پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، سوپای سوریا گەمارۆی ماڵی "عەبدولقادر حەمۆ" فەرماندەی پێشووی بەرگری نیشتمانییان داوە، کە رەتیدەکاتەوە خۆی رادەستی سوپای سوریا بکات. 

وتیشی، شەڕەکە لە ناوچەی چوارگۆشەی ئەمنیدایە کە تاکە ناوچەیە لە شاری حەسەکە کە لەژێر دەستی ھێزەکانی سوریای دیموکرات "ھەسەدە"دا نییە، بەھۆشیەوە دەوامی خوێندنگەکان لەو ناوچەیە بۆ ئەمڕۆ راگیراوە و تاقیکردنەوەی زانکۆی فورات دواخراوە و دەیان خێزانیش ئاوارەبوون.

وتیشی، ھیچ ئامارێک سەبارەت بە کوژراو و برینداری شەڕەکە نییە، ھەروەھا ھاوەنێکیش لە گەڕەکی "ساڵحیە" کەوتووتە خوارەوە.

ئەوەش لە کاتێکدایە کە لە چەند رۆژی رابردووشدا، پێکدادان لە نێوان چەکدارانی بەرگری نیشتمانی و عەشیرەتی جەبور لە حەسەکە روویدا، بەھۆی ئەوەی فەرماندەی پێشووی بەرگری نیشتمانی ھێرشیکردووەتە سەر یەکێک لە شێخەکانی ئەو عەشیرەتە، بەھۆشیەوە سوپای سوریا گەمارۆی ماڵی "عەبدولقادر حەمۆ" فەرماندەی پێشووی بەرگری نیشتمانییان لە پارێزگاکە داوە و خۆی رادەستی ھێزەکانی حکومەت ناکات.   

ئەردەڵان دۆسکی بەڕێوەبەری گشتی دیوانی وەزارەتی کارەبا و لێپرسراوی لیژنەی باڵای پڕۆسەی پریپەید لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، پڕۆسەی پارەدانی پێشوەختەی کرێی کارەبا (پریپەید) سیستمێکی پێشکەوتووە و بەشێوەیەکی دادپەروەرانە و ڕێکوپێک بۆ کۆنترۆڵکردن و ڕێکخستنی پێدانی کارەبایە، بەھیچ شێوەیەک پەیوەندیی بە زیادکردنی نرخ و کارەبای ٢٤ سەعاتییەوە نییە.

ئاماژەی بەوەشکرد، ھاوبەشانی ستییەکان دڵنیا دەکەنەوە، وەزارەتی کارەبا پێداچوونەوە بە نرخی کارەبای پڕۆژەکانی نیشتەجێبوونی (ھای کۆستەکان) دەکات.

ئەوەش لە دوای ئەوە دێت، کە لە ماوەی رابردوودا حکومەتی ھەرێم نرخی کارەبای پریپەیدی لە پڕۆژەکانی نیشتەجێبوون لە ١٨ دینارەوە بۆ ١٥٦ دینار بەرزکردەوە، ئەوەش نیگەرانی و ناڕەزایی دانیشتووانی یەکە نیشتەجێبووەکانی لێکەوتەوە و داویانکرد نرخەکە کەمبکرێتەوە.

ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێم لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، دڵنییانداوە بەوەی ھەرگیز سازش لەسەر ماف و شایستە دەستورییەکانی خەڵکی کوردستان ناکەن و دەستبەردارییان نابن، لە ھەوڵەکانیشی بەردەوامدەبێت بۆ چارەسەری بنەڕەتی کێشەکانی مووچە و شایستەی مووچەخۆران، بۆیە پڕۆژەی پێویستیان پێشکەشی سودانی کردووە کە چارەسەری ھاوسەنگانەی لەخۆگرتووە و لێکتێگەیشتنی ھاوبەشیش دروستبووە.

راشیگەیاند، وەزارەتی دارایی ھەرێمیان راسپاردووە کە لەگەڵ گەیشتنی یەکەم گوژمەی پارەکە کە ٧٠٠ ملیار دینارە، لەلایەن وەزارەتی دارایی عێراقەوە، راستەوخۆ بەبێ دواکەوتن دەست بە دابەشکردنی مووچەی مانگی تەممووز بکرێت. 
ھەروەھا ئەنجومەنی وەزیران، سەرجەم وەزارەتەکانی راسپارد کە بەردەوامبن لە ھاوکاریکردنی دیوانی چاودێریی دارایی و سەرجەم ژمارەی مووچەخۆران و بڕی مووچەکانیان بخرێتە بەردەست کە پێشتریش چەندینجار بە فەرمی خراوەتە بەردەستیان.

لە کۆبوونەوەکەدا ئەنجومەنی وەزیران ئیدانەی ھێرشی سەر فڕۆکەخانەی کشتوکاڵی عەربەتی کرد و داواشیکرد کە رێز لە سەروەریی و ئاسایش و سەقامگیریی ھەرێمی کوردستان و عێراق بگیرێت.

یەکێتی ئەوروپا لە راگەیەندراوێکدا کە لە پێگەی ئێکس بڵاویکردووەتەوە، تیایدا ئاماژەی بەوەکردووە، یەکێتیی ئەوروپا نیگەرانە بۆ ھێرش و زیانەکانی سەر فڕۆکەخانەی عەربەتی کشتوکاڵی.

ئاماژەی بەوەشکردوە، یەکێتی ئەوروپا جەختدەکاتەوە لەسەر پشتیوانیکردن لە یەکپارچەیی خاک و سەروەری عێراق، ھەمیشە لە پێشەنگی کارەکانی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپا بووە و ھەرواش بەردەوامدەبێت.

پاشنیوەڕۆی رۆژی دووشەممە تورکیا بە درۆن فڕۆکەخانەی کشتوکاڵی عەربەتی کردە ئامانج و بەھۆیەوە سێ ئەندامی دژەتیرۆر شەھیدبوون و سێی دیکەش برینداربوون، ئەوەش کاردانەوەی فراوانی لەسەر ئاستی ھەرێم و عێراق و ناوچەکە و جیھان کاردانەوەی لێکەوتەوە.

تەلار لەتیف وتەبێژی کۆنگرەی پێنجەم و ئەندامی کۆمسیۆنی باڵای ئامادەکاری کۆنگرە لە لێدوانێکیدا بۆ سایتی فەرمی کۆنگرە رایگەیاند ئامادەکاری بۆ ھەڵبژاردنی کۆنفرانسی مەڵبەندو مەکتەبەکان بەکۆتا گەیشتوە و سبەی پێنج شەممە بەرواری ٢١/٩/٢٠٢٣، لە سەعات ٨ـی سەر لەبەیانی بۆ ٤ـی پاشنیوەرۆ لە پرۆسەیەکی دیموکراسیدا ھەڵبژاردنەکە ئەنجامدەدرێت.

رۆژی ٢٠ـی مانگی رابردوو، بەسەر پەرشتی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی، مەکتەبی سیاسی لە کەرکوک کۆبوەوەو بڕیاریدا ٢٧ی ئەیلولی ئەمساڵ کۆنگرەی پێنجەم ببەستێت.

لە کۆبونەوەکەدا، بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی رایگەیاند، یەکێتی لەسەر ھێڵە نیشتمانی و کوردستانییەکان بۆ داکۆکیکردن لە کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان بەردەوامەو جیاکردنەوەی دۆسیەی ململانێی سیاسی لایەنەکان و نێوان ھەرێم و بەغداد لەپێشینەی کارەکانیانە.

وتیشی، ژیان و گوزەرانی خەڵک لای یەکێتی ھێڵی سوورە و بەھەموو شێوەیەک داکۆکی لێدەکەین.

ھاوکات سەرۆکی یەکێتی  باسی لە پەیوەندییە گەشەسەندووەکانی یەکێتی لەسەر ئاستی کوردستان و عێراق و نێودەوڵەتی کرد، ئەوەشی بۆ یەکھەڵوێستی و یەکبڕیاریی سەرکردایەتی یەکێتی گەڕاندەوە، وتیشی، ستراتیژی نەگۆڕیان لەخزمەتی گەلدایە و کەرکوکیش کە بەشێکە لە جەستەی یەکێتی، وەک قودسی کوردستان دەمێنێتەوە و پارێزگاری لە پێکەوەژیان دەکەن.

لە کۆبوونەوەکەدا کۆنگرەی پێنجەمی یەکێتی گفتوگۆی چڕی لەسەرکرا و بڕیاردرا رۆژی ٢٧ی ئەیلولی ئەمساڵ کۆنگرەی پێنجەمی یەکێتی ببەسترێت.

ھێزەکانی سوریای دیموکرات"ھەسەدە" لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بۆ ئەوەکرد، پشتگیری تەواوی خۆیان بۆ ھێزی دژە تیرۆر دووپات دەکەنەوە شەھیدانی ئەو پەلامارە تیرۆریستییە بە خوێنی خۆیان، رێگایەکی بەنرخی خەبات و قوربانیدانیان دامەزراندووە و گەل و نەتەوەکەیان پاراستووە.

لەلایەکی ترەوە، پارتی یەکێتی دیموکراتی"پەیەدە"لە پەیامێکدا وێڕای ھاوخەمی بۆ شەھید و بریندارەکانی پەلامارەکەی سەر فڕۆکەخانەی کشتوکاڵی عەربەت رایگەیاند، ئەو ھێرشە توندەڕەوانەی تورکیا بە درۆن ئەنجامی دەدات، بەزاندنی ھەموو بەھا ئەخلاقییەکان و یاسا نێودەوڵەتییەکانە.

راشیگەیاندوە، لەو قۆناغە ھەستیارەدا کە دوژمنانی گەلی کورد یەکیان گرتووە، جەخت لە یەکڕیزی و پێشخستنی پەیوەندییەکانیان دەکەنەوە، تابتوانن بەرامبەر بە دوژمنان بوەستنەوە.

شێرکۆ میروەیس لێپرسراوی مەڵبەندی خانەقینی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان رایگەیاند، لەکەشێکی ھەڤاڵانە و لەچوارچێوەی بەرپرسیارێتی گیانی پێکەوەیی و خزمەتکردن بەرێبازی سەرۆک مام جەلال، لەلایەن لیژنەی کۆنفرانسی مەڵبەندی خانەقین بۆ کۆنگرەی پێنجەمی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ئەندامانی بەشداربوو بۆ کۆنگرە لە سنوری مەڵبەندەکە دیاری کران.

راشیگەیاند، لەسەر رەزامەندی تەواوی بەشداربووان و لەچوارچێوەی رێنماییەکانی ھەڵبژاردنی ئەندامانی کۆنگرە، بەشێوەی تەوافق و رەزامەندی ھەمووان نۆ ئەندامی سنوری مەڵبەندی خانەقین بۆ بەشداری لەکۆنگرەی پێنجەم دەستنیشانکران.

رەفعەت عەبدوڵا بڕیاردەری دەستەی کارگێڕی مەکتەبی سیاسی یەکێتی پێشوازیکرد لە کلاودیۆ کۆردۆن جێگری جینین بلاسخارت نێردەی یۆنامی لە عێراق و جێگری نێردەی نەتەوەیەکگرتوەکان رایگەیاند، دەیانەوێت لەنزیکەوە رای لایەنە سیاسییەکانی ھەرێم لەبارەی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگانی عێراق و پەرلەمانی کوردستان بزانن.

رەفعەت عەبدوڵاش راگەیاند، لە کەرکوک ھەندێک لایەن ئەجێندای دەرەکی و نەخوازراو بەرامبەر بەو شارە جێبەجێدەکەن و ئامانجیانە ھەڵبژاردن ئەنجام نەدرێت، لە بارەی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانیش وتی یەکێتی لەگەڵ بەڕێوەچوونی ھەڵبژاردندایە، بەڵام لە دادگای باڵای فیدراڵی سکاڵایان لەسەر یاسای ھەڵبژاردن تۆمارکردەوە کە ھەندێک بڕگەی لەبەرژەوەندی تەنھا یەک لایەندایە بەتایبەتی لە کورسی کۆتای پێکھاتەکاندا.

وتیشی کێشەیەکی تر پاکنەکردنەوەی لیستی دەنگدەرانە کە لەگەڵ لیستی دەنگدانی عێراق نزیکەی ٣٥٠ ھەزار ناو جیاوازی ھەیە و لەسەر ئەم پرسەش یەکێتی لەگەڵ کۆمسیۆنی ھەڵبژاردنەکانی عێراق  لە ھەوڵدایە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکە.

لەبارەی پەیوەندییەکانی ھەرێم و بەغدادیش، رەفعەت عەبدوڵا وتی، پێشتر و ئێستاش یەکێتیی ھەمیشە پەنای بۆ گفتوگۆ بردوە بۆ چارەسەری کێشەکان، لە بارەی بەستنی پێنجەمین کۆنگرەی یەکێتییش ئاماژەی بەوەکرد، دەیانەوێت لەم کۆنگرەیەدا کارەکانی ناو یەکێتی باشتر و چاکتر رێکبخەنەوە.

شاناز ئیبراھیم ئەحمەد لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، دووبارەبوونەوەی ئەم جۆرە پەلامارانە و بەئامانجگرتنی ھاوڵاتیانی بێ دیفاع لەخاکی خۆیاندا تاوانێکی دژ بە مرۆڤایەتیە و شێواندنی ئاسایشی ناوچەکەیە.

دەشڵێت، بە توندی ئیدانەی ئەم جۆرە پەلامارە تاوانکارییانە دەکەن و داوا لە حکومەتی عیراق و حکومەتی ھەرێم و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکات کە سنورێک بۆ ئەو تەراتێنە ئاسمانیەی دەرودراوسێمان دانێن، داواش لە ھێزەکانی ھاوپەیمانان دەکات کە سستمی پێشکەوتووی دژەفڕینی درۆن بۆ ئاسمانی ھەرێم و عێراق دابین بکات کە بووەتە مەیدانی پێشبرکێی ھێزە نەناسراوەکان.

دەقی پەیامەکە... 

سەروەریی و نەمری بۆ شەھیدە قارەمانەکانی دژە تیرۆر، خوای گەورە ئارامی و سەبووریی بە کەسوکاریان ببەخشێت و جێگەیان فیردەوسی بەرین بێت ان شاءلـلە .

‏دژەتیرۆر بەشێکی زیندوو و کارا و جێمتمانەی ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆرە لە ھەموو ناوچەکە، پیاوە مەردەکانی دامەزراوەکە ئازایانە و پیشەییانە ئۆپراسێۆنەکانی لەناوبردنی تیرۆر بە سەرپەرشتی و چاودێری ھاوپەیمانان ئەنجام ئەدەن.

‏ھەر کەس و لایەنێکیش بە ھەر مەبەستێک پاساو بۆ ھێرشە تیرۆریستیەکەی سەر فڕۆکەخانەی عەربەت بھێنێتەوە، خائین و خۆفرۆشە، دەستی دووی داگیرکەرانی کوردستانە و خەڵکی کوردستانیش زۆر ھوشیارن و ھەمووان زۆر باش دەناسنەوە.

لیوا یەحیا رەسول راگەیەندراوێکی لەبارەی بۆردومانکردنی فڕۆکەخانەی کشتوکاڵیی عەربەت بڵاوکردەوە و رایگەیاند، فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوان کە بە سنووری تورکیا تێپەڕیووە، ھاتووەتە سنووری ئاسمانیی عێراق و فڕۆکەخانەی عەربەتی لە پارێزگای سلێمانی بۆردومانکردووە و بەھۆیەوە "سێ پاڵەوانی دژەتیرۆر" شەھیدبوون و سێ کەسی دیکەش برینداربوون.

وتیشی، ئەو دوژمنکارییە پێشێلکردنی سەروەریی عێراق و ئاسایش و سەلامەتیی خاکی عێراقە، ھەروەھا ھەڕەشەیە بۆ سەر ئاسایشی ناوچەکە و جیھان و پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکانە.

دەشڵێت، ئەم دەستدرێژییە دووبارانە، لەگەڵ بنەمای پەیوەندیی باشی دراوسێیەتی ناگونجێن و ھەڕەشەی تێکدان لە ھەوڵەکانی عێراق دەکات، بۆ بنیاتنانی پەیوەندییەکی باش و ھاوسەنگی سیاسی و ئابووری و ئەمنی لەگەڵ دراوسێکانیدا، ھەروەھا عێراق مافی خۆیەتی سنورێک بۆ ئەو پێشێلکارییانە دابنێت.

شاناز ئیبراھیم ئەحمەد لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، دووبارەبوونەوەی ئەم جۆرە پەلامارانە و بە ئامانجگرتنی ھاووڵاتیانی بێ دیفاع لە خاکی خۆیاندا تاوانێکی دژ بە مرۆڤایەتییە و شێواندنی ئاسایشی ناوچەکەیە.

دەشڵێت، بە توندی ئیدانەی ئەم جۆرە پەلامارە تاوانکارییانە دەکەن و داوا لە حکومەتی عیراق و حکومەتی ھەرێم و کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکات کە سنورێک بۆ ئەو تەراتێنە ئاسمانیەی دەرودراوسێیان دانێن، داواش لە ھێزەکانی ھاوپەیمانان دەکات کە سستمی پێشکەوتووی دژەفڕینی درۆن بۆ ئاسمانی ھەرێم و عێراق دابینبکات کە بووەتە مەیدانی پێشبرکێی ھێزە نەناسراوەکان.

 

چرۆ حەمەشەریف ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەران بە کوردسات نیوزی راگەیاند، دانیشتنی ئەمڕۆی ئەنجومەنی نوێنەران کە بڕیاربوو تیایدا دەنگ لەسەر پڕۆژەیاسای بەپارێزگابوونی ھەڵەبجە بدرێت، بۆ سبەی دواخرا.

وتیشی، فراکسیۆنە کوردستانییەکان بڕیاریانداوە ئەگەر سبەینێ پڕۆژەیاسای بەپارێزگابوونی ھەڵەبجە نەخرێتە دەنگدانەوە دانیشتنەکە بایکۆت دەکەن.

ئەوە سێیەمجارە ئەنجومەنی نوێنەران دەنگدانی کۆتایی لەسەر یاسای بەپارێزگابوونی ھەڵەبجە دوادەخات، دوای ئەوەی رۆژی پێنجشەممە (١٤ـی ئەیلول) بەھۆی نەبوونی نیسابی یاسایی و دوێنێ دووشەممە (١٨ـی ئەیلول)ـیش بەھۆی داواکاری چەند پەرلەمانتارێک بۆ گۆڕینی ژمارەیەک قەزای دیکە بۆ پارێزگا، ئەنجومەنی نوێنەران نەیتوانی بەپارێزگابوونی ھەڵەبجە پەسەند بکات.

سەرچاوەیەک لە ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێم بە کوردسات نیوزی راگەیاند، رۆژی چوارشەممە ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێم کۆدەبێتەوە، تێیدا گفتوگۆ لەبارەی دواین سەردانی وەفدی ھەرێم بۆ بەغداد دەکرێت.

وتیشی بڕیارە لە کۆبونەوەکەی ئەنجومەنی وەزیراندا میکانیزمی دابەشکردنی مووچە دیاریبکرێت، بەڵام تا ئێستا بەدیاریکراوی نازانرێت کەی پارەکەی بەغداد دەگاتە ھەرێم.

دوێنێ دووشەممە ئەمیندارێتیی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق، نوسراوی خەرجکردنی ٧٠٠ ملیار دینارەکەی مووچەی فەرمانبەرانی ھەرێمی کوردستانی بۆ وەزارەتی دارایی نارد، بەڵام تا ئێستا پارەکە رەوانەی ھەرێم نەکراوە.

د.نەرمین مەعروف، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، وەزارەتی دارایی عێراق دەستیکردووە بە رێکارەکانی ناردنی ٧٠٠ ملیار دینارەکە بۆ ھەرێمی کوردستان و تەنھا چەند رێکارێکی کارگێری و دارایی ماوە.

ئەوەشی خستەڕوو، چاوەڕوان دەکرێت لە چەند رۆژی داھاتوودا ٧٠٠ ملیار دینارەکە لە رێگەی ھەردوو بانکی رەشید و رافیدەینەوە بخرێتە سەر ھەژماری بانکی وەزارەتی دارایی ھەرێم و دواتر دەستبە دابەشکردنی بکرێت.

د.نەرمین مەعروف وتیشی، حکومەتی ھەرێم لەئێستادا لەتوانایدایە بە داھاتی ناوخۆی دوو مانگی رابردووی دەستبکات بە دابەشکردنی مووچەی فەرمانبەران و ھەر کاتێکیش پارەکەی حکومەتی فیدراڵ گەیشت بەکاریبھێنێت بۆ پڕکردنەوەی کورتھێنان.