیراق بڕی 16 ملیار و 107 ملیۆن کە شایستەی دارایی مانگەکانی رابردووی خانەنشینانی شارستانی و سەربازییە، رەوانەنەکردووە.
لە بەرزبوونەوەیەكی مێژووییدا و بەهۆی بەردەوامی ئاڵۆزییەكان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەمارۆی سەر گەرووی هورمز، نرخی بەرمیلێك نەوتی برێنت 115 دۆلاری تێپەڕاند، ترەمپیش دەڵێت، بەرزبوونەوەی نرخەكە كاتییە.
بەیانی ئەمڕۆ نرخی بەرمیلێك نەوتی برێنت بەڕێژەی 30% بەرزبوونەوەی تۆماركرد و گەیشتە سەروو 115 دۆلار، ئەو بەرزبوونەوەیە لە نرخی نەوت نیگەرانی سەركردەكانی جیهانی لێكەوتووەتەوە.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، بەرزبوونەوەكە كاتییە و هەر كاتێك هەڕەشەی ئەتۆمی ئێران لەناوبرا نرخەكەی دادەبەزێت.
وتیشی، ئەوە باجێكە كە دەبێت لەپێناو ئاسایش و سەلامەتی ئەمریكا و جیهان بدرێت.
ئەو بەرزبوونەوەیە دوای ئەوە هات كە داخستنی گەرووی هورمز زۆرێك لە وڵاتانی ناچار كرد ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت كەمبكەنەوە.
بەڕێوەبەری سندوقی دراوی نێودەوڵەتیش رایگەیاند، هەر زیادبوونێك بەڕێژەی 10% لە نرخی نەوتدا، 40 خاڵ بۆ سەر هەڵاوسانی جیهانی زیاد دەكات.
ئاژانسی گەشەپێدانیی ئابوریی ئەمریکا رایگەیاند، حکومەتی ئەمریکا بڕی 20 ملیار دۆلاری وەک "دڵنیایی" بۆ قەرەبووکردنەوەی ئەو زیانانە تەرخانکردووە، کە بەهۆی گرژییەکانی ناوچەی کەنداو و جەنگی دژ بە ئێران بەر کەشتییە بازرگانییەکان دەکەوێت.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا فەرمانی بە ئاژانسی دارایی گەشەپێدانی نێودەوڵەتی ئەمریکا کردووە، کە 'گەرەنتی دارایی' بۆ کەشتییە بارهەڵگرەکان دابین بکات، کە بەهۆی جەنگەوە هاتوچۆی تانکەرەکانی نەوت و غازی سروشتی لە گەرووی هورمز کە لە 20%ـی نەوتی جیهانی پێدا تێپەڕ دەبێت، بە تەواوی پەکیکەوتووە.
هاوکات لەگەڵ پاڵپشتی دارایی، سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوە کردووە، رەنگە هێزی دەریایی ئەمریکا وەک پاسەوان یاوەری کەشتییە بازرگانییەکان بکات.
بەڵام شارەزایان دەڵێن؛ جێبەجێکردنی ئەمە ئاسان نییە، چونکە بەشێکی زۆری کەشتییە جەنگییەکانی ئەمریکا سەرقاڵی هێرشکردنە سەر ئامانجەکانی ئێرانن، مەترسیی بەئامانج گرتنی کەشتییە جەنگییەکان لەلایەن موشەکەکانی ئێرانەوە لە ئارادایە.
لەلایەکی تریشەوە سکۆت بێسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریکا رایگەیاندووە، پلانی دڵنیایی 'بیمە' و یاوەریی سەربازیی، کێشەی گواستنەوەی وزە لە ناوچەکەدا چارەسەر دەکات، پێشبینیش دەکات لەماوەی هەفتەیەک بۆ دوو هەفتەدا گرژییەکان کۆتاییان پێبێت.
لە بەرانبەریشدا، بەشێک لە شارەزایانی کەرتی گواستنەوەی دەریایی ئاماژە بەوەدەکەن، ئەگەر ئاستی گرژییەکان زیاتر بێت، رەنگە تەنها پاڵپشتی دارایی بەس نەبێت بۆ قایلکردنی کۆمپانیا گەورەکان تا تانکەرەکانیان بنێرنە ناوچە مەترسیدارەکان.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمار کرد و بەرمیلێک نەوتی برێنت لە سەرو 83 دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.
ئەمڕۆ چوارشەممە، بەهۆی گرژییەکانی ناوچەکەوە و داخستنی گەری هورمز، نرخی نەوت بەرزبونەوەی بەرچاوی تۆمارکردوە و بەراورد بە هەمان کاتی دوێنێ، بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 83 دۆلار و59 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 76 دۆلار و 36 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی رایگەیاند، کە هیچ مەترسییەک لەسەر کەمیی خۆراک و کاڵا سەرەکییەکان لە بازاڕەکانی پارێزگاکەدا نییە و داوا لە هاووڵاتیان دەکات نەکەونە ژێر کاریگەریی دڵەڕاوکێی بارودۆخە سەربازییەکە.
ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، کە سەرجەم جۆرەکانی خواردەمەنی و پێداویستییە رۆژانەکان لە کۆگا و مارکێتەکاندا بە بڕێکی زۆر بەردەستن و بازرگانانی سلێمانی پێشوەختە و بەهۆی نزیکبوونەوەی مانگی رەمەزانی پیرۆز، بڕێکی یەکجار زۆر لە کاڵا و خواردەمەنییان هاوردە کردووە و ئامادەکاریی تەواویان هەیە.
ئاماژەی بەوەشکرد، دابینکردنی خۆراک تەنها پشتی بە دەروازە سنوورییەکانی ئێران نەبەستووە، بەڵکو لە رێگەی "دەروازەی ئیبراهیم خەلیل و مینای ئومقەسر"ـەوە شمەک و کاڵا هاوردە دەکرێت، سلێمانی وەک ناوەندێکی سەرەکی بۆ دابینکردنی خۆراک بۆ پارێزگاکانی تری عێراق دەمێنێتەوە و ئەو رۆڵەشی بەهێزتر دەبێت.
ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی ئەوەشی خستەڕوو، هیچ جۆرە گرفتێک لە دابینکردنی پێداویستییەکاندا نییە و هاووڵاتیان دڵنیا دەکەنەوە کە بارودۆخی بازاڕ جێگیرە.
جێی ئاماژەیە، راگەیەنراوەکەی ژووری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی لە کاتێکدایە، کە بەهۆی پەرەسەندنی گرژییەکانی نێوان ئەمریکا، ئیسرائیل و ئێران، ترس لە گرانبوونی کاڵا و کەمبوونەوەی خۆراک لە ناوچەکەدا دروستبووە.