عیراق
تۆڵەر ئاماژەی بۆ ئەوە کردوە، پشتگیری و ھاوکارییەکانی ئەمریکا بۆ عێراق بەردەوام دەبێت لە روبەڕبونەوەی قەیرانی کۆرۆنا و تا ئێستاش بە بڕی ٦٠ ملیۆن دۆلار پشتگیری عێراقییان کردوە، جگە لەوەش لە مانگی ئابدا ٥٠٠ ھەزار دۆزی ڤاکسینی فایزەریان بێ بەرامبەر بۆ عێراق دابینکردوە.
باڵیۆزەکەی ئەمریکا دوپاتیشیکردوەتەوە، ئەمریکا پابەندە بە ھاوبەشیی ھەمیشەیی لەگەڵ عێراق و لە داھاتووشدا ھاوکارییانیان لە بوارەکانی چاودێری تەندروستی و روبەڕوبونەوەی پەتاکان فراوانتر دەکەن.
ئاژانسی ھەواڵی "فرانس پرێس"یش لە سەرچاوەیەکی ئەمنییەوە رایگەیاندووە، یەکێک لە مووشەکەکان لە نزیک باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە "بەغداد" خراوەتە خوارەوە و ئەوەی تریش لە نزیک گۆڕەپانێک کەوتووە کە نزیکەی ٥٠٠ مەتر لە باڵیۆزخانەکەوە دوورە.
باڵیۆزخانەی ئەمریکاش لە "بەغداد" رایگەیاندووە، سیستمی دژە مووشەکی "سی رام"یان خستۆتە کار بۆ بەرپەرچدانەوەی ھەر ھێرشێکی مووشەکی.
ئاماژەی بەوەشکرد، دادگا پێی وایە لە سەیرکردنی تانەکاندا پێویستی بە ھاوکاری کەسانی پسپۆڕ و شارەزا ھەیە، بە تایبەت راپۆرتی ئەو کۆمپانیایەی کە پشکنینی بۆ ئامێرەکانی ھەڵبژاردن کردووە و دادگاش داوای ئەو راپۆرتەی کردووە.
بەھۆی تانەی ھێز و لایەنە سیاسییە عێراقییەکان لە ئەنجامی ھەڵبژاردنەکانی تشرینی یەکەمی ئەمساڵ، ھێشتا ئەنجامی کۆتایی ھەڵبژاردنەکە لە لایەن دادگای فیدراڵییەوە پەسەند نەکراوە.
ھەندێک لەو ھێزانەش کە دووچاری پاشەکشە بوونەتەوە، دەڵێن ساختەکاری زۆر کراوە.
وتیشی، ئێستا تەواوی بنکەکە لەژێر کۆنترۆڵی ھێزە عێراقییەکاندایەو ئەو راوێژکارانەشی لەناو بنکەکەدا لەلایەن ھێزەکانیانەوە دەپارێزرێن.
وتەبێژی فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکان رونیشیکردەوە، ٨٠٪ی سنوری وڵاتەکەیان لەگەڵ سوریا توندوتۆڵکردووە و لە داھاتووشدا ١٠٠٪ سنورەکان کۆنترۆڵ دەکەن، وتیشی، ئامانجیان لە توندوتۆڵکردنی سنورەکان رێگرتنە لە دزەکردنی تیرۆریستان لە سوریاوە بۆ ناو خاکی عێراق.
راشیگەیاندوە ، ئامانجیان ئەوەبوە رۆژانە ڤاکسین بۆ ٣٠٠ ھەزار کەس لە سەرتاسەری عێراق بەکاربھێنرێت ، بەڵام رۆژانە ژمارەی ئەو کەسانەی ڤاکسین وەردەگرن لە ٩٠ ھەزار تێناپەرێت .
ئەو ئەندامەی ھاوپەیمانی فەتح دەشڵێت، کوتلە سیاسیەکان رایان وایە کە "کازمی" بۆ ویلایەتێکی تر ھەڵنەبژێرنەوە و تەنانەت ئەو کوتلانەی پشتیوانی دەکەن، پشتیوانی راستەقینەی ناکەن و تەنھا بە قسە دەری دەبڕن.
ئەو ھۆزانە ھەر بەوەشەوە نەوەستاون، بەڵکو بڕیاریانداوە خۆیان دەسەڵاتدارانی ئەمنی ئاگادار بکەنەوە، لە ھەر کەسێک لەوانە، چونکە تاوانبارن و دەیانەوێت کۆمەڵگە وێران بکەن.
ھۆزەکانی شاری دیوانیە ئەو بڕیارەیان لە کۆنگرەیەکدا دەرکرد، وەک ھەوڵێک بۆ بەرگرتن بە دیاردەی بڵاوبوونەوەی مادە ھۆشبەرەکان و ڕاوەدوونانی ئەو کەسانەی بازرگانی بەو مادانەوە دەکەن.
محەمەد مەندور سەرۆکی ھۆزی عەفەک لە عێراق بە میدیاکانی ڕاگەیاندووە، ھۆزەکان ئەمرۆ لە پاڵ ھێزە ئەمنییەکاندا دەوەستنەوە بۆ چەسپاندنی یاسا و دژایەتیکردنی دیاردەی بەکارھێنانی مادە ھۆشبەرەکان .
ھۆزەکان داوای وشککردنی سەرچاوەکانی ھاتنی مادە ھۆشبەرەکان و کاراکردنی زیاتری خاڵەکانی پشکنینیان کرد.
بە پێی ڕاگەیەندراوێکی وەزارەتی گواستنەوەی عێراق، لە ڕێگەی ١٠ گەشتی ئاسمانییەوە سێ ھەزار و ٨١٤ کۆچبەریان لە بێلاروسەوە گەڕاندووەتەوە کە لە ڕەوشێکی سەختدا بوون و خۆیان ئامادە بوون بگەڕێنەوە.
وەزارەتی گواستنەوە باسی لەوەش کردووە، لەگەڵ حکومەتی ھەرێمی کوردستان ھەماھەنگییان کردووە تا سەرجەم فڕۆکەکان سەرەتا لە ھەرێم بنیشنەوە و دواتر ڕوو لە بەغداد بکەن.
وەزارەتەکە باسی لەوەش کردووە، بەھۆی لافاو و بارانبارینی چەند سەعاتی رابردوو ئاوی بەنداوەکانی موسڵ و دوکان و دەربەندیخان و حەمرین و عوزێم زیادیان کردووە و دەتوانرێت ئەم ئاوە کۆبکرێتەوە.
بەھۆی لافاوەکەی بەرەبەیانی رۆژی ھەینی، لە شاری ھەولێر ١٢ کەس گیانیان لەدەستدا و زیانێکی زۆری مادیش بەر ھاوڵاتیان کەوت.
شمەری لە چاوپێکەوتنێکدا رایگەیاند، بەغداد لەگەڵ واشنتۆن رێککەوتووە بۆ ھێشتنەوەی راوێژکارانی سەربازی و بەردەوامی ھەماھەنگی ھەواڵگری و لۆجستی لە نێوانیاندا.
وتیشی، عێراق لیستێکی ھەیە سەبارەت بە ژمارەی ئەو ھێزانەی کشاونەتەوە و لە دەرەوەی سنورەکانی بڵاوکراونەتەوە و ئەو ھێزانەشی وڵاتیان بەجێھێشتووە لە کوەیت و ئوردن جێگیر کراون.
فەرماندەی ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەکانی عێراق وتیشی، یەکە تایبەتەکان و ھێزەکانی مارێنز و یەکەی پاتریۆت لە ھەردوو بنکەی سەربازی "عەین ئەسەد" و "ھەریر" کشاونەتەوە.
لیوا یەحیا رەسوڵ، وتەبێژی فەرماندەی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی عێراق رایگەیاند، دەزگا ئەمنییەکان چەند سەرکردەیەکی باڵای رێکخراوی تیرۆریستی داعشیان دەستگیرکردووە و لە چەند رۆژی داھاتووشدا لە میدیاکانەوە پەخش دەکرێن.
یەحیا رەسوڵ وتیشی، لە شارەکانی فەلوجە و رومادی سەر بە پارێزگای ئەنبار سێ چەکداری رێکخراوی داعش دەستگیر کراون و لە قەزای تارمیەی بەغدادیش دوو چەکداری دیکە دەستگیر کراون کە راھێنراوی سەر بۆمبی چێدراون.
ئیمزاکردنی گرێبەستەکە لە بەغدا و لە چوارچێوەی ڕێککەوتنی نێوان حکومەتی ھەردوو وڵات و بە ئامادەبوون و چاودێری مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق بەڕێوەچوو.
یەکێک لە کێشە گەورەکانی عێراق نەبوونی خوێندنگە بووە، کە بووەتە کێشەیەکی گەورە لە بەردەم پڕۆسەی خوێندن و بەھۆیەوە بەشێکی زۆری خوێندنگەکان دوو دەوام و سێ دەوامیان تیا دەکرێت.
محەمەد سەیھود، سەرکردە لە دەوڵەتی یاسای، ڕاگەیاند، چوارچێوەی ھەماھەنگیی شیعەکان بە بێ بەشداریکردنی ڕەوتی سەدر بە سەرۆکایەتی موقتەدا سەدر، بەرەو پێکھێنانی حکومەتی داھاتوو ھەنگاو نانێت، سەرەڕای ئەوەی بە ھەماھەنگی لایەنەکانی تر ژمارەی کورسییەکانیان نزیکترە بۆ پێکھێنانی حکومەت، لە بارەی پێکھێنانی حکومەتی زۆرینە، ڕایگەیاند، مەرجەکانی پێکھێنانی حکومەتێکی زۆرینە لە ئارادا نین.
مەشھەدانی یەکێکە لە سیاسییە دیارەکانی عێراق و لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٦ بۆ ٢٠٠٩ سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بووە، ھەرچەندە ھێشتا بە شێوەیەکی رەسمی بە تەمەنترین ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران دیاری نەکراوە، بەڵام مەشھەدانی یەکێکە لەو کەسانەی لە پاڵ عامر فایز و محەمەد عەنوزدا، وەک بە تەمەنترین پەرلەمانتار بۆ سەرۆکایەتیکردنی یەکەم کۆبوونەوەی خولی پێنجەمی ئەنجومەنی نوێنەران ناوی دەھێنرێت.
