"محەمەد خەفاجی" وەزیری کشتوکاڵی عێراق سەبارەت بە چارەسەرکردنی کێشە کشتوکاڵییەکانی نێوان ھەرێم و عێراق و گەیشتن بە ڕێککەوتن ڕاگەیاند، لەسەردانەکەیان بۆ ھەرێم خشتەیەکی کشتوکاڵی نوێیان بۆ ڕێککەوتن لەگەڵ ھەرێمدا داناوە بۆ ئاڵوگۆڕکردنی بەروبوومە کشتوکاڵییەکان لە ھەرێمەوە بۆ باشور بە پێی وەرزی بەرھەمھێنانیان.

ڕاشیگەیاندووە، بە پێی ڕێککەوتنەکە بڕی پێویستی بەرھەمی ئاژەڵیش بەردەست دەبێت، چونکە بە ڕێژەی ٣٠٪ بەرھەمھێنانی عێراق لە ھەرێمی کوردستانەوەیە.

ھاوکات لێکتێگەیشتن بۆ کۆنترۆڵکردنی خاڵە سنورییەکان و ڕادەستکردنی بەروبوومەکان لە ھەرێمەوە دوای کۆنترۆڵکردنیان ھاتووەتە ئاراوە و بە پێی ڕێککەوتنەکەش ڕێگە بە ھاوردەکردنی "عەلەف" لە ھەرێمەوە دەدرێت و زۆربەی کێشە ھەڵپەسێردراوەکانی ساڵانی ڕابردوو چارەسەر دەکرێن.

"د. بەرھەم ساڵح" سەرۆک کۆماری عێراق لە ڕۆژی جیھانی ژینگەدا ڕایگەیاند، بە پێی بەرنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ژینگە، عێراق پێنجەم وڵاتی لاوازی دنیایە لە بەردەم گۆڕانکارییەکانی کەش و ھەوادا، بەرزبوونەوەی بەرچاوی پلەکانی گەرما و وشکەساڵی و دووبارەبوونەوەی زۆری خۆڵبارین، کاریگەری لەسەر ٣٩٪ی ڕووبەری عێراق ھەیە، لە ٥٤٪ی خاکیش بەھۆی سوێرییەوە لە بەردەم مەترسی ئەوەدایە چیتر بۆ کشتوکاڵکردن دەست نەدات.

سەرۆک کۆماری عێراق جەختیشدەکاتەوە، بونیادنانی بەنداو لەسەر چەم و سەرچاوەکانی ھەردوو ڕووباری دیجلە و فورات، بووەتە ھۆی کەمبوونەوەیەکی بەرچاوی ئاو کە ھەڕەشەیە لەسەر بەرھەمی کشتوکاڵی و تەنانەت لەسەر ئاوی خواردنەوەش.

دەشڵێت، دۆسیەی ئاو پێویستی بە گفتوگۆی ڕاشکاو و بنیاتنەرانە ھەیە لە نێوان عێراق و تورکیا و ئێران و سوریا، ئەویش لەسەر پرانسیپی نەگەیاندنی زیان بە ھیچ لایەنێک و ھەڵگرتنی بەرپرسیاریەتی ھاوبەش لە پێناو بەڕێوەبردنێکی دوورمەودای ئاو.

بەھۆی ھێرشی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تورکیا بۆ سەر کەمپی مەخمور کە کوردانی باکوری لێدەژی، چەند ھاوڵاتییەک شەھید و برینداربوون و گومانیش دەکرێت موشەکەکە لە جۆری قەدەغەکراو بووبێت.

پەیامنێری کوردسات نیوز ڕایگەیاند، موشەکێکی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی تورکیا خوێندنگەیەکی لە ناوەندی کەمپی مەخمور کردووەتەوە ئامانج و لە ئەنجامدا سێ ھاوڵاتی شەھیدبوون و دوو ھاوڵاتی دیکەش بریندار بوون.

بەڕێوەبەرانی کەمپەکە باسیان لەوە کردووە، جەستەی شەھیدکراوەکان و سەرجەم بریندارەکانیش سوتاون، بۆیە پێدەچێت موشەکە لە جۆری قەدەکراو بووبێت.
پەیامنێری کوردسات نیوز وتیشی، بەھۆی داخستنی ڕێگای کەمپەکە بەڕووی ھەولێردا، ناتوانرێت بریندارەکان ببرێنە دەرەوە و ھەر لە ناو کەمپەکەدا چارەسەر دەکرێن.

بە پێی ڕاگەیەندراوێکی وەزارەتی تەندروستی ھەرێم، لە ماوەی ٢٤ سەعاتی ڕابردوو لە ھەرێمی کوردستان ٢٦٨ کەسی تر تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون و چوار تووشبووی تری کۆرۆنا گیانیان لە دەستدا و  ٦٥٤ تووشبووی تری ڤایرۆسەکە چاکبوونەتەوە.

ھێزی ھاوبەشی پێشمەرگە و سوپای عێراق بە ھاوکاریی ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی بە سەرۆکایەتی ‏ئەمریکا، ھەڵمەتی کێوماڵکردنی تیرۆریستانی داعشیان لە سنووری زەرگە لە خۆرئاوای قەزای ‏خورماتوو، ناوچەکانی غەڕە و پەڵکانە دەست پێ کرد. 

بەپێی زانیاریی پەیامنێرانی کوردسات نیوز ‏ھێزی پێشمەرگە و سوپای عێراق لە ناوچەکانی زەرگە و پەڵکانە، بە چڕی رووبەرووی تیرۆریستانی ‏داعش بوونەتەوە. 

لە ناوچەی زەرگەش ھێزێکی ھاوبەشی سوپای عێراق و حەشدی شەعبی رووبەرووی ‏تیرۆریستان بوونەتەوە و لە ئاکامی تەقینەوەی بۆمبێکی چێنراویش شەش سەرباز برینداربوون.‏

بە پێی زانیارییەکان بافڵ تاڵەبانی لە سەردانەکەیدا لەگەڵ ژمارەیەک لە کەسایەتی سیاسی کاریگەری نێو ھێز و لایەنە سیاسییەکانی عێراق کۆ دەبێتەوە و چاویشی بە ژمارەیەک لە لێپرسراوانی باڵای حکومەتی عێراق دەکەوێت. 

ھەر بە پێی زانیارییەکان، سەردانەکەی ھاوسەرۆکی یەکێتی چاوەڕوانی دەرەنجامی باشی لێ دەکرێت، بە تایبەتی لە چارەسەرکردنی ئەو کێشانەی لە نێوان ھەرێمی کوردستان و عێراق بە ھەڵپەسێردراوی ماونەتەوە.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، ئەمڕۆ لە کەمپی ئاوارەکانی  شاریا ئاگر کەوتەوە و خێوەتێکی خێزانێکی ئاوارە لەناو کەمپەکە سوتا. 

وتیشی، بە وتەی لێپرسراوانی کەمپەکە ئاگرەکە بەھۆی شۆرتی کارەبا بووە، ئەم روووداوە لە کاتێکدایە کە دوانیوەڕۆی رۆژی ھەینی ئاگرێکی گەورە لە کەمپی ئاوارەکانی شاریا کەوتەوە و بەھۆیەوە نزیکەی ٤٠٠ خێوەتی ئاوارەکان سوتا و زیانێکی زۆر بە دانیشتوانی کەمپەکە کەوت. 

بۆ قەرەبووکردنەوەی زیانلێکەوتوانیش لیژنەیەک لە رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و حکومەتی ھەرێم پێکھاتووە و بڕیارە ھەر خێزانێک ٥٠٠ ھەزار دیناری عێراقی قەرەبوو بکرێتەوە.

زیاتر لە ھەفتەیەکە سوپای تورکیا رۆژانە ٤٥٠ تۆن دارو درەخت لەشاخەکانی سنووری پارێزگای دھۆک ‌و شرناخی باکووری کوردستان دەبڕێتەوە، کە بەشێکی بە خەڵکی سنوورەکەی دەفرۆشرێتەوەو بەشەکەی دیکەی ھەناردەی کارگەکانی تورکیا دەکرێن.

چاودێرانی ئابووری ھەڵسەنگادنێکی وردیان بۆ زیانی بڕینەوەی دارەکانی ھەرێم کردووە و ئاماژە بۆ ئەوەدەکەن، سوپای تورکیا ڕۆژانە ١٠٠ ھەزار دۆلار لەبڕین و فرۆشتنی داری شاخەکانی کوردستان دەست دەکەوێت.

بەھۆی لەشکرکێشی بەردەوامی سوپای تورکیا بۆ ناوچەکانی زاخۆ و ئامێدی و گوندەکانی سنات و مێرگە شیش و ماسیس و چەندین ناوچەی تر، زیانی ئابووری گەورە بە دارستان و لەوەڕگا و بەرھەمی جوتیارانی ئەو سنورە کەوتووە و بە ھەزاران داری شاخەکانیش لە رەگەوە ھەڵکێشراون کە تەمەنی ھەندێکیان نزیکەی ١٠٠ ساڵە.

لەو سەردانەیدا حەکیم لەگەڵ لێپرسراوانی ئیدارەی کەرکوک کۆدەبێتەوە و ھەمان ڕۆژ چاوی بە لایەنە سیاسیەکانی شارەکەش دەکەوێت و بە جیا لەگەڵ نوێنەری پێکھاتەکانیش لە کەرکوک کۆدەبێتەوە.

ئاگرێکی گەورە لە کەمپی ئاوارەکانی کۆمەڵگەی شاریا کەوتەوە و زیاتر لە ٣٥٠ خێوەتی ئاوارەکان سوتان، دانیشتوانی کەمپەکەش گلەییان لە کەمتەرخەمی لێپرسراوانی کەمپەکە ھەیە.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، نزیک سەعات دووی دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ ئاگرێکی گەورە لە کەمپی ئاوارەکانی کۆمەڵگەی شاریای سەر بە پارێزگای دھۆک کەوتەوە و بەھۆیەوە زیاتر لە ٣٥٠ خێوەتی ئاوارەکان سوتان و تاوەکو ئێستاش ھۆکاری کەوتنەوەی ئاگرەکە ئاشکرا نەکراوە. 

ئاماژەی بەوەشکرد، کەمپەکە نزیکەی ٢٠ ھەزار ئاوارەی قەزای شەنگالی تێدایە و بە وتەی دانیشتوانی کەمپەکە لەسەرەتادا کە ئاگرەکە کەوتەوەتەوە ھانایان بۆ لێپرسراوانی کەمپەکە بردووە بەڵام لێپرسراوانی کەمپەکە پێیان وتوون ئۆتۆمبێلی ئاگرکوژێنەوەی کەمپەکە لەکار کەوتووە.

رائید قادر فەقێ ڕەسول لێپرسراوی بنکەی ھاتوچۆی پیرەمەگروون بە کوردسات نیوزی راگەیاند، دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ لە سەر رێگای سەرەکی دوکان - سلێمانی لە نزیک گوندی "کانی خان"ی سەر بە ناحیەی سورداش، ئۆتۆمبێلێک لە جۆری بارھەڵگر کە تانکیەی ئاوی ھەڵگرتبوو، بەھۆی بەرزی تانکی ئاوەکە خۆی کێشا بە ڕاگرێکی بۆری گواستەوەی ئاودا. 

ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، رووداوەکە ھیچ زیانێکی گیانی لێ نەکەوتەوە بەڵام بەھۆی کەوتنەخوارەی راگری بۆرییە ئاوەکە بۆ ماوەی زیاتر لە سەعاتێک  لە ھەردوو سایدی ھاتوچۆ رێگای سەرەکی دوکان - سلێمانی داخرا و دواتر بە ھاوکاری تیمەکانی ھاتوچۆ رێگاکە بە رووی ھاوڵاتیاندا کرایەوە.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، لە کاتی سەردانکردنی ئۆتۆمبێلێک بۆ گوندی "شەڕانشێ" لە ناحیەی باتیفا، لەلایەن سوپای تورکیا بە چەکی جۆری دۆشکە تەقەی زۆر لێکرا و ئۆتۆمبێلەکە گەڕایەوە، ھاوکات بەھۆی تەقەکانەوە ئاگرێک لە پۆش و پاوانی گوندەکە کەوتەوەوە. 

وتیشی،  لەبەر بوونی بنکەی سەربازی تورکیا لە نزیک گوندی شەڕانشێ، ناتوانرێت زیانەکان دەستنیشان بکرێت.

لە ماوەی رابردوودا دانیشتوانی گوندی "شەڕانشێ" بەھۆی بۆردومانی بەردەوامی سوپای تورکیا گوندەکەیان چۆڵکردووە و لە ئێستادا رێگە نادرێت ھیچ کەسێک سەردانی بکات.

عەمید ئاسۆ تەھا بەڕێوەبەری پۆلیسی پارێزگای سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەو تۆمەتبارەی ئێوارەی ئەمڕۆ لە گەڕەکی سەرچنار لە سلێمانی مامی خۆی کوشت لەلایەن ھێزەکانیانەوە لە شارەزور دەستگیر کرا.

بە پێی ڕاگەیەندراوێکی وەزارەتی تەندروستی ھەرێم، لە ماوەی ٢٤ سەعاتی ڕابردوو لە ھەرێمی کوردستان ٦١٠ کەسی تر تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون و شەش تووشبووی تری کۆرۆنا گیانیان لە دەستدا و  ٧١٠ تووشبووی تری ڤایرۆسەکە چاکبوونەتەوە.

ڕاگەیاندراوی (٢٤) کاتژمێری تایبەت بە نەخۆشی ڤایرۆسی کۆڕۆنای نوێ   COVID١٩                         ژمارە (٤٦٤)

١. پشکنین: (٩٦١٩ پشکنینی نوێ) 
• (٣٢٣٢) ھەولێر
• (٢٢٨٣) سلێمانی
• (٣٥٥٢) دھۆک
• (١٨) ھەڵەبجە
• (٤٦٧) گەرمیان
• (٦٧) ڕاپەڕین
 
٢. تووشبوو: (٦١٠ تووشبووی نوێ)
• (٩٢) ھەولێر
• (٢٤٦) سلێمانی
• (٢٢٤) دھۆک
• (٥) ھەڵەبجە
• (٣٧) گەرمیان
• (٦) ڕاپەڕین

٣. چاکبوون: (٧١٠ چاکبوون)
• (٢١٠) ھەولێر
• (٢٢٩) سلێمانی
• (١٩٨) دھۆک
• (١٤) ھەڵەبجە
• (٥٠) گەرمیان
• (٩) ڕاپەڕین
 
٤. مردن: (٦ مردن)
• (١) ھەولێر
• (١) سلێمانی
• (٤) دھۆک
• (٠) ھەڵەبجە
• (.) گەرمیان
• (٠) ڕاپەڕین 

ئاماری گشتی:
کەڕەنتین ھاوڵاتی ٢١٨٧١ (٢١٨٧١ دەرچوو)
پشکنین ١٩١٣٩٥١ (٦٦٥٨٠٦ ھەولێر، ٤٦٠٣٤٠ سلێمانی، ٧٧٢١٤٨ دھۆک، ١٥٦٥٧ ھەڵەبجە)
تووشبوون ١٧٢٤٨٣ (٥٣٣٤٥ ھەولێر، ٥٥١٤٩ سلێمانی، ٦٠٢٦٨ دھۆک، ٣٧٢١ ھەڵەبجە)
چاکبوون ١٥٩٣٣٤ (٤٩٧٨٨ ھەولێر، ٤٨٤٢٠ سلێمانی، ٥٧٦٥٨ دھۆک، ٣٤٦٨ ھەڵەبجە)
لەژێر چارەسەر ٨٨٤١ (٢٣٨٢ ھەولێر، ٤٧٥٩ سلێمانی، ١٥٩٧ دھۆک، ١٠٣ ھەڵەبجە)
مردن ٤٣٠٨ (١١٧٥ ھەولێر، ١٩٧٠ سلێمانی، ١٠١٣ دھۆک، ١٥٠ ھەڵەبجە)
بۆ زانیاری زیاتر سەردانی داشبۆردی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بکەن لەم لینکە

(https://gov.krd/coronavirus/dashboard/).

وێڕای دەستخۆشی بۆ پزیشکان و کارمەندانی تەندروستی و ھەموو تیمەکانی پزیشکی کە لە ئەرکدان، جەخت دەکەینەوە ھاووڵاتیان پابەندبن بە ڕێنماییەکانی تەندروستی و دورکەوتنەوە لە شوێنی قەڵەبالغ و دانانی ماسک و وەرگرتنی ڤاکسین، وە لەکاتی پێویستدا پەیوەندی بکەن بە ھێڵی گەرمی ژمارە (١٢٢). 

 وەزارەتی تەندروستی       
حکومەتی ھەرێمی کوردستان    
٤ی حوزەیران ٢٠٢١

لیژنەی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم لە پەرلەمانی کوردستان لە راگەیەنراوێکدا ئیدانەی ئەو رەوشە دەکەن کە ڕۆژانە و بەشێوەی جیاواز ڕووبەڕووی ئێزدییەکان دەبنەوە و ئاماژەش بۆ ئەوە دەکات بەھۆی کەوتەوەی ئاگرەکەی کەمپی ئاوارەکانی کۆمەڵگەی شاریا لە دھۆک، زیاتر لە ٥٠٠ خێوەت سووتاوە، بۆ ئەوەوی ھاوڵاتیان بگەڕێنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان لیژنەکە داوا دەکات پەلە بکرێت لە جێبەجێکردنی ئەو ڕێککەوتنەی لە نێوان حکومەتی ھەرێم و عێراق بۆ ئاسایکردنەوەی ڕەوشی ئەمنی و دابینکردنی خزمەتگوزارییەکان بۆ شەنگال کراوە. 

لیژنەی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم راشیگەیاند، رەوشی ناوچە کوردستانییەکان پێویستییان بە ئاساییکردنەوەیە و ناکرێ لەوە زیاتر دوابخرێت و ھاوڵاتیان ببنە قوربانی.

دەقی راگەیەندراوەکە...

وەکو لیژنەی ناوچەکوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم لە پەرلەمانی کوردستان، بەھەموو شێوەیەک ئیدانەی ئەم بارودۆخە دەکەین کە ڕۆژانەو بەشێوەی جیاواز ڕووبەڕووی خوشک و برایانی ئێزدییەکانمان دەبنەوە، ئەمڕۆش زیاتر لە ٥٠٠ خێوەت لە کەمپی شاریا سووتاوە، ئەم رووداوە گرنگی و پێویستیی دانوستانەکانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ حکومەتی عێراقی دووپات دەکاتەوە کەپێویستە پەلە بکرێت لە جێبەجێکردنی ئەو ڕێککەوتنەی بۆ شنگال کراوەو ڕەوشی ئەو ناوچەیە لەڕووی ئەمنی و خزمەتگوزارییەوە کاری لەسەر بکرێت، تاوەکو ھاووڵاتییانمان بگەڕێنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان.

لەکۆتاییدا ڕایدەگەیەنین کە دۆخی ناوچەکوردستانییەکان پێویستییان بە ئاساییکردنەوەیەو ناکرێ لەوە زیاتر دوابخرێ و ھاووڵاتییانمان ببنە قوربانی.

لیژنەی ناوچەکوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی ھەرێم لە پەرلەمانی کوردستان
٤ی حوزەیرانی ۲٠۲۱