هەواڵەکان
وەزارەتی ناوخۆی سعودیە بۆ حەجی 2026 وێنەگرتن و ڤیدیۆ تۆمارکردن لە حەرەمی شاری مەککە قەدەغە دەکات.
کاروان ستونی وتەبێژی حەج و عومرەی کوردستان بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، بە پێی بریارێکی وەزارەتی ناوخۆی سعودیە لە وەرزی حەجی 2026 بە هەموو شێوەیەک وێنەگرتن و ڤیدیۆ تۆمارکردن لە هەردوو مزگەوتی محمد پێغەمبەری ئیسلام (د.خ) لە مەدینە و حەرەمی لە شاری مەککەی پیرۆز قەدەغە دەکرێت.
وتیشی، ئەو هەنگاوەی سعودیە لە پيناو خزمەتکردنی حاجیان و هەبوونی کەشێکی ئیمانی و دوورکەوتنەوەی حاجیانە لە وێنەگرتن و سەرقاڵبوون بە مۆبایل و شتی دیکەوە.
کاروان ستونی ئەوەشی خستەڕوو، ئەوانیش هەموو حاجیان لەو هەنگاوە ئاگادار دەکەنەوە لەکاتی چوونیان بۆ پروسەی حەج و پێشوازی لەو بڕیارە دەکەن و هاوکار و هەماهەنگ دەبن بۆ ئەوەی حاجیان دووچاری هیچ کێشە و گرفتێک نەبنەوە.
ئەنجومەنی راگەیاندنی کەتیبەکانی سەیدلشوهەدا وەڵامی ئەنجومەنی ئاسایشی هەولێر دەداتەوە و ئاشکرایدەکات: هەندێک پلاتفۆرم گرتەیەکی ڤیدیۆییان بڵاوکردووەتەوە و کەتیبەکانی سەید شوهەدا تۆمەتبار دەکەن بەوەی لەپشت روداوە دڵتەزێنەکانی ئەم دواییەی قەزای خەباتەوەن لە هەولێرن کە ژمارەیەک قوربانی لێکەوتەوە.
لە راگەیەنراوەکەدا ئەنجومەنی راگەیاندنی کەتیبەکانی سەید شوهەدا رایگەیاند، هەندێک پلاتفۆرم گرتەیەکی ڤیدیۆییان بڵاوکردووەتەوە و کەتیبەکانی سەیدولشوهەدا تۆمەتبار دەکەن بەوەی لەپشت روداوە دڵتەزێنەکانی ئەم دواییەی شاری خەباتەوەن لە هەولێر، کە ژمارەیەک قوربانی لێکەوتەوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، لە کاتێکدا ئێمە هاوسۆزی خۆمان بۆ کەسوکاری قوربانییەکان لە هەردوولا دەردەبڕین- چونکە خوێنی هەموو عیراقییەک لای ئێمە پیرۆزە و ئەو تۆمەتە بێ بنەمایانە ئیدانە دەکەین، هاوکات بەنیازین سکاڵای یاسایی لەسەر ئەو کەسانە تۆماربکەین کە ئەو تۆمەتانەیان خستووەتەپاڵمان و داوا لە هاوبەشەکانیشمان دەکەین کە هەوڵەکانیان چڕبکەنەوە بۆ خزمەتکردنی هاووڵاتیان و مافە سەرەکییەکانیان بۆ دەستەبەر بکەن.
ئەمەش لەکاتێکدایە، ئاسایشی هەولێر لەچەند رۆژی رابردوودا لە رێگەی دانپێدانێکی بە زۆردا لێپرسراوی کۆمیتەی خەباتی یەکێتی و کەتیبەکانی سەیدلشوهەدای تۆمەتبار کرد سەبارەت بە گرژییەکانی خەبات.
بە سپۆنسەری دەزگای میدیایی کوردسات رۆژی 11ـی ئەم مانگە دەست بە نمایشی فیلمی باج دەکرێت، فیلمەکە لە چیرۆکی تاوانێکی راستەقینە لەناو کۆمەڵگەی کوردیدا وەرگیراوە.
ئەم فیلمە باس لە کێشەکانی خێزانێک لە کۆمەڵگەی کوردیدا دەکات و لە چیرۆکێکی راستیەوە وەرگیراوە، کە چەندین روداوی نەخوازرا لێکەوتوەتەوە و بەرۆکی ئەو خێزانە دەگرێت.
فیلمەکە لە دەرهێنانی دەرهێنەر دیاکۆ بایزە و چەند ئەکتەرێکی دیار و بە ئەزموون رۆڵی تیادا دەگێڕن.
هاوکات فیلمەکە بەرهەمی دامەزراوەی کەریمی عەلەکەیە و رۆژی 11ـی ئەم مانگە لە سیتی سینەما دەست بە نمایش دەکات.
لە روداوێکی تەقەکردندا لە پریتۆریای پایتەختی ئەفریقای باشور چەند چەکدارێک هەڵیانکوتایە سەر هۆتێلێک، بەهۆیەوە 11 هاووڵاتی گیانیان لەدەستداوە و 14 هاووڵاتی تریش بریندارن و رەوانەی نەخۆشخانە کراون، تا ئێستا هۆکاری تەقەکردنەکە دیار نییە و کەسیش لەسەر روداوەکە دەستگیر نەکراوە.
ئەمڕۆ شەممە، پۆلیسی ئەفریقای باشوور رایگەیاند، چەند چەکدارێک هەڵیانکوتایە سەر هۆتێلێک لە شاری پریتۆریای پایتەخت و بەهۆیەوە 11 کەس گیانیان لەدەستداوە و لە نێویشیاندا منداڵێکی تەمەن سێ ساڵ هەیە.
وتەبێژی پۆلسی بە میدیاکانی راگەیاندوە، لە روداوەکەدا 25 کەس تەقەیان لێکراوە و 11 کەسیان گیانیان لەدەستداوە و تا ئێستا تاوانبارەکان دەستگیر نەکراون.
وتوشیەتی؛ ئەمە روداوێکی زۆر سەختە و دوای چوار سەعات لە روداوەکە پۆلیسان لێ ئاگادار کردوەتەوە و بەگوێرەی زانیارییەکانیان سێ چەکدار بەبێ جیاوازی دەستڕێژی گولـلەیان کردوە.
ئەم هێرشە نوێترین هێرشە لە زنجیرەیەک تەقەکردنە بەکۆمەڵەکان لەو وڵاتە پڕ تاوانکارییەی کە 63 ملیۆن کەسی تێدایە.
شاری پریتۆریای پایتەختی ئەفریقای باشورە، بەدەست تاوان و گەندەڵیەوە دەناڵێنێت و بەردەوام هێرشی چەکداری تێدا ئەنجام دەدرێت.
لە میانی بەشداریکردنی بە شێوازی ڤیدیۆ کۆنفرانس ئیلهام ئەحمەد، لێپرسراوی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئیدارەی خۆسەر رایگەیاند، دەیویست راستەوخۆ لە کۆنفڕانسەکەدا بەشداری بکات، بەڵام دیارە تورکیا هێشتا نەگەشتوە بە قبوڵکردنی ئەوە، جەختیشیکردەوە لەوەی سەرکەوتنی پرۆسەی ئاشتی لە تورکیا کاریگەری ئەرێنی لەسەر سوریا دەبێت و پێویستە لە سوریای نوێدا مافی هەمووان پارێزراو بێت.
ئەمڕۆ شەممە، کۆنفرانسی نێودەوڵەتی ئاشتی و كۆمەڵگەی دیموكراتی لە ئیستەنبوڵ بەڕێوەچوو، ئیلهام ئەحمەد لێپرسراوی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئیدارەی خۆسەر وتارێکی بە شێوەی ئۆنلاین پێشکەش کرد.
ئیلهام ئەحمەد رایگەیاند، هەموان دەزانن رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە گۆڕانکاریدایە، تورکیا و سوریا دەستیان هەیە لە دارشتنەوەی نەخشەی نوێ رۆژهەڵاتدا، سەرکەوتنی پرۆسەی ئاشتی لە تورکیا کاریگەری ئەرێنی لەسەر سوریا دەبێت.
جەختیشیکردەوە، دەبێت هەمووان بۆ سەرخستنی ئەو پرۆسەیە بەرپرسیارانە مامەڵە بکەن و دەستپێکردنەوەی پرۆسەی ئاشتی لە تورکیا، کاریگەری لەسەر سوریاش هەبووە و بوەتە هۆی وەستاندی شەڕ و ئازادکردنی ئۆجەلان چارەسەری پرسی کورد خێراتر دەکات.
ئیلهام ئەحمەد باسی لە ئاستەنگییەکان کرد و وتی؛ دەیویست لە کۆنفرانسەکەدا ئامادەبێت، بەڵام دیارە هێشتا تورکیا و ئەوەی قبوڵ نییە و سەرەڕای هەنگاوەکان بۆ پرۆسەی ئاشتی، بەڵام ئاسەتنگ ماوە و پیویستە لە رێگەی گفتوگۆوە چارەسەر بکرێن، هیواشی خواست جارێکیتر خۆی بچێتە تورکیا و روبەڕوو گفتوگۆ بکەن.
داواشیکرد تەواوی پرس و کێشەکان بە گفتوگۆ چارەسەر بکرێن، سنورەکان لە نێوان سوریا و تورکیادا کراوەبن، چونکە ئارامی سوریا ئارامی تورکیاشە.
وتیشی؛ لە سەردەمی رژێمی پێشوتری سوریادا، ئەوان وەک کورد و تورک و پێکهاتەکانی دیکەش لە مافەکانیان بێبەش بوون، لە ئێستادا دەرفەتێکی نوێ هەیە، دەتوانن سوریایەکی نوێی دیموکرات ئاوەدان بکەنەوە، کە مافی هەمووان بپارێزێت لە چوارچێوەی یاسادا و ئاماژەی بەوەکرد سوریای نوێ بە بێ مافی نەتەوەکان سەرکەوتوو نابێت.
لێپرسراوەکەی ئیدارەی خۆسەر دوپاتیکردەوە، ئەوان لە هەوڵی دابەشکردنی وڵاتدا نین، نە لە سوریا و نە لە تورکیاش، ئەوان دەیانەوێت ژیانێکی هاوبەشی پێکەوەییان هەبێت، کە مافی تەواوی نەتەوەکان پارێزراوبێت.
شارەزایەکی کەشوهەوا رایگەیاند، شەپۆلێکی چڕی بارانبارین، کە هەورەبروسکە و تەرزەشی لەگەڵدایە هەرێم دەگرێتەوە، داواش دەکات لە رۆژانی دوو شەممە و سێشەممە بکرێتە پشوو لە ناوەندەکانی خوێندن.
ئەمڕۆ شەممە، هەڤاڵ سدیق گەڵۆزی، شارەزای بواری کەشناسی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لەگەڵ هاتنی شەپۆلێکی چری باران بارین لەم هەفتەیەدا، هەوری سۆپەر سێڵ لە ئاسمان دەبینرێت و ئەو شەپۆلی بارانبارینە هەورەبروسکە و تەرزەشی لەگەڵدایە.
ئەو شارەزای کەشناسییە داوا لە وەزارەتی پەروەردە دەکات، رۆژانی دوو شەممە و سێشەممە، کە بەگوێرەی پێشبینییەکان چەقی شەپۆلەکەیە لە ناوەندەکانی خوێندن بکرێتە پشوو بۆ ئەوەی هەمووان سەلامەت بن .
داواش لە هاووڵاتییان دەکات، بۆ کاری زۆر پێویست نەبێت، لەو دوو رۆژەدا نەچنە شوێنە بەرزەکان بەهۆی بونی هەورەبروسکەی زۆر ، تاوەکو حاڵەتی نەخوازراو رونەدات، دەشڵێت؛ بۆ ئەوەی زیان بەر ئۆتۆمبێلەکانیشیان نەکەوێت پێویستە ئۆتۆمبێلەکانیان داپۆشن.
دەسەڵاتدارانی هیندستان دەستگیرکردنی ژنێکی راگەیاند کە تۆمەتبارە بە قاچاخیکردنی بە ئەندامەکانی پڵنگ لە سەرانسەری جیهاندا و داواکراو بووە لە لایەن پۆلیسی ئینتەرپوڵەوە.
دەستگیرکراوەکە ناوی یانگچن لاچۆنگپا و تۆمەتبارە بەوەی رۆڵی سەرەکی بینیوە لە دروستکردنی رێڕەوی بە قاچاخبردنی پارچەکانی جەستەی پڵنگ بۆ دەرەوەی هیندستان.
دەسەڵاتدارانی هیندستان پشتراستیان کردوەتەوە، لاچۆنگپا لە لیستی داواکراوانی ئینتەرپۆلدا بوو و رۆژی پێنجشەممە لە دانیشتنێکی دادگادا داواکارییەکەی بۆ ئازادکردنی بە کەفالەت رەتکراوەتەوە
دەستگیرکردنی ئەو ژنە، کاردانەوەی لەناو هیندستاندا دروستکردوە و رێکخراوەکانی بواری ئاژەڵە کێوییەکانی هیندستان دەستگیرکردنەکەیان بە هەنگاوێکی گەورە و لە پێشینە وێناکردوە بۆ دژایەتیکردنی ئەو وڵاتە دژی راوکردنی ئاژەڵە کێوییەکان.
پێشتر بازرگانی پیاو دەستگیرکراوە، کە کاری بازرگانیکردن بووە بە ئەندامی ئاژەڵە کێویەکانەوە، بەڵام ئەمە یەکەمجارە ژنێک بە تۆمەتی بازرگانی نایاسایی بە پارچەی ئاژەڵان دەستگیر بکرێت.
تۆم باراک، نێردەی تایبەتی دۆناڵد ترەمپ، بۆ کاروباری سوریا، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تۆڕی هەواڵی نیشتمانی ئیمارات رایگەیاند، ئیدارەی ترەمپ بەدوای چارەسەرەوەیە بۆ پرسەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گۆرینی دەسەڵاتی ئێستای ئێران لە بەرژەوەندی ئیدارەکەی ترەمپدا نییە، بەڵکو ئامانی بەرەنگربونەوەی تیرۆرە.
باراک لە وەڵامی پرسیارێک سەبارەت بە شەڕی 12 رۆژەی ئەم دواییەی نێوان ئیسرائیل و ئێران رایگەیاندوە 93 جار هەوڵی گۆڕینی دەسەڵات یان کودەتا لەلایەن ئەمریکاوە دراوە و هەموویان شکستیان هێناوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەمە پرسێکە بۆ ئیسرائیل نەک ئەمریکا و جێهێشتنی ئەم بابەتە بۆ ناوچەکە مانای خۆی هەیە، بەڵام ئەو پێیوایە چیرۆکی ململانێی نێوان ئیسرائیل و ئێران کۆتایی نەهاتوە.
لەبەرەی هەنگاوەکانی ترەمپ بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕی 12ڕۆژەش، بە "مێژوویی و سەرسوڕهێنەر" وەسفی کردوە، جەختیکردوەتەوە لەوەی سەرۆکی ئەمریکا ئامانجی "گۆڕینی ڕژێم" نەبووە.
تۆم باراک دەشڵێت؛ ترەمپ پێشوازی لە دانوستانەکانی "راستەقینە" لەگەڵ ئێران دەکات بەو مەرجەی تاران گوێ لە نیگەرانییەکانی واشنتۆن بگرێت سەبارەت بە دەوڵەمەندکردن و دەستبەرداربون لە پشتیوانیکردنی گروپەکانی بە وەکالەت.
باراک جەختیشیکردوەتەوە، تاران ناتوانێت سەرۆکی ئەمریکا رابکێشێت بۆ دانوستانێکی درێژخایەن و بێ ئەنجام، ترەمپ زۆر لەوە زیرەکتر و هۆشیارترە، کە رێگە بە تاران بدات بە کەڵک وەرگرتن لە تاکتیکی دواخستن یان دروستکردنی گفتوگۆی ساختە بۆ درێژەدا بە سووڕی توندوتیژی بە وەکالەت.
بە وتەی ناوبراو، حکومەتی ئەمریکا بەدوای چارەسەری خێرای قەیرانی ناوچەکەدا دەگەڕێت، بەڵام ئەم رێگایە تەنیا کاتێک دێتە دی، کە تاران دەستبەرداری پشتیوانییەکانی بێت بۆ گروپە بە وەکالەتەکانی لە ناوچەکەدا و بچێتە ناو وتووێژی جددی و پابەند بێت پێیەوە.
بیل گەیتسی بازرگان و ملیاردێر هۆشداری دەداتە حکومەتەکانی جیهان کە بەهۆی کەمبوونەوەی هاوکارییە نێودەوڵەتییەکان تا کۆتایی ئەمساڵ گیان لەدەستدانی منداڵان بەهۆی کەمکردنەوەی هاوکارییە مرۆییەکان، دەگاتە نزیکەی چوار ملیۆن و 800 هەزار منداڵ و داواش لە وڵاتان دەکات تەواوی هەوڵەکانیان بخەنەگەڕ بۆ روبەروبونەوەی ئەو کارەساتە.
بەپێی ئامارەکانی دامەزراوەی بیل و مێلیندا گەیتس، کە راپۆرتی ساڵانەی خۆی بڵاوکردەوە، لە ساڵی 2024دا بە نزیکەی 4.6 ملیۆن منداڵ پێش تەمەنی پێنج ساڵی گیانیان لەدەستداوە، بەڵام ئەمساڵ پێشبینی دەکرێت رێژەکە بەرز ببێتەوە و ژمارەکە بگاتە 4.8 ملیۆن منداڵ.
گەیتس لە راپۆرتی ساڵانەی دامەزراوەکەدا رایگەیاندوە؛ دەیان ساڵە جیهان پێشکەوتنی بەردەوامی بەدەستهێناوە لە رزگارکردنی ژیانی منداڵان، بەڵام ئێستا لەگەڵ گەشەکردنی ئاستەنگەکان، ئەو پێشکەوتنە دەستیکردووە بە پێچەوانەبوونەوە.
ئەمریکا بە بڕیاری دۆناڵد ترەمپ، لە سەرەتای ئەمساڵەوە دەستیکرد بە بڕینی هاوکارییە مرۆییە نێودەوڵەتییەکان، لە بەرانبەردا ئەم کەمکردنەوە بۆ بەخشەرەکانی دیکەی وەک بەریتانیا و ئەڵمانیا درێژکرایەوە.
لە راپۆرتەکەدا هاتووە، کە کۆی گشتی یارمەتییەکانی گەشەپێدانی جیهانی بۆ تەندروستی لەم ساڵدا بە بەراورد بە ساڵی 2024 بە نزیکەی لەسەدا 27 کەمیکردووە، ملیاردێرە ئەمریکییەکە، پێشبینیش دەکات ئەگەر ئەو بودجەیە بەردەوام بێت لە دابەزین، ئەوا لە نێوان 12 بۆ 16 ملیۆن منداڵی دیکە تا ساڵی 2045 گیان لەدەست دەدەن.
ئەمە لە کاتێکدایە، سەرەتای ئەمساڵ گەیتس هۆشداری دابوو کە، کەمکردنەوە و برینی ئەو پارانەی بۆ هاوکاریە مرۆییەکان تەرخان دەکرێت دەبێتە هۆی مردنی زیاتری منداڵان.
ئەو ملیاردێرە ئەمریکییە داواش لە حکومەت و تاکەکان دەکات، هەوڵەکانیان دوو هێندە بکەن و سەرنجیان لەسەر چارەسەری داهێنەرانە و سەلمێنراوی وەک کوتان و وەبەرهێنان لە چاودێری تەندروستی بۆ باشترکردنی تەندروستی منداڵان بێت.
سبەینێ كۆنفرانسی ئاشتی و كۆمەڵگەی دیموكراتیك بە بەشداریی چەندین كەسایەتی جیهانی لە ئیستەنبوڵ لەلایەن دەم پارتی بەڕێوەدەچێت و بڕیار وایە گرنگیی ئاشتی و پێویستیی چارەسەری دیموكراتی بۆ گرفتەكان تاوتوێ بکرێت.
ئاژانسی هەواڵی هاوار نیوز بڵاویكردەوە، ئیلهام ئەحمەد لێپرسراوی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری باكور و رۆژهەڵاتی سوریا لە ئەنجامی هەبوونی ئاستەنگی سیاسی ناتوانێت ئامادەی كۆنفرانسی نێودەوڵەتی پرۆسەی ئاشتی و كۆمەڵگەی دیموكراتیك بێت كە لەلایەن دەم پارتییەوە بڕیارە رۆژی شەممە لە هۆڵی جەم كاراجا لە ئیستەنبوڵ بەڕێوەبچێت.
ئاماژە بەوەش كراوە، لەبری ئەوە لەڕێگەی ڤیدیۆكۆنفرانسەوە بە شێوەی ئۆنلاین بەشدار دەبێت و وەك یەكەم قسەكەری كۆنفرانسەكە دەردەكەوێت و تیشك دەخاتە سەر گرنگیی ئاشتی و پێویستیی چارەسەری دیموكراتی بۆ گرفتەكان.
كۆنفرانسەكە مۆركێكی جیهانیی هەیە و ئامانج لێی گواستنەوەی ئەزمونی وڵاتانی ترە لە بواری ئاشتی و چارەسەركردنی ململانێكاندا، لەم چوارچێوەیەشدا، چەندین كەسایەتیی سیاسی و ئەكادیمی لە بەریتانیا و ئێرلەندا و بەلجیكا و كازاخستان و باشووری ئەفریقا ئامادە دەبن.
ئەمڕۆ هەینی خاتوو (دلبەر مەجید بەگ دەرگەڵەیی) دووای ململانێیەکی زۆر لەگەڵ نەخۆشی کۆچی دوایی کرد.
خاتو دلبەر لە ناوەڕاستی شەستەکانی سەدەی رابردوو دایک و برایەکی و خوشکێکی بە بۆردومانی فڕۆکە جەنگیەکانی رژێمی ئەوسای عیراق شەهید دەبن، بەو هۆیەوە چەندین شیعر و پەخشانی نەتەوەیی دەنووسێت و دەست دەکات بە چنینی کڵاوی پیاوانە و بە پیتی ئینگلیزی لێی دەنووسێت کوردستان یان نەمان.
لە کۆتایی شەستەکانی سەدەی رابردووە سێ دانە لەم کڵاوانە بەدیاری دەدات بە خوالێخۆشبوو (مام جەلال تاڵەبانی)، یەکێک لەو کڵاوانە مام جەلال بەدیاری دەیدات بە شاعری گەورەی عەرەب (جەواهیری).
ساڵی 2011لە بەدوواداچونێکی میدیایی خوالێخۆشبوو مام جەلال ئەوەی ئاشکراکرد کە ئەو کڵاوە و دووانی تری لە دلبەر خان وەرگرتوە و ئەویش بەدیاری داویەتی بە جەواهیری. هەر ئەوساڵە واتا ساڵی 2011 مام جەلال دیاری تایبەتی خۆی وەک رێز لێنان بۆ ئەو خانمە نارد و بەسەری کردەوە.
ئەمینداری گشتی حزبوڵای لوبنان، شێخ نەعیم قاسم ئەمڕۆ هەینی دووپاتی کردەوە کە رازینابن بە چەکدانان و ئەو پێشنیازەیان قبوڵ نییە، جەختیشیکردەوە لەوەی لەگەڵ حکومەتی لوبناندان بۆ ئەوەی بەردەوام بێت لەسەر ئەو رێبازە دیپلۆماسییەی کە هەڵیبژاردووە.
ئەمینداری گشتی حزبوڵا لە وتارێکی تەلەڤیزیۆنیدا رایگەیاندوە، حکومەتی لوبنان دەبێت ئەرکەکانی خۆی جێبەجێ بکات، لە پاراستنی سەروەری وڵاتەکەی و ئەو دەستدرێژیانەی دەکرێتە سەر وڵاتەکە لەلایەن ئیسرائیلەوە رابگرێت.
دەشڵێت؛ ناردنی نوێنەری مەدەنی بۆ دانوستانەکانی ئاگربەست ئیمتیازێکە بۆ ئیسرائیل و جیی قبوڵ نییە.
ناوبراو جەختی لەوە کردەوە کە ئەمریکا هیچ پەیوەندییەکی بە چەک و ستراتیجی بەرگری و ناکۆکی لوبنانیەکانەوە نییە و لەبارەی پرسی چەکدانانی حزبوڵاشەوە، کە یەکێکە لە داواکارییەکانی ئەمریکا و حکومەتی ئێستای لوبنان، ئەوان چەکدانانێن و پەیامێکی ئاراستەی ناوخۆی لوبنان کرد و هۆشداریدا لەوەی هەموان پێکەوە نوقوم دەبن.
سەرکردەکانی بزووتنەوەی حەماس فەرمانیان پێکراوە، کە مۆبایل بەلایەنی کەمەوە 70 مەتر لە شوێنی کۆبوونەوەکە دووربخەنەوە و هەر ئامێرێکی پزیشکی یان ئەلیکترۆنی بە سەعاتیشەوە قەدەغەیە، پێشیان وتراوە نابێت لە شوێنی کۆبوونەوەکاندا مۆدێمی ئینتەرنێت، شاشە و موبایلی ئایفۆن هەبێت.
دوای کوژرانی ژمارەیەک لە سەرکردەکانی، حەماس نیگەرانە و ترسی هەیە لە نیازی ئیسرائیل بۆ تیرۆرکردنی کەسایەتییە باڵاکانی ئەو گرووپە لە دەرەوەی فەلەستین و لە کاتی کۆبونەوەکاندا.
بەرپرسانی باڵای بزووتنەوەکە بە رۆژنامەی "الشرق الاوسط"ـیان راگەیاندووە، نیگەرانی هەیە لەوەی سەرکردە باڵاکانی حەماس بکرێنە ئامانج لە دوای کوژرانی هەیسەم تەباتبایی، کەسایەتییەکی باڵای حزبوڵای لوبنان.
سەرچاوەکان ئاماژەیان بەوەشکردووە، سەرەڕای ئەوەی ئەمریکا "پەیامی دڵنیاکەرەوە" بۆ ناوبژیوانان لە تورکیا، قەتەر و میسر کە ئۆپەراسیۆنی دەوحەی مانگی ئەیلولی ساڵی رابردوو دووبارە نابێتەوە،بەڵام سەرکردایەتی حەماس "متمانەیان بە ئیسرائیل نییە".
بە گوێرەی زانیارییەکان، حەماس زانیاری دەستکەوتوە، کە رەنگە سەرکردەکانی لەلایەن ئیسرائلەوە بکرێنە ئامانج.، بە تایبەتی سەرکردایەتی بزووتنەوەی حەماس لە دوای هەوڵی تیرۆرکردنی ئیسرائیل لە دەوحە، رێوشوێنە ئەمنییەکانی چڕتر کردووەتەوە و پێی وایە “ئیسرائیل رێگەی جۆراوجۆر بە تایبەت تەکنەلۆجیای پێشکەوتوو بەکاردەهێنێت بۆ بەدواداچوون بۆ سەرکردەکان و دۆزینەوەی شوێنی نیشتەجێبوونیان”.
رۆژنامەی "الشرق الاوسط"کۆپییەکی لەو رێنماییانە دەستکەوتوە، کە بەسەر سەرکردەکانی بزووتنەوەی حەماسدا دابەشکراون بۆ زیادکردنی ئاسایشی کەسی لە دەرەوەی فەلەستین. ئەو رێنماییانە پێدەچێت لەلایەن پسپۆڕانی ئەمنیەوە داڕێژرابێت، جەخت لەسەر هەڵوەشاندنەوەی سەرجەم کۆبوونەوە جێگیرەکان لە یەک شوێن و گۆڕینی کات و شوێنی کۆبونەوەکان دەکاتەوە.
سەرۆکایەتیی کۆماری عیراق راگەیەندراوێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیدا رەتیدەکاتەوە کە ئاگاداربووبێت لە بڕیاری ناساندی گروپی "ئەنساروڵڵا" و "حیزبوڵڵا"ی لوبنانی وەک گروپی تیرۆرستی و سڕکردنی سەروەت و سامانەکانیان رەتدەکاتەوە، جەختیش دەکاتەوە بە هیچ شێوەیەک بڕیاری لەم جۆرە رەوانەی سەرۆکایەتیی کۆمار ناکرێت.
دەقی راگەیەندراوەکەی سەرۆکایەتی کۆمار....
سەرۆکایەتیی کۆمار ئاگاداربوون یان پەسەندکردنی بڕیاری ناساندنی گرووپی "ئەنساروڵڵا" و "حیزبوڵڵا"ی لوبنانی وەک گرووپی تیرۆریستی و سڕکردنی سەروەت و سامانەکانیان ڕەتدەکاتەوە، چونکە بڕیاری لەم شێوەیە ڕەوانەی سەرۆکایەتیی کۆمار ناکرێت.
تەنها ئەو یاسایانەی کە ئەنجومەنی نوێنەران دەنگی لەسەر داون لەگەڵ مەرسوومە کۆمارییەکان، بەمەبەستی وردبینی و پەسەندکردن و بڵاوکردنەوە ڕەوانەی سەرۆکایەتی دەکرێن، بەڵام بڕیارەکانی ئەنجومەنی وەزیران و بڕیارەکانی لیژنەی سڕکردنی پارەی تیرۆریستان و بڕیارەکانی لیژنەی سپیکردنەوەی پارە و ئەو ڕێنماییانەی لە هەر لایەنێکەوە دەردەچن، بۆ سەرۆکایەتیی کۆمار نانێردرێن.
جێگای ئاماژەیە، سەرۆکایەتیی کۆمار ئاگاداری بڕیاری ناساندنی "ئەنساروڵڵا" و "حیزبوڵڵا" وەک گرووپی تیرۆریستی و سڕکردنی پارەکانیان نەبووە و نەیبینیوە، تەنها لە ڕێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە نەبێت، بۆیە بە پێویست زانرا ڕوونبکرێتەوە.
سەرۆکایەتیی کۆمار
٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥
دوای تێپەربونی ساڵێک بەسەر روخانی دەسەڵاتەکەی بەشار ئەسەددا و هەڵاتنی بۆ روسیا، ئاژانسی رۆیتەرز راپۆرتێکی بڵاوکردوەتەوە و ناوەڕۆکی راپۆرتەکە باس لەوە دەکات، بەشار ئەسەد خۆی لەگەڵ ژیانی پەنابەریدا راهێناوە، بە پێچەوانەوە ماهیری برای ژیانی پەنابەری قبوڵ نییە و لە هەوڵی بەدەستهێنانەوەی هێزدایە لە سوریا و بیرۆکەی لەدەستدانی دەسەڵاتی قبوڵ نەکردووە .
بە گوێرەی راپۆرتێکی ئاژانسی رۆیتەرز کە ئەمڕۆ هەینی بڵاویکردوەتەوە، لەسەر بنەمای بەڵگە و ئاڵوگۆڕی نامەی دەنگی و چاوپێکەوتن لەگەڵ 48 کەس کە زانیاری راستەوخۆیان لەسەر ئەو بابەتە هەبووە، دەرکەوتووە کە بەشار ئەسەدی سەرۆکی پێشوی سوریا خۆی گونجاندوە لەگەڵ ژیان کردن لەدەرەوەی وڵات .
ئاژانسەکە لەزاری چوار کەسی نزیک لەو بنەماڵەیە دەڵێت؛ ماهیری برای بەشار ئەسەد بیرۆکەی لەدەستدانی دەسەڵاتی قبوڵ نەکردووە و دوو لە کەسە نزیکەکانی ئەسەد، ژەنەراڵ کەمال حەسەن و رامی مەخلوف ئامۆزا ملیاردێرەکەی بەشار، هەوڵی پێکهێنانی میلیشیا لە ناوچەی کەناراوەکانی سوریا و لوبنان دەدەن، کە لە ئەندامانی عەلەوی پێکهاتوون و بەپێی زانیارییەکان، ئەو دوو کەسە لە هەوڵێکدا بۆ دەستەبەرکردنی دڵسۆزییان، پارەی زیاتر لە 50 هەزار چەکدار دابین دەکەن.
ئەو چوار کەسە ئاماژەیان بەوەشکردووە، ماهر ئەسەد کە هاوکات لە مۆسکۆ نیشتەجێیە و تا ئێستاش فەرماندەیەکی دڵخوازی هەزاران سەربازی پێشوە، بەڵام تا ئێستا هیچ فەرمانێکی دەرنەکردوە بۆیان.
لە درێژەی راپۆرتەکەدا هاتووە؛ دوای دەربەدەربوونیان لە مۆسکۆ، ئەسەد و براکەی هەوڵدەدەن سوریایەکی دابەشکراو ببینن، بەدوای کۆنترۆڵکردنی ناوچە زۆرینە عەلەوییەکانەوەن و بۆ ئەو مەبەستەش ملیۆنان دۆلاریان بۆ بنیاتنانی گروپە چەکدارە دڵسۆزەکانیان خەرج دەکەن.
رۆیتەرز لە زاری چەند سەرچاوەیەکی نزیک لە بنەمالەی ئەسەدەوە پشتراستی کردوەتەوە، ئەو خۆپیشاندانانەی لە ناوچەکانی عەلەوی دەکرێن و رەتیدەکەنەوە بچنە ناو حکومەتی ئێستای سوریاوە، دەستی ماهیر ئەسەدی برای بەشار ئەسەدی لەپشتەوەیە و ئەو یاریزانی سەرەکییە لە هەوڵەکان بۆ هاندان و خۆپیشاندن دژی حکومەتی ئێستای سوریا.
بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی گەرمیان رایگەیاند، پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ هەینی لە سنوری ناحیەی قۆرەتوو تراکتۆرێک وەرگەڕاوە و بەهۆیەوە شۆفێرەکەی گیانی لەدەستداوە.
روداوەکە لە نزیک گوندی "مەلا سڵێمان" رویداوە و بەپێی زانیارییەکانی هاتوچۆ، قوربانییەکە لەدایکبووی ساڵی 2009یە.
هاتوچۆی گەرمیان ئاماژەی بەوەشکردووە، تیمەکانیان گەیشتوونەتە شوێنی روداوەکە و لێکۆڵینەوە لە چۆنیەتی وەرگەڕانی تراکتۆرەکە دەستیپێکردووە.