جیهانجیهان

شەوی رابردوو سەدان کەس لە شاری ئیستەنبوڵ و ئەنقەرەی تورکیا، دژی دابەزینی بەھای لیرەی تورکی بەرامبەر دۆلاری ئەمریکی، رژانە سەر شەقامەکان و دروشمی ناڕەزایەتیان بەرامبەر حکومەت و رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆمار وتەوە و بە ھۆکاری دابەزینی بەھای لیرە و دروستبوونی قەیرانی ئابووری لە تورکیا تۆمەتباریان کردن، ھاوکات خۆپیشاندەران داوای دەست لە کار کێشانەوەی حکومەتیان کرد و لە تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانیش ھاشتاگی "دەست لە کار کێشانەوەی حکومەتی ئەردۆغان" یان بڵاوکردەوە.
ئەو خۆپیشاندانە لە کاتێکدایە، کۆتاییەکانی ھەفتەی رابردوو، بە فشاری رەجەب تەیب ئەردۆغان، بانکی ناوەندیی تورکیا بەھای سوودی لەسەر لیرە کەمکردەوە، ئەوەش بووەھۆی کەمبوونەوەی بەرچاوو لە بەھای لیرەی تورکی بەرامبەر دۆلاری ئەمریکی.


 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە

ئاژانسی رەسمی ھەواڵی سوریا بڵاویکردەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ ئیسرائیل بە مووشەک بۆردوومانی شاری "حومس"ی کردووە و کوژرانی ٢ ھاووڵاتی و  برینداربوونی ٧ی تری لێکەوتۆتەوە.

لە ماوەی چەند ساڵی رابردوودا، ئیسرائیل دەیان جار بۆردوومانی ناوچەکانی سوریای کردووە و پێگەکانی سوپای حکومەتی سوریا و چەکدارەکانی سەر بە ئێران و حزبوڵای لوبنانی دەکاتە ئامانج، ١٧ی ئەم ئیسرائیل مانگەش بە دوو مووشەک باشوری "دیمەشق"ی کردە ئامانج، بەڵام ئەو بۆردوومانە زیانی گیانی نەبوو. 

 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە
وەزارەتی دەرەوەی روسیا لە راگەیاندراوێکدا ئاشکرایکرد، سێرگی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوە روسیا، چاوی بە ئیلھام ئەحمەد سەرۆکی دەستەی جێبەجێکاری ئەنجومەنی سوریای دیموکرات "مەسەدە" و وەفدێکی یاوەری کەوتووە و باسیان لە دواین پێشھاتەکانی باکور و خۆرھەڵاتی سوریا کردووە و ھەردوولا جەختیان لە چارەسەری سیاسی بۆ قەیرانی سوریا و بنیادنانەوەی ئابووری سوریا و گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ ناوچەکانی خۆیان کردووەتەوە.
لە کۆبوونەوەکەدا، کە میغائیل بۆگدانۆڤ نێردەی سەرۆکی روسیا بۆ کاروباری خۆرھەڵاتی ناوەڕاست و ئەفریقا بەشدار بووە، وەزیری دەرەوەی روسیا، ئامادەیی وڵاتەکەی بۆ دروستکردنی رێککەوتن لە نێوان لایەنەکانی سوریا، لە پێناو سەروەری و یەکپارچەیی خاکی سوریا دەربڕیووە،



بەردەوامبە لە خوێندنەوە

بەپێی راگەیەندراوێکی وەزارەتی دەرەوەی ئێران، "تاران" ویستی مامەڵە کردنی لەگەڵ ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم ھەیە لە چوارچێوەی رێککەوتنەکان، ھاوکات وەزیری دەرەوەی ئێران ھیوای خواستووە سەردانی "گروسی" بۆ "ئێران" متمانە و ھەماھەنگی نێوانیان زیاتر بکات.
لای خۆشیەوە، "رافایل گروسی" رایگەیاندووە بەشێوەیەکی بێ لایەنانە مامەڵە دەکەن و سەردانەکەشی بۆ ئێران ئاماژەیەکە بۆ لێکتێگەیشتن و ھەنگاونان بەرەو چارەسەرکردنی پرسی ئەتۆمی.  
لەمساڵدا، ئەوە سێیەمین جارە کە "گروسی" سەردانی ئێران بکات و بڕیاریشە ٢٩ی ئەم مانگە دانوستانەکان سەبارەت بە رێککەوتنی ئەتۆمی لە "ڤییەنا" دەستپێبکەنەوە. 


بەردەوامبە لە خوێندنەوە

پاسەوانی سنوری بێلاروس لە ڕاگەیەندراوێکدا، ھێزەکانی پۆڵەندای بە تەقەکردن لە کۆچبەرانی سەر سنوری نێوان ھەردوو وڵات تۆمەتبارکرد و ڕایگەیاند، لە کاتێکدا کۆچبەران ھەوڵیانداوە لە بێلاروسەوە بچنە ناو خاکی پۆڵەندا، ھێزەکانی سەر سنوری پۆڵەندا تەقەیان لە کۆچبەرەکان کردووە.


پاسەوانی سنوری بێلاروس دەشڵێت، لە پێناو پاراستنی کۆچبەران ناچار بوون ناوچەکە دابخەن، ئەمە چەندەمین جارە بێلاروس پۆڵەندا بە تەقەکردن و توندوتیژی نواندن دژی کۆچبەرانی سەر سنور تۆمەتبار دەکات و پۆڵەنداش تۆمەتەکان ڕەتدەکاتەوە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

میتحەت سانجار ھاوسەرۆکی پارتی دیموکراتی گەلان (ھەدەپە) ڕایگەیاند، لەبەرئەوەی حکومەتی ئاکپارتی ئامادە نییە دەست لە کار بکێشتەوە، پێویستە ھەموو حزبە ئۆپۆزسیۆنەکان پاکێجێک بۆ داواکردنی ھەڵبژاردنی پێشوەخت پێشکەشی پەرلەمانی تورکیا بکەن.


کەمال کڵچدارئۆغڵو سەرۆکی پارتی گەلی کۆماریش (جەھەپە)، ڕایگەیاند، ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکی تورکیا توانای بەڕێوەبردنی دەسەڵاتی لە دەستداوە، بۆیە پێویستە بە زووترین کات ھەڵبژاردنی پێشوەخت ئەنجام بدرێت.


دوای ئەوەی بەھای لیرەی تورکی لە بەرامبەر دراوە بیانییەکان بۆ ئاستێکی پێوانەیی دابەزی، پارتەکانی ئۆپۆزسیۆنی تورکیا فشاریان خستووەتە سەر پارتی داد و گەشەپێدانی دەسەڵاتدار و داوای ھەڵبژاردنی پێشوەخت دەکەن.

 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە

دوای ئەوەی ھاوڵاتییەکی شاری وان لە باکوری کوردستان لە بەردەم موستەفا ساریئۆغڵو سەرۆکی پارتی گۆڕانی تورکی وتی، ٢٠٠٠ ساڵ بەر لە ئێستا ئێرە کوردستان بووە و ئێستاش کوردستانە و لە داھاتووشدا وەک کوردستان دەمێنێتەوە، لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانەوە دەستگیر کرا.


ھاوڵاتییەکە لە درێژەی قسەکانیدا وتوویەتی، تکایە با کەس ئەمە ڕەتنەکاتەوە کە ئێرە کوردستانە، خودا ھەمووانی دروستکردووە و ھەر ئەو خودایەش کورد و تورک و عەرەبیشی دروستکردووە.


چەند ھەفتەیەک پێش ئێستاش دوای ئەوەی ھاوڵاتییەکی شاری سیرت لە بەردەم مەراڵ ئاکشەنەر سەرۆکی پارتی باش وتی، ئێرە کوردستانە، بۆ ماوەیەک دەستگیر کرا و دواتر ئازاد کرا.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

سەرۆکی بێلاروس، لە میانی کۆبوونەوەی لەگەڵ ژمارەیەک بەرپرسی وڵاتەکەی ڕایگەیاند، پێویستە ھەموو ھاوڵاتیانی پۆڵەندا تێبگەن کە بێلاروس ڕووبەڕووبوونەوەی ناوێت.


وتیشی، ئەگەر کۆچبەرەکان بیانەوێت بچن بۆ ئەڵمانیا یان ھەر وڵاتێکی تر ڕێگەیان پێدەدەن و ھاوکاریان دەکەن بۆ ئەوەی بگەن بە ئەڵمانیا.


لە بارەی کۆچبەرانی عێراقیشەوە وتی، کۆتایی ئەم مانگە گەشتێکی تر بۆ گەڕاندنەوەی کۆچبەرانی عێراقی ڕێکدەخەن، بەڵام کۆچبەرەکان بە پەرۆش نین بۆ گەڕانەوە بۆ عێراق.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

دەسەڵاتدارانی بولگاریا ڕایانگەیاند پاسەکە تابلۆی مەکدۆنیای باکووری پێوە بووە و ٥٢ سەرنشینی تیدابووە و ٤٥یان گیانیان لە دەستداوە و ٧یشیان برینداربوون. ڕوونیشیکردووەتەوە، ١٢ لە سەرنشینەکانی پاسەکە منداڵبوون.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

جین ساکی وتەبێژی کۆشکی سپیی ئەمریکا، لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، تا ئێستا ھیچ ئەگەر و پلانێک بۆ کۆبوونەوە یان پەیوەندی تەلەفۆنی، لە نێوان جۆو بایدن سەرۆکی ئەمریکا و ڤلادیمێر پوتن سەرۆکی ڕووسیا لە ئارادا نیە.


ڕوونکردنەوەکەی کۆشکی سپی دوای ئەوە دێت، دیمیتری پیسخۆڤ وتەبێژی کۆشکی سەرۆکایەتیی ڕووسیا "کرملین" ڕایگەیاند، ھەرچەندە پلانی کۆبوونەوەی لووتکە لە نێوان بایدن و پوتندا نیە، بەڵام دوور نییە پێش کۆتایی ئەمساڵ ئەو دوو سەرۆکە جارێکی تر کۆببنەوە، کە ١٦ی مانگی تەمووزی ئەمساڵ ھەر دوو سەرۆک لە شاری جنێفی سویسرا کۆبوونەوە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

بایدنی تەمەن ٧٩ ساڵ بە ھاوپەیمانەکانی ڕاگەیاندووە کە ئامادەکاری دەکات بۆ ویلایەتی دووەم خۆی کاندید بکاتەوە ھەر بۆیە ڕۆژی ھەینی پشکنینی تەواوەتی بۆ بایدن کرد و ڕایانگەیاند کە تەندروستی زۆر باشە و دەتوانێت سەرجەم کارەکانی وەک سەرۆکی ئەمریکا بەرێوەبەرێت.


بەڵام لە دواین ڕاپرسی کە لە ئەمریکا لە لایەن پێگەی "فایف سێرتی ئەیت" ئەنجام دراوە تەنھا لە ٤٢٪ ئەمریکیەکان پیشتوانی بایدن دەکەن.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆک کۆماری تورکیا داواکاری حزبە ئۆپۆزسیۆنەکانی بۆ ئەنجامدانی ھەڵبژاردنی پێشوەختە رەتکردەوە و رایگەیاند، ھەڵبژاردن لە ساڵی ٢٠٢٣ ئەنجام دەدرێت و بە ھیچ جۆرێک رێگە بە پێشخستنی کاتەکەی نادەن.

وتیشی، حزبە ئۆپۆزسیۆنەکان ترسی لەدەستدانی پێگەکانیان ھەیە بۆیە داوای پێشخستنی ھەڵبژاردن دەکەن، حزبە ئۆپۆزسیۆنەکانی تورکیا داوا دەکەن ھەڵبژاردنی پیشوەختە ئەنجام بدرێت تاکو تورکیا لەم قەیرانە داراییە رزگاری ببێت تێیکەوتووە و سەڵاحەدین دەمیرتاش، ھاوسەرۆکی پێشووی ھەدەپەش لە زیندانەوە پەیامێکی بڵاوکردەوە و داوای کرد ھەڵبژاردنی پێشوەختە ئەنجام بدرێت. 

 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە

پۆلیسی شاری واکیشا لە ولایەتی ویسکۆنسن لە ئەمریکا رایگەیاند، ئۆتۆمبێلێک لە درەنگانێکی شەودا دوای ئەوەی خاڵێکی پشکنینی پۆلیس جێدەھێڵێت، خۆی کردووە بە ناو ئاھەنگێکدا کە  ژمارەیەک ھاوڵاتیدا  لێبووە  و بەھۆیەوە زیاتر لە ٤٠ کەس برینداربون کە ١٢یان منداڵن و پێنج کەسیش گیانیان لەدەستداوە.

 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە

تاڵیبان جارێکی تر بڕیارێکی دیکەی دژی بە لێدوانەکانی سەرەتای ھاتنە سەر دەسەڵاتی دەکرد و لە رێگەی وەزارەتی چاکە و رێگریکردن لە خراپە سەرجەم کەناڵەکانی تەلەفزیۆنی ئاگادار کردوەتەوە چیتر ئەو فیلمانە پەخش نەکەن کە ژن رۆڵیان تێدا دەبینێت.


ئەو وەزارەتە بڕیاریشداوە سەرجەم ئەو ژنانەی لە کەناڵەکانی راگەیاندن کار دەکەن دەبێت ببنە باڵاپۆش و راشیگەیاندوە، ئەوە تەنھا بڕیارێک نییە، بەڵکو ئەرکێکی ئایینییە و پێویستە جێبەجێی بکەن.

 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە
"جۆن کیربی" وتەبێژی "پنتاگۆن" رایگەیاند،  "لوید ئۆستن" وەزیری بەرگری ئەمریکا لەگەڵ "جومعە عیناد" وەزیری بەرگری عێراق لە "بەحرەین" کۆبۆتەوە و رایگەیاندووە کۆتایی ئەمساڵ ئەرکە جەنگییەکاینان لە عێراق کۆتایی دێت. 
"ئۆستن" جەختیشی کردۆتەوە لەوەی ھێزەکانیان لەسەر داواکاری حکومەت لە عێراق دەمێنێتەوەو ھاوکاری پێشکەشی ھێزە ئەمنییەکانی ئەو وڵاتە دەکەن و پابەندیشن بە ئەنجامکانی دانوستانی ستراتیژی نێوان ئەمریکا و عێراق کە لە مانگی تەمووزی ئەمساڵ بەڕێوەچوو. 

بەردەوامبە لە خوێندنەوە
نوسینگەی ناوخۆیی سەر بەرێكخراوی كۆچی نێودەوڵەتی رایگەیاند، زیاتر لە 75 كۆچبەری نایاسایی كە لە بەلەمێكدا بوون لە دەریای ناوەڕاست هەوڵی گەیشتنیان بە ئەوروپا داوە، گیانیان لەدەستداوە. راشیگەیاند توانیویانە 15 كۆچبەر رزگار بكەن و بۆ شاری "زوارە" گواستراونەتەوە. 
بەپێی ئامارەكان، ئەمساڵ هەزار و 300 كۆچبەر لە دەریای ناوەڕاست گیانیان لەدەستداوە، لە دوای لەناوبردنی حكومەتی "موعەمەر قەزافی"یشەوە، لیبیا بۆتە خاڵی تێپەڕبوونی كۆچبەرانی نایاسایی لە دەریای ناوەڕاستەوە بەرەو ئەوروپا. 


 
بەردەوامبە لە خوێندنەوە
1...501502503504505...586