کۆشکی سپیی ئەمریکا، ڕاگەیاندراوێکی لە بارەی سەردانە دوو ڕۆژیەکەی برێت مەکگۆرک، ڕێکخەری ئەنجومەنی ئاسایشی نیشتمانیی ئەمریکا، بۆ کاروباری خۆرھەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند، مەکگۆرک لە میانی کۆبوونەوەی لەگەڵ بەرپرسانی عێراق، ڕایگەیاندووە، ئێستا ھیچ ھێزێکی شەڕکەری ئەمریکا لە عێراق نەماون، ئەوەش بەھۆی بەرەوپێشچوونی توانای ھێزە ئەمنییەکانی عێراق و پێشمەرگە لە شەڕی داعش.

کۆشکی سپی ڕاشیگەیاند، ھێزەکانی ھاوپەیمانان لەسەر داوای حکومەتی عێراق لەو وڵاتەن و ئەرکیان پێشکەشکردنی ڕاوێژ و یارمەتیدانی ھێزە ئەمنییەکانی عێراقە، بۆ گەرەنتیکردنی سەرھەڵنەدانەوەی داعش.

سەنتەری ڕاگەیاندنی ئەنجومەنی دادوەریی عێراق بڵاویکردەوە، تاوانبارەکە پەیوەندیی کردووە بە یەکێک لە ھاوڕێکانییەوە و داوای لێکردووە منداڵە سێ ساڵەکە لە بەرامبەر ٣٠ ھەزار دۆلاردا لێ بکڕێت، بۆ ئەوەی بە ناوی خۆیەوە تۆماری بکات.

دادگا ڕاشیگەیاند، دوای چاودێری و کۆکردنەوەی زانیاری لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە لەسەر ئەو کەسە، تاوانبار لە کاتی تاوانەکەدا دەستگیر کراوە.

دادگاش پاڵپشت بە حوکمەکانی مادەی شەش و بڕگەی یەک و پێنجی یاسای بازرگانیکردن بە مرۆڤەوە سزاکەی بەسەردا سەپاندووە.

سەرچاوەیەکی ئەمنی بە میدیاکانی عێراقی ڕاگەیاندووە، کاروانێکی لۆجیستی ھێزەکانی ئەمریکا لە کاتی تێپەڕبوونیان بە سنوری پارێزگای دیوانیە، بۆمبێکی چێندراویان پێدا تەقیووەتەوە، بەڵام جگە لە زیانێکی مادی سووک زیاتی تری نەبووە.

دوای گۆڕانی ئەرکی ھێزەکانی ئەمریکا بۆ ڕاوێژکاری، ژمارەیەک گرووپی چەکداری شیعە، ھەڕەشەی لێدانی گورزی سەربازیی لە ھێزەکانی ئەمریکا دەکەن و داوا دەکەن تەواوی ھێزەکانی ئەمریکا لە عێراق بکشێنەوە.

عەون زیاب وتەبێژی وەزارەتی سەرچاوەکانی ئاوی عێراق، ڕایگەیاند، تا ئێستا عێراق نەچووەتە قۆناغی ھەژاری لە ئاودا، بەڵام لەگەڵ زیادبوونی گەشەی دانیشتووان و گۆڕانکارییەکانی کەشوھەوا، پێشبینی دەکەن لە دەوروبەری ساڵی ٢٠٣٥ ڕێژەی پشکی ئاو بۆ ھەر تاکێک، بۆ ھەزار مەترە سێجای ساڵانە کەمببێتەوە، ئەوەش واتا عێراق گەیشتووەتە قۆناغی ھەژاریی ئاو.

ڕاشیگەیاند، وەک وەزارەت ھەر لە ٢٠١٥وە پلان و بەرنامەیان بۆ چارەسەرکردنی کێشەی ئاو ھەیە، بەڵام ڕووبەڕووی ئاستەنگ بوونەتەوە، لەوانە ناسەقامگیری ئەمنی و خراپی ڕەوشی ئابووری و تەرخاننەکردنی بودجە، بۆ دروستکردن و بەگەڕخستنەوەی پڕۆژەکانی ئاودێری.

وتیشی، پێویستە حکومەتی ھاوکاری وەزارەت بکات لە جێبەجێکردنی پڕۆژەکانی ئاودێری بە پشتبەستن بە کەمکردنەوەی بە فیڕۆدانی ئاو و بەرزکردنەوەی توانای ئاودێری بۆ بەرەنگاربوونەوەی قەیرانی ئاو لە داھاتوودا، ھاوکات پێویستە ھاووڵاتیانیش دووربکەونەوە لە زیادەڕەویی لە بەکارھێنان و بە فیڕۆدانی ئاو.

مستەفا غالب، پارێزگاری بانکی ناوەندی عێراق بە ئاژانسی ھەواڵی رۆیتەرزی راگەیاند، لە دوای دابەزاندی بەھای دیناری عێراقییەوە بڕی یەدەگی دراوی قورسی بیانی لە ٤٨ ملیار دۆلارەوە بۆ ٦٤ ملیار دۆلار بەزبووەتەوە. وتیشی، بەراورد بە ساڵی رابردوو لە ئێستادا ئابووری عێراق باشتر بووە.
پارێزگاری بانکی ناوەندی عێراق باسی لەوەش کردووە، دەستیان بە گفتوگۆ کردووە لەگەڵ سندوقی دراوی نێودەوڵەتی بۆ وەرگرتنی قەرز، بەڵام بڕی ئەو قەرزەی ئاشکرا نەکرد کە بەنیازن وەریبگرن.

 

مستەفا غالب، پارێزگاری بانکی ناوەندی عێراق بە ئاژانسی ھەواڵی رۆیتەرزی راگەیاند، لە دوای دابەزاندی بەھای دیناری عێراقییەوە بڕی یەدەگی دراوی قورسی بیانی لە ٤٨ ملیار دۆلارەوە بۆ ٦٤ ملیار دۆلار بەزبووەتەوە.

وتیشی، بەراورد بە ساڵی رابردوو لە ئێستادا ئابووری عێراق باشتر بووە. پارێزگاری بانکی ناوەندی عێراق باسی لەوەش کردووە، دەستیان بە گفتوگۆ کردووە لەگەڵ سندوقی دراوی نێودەوڵەتی بۆ وەرگرتنی قەرز، بەڵام بڕی ئەو قەرزەی ئاشکرا نەکرد کە بەنیازن وەریبگرن.

لە کۆبونەوەکەدا دادگای فیدراڵی بڕیاریداوە وادەی بڕیاردان لەسەر داواکارییەکەی چوارچێوەی ھەماھەنگی لایەنە شیعەکان بۆ ھەڵوەشاندنەوەی ئەنجامی ھەڵبژاردن بۆ ٢٢ی ئەم مانگە دوا بخرێت.

ئەحمەد ئەسەدی وتەبێژی ھاوپەیمانی فەتحیش رایگەیاندوە، لە کۆبونەوەکەی ئەمڕۆی دادگای فیدراڵیدا ھاوپەیمانی فەتح بەڵگەنامەی زیاتر دەخاتەڕوو سەبارەت بەو ساختەکارییەی لە ھەڵبژاردن ئەنجامدراون، تا لەو رێیەوە ئەنجامی ھەڵبژاردنەکە ھەڵبوەشێندرێتەوە.

لە ڕێوڕەسمەکەدا وەزیری ڕۆشنبیری عێراق و دکتۆر لەتیف ڕەشید سیاسەتمەدار کورد و ژمارەیەک سیاسەتمەدار و کەسایەتی سیاسی تری عێراق بەشداری کردنەوەی کتێبخانەکەیان کرد. لە ڕێوڕەسمەکەدا وتاری بنەماڵەی دکتۆر ئەحمەد چەلەبی خوێنرایەوە و مستەفا کازمی و وەزیری ڕۆشنبیریش وتاریان پێشکەش کرد.

دکتۆر ئەحمەد چەلەبی کەسایەتییەکی دیاری عێراق بووە و ڕۆڵی لە ڕووخانی ڕژێمی بەعس و بنیادنانی عێراقی نوێ ھەبوو.

لەو کۆبوونەوەیەدا گفتوگۆکرا لەبارەی دوایین گۆڕانکارییەکانی سەر گۆڕەپانی سیاسی و ئەمنی عێراق و ھەردوولا جەختیان لە پەرەپێدانی پەیوەندییەکان کردەوە لەپێناو پاراستن و بەدیھێنانی بەرژەوەندی گشتی.

جەختیشکرایەوە کە؛ پێویستە ھەمووان رۆڵی  خۆیان ببینن لەخێراترکردنی ھەنگاوەکانی دەستپێکردنی گفتوگۆی  پێکھێنانی حکومەتی نوێ بەجۆرێک کەلەبەرژەوەندی عێراق و داخوازییەکانی گەلەکەیدا بێت.

شانەی راگەیاندنی ئەمنی عێراق لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ ھێزە ئاسمانییەکانی عێراق بە فڕۆکەی ئێف ١٦، حەوت ھێرشی ئاسمانیان لە پارێزگای سەڵاحەدین ئەنجامداوە کە لە رێیەوە پێنج مۆڵگەی داعش کراونەتە ئامانج، بەڵام ھیچ ئاماژەیەک بۆ ئەنجامی ئەو بۆردومانانە نەکراوە.

پێشتریش ھێزەکانی بەرەنگاربونەوەی تیرۆری عێراق، لە ناوچەی متەیبیجە لە خۆرھەڵاتی سەڵاحەدین، ئۆپراسیۆنێکیان دژی شانە نوستوەکانی داعش ئەنجامدا.