پێگەی  "ئەلمۆنیتەر" ئەمریکی بڵاویکردووەتەوە، رۆژی سێی ئەیلول مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی ھەرێم نامەیەکی ئاڕاستەی جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا کردووە و تیایدا نیگەرانی خۆی دەربڕیووە سەبارەت بە کێشەکانی نێوان ھەرێم و بەغداد .

لە نامەکەدا سەرۆکی حکومەتی ھەرێم ئاماژەی بەوەداوە، حکومەتی ھەرێم لە رووی سیاسی و ئابوورییەوە ئیفلیج بووە و ھەڵمەتێک لە دژی بەرپاکراوە، ئەوەش مەترسی ھەرەسھێنانی لەسەر قەوارەی ھەرێمی کوردستان دروستکردووە. 

سەرۆکی حکومەتی ھەرێم داوای لە سەرۆکی ئەمریکا کردووە، بە زووترین کات دەستێوەردان لە کێشەکانی نێوان ھەرێم و بەغداد بکات و کێشەکان چارەسەربکات، چونکە وەک لەنامەکەدا ئاماژەی پێکردووە کێشەکانی ئێستا وەرچەرخانێکی مێژوییە و رەنگە نەتوانن بەسەردا زاڵببن.

پێگەی "ئەلمۆنیتەر" ئەمریکی دەڵێت، تا ئێستا کۆشکی سپی ئەمریکا وەڵامی نامەکەی سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی نەداوەتەوە.

وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ھەرێم رایگەیاند، لەپێناو پێدانی دەرفەتی زیاتر بە دەرچوانی دوانزەی ئامادەیی بۆ ئەوانەی تا ئێستا فۆڕمی (زانکۆلاین) یان پڕنەکردۆتەوە یان تەواویان نەکردوە، بڕیاردرا ماوەی زانکۆلاین ٤٨ سەعاتی تر واتا تا سەعات ١٢ی شەوی پێنج شەممە ١٤ی ئەیلول بۆ دەرچوانی قۆناغی دوانزەی ئامادەیی درێژبکرێتەوە.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، دەرچوانی دوانزەی ئامادەیی، لە ئێستادا دەتوانن سوودمەندبن لەو دەرفەتەو فۆرمی زانکۆلاین تەواو بکەن، ھەروەھا دەرچوانی خوێندنگە نێودەوڵەتییەکانیش بەھەمان شێوە دەتوانن سود لەو دەرفەتە وەربگرن و لەو ٤٨ سەعاتەدا فۆرمی زانکۆلاین پڕبکەنەو، ھەروەھا دەرچوانی ساڵانی ڕابردوو بەتایبەت ئەوانەی پێش ساڵی ٢٠١٤ کە ژمارەیان ٧١٩ دەرچووە و ناویان لە وەزارەتی پەروەردە تۆمارکراوە، بەھەمان شێوە دەتوانن سود لەو دەرفەتە وەربگرن.

هاوکات وەزارەتی خوێندنی باڵا راشیگەیاندوە، ئەوە دواین دەرفەتەو چیتر ماوەی زانکۆلاین درێژناکرێتەوە.

سەرۆکایەتی شارەوانی سلێمانی لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، شارەوانی سلێمانی دەستیکردووە بە تاپۆکردنی خانووە زیادەڕۆکانی سنووری شاری سلێمانی و لە ئێستادا ئەو ھاوڵاتییانەی مامەڵەی داواکاری تاپۆکردنی خانووی زیادەڕۆیان لە سنووری شارەوان و بەکرەجۆ و رۆژئاوا پێشکەشکردووە، دەتوانن سەردانی سەرۆکایەتی شارەوانی سلێمانی بکەن بۆ وەرگرتنەوەی مامەڵەکانیان.

ئەوەشی خستەڕوو، لەمەودوا ئەو ھاوڵاتییانەی مامەڵەی تاپۆکردنی خانووی زیادەڕۆیان پێشکەشکردووە، دوای تەواوبوونی کارەکانیان، لە ھەژماری تایبەتی سەرۆکایەتی شارەوانی سلێمانی ناوەکانیان بڵاودەکرێتەوە.

زێدان محەمەد ئەمین برای رۆژنامەنوس گوھدار زێباری بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە ١٦ی مانگی رابردووەوە براکەی سزای یاسایی خۆی تەواو کردووە، بەڵام ئاسایش رێگەنادات ئازادبکرێت و بڕیاریشە ئەمڕۆ دووشەممە جارێکی تر بۆ دادگاییکردن لەسەر کەیسی تاپڕەکە ببرێتەوە بۆ دادگای ھەولێر. 

ئاماژەی بەوەشکرد، رێگە نادرێت گوھدار پەیوەندیان پێوەبکات تەنھا رۆژانی شەممە بۆ ماوەی ١٥ خولەک دەتوانن بیبینن.

ئاشکراشیکرد، ماوەی چوار رۆژە گوھداری برای مانی لە خواردن و خواردنەوە گرتووە و دەڵێت تا کەیسەکەی یەکلانەکرێتەوە و ئازاد نەکرێت مانگرتنەکەی ناشکێنێت، کە لە ھۆڵێکی ئاسایشدایە ١٥٠ کەسی تێدایە و کەمترین جار پزیشک سەردانی دەکات و ھیچ پێداویستییەکی تەندروستی لە ھۆڵەکەدا بوونی نییە. 

دەستەی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی عێراق رایگەیاندووە، شەوی رابردوو سێ بوومەلەرزەی یەک لە دوای یەک بە گوڕ و پلەی جیاواز ھەردوو پارێزگای کەرکوک و دھۆکی گرتووەتەوە و لە چەمچەماڵ و خورماتوو چەند ناوچەکی تریش بە تەواوی ھەستیان پێکراوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، بومەلەرزەکان یەکەمیان بە گوڕی ٤.٧ پلە، دووەمیان ٤.٦ پلەو سێیەمیشیان ٣.١ پلە بە پێوەری رێختەر بووە و

دەقی پەیامەکەی سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی:

بەڕێز کاک ئەکبەر ئێناخی، فەرماندە و تێکۆشەری دێرینی کوردایەتی

بەداخێکی زۆرەوە ھەواڵی کۆچی دوایی خاتوو (کوبرا سان ئەحمەد قادر ئێناخی) خوشکی بەڕێزتان و دایکی شەھیدی نەمر (ئەحسەن حەسەن)ـم پێگەیشت.
بۆ ئەم خەمە گەورەیە پرسە و ھاوخەمی قووڵی خۆمان ئاڕاستەی ئێوە و بنەماڵە تێکۆشەرەکەتان دەکەم نموونەی باڵای خەباتن لەپێناو کوردستان.

لەخوای گەورە داواکارم کۆچکردوو بە بەھەشتی بەرین شاد بکات و سەبووری بەھەموولایەک ببەخشێت.

دڵسۆزتان 
بافڵ جەلال تاڵەبانی 
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان . تاران

پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغدا ڕایگەیاند، وەفدێکی حکومەتی ھەرێم بە سەرۆکایەتی ڕێبەر ئەحمەد وەزیری ناوخۆی حکومەتی ھەرێم گەیشتووەتە بەغدا.

وتیشی وابڕیارە وەفدەکەی حکومەتی ھەرێم لەگەڵ دەستەی دەروازە سنورییەکانی عێرق کۆببنەوە.

سەردانەکەی وەفدی حکومەتی ھەرێم بۆ بەغدا ھاوکاتە لەگەڵ قوڵبوونەوەی کێشەکانیان لەسەر بەشە بودجە و موچەی فەرمانبەرانی ھەرێمی کوردستان و ھەردوولا یەکتری بە پێشێلکردنی رێککەوتنەکان و یاسای بودجە تۆمەتبار دەکەن

لیژنەی فەرمانی دیوانی کە لەلایەن سودانیەوە پێکھێنراوە بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ ھەرێمی کوردستان لەگەڵ لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەران کۆبووەوە، ھاوکات لەگەڵ قوڵبوونەوەی زیاتری ناکۆکییەکانی ھەرێم و بەغداد لەبارەی یاسای بودجە و موچەی فەرمانبەرانی ھەرێم.

لیژنەکە لە شەش ئەندام پێکھاتووە و رۆژی ٢٥ی حوزەیرانی ئەمساڵ لەلایەن سەرۆک وەزیرانی عێراقەوە پێکھێنرا بەمەبەستی گفتوگۆکردن لەگەڵ ھەرێمی کوردستان لەبارەی جێبەجێکردنی یاسای بودجە و ماددەکانی پەیوەست بە ھەرێمی کوردستان.

د.نەرمین مەعروف، ئەندامی لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەران بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لیژنەکەی سەرۆک وەزیران جەختی لە قسەکانی وەزیری دارایی کردووەتەوە کە ھەرێم زیاتر لە شایستەی خۆی وەرگرتووە و پابەندی یاسای بودجە نەبووە.

لیژنەکە لە شەش ئەندام پێکھاتووە و رۆژی ٢٥ی حوزەیرانی ئەمساڵ لەلایەن سەرۆک وەزیرانی عێراقەوە پێکھێنرا بەمەبەستی گفتوگۆکردن لەگەڵ ھەرێمی کوردستان لەبارەی جێبەجێکردنی یاسای بودجە و ماددەکانی پەیوەست بە ھەرێمی کوردستان.

رۆژی شەممەی رابردوو تەیف سامی وەزیری دارایی عێراق لەمیانەی کۆبوونەوەیدا لەلایەن لیژنەی داراییەوە رایگەیاندبوو، ھەرێمی کوردستان بۆ شەش مانگی یەکەمی ئەمساڵ زیاتر لەپشکی خۆی وەرگرتووە و بۆ شەش مانگی دووەمی ئەمساڵیش ترلیۆنێک و ٥٠٠ ملیار دیناری پێدەدرێت.

سەرلەبەیانی ئەمڕۆ لەکاتی کردنەوەی بازارەکانی ئاڵوگۆڕی دراو لە ھەرێمی کوردستان، بەھای ١٠٠ دۆلار بە ١٥٤ ھەزار و ٩٥٠ دیناربوو، بەڵام دواتر بەرزبووەوە و لەکاتی داخستنی بازاڕیشدا بەھای ١٠٠ دۆلار بۆ ١٥٦ ھەزار و ٧٥٠ دینار بەرزبووەوە، جیاوازی بەرزبوونەوەکەش گەیشتە ھەزار و ٨٠٠ دینار.

لەلایەکی تریشەوە، ئەمڕۆ بانکی ناوەندی ١٩٦ ملیۆن و ٥٨٩ ھەزار دۆلاری خستەڕوو، لەو بڕەش ٢٧ ملیۆن و  ٤٦٠ ھەزار دۆلاری بە کاش خستەڕوو.

دابەزی بەرچاوی بەھای دینار بەرامبەر دۆلار، لەکاتێکدایە کە وەک خاوەن نوسینگەکانی ئاڵوگۆڕی دراو باسی دەکەن کەمی خستنەڕوی دۆلار بەشێوەی کاش و بڕیاری ژمارەیەک بانک بۆ راگرتنی دانەوەی دۆلار بە ھاوڵاتیان و ناچارکردنیان بە وەرگرتنەوەی پارەکانیان بە دینار، ھۆکاربوون بۆ زیادبوونی خواست لەسەر دۆلار.

پێشەوا ھەورامانی وتەبێژی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەبارەی مووچەوە رایگەیاند،"٩٠٦ ملیار دینارمان بۆ مووچەی مووچەخۆرانی ھەرێمی کوردستان پێویستە و نەدەبوو حکومەتی فیدراڵی ئەو بابەتە تێکەڵی ھیچ بابەتێکی دیکە بکات، دەبوو وەکو ناوچەکانی دیکەی عێراق کە ئێستا مووچەی مانگی ئەیلوول  وەردەگرن، مووچەی مووچەخۆرانی ھەرێمی کوردستان بنێردرێت و ئەوانیش مووچەکانیان وەرگرتایە نەوەک لە چاوەڕوانیدا بمێننەوە".

لەبارەی ئەو ٥٠٠ ملیار دینارەی کە بۆ سێ مانگ بۆ ھەرێمی کوردستان دەنێردرێت، وتەبێژی حکومەتی ھەرێمی کوردستان دەڵێت، "حکومەتی فیدراڵی چەندین مانگی دیکەی ئەمساڵیان لەنێو پلانەکانیان لاداوە و باسیان نەکردووە، ھەروەھا نەشیانوتوە بۆ ئەو چەند مانگە ھەقی ھەرێمی کوردستان چەند بووە".

راشیگەیاند، لەپێناو دابینکردنی شایستە داراییەکانی ھاووڵاتییان، حکومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ گفتوگۆکردن و دانووستان لەگەڵ حکومەتی فیدراڵی ئامادەیە و لەبارەی نەوت و داھاتی ناوخۆشەوە وردەکاریی تەواوی داوەتە حکومەتی فیدراڵی، ھیواخوازن بە ھەرجۆرێک بێت، پێداچوونەوە بەو ژمارانە بکرێت کە باس دەکرێن و پێداچوونەوە بەو بڕیارانەش بکرێت کە بەرامبەر ھەرێمی کوردستان دەدرێن و ورووژاندنی ھەر پرسیارێکی دیکەش کات کوشتنە.

سەرۆکایەتی ھەرێم بڵاویکردەوە، نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ محەمەد کازم ئالسادق باڵیۆزی ئێران لە عێراق کۆبووەتەوە، لە کۆبوونەوەکەدا پەیوەندییەکانی ئێران لەگەڵ عێراق و ھەرێمی کوردستان و رێککەوتنی ئەمنیی نێوان عێراق و ئێران و پەیوەندییەکانی ھەولێر و بەغداد تاوتوێکران.

نێچیرڤان بارزانی جەختی لەوەکردووەتەوە، ھەرێمی کوردستان پابەندی ڕێککەوتنی ئەمنیی نێوان عێراق و ئێرانە، ھەروەھا دڵنیاییدا ھەرگیز رێگەنادەن ھیچ ھەڕەشەیەکی ئەمنی لە ھەرێمی کوردستانەوە بۆسەر دروستببێت.

ھاوکات باڵیۆزی ئێران لە عێراق، جەختی لە بایەخ و گرنگیی پەیوەندییەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ عێراق و ھەرێمی کوردستان کردەوە.

کارۆخ عەبدوڵا گوڵاوی نوێنەری گشتی وانەبێژانی ناڕازی لە ھەرێم رایگەیاند، رۆژی چوارشەممە ١٣ی٩ی٢٠٢٣ دەرگای ناوەندەکانی خوێندن دەکرێتەوە، بەبێ ئەوەی حکومەتی ھەرێم ھیچ ھەنگاوێکی کردەیی نابێت بۆ جێبەجێکردنی داواکاریەکانیان، سەرەڕای ئەمەش وا ھەنگاو دەنێن بۆ مانگی ١٠ ھیشتا مامۆستایان شایستەی مانگی حەوتیان وەرنەگرتووە.

ئاشکراشیکرد، بەکۆی دەنگی سەرجەم نوێنەرانی مامۆستایانی وانەبێژ لەسەرجەم پەروەردەکان بڕیاریاندا ھەر لەسەرەتای کردنەوەی دەرگای ناوەندەکانی خوێندن بایکۆتی پڕۆسەی خوێندنی ساڵی ٢٠٢٣_٢٠٢٤ بکەین نەچینەوە ناوەندەکانی خوێندن تا ئەوکاتەی حکومەتی ھەرێم بەکردار و بە نوسراوی رەسمی دامەزراندنی مامۆستایانی وانەبێژ بەیاندەکات ، لەھەمان ڕۆژیش خۆپیشادان لەبەردەم پەروەردەکان ئەنجامدەدەن.

نوێنەری گشتی وانەبێژانی ناڕازی لە ھەرێم دەڵێت، لەساڵی ٢٠١٤ حکومەتی ھەرێم بەبیانوی جۆراوجۆر ستەم لە مامۆستایانی وانەبێژ دەکات و وەڵامی داواکاریە رەواکانیان ناداتەوە کە بریتیە لە دامەزراندن.

حزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران، راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، ئێران چەندینجار ھەڕەشەی پەلاماردانی کەمپی ئەو پەنابەرە کوردانەی ئێرانی کردووە، کە لە ھەرێمی کوردستان نیشتەجێن، بەدواداچوونەکانیش دەریدەخەن ئەو وڵاتە لە ئامادەکارییەکانی بۆسنووربەزاندن و ھێرشێکی تر بۆ سەرپەنابەرانی سیاسیی کوردی دانیشتوو لە ھەرێمی کوردستان و عێراق بەردەوامە.

دەشڵێت، ئێران کاتی بۆ شەپۆلێکی تری ھێرشکردن دیاریکردووە، ھەربۆیە داوا لە حکومەتی فیدڕاڵیی عێراق و حکومەتی ھەرێمی کوردستان دەکات، ئاگاداری ئەو پلانەی ئێران، ھەروەھا داوا لە ئەمریکا و ھێزەکانی ھاوپەیمانان لە عێراق دەکات، بەرپرسیاربن لە ھەنگاویی کردەیی دژی "دەستدرێژییەکان"ی ئێران.

سەرەتای ئەمساڵ عێراق و ئێران رێککەوتنێکی ئەمنییان ئیمزا کرد، بەشێکی رێککەوتنەکە تایبەتە بە چەککردنی ئەو حزبانەی رۆژھەڵاتی کوردستان، کە لە ھەرێمی کوردستانن، ھەروەھا ئێران ئەم مانگەی وەک دوایین مۆڵەت بۆ جێبەجێکردنی ئەو رێککەوتنە دیاریکردووە.

عەمید سەڵاح سابیر بەڕێوەبەری پۆلیسی لەیلان بە كوردسات نیوزی ڕاگەیاند: كوژراوەكە تەمەنی 69 ساڵە خەڵكی قەزای عەلەمە بە نەتەوە عەرەبە  لەكاتی چوونی بۆ وەرگرتنەوەی كارتی نیشتیمانی بۆ ناحیەی لەیلان لە پارێزگای كەركوك كوژراوە.

 وتیشی كوژراوەكە ئاسەواری لێدان و ئاشكەنجە بە جەستەیەوە دیارە.

بەڕێوەبەری پۆلیسی لەیلان ئاماژەی بەوەشكرد، لە لێكۆڵینەوەكاندا دەركەوتوە بكوژەكان لە گەڵ كوژراوەكەدا لە نێو هەمان ئۆتۆمبێل بوونە و دوای ئەنجامدانی تاوانەكە بكوژەكان بۆ شوێنێكی نادیار هەڵهاتون، ئێستا پۆلیس دۆسیەی لێكۆڵینەوەی كردوەتەوە و بە شوێن بكوژەكاندا دەگەڕێت.