ئیخڵاس دلێمی ئەندامی لیژنەی دارایی ڕایگەیاند، سەرجەم ئاماژەکان بۆ ئەوەن ئەنجومەنی نوێنەران ناتوانێت پڕۆژە یاسای بودجەی ٢٠٢٢ تێپەڕێنێت، بەو پێیەی شەش مانگی ئەمساڵ تێپەڕیوە، لەگەڵ ئەوەشدا حکومەت کاربەڕێکەرە و بە پێی یاسا وادەی ڕادەستکردنی پڕۆژە یاسای ساڵی داھاتوو نزیکبووەتەوە.

بە وتەی ئەو پەرلەمانتارە، ئەنجومەنی نوێنەران سەرقاڵە بە پرسی پێکھێنانی حکومەتی نوێ، کە ماوەی پێکھێنانیی، سێ مانگ  دەخایەنێت، بەو جۆرە دەگەنە مانگی تشرینی یەکەم، ئەو کاتەش باشترین کاتە بۆ حکومەت پڕۆژە یاسای بودجە ئامادە بکات و ڕەوانەی ئەنجومەنی نوێنەرانی بکات.

بە پێی یاسای ئیدارەی دارایی، پێویستە حکومەت ساڵانە لە مانگی تشرینی یەکەم پڕۆژە یاسای بودجە، ڕەوانەی ئەنجومەنی نوێنەران بکات بۆ تاوتوێکردن و پەسەندکردنی.

وتەبێژی وەزارەتی تەندروستی عێراق ئاماژەی بۆ ئەوە کردووە، لە ٢٤ سەعاتی ڕابردوودا ١٢ حاڵەتی تری تووشبوون بە کۆلێرا تۆمار کراوە کە لەو ژمارەیە ٨ یان لە بەغداد بوون، بەو شێوەیەش کۆی گشتی ژمارەی تووشبووانی کۆلێرا لە عێراق گەیشووەتە ٥٩ کەس.

پێشتریش لیژنەی تەندروستی و ژینگە لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، داوایکردبوو ھاوکاری دارایی بۆ وەزارەتی تەندروستی تەرخان بکرێت بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی بڵاوبوونەوەی کۆلێرا لە ھەرێمی کوردستان و عێراق.

وتەبێژی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق ڕایگەیاند، سەرۆکایەتی کۆمار پێشتر پڕۆژەیاسای بە "تاوانناساندنی ئاساییکردنەوەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئیسرائیل" لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانەوە پێگەیشتوە بە مەبەستی تەواوکردنی ڕێوشوێنەکانی دەرکردنی یاساکە و پەسەندکردنی لەسەر بنەمایی یاسایی و دەستووری لە سەرۆکایەتی کۆمار، ھەر بۆ ھەمان مەبەست سەرۆک کۆمار د. بەرھەم ساڵح فەرمانی کرد کە ئەم یاسایە بەو شێوازەی نێردراوە لە لایەن ئەنجومەنی نوێنەرانەوە بەبێ ھیچ تێبینییەک پەسەند بکرێت و لە رۆژنامەی عێراقی لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢دا بڵاو بکرێتەوە.

لە ڕوونکردنەوەکەدا ھاتووە، سەرۆک کۆماری عێراق ھەمیشە پشتیوانی لە پرسی فەڵەستین دەکات و لەگەڵ جێبەجێکردنی تەواوی مافە ڕەواکانی گەلی فەلەستین و ڕزگارکردنی فەلەستینە لە داگیرکەرانی ئیسرائیل.

عەلی ساعدی پەرلەمانتاری سەربەخۆ لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایگەیاند، بەھۆی بەردەوامی ناکۆکی نێوان لایەنە سیاسییەکان و ناڕوونی و چەقبەستویی پرۆسەی سیاسی و نەبوونی ھیچ تروسکاییەک بۆ چارەسەر، سەرجەم پەرلەمانتارانی سەربەخۆ یەک ھەڵوێست و کۆکن لەسەر ئەوەی ھاوشێوەی پەرلەمانتارانی رەوتی سەدر دەستلەکارکێشانەوە پێشکەش بکەن، بۆئەوەی نەبنە بەشێک لە کێشەکانی ئێستای عێراق.

لەلایەکی تریشەوە حەسەن بەھادلی سەرکردە لە ھاوپەیمانی نەسر رایگەیاند، ئەو زانیارییانەی باس لەوە دەکەن چوارچێوەی ھەماھەنگی شیعەکان قوسەی سوھەیل و بەھا ئەعرەجی بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عێراق کاندید کردووە، دوورن لە راستییەوە و ھیچ بنەمایەکیان نییە، چونکە ھێشتا گفتوگۆ و دانوستانەکان نەگەیشتوونەتە باسکردنی کاندیدی سەرۆک وەزیران و ھێشتا زووە باس لەو بابەتە بکرێت.

ھەر بەپێی زانیارییەکان بڕیارە دووای ھەڵدانەوەی گۆڕەکان روفاتەکان رەوانەی پزیشکی دادی بەغداد بکرێن بۆ ناسینەوە و دیاریکردنی ناسنامەی روفاتەکان.

دوای رزگارکردنی شەنگال لە دەستی تیرۆریستانی داعش، ٣٤ گۆڕی بە کۆمەڵ ھەڵدراونەتەوە، تائێستاش نزیکەی ٩٠ گۆڕی تری بە کۆمەڵ ماوە و ھەڵنەدراونەتەوە.

شەوی رابردوو، مستەفا کازمی بە سەردانێکی رەسمیی گەیشتە شاری جدەی سعودیە و لە لایەن محەمەد بن سەلمان شازادەی جێنشینی ئەو وڵاتەوە پێشوازی لێکرا، بەپێی راگەیاندراوی نوسینگەی راگەیاندنی سەرۆک وەزیرانی عێراق، کازمی و بن سەلمان، پەیوەندییەکانی عێراق و سعودیە و ھاریکارییە ئابوورییەکانی نێوانیان تاوتوێ کردوە و جەختیان لە رۆڵی دیاری عێراق لە لێکنزیککردنەوەی بۆچوونەکان لە ناوچەکە کردوەتەوە.

بڕیارە ئەمڕۆ مستەفا کازمی بە یاوەری وەفدێکی وزاریی، سەردانی ئێران بکات و چاوی بە لێپرسراوانی باڵای ئەو وڵاتە بکەوێت و گفتوگۆ لەبارەی پەیوەندییەکانی بەغداد و تاران و دانوستانەکانی نێوان سعودیە و ئێران، بە نێوەندگیریی عێراق بکەن.

شەوی رابردوو، مستەفا کازمی بە سەردانێکی رەسمیی گەیشتە شاری جدەی سعودیە و لەگەڵ محەمەد بن سەلمان شازادەی جێنشینی ئەو وڵاتەوە کۆبووەوە و ھاریکارییە ئابوورییەکانی نێوان عێراق و سعودیەیان تاوتوێ کرد و جەختیان لە رۆڵی عێراق لە لێکنزیککردنەوەی بۆچوونەکان لە ناوچەکە کردوەتەوە.

بڕیارەیشە مستەفا کازمی لە ئێران لەگەڵ بەرپرسانی ئەو وڵاتە، گفتوگۆ لەبارەی پەیوەندییەکانی بەغداد و تاران و دانوستانەکانی نێوان سعودیە و ئێران، بە نێوەندگیریی عێراق بکەن.

وەزارەتی تەندروستی عێراق، لە راگەیەندراوێکدا ئاشکرایکرد، بەھۆی دواین شەپۆلی خۆڵبارینەوە لە بەغداد و پارێزگاکانی تر، زیاتر لە دوو ھەزار و ٢٥٠ حاڵەتی تەنگەنەفەسییان لە دامەزراوە تەندروستییەکان تۆمارکردووە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەو کەسانە چارەسەری پێویستیان وەرگرتووە و زۆرینەیان بە تەندروستییەکەی باشەوە نەخۆشخانەیان بەجێھێشتووە.

رۆژی شەممە شەپۆلێکی خۆڵبارین عێراق و ھەرێمی کوردستانی گرتەوە، بەھۆیەوە بۆ ماوەیەکی کاتی گەشتە ئاسمانییەکان لە فڕۆکەخانەکانی ھەولێر و بەغداد و نەجەف راگیران.

ھێزەکانی عێراق لە سنوری دەسەڵاتی خۆیان ھەڵمەتێکی کێوماڵکرنیان لە سێڕێیانی نەوجول و خورماتوو و داوێ دەستپێکرد و سەرچاوەیەکیش لە ژووری ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەکانی عێراق لە کەرکوک بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ھەڵمەتەکە بەئامانجی کێوماڵکردنی ئەو ناوچانەیە کەکەوتونەتە سنوری دەسەڵاتی ھێزەکانی عێراق.

وتیشی لەھەڵمەتەکەدا ھێزەکانی بارەگای موسەیتەری سوپای عێراق لە دووز و ھێزی بەرپەرچدانەوەی خێرا بەشدارییان کردوە، ئەوەش دوای ئەو بۆردومانانە دێت لەچەند ڕۆژی ڕابردوودا لەو سنورانەوە کرانە سەر کێڵگەکانی غازی کۆرمۆر لەسنوری ناحیەی قادرکەرەم.

ھاوکات ئەو ناوچەیەی کێوماڵی تێدا دەکرێت نزیکترین شوێنە لەکێڵگەی غازی کۆرمۆرەوە، گومانی ئەوەدەکرێت بۆردومانەکانی بۆ سەر کێڵگەی کۆرمۆری لێوە ئەنجام درابێت.

چوارچێوەی ھەماھەنگی لە ڕاگەیەندراوێکدا ئاشکرایکردووە، بەھۆی ئەو لێتێگەیشتنانەی کە لە نێوان ھێزە سیاسییەکاندا ھاتووەتە ئاراوە، ھیچ ڕێگرییەک لەبەردەم پێکھێنانی حکومەتی نوێی عێراق نەماوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ھەوڵەکانی پێکھێنانی حکومەتی نوێ لەسەر بنەمای بەشداری و بەشداریپێکردنی ھەموو لایەک بەڕێوە دەچێت.

چوارچێوەی ھەماھەنگی جەختیشیکردووەتەوە، پرۆسەی سیاسی لە قۆناغی چەقبەستنی سیاسی ھاتووەتە دەرەوە، بەو ھۆیەشەوە گەیشتوونەتە قۆناغی لێکتێگەیشتن و ڕێککەوتن، بۆ ئەوەی پەلە بکرێت لە پێکھێنانی حکومەتی نوێ.

میدیا عێراقییەکان بڵاویانکردەوە، لە چەند سەعاتی داھاتوودا، مستەفا کازمی سەردانی تاران دەکات و لەگەڵ لێپرسراوانی باڵای ئێران لەسەر چەند پرسێک کۆدەبێتەوە، کە گرنگترینیان، پرسی نێوەندگیری نێوان ئێران و سعودیە و بابەتی ئەمنی و ئابوری و ئاو و دەروازەکان دەبێت.

سەردانەکەی کازمی بۆ تاران، پێش سەردانەکەیەتی بۆ سعودیە، بۆ بەشداریکردن لە کۆنگرەی باڵای سعودیە، کە بریارە رۆژانی ١٥ و ١٦ی مانگی داھاتوو بەڕێوەبچێت.

ئەحمەد موسا وتەبێژی وەزارەتی کارەبای عێراق لە لێدوانێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، لە ھەوڵدان ٢٤ ھەزار میگاواتی دیکە بۆ کارەبای نیشتمانی زیاد بکەن، ئەو ھەنگاوەش پێویستی بە ھاوردەکردنی گازی سروشتی زیاترە لە ئێرانەوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، لایەنی ئێرانییان ئاگادار کردووەتەوە، ڕۆژانە بڕی ٥٠ بۆ ٥٥ ملیۆن مەتر سێجا گازی سروشتی بۆ عێراق ھەناردە بکات، بۆ ئەوەی بتوانن توانای بەرھەمھێنانی وێستگە گازییەکانی کارەبا لەم وەرزی ھاوینەدا زیاتر بکەن.

وتەبێژی وەزارەتی کارەبای عێراق ئاشکرایکردووە، لە ئێستادا ئێران ڕۆژانە بڕی ٤٠ ملیۆن مەتر سێجا گازی سروشتی ھەناردەی عێراق دەکات.

کۆمەڵەکە ئاشکرایکردووە، لە مانگی ئایاری ڕابردوودا بە بەھای ١٣٤ ملیۆن دۆلار گەنم و پاقلەمەنی و تۆی تایبەت بە دەرھێنانی ڕۆنی زەیتیان ھەرنادەی دەرەوە کردووە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، لە مانگی ئایاری ڕابردوودا بە بەھای نزیکەی ٤١ ملیۆن دۆلاریان گەنم و پاقلەمەنییەکانیان ھەناردەی عێراق کردووە، دوای ئەویش سوریا دێت، کە بە بەھای زیاتر لە ٨ ملیۆن دۆلاری بۆ ھەناردە کردووە و بە پلەی سێیەمیش ئۆکراین دێت، کە بە بەھای ٧ ملیۆن دۆلار پاقلەمەنییەکانیان بۆ ھەناردە کردووە.

ڕێکخراوەکە ئاماژەی بەوەکردووە، پێشبینی دەکرێت لەمساڵدا ھاوردەی عێراق لە بەرھەمی گەنم بگاتە سێ ملیۆن تۆن، لە کاتێکدا لە ٢٠٢١دا ملیۆنێک و ٥٠٠ ھەزار تۆن ھاوردە کراوە.

فاو پێشبینیشی کردووە، بەرھەمی گەنمی وەرزی ئەمساڵ بگاتە چوار ملیۆن تۆن، بەڵام پێشبینیش ناکرێت عێراق ئەمساڵ ھیچ بڕە بەرھەمێکی جۆ ھاوردە بکات، لە کاتێکدا کە بەرھەمی ئەمساڵی جۆ زیاترە لە ٥٠٠ ھەزار تۆن.

ئاماژەی بەوەشکردووە، دابەزینی ئاستی ئاوی قورنە لە ناحیەی فاوی سەر بە پارێزگای بەسڕە، ٦٠ ھەزار دۆنم زەوی کشتوکاڵی و ٣٠ ھەزار درەختی لەناوبردووە و بووەتە ھۆی کەمبوونەوەی بەرھەمی خورما لە عێراقدا.

بە پێی داتایەکی وەزارەتی کشتوکاڵی عێراقیش، پێشتر عێراق یەکەم ھەناردەکاری خورما بووە لە جیھاندا، بەڵام ئێستا لە ڕیزبەندی حەوتەمی ھەناردەکاری جیھانە.

ڕاوێژکارەکەی کازمی ڕایگەیاندووە، کاری بازاڕە دیجیتاڵییەکە دابینکردنی ھەلی کار و پێشکەشکردنی کارە لە ڕێگەی فەرمانگەیەکەوە کە ڕێگە بە ھەموو کەسێک دەدات ناوی خۆی لە بازاڕی کاردا تۆمار بکات و دەرفەتەکانی دامەزراندن یان کارکردن یەکسانن، بە مەبەستی دابینکردنی پێداویستییەکانی خواستی بازاڕی نیشتمانی بۆ کار.

ڕوونیشیکردەوە، دەوڵەت لە ڕووی دارایی و یاسایی و ئابوورییەوە لەگەڵ کەرتی تایبەت ھەماھەنگی دەکات بۆ ڕێکخستنی بازاڕی دیجیتاڵی.