عەبدولئەمیر شمەری لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، ھیچ پێشێلکارییەکی ئەمنی لە پڕۆسەی دەنگدانی گشنی لە پارێزگا و قەزا و ناحیەکان تۆمارنەکراوە. 

ئاماژەی بەوەشدا، رێکارەکانی کۆمیسیۆن سەبارەت بە ئامێرەکان باشن و وەستان رووینەداوە، تەنھا کێشە لە چەند ئامێرێکی زۆر کەمدا ھەبووە و ئەوەش چارەسەرکراوە. 

لای خۆشیەوە، قەیس محەمەداوی سەرۆکی لیژنەی ئەمنی باڵا رایگەیاند، میمۆری ئەنجامی دەنگدان، لەڕێی فڕۆکەوە لە پارێزگاکان دەگوازرێتەوە بۆ ناوەندی سەرەکی، ھەماھەنگییەکانیشیان لەگەڵ کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان بەردەوامە، بۆ گەیاندنی دوایین راستی و راپۆرتەکان سەبارەت بە پڕۆسەکە. 

د.لەتیف رەشید، سەرۆککۆماری عێراق لە راگەیەندراوێکدا بە بۆنەی کۆتاییھاتنی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان پەیامێکی بڵاوکردەوە و پیرۆزبایی سەرکەوتنی ھەڵبژاردنەکە لە ھاووڵاتییان کرد و ئاماژەی بەوەدا، ئەو ھەڵبژاردنە پێداویستییەکی ئیداری گرنگە بۆ خزمەتکردنی ھاووڵاتییان.

سەرۆککۆماری عێراق ستاشی لایەنە بەشدارەکانی ھەڵبژاردن کرد و وتی، ھەڵبژاردنەکە بژاردەیەکی ئاشتییانە و دیموکراسییە بۆ ھاووڵاتییان.

محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق پیرۆزبایی لە خەڵکی عێراق دەکات کە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان ئەنجامدرا و راشیگەیاند، ھەڵبژاردن مافێکی دەستووری گرنگە لە سیستمی دیموکراسی و ئیدارەداندا، سودانی سوپاسی ھێزە سیاسیەکانیش دەکات کە سوربوون لەسەر رکابەری لە سنوری یاساییدا.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان گوزارشتە لە بەڵێنی حکومەت بۆ جێبەجێکردنی بەرنامەکەی و ھەنگاوێکە بۆ لامەرکەزیەتی ئیداری کە رێگایەکە بۆ سەقامگیری و بەدیھێنانی ئیرادەیەک لە ساڵی ٢٠١٣ەوە دواکەوتووە. راشیگەیاند، دیارترین وێنەی سەرکەوتنی ھەڵبژاردن لە کەرکوک بوو کە لە ٢٠٠٥ەوە ئەنجام نەدراوە و گرفتی بۆ دروستبوو. 

وەزارەتی کۆچ و کۆچبەرانی عێراق رایگەیاند، پڕۆسەی گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ زێدی خۆیان بەردەوامە، لەو چوارچێوەیەشدا ژمارەیەکی زۆری ئاوارەی کامپەکان گەڕێنراونەتەوە و چەند کامپێکیش داخراون.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، ھەر خێزانێکی ئاوارە بڕی ٥ ھەزار دۆلاری پێدەدرێت، بڕیارە تا کۆتایی ئەمساڵ بەشێکی زۆری ئاوارەکان بگەڕێنرێنەوە بۆ زێدی خۆیان.

راشیگەیاندووە، لە کۆی ١٧٠ کامپی ئاوارەکان لە عێراق، تەنھا ٢٦ کامپ ماوەتەوە، لە ھەرێمی کوردستان ٣٦ ھەزار خێزانی ئاوارە ماونەتەوە، بڕیارە تا کۆتای ساڵ ئەوانیش بگەڕێندرێنەوە بۆ زێدی خۆیان.

سودانی دوای دەنگدانی بۆ ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی عێراق لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، ھەڵبژاردن مافێکی دەستورییە و داوای لە ھاووڵاتیان کرد بەشداری بکەن. 

وتیشی، ئەنجومەنی پارێزگاکان بۆ بەڕێوەبردنی پارێزگاکان زۆر گرنگە و ھاوکاری حکومەتی عێراق دەبن، حکومەتیش ھەموو تونای خستەگەڕ بۆ پشتیوانیکردنی کۆمیسیۆن و ئەنجامدانی ھەڵبژاردنێکی پاک و دادپەروەر. 

ئومێد سەباح سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان بە رۆژنامەنوسانی راگەیاند، ھەموارکردنەوەی یاسای بودجە تاکە ڕێگەیە بۆ چارەسەرکردنی کێشەی شایستە داراییەکانی ھەرێمی کوردستان و دەستپێکردنەوەی ھەناردەکردنەوەی نەوت، بۆ ئەو مەبەستەش لەگەڵ لایەنەکانی عێراق رێککەوتوون بۆ ھەموارکردنەوەی یاسایی بودجە.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، دوای یەکلایکردنەوەی بابەتەکە، لەگەڵ ئەنجومەنی نوێنەران گفتوگۆ دەکەن بۆ دەنگدان بە ھەموارکردنەوەی یاسایی بودجە، بەوەش کێشە داراییەکانی ھەرێم چارەسەر دەبێت.

سەرۆکایەتیی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکرد، بەدواداچوونیان کردووە بۆ ئەو کێشە تەکنیکییانەی لە کاتی پڕۆسەی دەنگدانی تایبەتدا لە ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکاندا روویدا، بە تایبەتی گرفتی نەناردنی ئەنجامەکان.

راشیگەیاند، نیگەرانن و دەبێت کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردنەکان ئەرکی دەستووری خۆی لە پاراستنی دەنگی دەنگدەران و مافەکانی کاندیدەکان جێبەجێ بکات، ھەروەھا دەبێت گەرەنتی تەواو بدات کە ھەڵەی تەکنیکی دووبارە نابێتەوە و سەلامەتی ئەو ئامێرانەشی کە بەکاردەھێنرێن رابگەیەنێت، ھەروەھا گەرەنتی بدات کە پارەی تەرخانکراو بۆ دەستکاریکردنی ئەنجامەکان بەکارناھێندرێت.

مقاوەمەی ئیسلامی لە عێراق بەرەبەیانی ئەمڕۆ ڕایگەیاند، بە دوو فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بنکەی سوپای ئەمریکایان لە "گوندی سەوز" لە قووڵایی سوریا و "عەین ئەسەد" یان لە ڕۆژئاوای عێراق کردۆتە ئامانج، کە راستەوخۆ لە ئامانجەکانیان داوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەم بەئامانجگرتنانە لە وەڵامی ئەو تاوانانەیە کە بەرامبەر ھاوڵاتیانی غەززە ئەنجام دەدرێت.

بە وتەی بەرپرسانی ئەمریکا لە دوای ١٧ی تشرینی یەکەمەوە تا ئێستا ھێزە ئەمریکییەکان لە عێراق و سوریا زیاتر لە ٧٠  جار ھێرشیان کراوەتە سەر و بەھۆیانەوە ٦٢ سەربازی ئەمریکی برینداربوون.

وەزارەتی دارایی عێراق لە رۆژی ١٦ی ئەم مانگە نوسراوێکی ئاڕاستەی وەزارەتی کارەبا کردوە و داوایکردووە میلاکی فەرمانبەرانی نوێبکاتەوە و ناوی ئەو فەرمانبەرانەیان بۆ بنێرێت کە گرێبەستن و خزمەتی پێنج ساڵیان ھەیە بۆ ئەوەی بە ھەمیشەیی دابمەزرێنرێن. 

ئاماژەی بەوەشکردووە، ناوی ئەو کەسانە لە خشتەیەکدا بنوسرێت لەگەڵ ژمارەی فەرمانی کارگێڕی دامەزراندنیان بەشێوەی گرێبەست و ماوەی گرێبەستەکەی و بڕی کرێی رۆژانە و دەرماڵە و کۆی موچەکانیان بە گشتی دیاری بکرێن. 

لە مانگی ئازاری ئەمساڵدا فەرمانبەرانی گرێبەستی وەزارەتی کارەبا لە بەغداد خۆپیشاندانیان ئەنجامدا و داوای دامەزراندنی ھەمیشەییان کرد کە پێشتر لەلایەن حکومەتی عێراقەوە بەڵینیان پێدرابوو.

فیراس موسلیماوی، ئەندامی ھاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا رایگەیاندووە، ئاستەنگ ھەیە بۆ دیاریکردنی کەسێک لەناو سوننەکان بۆ پێشکەشکردنی کاندیدێک وەک جێگرەوەی حەلبوسی. 

ئاماژەی بەوەشکردوە، لە ناو ئەنجومەنی نوێنەراندا بیر لە بەکارھێنانی زۆرینە دەکەنەوە بۆ دیاریکردنی کەسێک بۆ پۆستی سەرۆکی ئەنجومەنەکە ئەگەر سوننەکان سەرکەوتوو نەبوون لە دیاریکردنی کەسێک بۆ ئەو پۆستە. 
موسلیماوی دەشڵێت، دانیشتنی ئەنجومەنی نوێنەران دوای ئەنجامدانی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان بۆ ئەو پرسە ئەنجام دەدرێت.

پێشتر و بە بڕیاری دادگای فیدڕاڵی عێراق محەمەد حەلبوسی لە پۆستی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران دوورخرایەوە تائێستاش سوونەکان لەسەر دیاریکردنی کاندیدێک بۆ شوێنگرەوەی حەلبوسی نەگەیشتوونەتە رێککەوتن.

ھاوپەیمانی رێکخراوە نیشتیمانییەکان بۆ چاودێریکردنی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی عێراق، راپۆڕتی خۆی سەبارەت بە دەنگدانی تایبەت بڵاوکردەوە و تیایدا ئاماژەی بەوەدا، لە ١٠٠ ناوەندی دەنگدان چاودێری بەڕێوەچوونی دەنگدانی تایبەت بۆ ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان کراوە و لایەنی ئەرێنی دەنگدانەکە بریتیی بووە لەوەی لە کەشێکی ئارامدا بەڕێوەچووە، بەگوێرەی ڕێوشوێنەکانی کۆمسیۆن.

سەبارەت بە لایەنە نەرێنییەکانی دەنگدانی تایبەت ھاوپەیمانی رێکخراوەکان ئەوەی خستووەتەڕوو، دیارترین لایەنی نەرێنی پێشێلکردنی مافەکانی دەنگدەر بووە و لەبەردەم ناوەندەکانی دەنگدانیش بانگەشە ھەڵبژاردن بەردەوام بووە، جگەلەوەش لە چەند ناوەندێکی دەنگدان رێگەنەدراوە چاودێر بچێتە ژوورە، ھەروەھا لە ژمارەیەک ناوەندی دیکە بەبێ پشتڕاستکردنەوەی ناسنامە رێگە بە دەنگدەر دراوە دەنگ بدات.

محەمەد سابت عەباسی، وەزیری بەرگری عێراق ئاماژەی بەوەکرد، ئەو کارماندانەی ھێزە ئەمنییەکان لە دەنگدانی تایبەتدا نەیانتوانیووە دەنگ بدەن بۆ ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان، دەتوانن لە دەنگدانی گشتییدا دەنگ بدەن.

لە دەنگدانی تایبەتدا، بەھۆی نەخوێندنەوەی پەنجەمۆر و نەھاتنەوەی ناوەکانیانەوە، بەشێک لە ئەندامانی ھێزە ئەمنییەکان نەیانتوانی دەنگ بدەن.

کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکانی عێراق رایگەیاند، پرۆسەی دەنگدانی تایبەت بۆ ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان بە ئارامی و لە کەشێکی ئارامدا بەڕێوەچوو و ھیچ پێشێلکارییەکیش لە پرۆسەکەدا تۆمارنەکراوە.

ھاوکات، لیوا تەحسین خەفاجی سەرۆکی شانەی راگەیاندنی ئەمنی ئاماژەی بەوەدا، پلانی ھێزە ئەمنییەکان بۆ دوای کۆتاییھاتنی دەنگدانی تایبەت، گواستنەوەی سندوقەکان دەنگدان و میمۆرییەکانە بۆ کۆمیسیۆن، چونکە دوای شەش سەعات لە کۆتایھاتنی پرۆسەکە ئەنجامی بەرایی دەدرێتەوە بە لیستەکان.

بڕیارە دوای شەش سەعات لە کۆتاییھاتنی دەنگدانی تایبەت ئەنجامە بەراییەکان بدرێنەوە بە لیستەکان

ئاژانسی ھەواڵی فەرمی ئێرنا بڵاویکردەوە، ئەو کەسە پەیوەندی بە دەزگا بیانییەکانەوە ھەبووە لەنێویشیاندا موسادی ئیسرائیلی و بە ھاوکاری دەست و پێوەندەکانی، زانیاریی نھێنی کۆکردوتەوە.

لە نیسانی ساڵی ڕابردوودا ھەواڵگری ئێران سێ ھاوڵاتی دەستگیر کرد کە وتبووی پەیوەندییان بە مۆسادەوە ھەیە، بەڵام ھێشتا دیارنییە ئەو کەسەی لەسێدارە دراوە یەکێکە لەو سێ کەسە یاخود نا.

ساڵانێکە ئێران و ئیسرائیل تۆمەتی سیخوڕی دەدەنە پاڵ یەکتر و "جەنگی سێبەر" ئەنجامدەدەن، بەڵام ئیسرائیل ئێران بە گەورەترین مەترسی لەسەر خۆی دەزانێت، ھەروەھا چەندین جار ھەڕەشەی گرتنەبەری ڕێوشوێنی سەربازیی دژ بە ئێران کردووە بۆ ئەوەی ڕێگری لە دەستکەوتنی چەکی ئەتۆمی بکات.

دەستەکە لە بەیاننامەیەکدا دەڵێت، لەسەرەتای دەستپێکردنی بانگەشەی ھەڵبژاردن تا رۆژی ھەینی ڕابردوو، پێشێلکاری لەنێو دەزگاکانی ڕاگەیاندن بەراورد بە دوایین بانگەشە لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠٢١ بەڕێژەی ٢٠٪ کەمیکردووە.

بەپێی راپۆرتی دەستەکە، لەکۆی ١٢٤ کەناڵ کە چاودێرییان کردووە، ١٧ کەناڵ سەرپێچییان لەڕۆژی ڕاوەستانی بانگەشەدا بۆ ماوەی پێنج خوولەک ئەنجامداوە کە ھەندێکیان لاوەکی بوون.