قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران پەیامی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی گەیاندە کونسوڵی بەریتانیا و رایگەیاند، ئامادەن بۆ گفتوگۆی پێکهێنانی حکومەت بە مەرجی "هاوبەشیی راستەقینە"، هاوکات پلانی حکومەت بۆ زیانلێکەوتووانی لافاوەکەی گەرمیان و چەمچەماڵ ئاشکرا دەکات.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم پێشوازی لە ئەندرۆ بیزڵی، کونسوڵی گشتیی بەریتانیا کرد. دۆسیەی لافاوەکەی ئەم دواییەی ناوچەکانی چەمچەماڵ و گەرمیان و چۆنیەتی قەرەبووکردنەوەی زیانلێکەوتووان، تەوەرێکی سەرەکیی دیدارەکە بوون.

لە دیدارەکەدا کونسوڵی گشتیی بەریتانیا پرسە و هاوخەمی خۆی ئاراستەی خانەوادەی قوربانیان و زیانلێکەوتووانی لافاوەکە کرد. لە بەرامبەردا قوباد تاڵەبانی دڵنیایی دا کە حکومەت دەستەوەستان نابێت و هەموو رێوشوێنێکی پێویستی گرتووەتەبەر بۆ ئەوەی خێزانە زیانلێکەوتووەکان بگەڕێنەوە سەر ماڵ و حاڵی خۆیان.

جێگری سەرۆک وەزیران وتیشی: "هەنگاوی پێویست دەگرینەبەر بۆ رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی هەر روداوێکی هاوشێوە لە داهاتوودا."

لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا، گفتوگۆکان بەرەو پرسی پێکهێنانی حکومەتی داهاتووی هەرێم و عیراق وەرچەرخان.

سەبارەت بە کابینەی نوێی هەرێم، قوباد تاڵەبانی بە راشکاوی هەڵوێستی حزبەکەی بۆ کونسوڵی بەریتانیا روونکردەوە و جەختیکردەوە، یەکێتی دەرگای دانەخستووە و ئامادەیە بۆ دەستپێکردنەوەی گفتوگۆکان، بەڵام بە دیدێکی روونەوە کە بریتییە لە "پێکهێنانی حکومەتێک لەسەر بنەمای پرەنسیپی هاوبەشیی راستەقینە کە بەبێ جیاوازی خزمەتی هەموو کوردستان بکات".

سەبارەت بە بەغداش، قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بە سەردانەکەی ئەم دواییەی وەفدی باڵای یەکێتی بۆ پایتەختی عیراق کرد و رایگەیاند، دید و بەرنامەی یەکێتی بۆ لایەنە عیراقییەکان روونکراوەتەوە.

قوباد تاڵەبانی وتی: "جەختمان کردووەتەوە لەسەر پێویستیی پێکهێنانی حکومەتێکی بەهێز، حکومەتێک کە بتوانێت کێشەکانی عیراق و لەناویشیاندا کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغدا بە لێکتێگەیشتن و بەپێی دەستوور چارەسەر بکات".

ئەمڕۆ پێنجشەممە، لە شاری عیشق ئاباد پایتەختی تورکمانستان، د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق لەلایەن سەردار بردی محەمەدۆڤ سەرۆک کۆماری تورکمانستان  پێشوازی لێکرا، ئەمەش لە چوارچێوەی سەردانە رەسمییەکی بۆ بەشداریکردن لە کۆڕبەندی نێودەوڵەتی بۆ ئاشتی و متمانە.

لە دیدارەکەدا گفتوگۆ دەربارەی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان هەردوو وڵاتی دۆست کرا، هەروەها جەخت لە گرنگی بەرزکردنەوەی ئاستی پەیوەندییەکان کرایەوە لە بوارە جیاوازەکاندا، بەجۆرێک کە خزمەتی بەرژەوەندییەکانی هەردوو گەل بکات، هەروەها کۆمەڵێک پرسی هاوبەش و ئەو دۆسیانەی کە جێگەی بایەخی هەردوولابوون تاوتوێ کران.

بەرێوەبەرایەتی بەرگری شارستانی هەرێمی كوردستان رایگەیاند ، لیژنەی تایبەت بۆ هەڵسەنگاندنی زیانەكانی لافاوەكەی چەند رۆژی رابردوو پێكهێنراوە و زیانە گیانیانیەكانیش سێ حاڵەتی گیان لەدەستدان و 12 برینداربوون بووە .  

سەركەوت كارەش وتەبێژی بەرگری شارستانی هەرێم بە كوردسات نیوزی راگەیاند ،  لە چەند رۆژی رابردوودا سەرجەم تیمەكانی بەرگری شارستانی لە حاڵەتی ئامادەباشیدا بوون بۆ بەهاناوەچونی هاووڵاتیان و وتی ، زیانەكان زۆرن و لە ئێستادا لیژنەی تایبەتمەند بۆ هەڵسەنگاندنی زیانەكان پێكهێنراوە و دواتر بۆ رای گشتی رادەگەیەنرێت .

زیانە گیانییەكانیش بەهۆی لافاوەكەوە 3 حاڵەتی گیان لەدەستدان بوە لە گەرمیان و چەمچەماڵ و ناحیەی شۆرش  و 12 برینداریش لە سنوری قەزای چەمچەماڵ هەبووە .

بەپێی پێشبینییەکانی کەشناسی لە 48 سەعاتی داهاتوودا باران بارین دەستپێدەکات و ئەگەری بەفربارینیش هەیە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم لە پێشبینییەکانی بۆ ئەمڕۆ و سبەینێ بڵاوکردەوە و رایگەیاند، ئەمڕۆ ئاسمان بەگشتی لەنێوان هەوری تەواو و نیمچە هەور دەبێت لەکاتەکانی دوایی نیوەرۆ تا ئێوارە ئەگەری نمە بارانی کەم کەم هەیە.

ئەوەشی خستەڕوو، لە ناوچە شاخاوییەکانی سنوری ئیدارەی سۆران بڕێكی کەم بەفر دەبارێت .

کەشناسی هەڕێم ئەوەشی خستەڕوو، سبەینی هەینی ئاسمان هەوری تەواو دەبێت لەکاتەکانی بەیانی زوو نمە باران لەناوچە سنوریەکانی رۆژئاوا و ناوچە شاخاویەکانی باکور دەست پێدەکات.

راشیگەیاند، پاشان کاریگەری درێژ دەبێتەوە بۆ تەواوی ناوچەکانی هەرێم هەروەها بەفر لەناوچە شاخاویە بەرزەکان دەبارێت زیاتر لەناوچە سنوریەکان.

کەشناسی ئاشکراشیکرد، کاریگەری ئەم شەپۆلە دابارینە بەردەوامی دەبێت بۆ رۆژی شەممە بەتایبەتی لەناوچەکانی سنوری رۆژهەڵات (پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە).

لەسەر بڕیار و راسپاردەی بافڵ جەلال تاڵەبانی و قوباد تاڵەبانی مەکتەبی ئیدارەو دارایی گشتی یەکێتی، هەڵمەتێکی بەرفراوانیان لەتەواوی شەقام و کۆڵانەکان شاری چەمچەماڵ دەستیپێكرد بۆ بە هاناوەچوونی زیانلێکەوتووانی شارەکە و پاککردنەوەی شارەکە.

نەهرۆ محەمەد نوێنەری ئیدارە دارایی گشتی یەکێتی لە لێدوانێکدا بۆ کوردسات نیوز رایگەیاند، لەسەر راسپاردەی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی و قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم، هەڵمەتی پاککردنەوە و لابردنی پاشماوەی لافاوەکەی چەمچەماڵ دەستیپێکرد.

وتیشی، بە زیاتر لە 250 کارمەند و 110 ئامێر هەڵمەتەکە دەستیپێکردووە، دەشڵێت؛ تیمەکانیان لە هەموو شوێنەکان دەستبەکاربوونەوە.

نوێنەری ئیدارە دارایی گشتی یەکێتی ئەوەشی خستەڕوو، بەپێی ئەو پلانەی دانراوە ئەمڕۆ هەموو ناوچەکان پاکدەکەنەوە.

بەهۆی خراپی كەش هەواوە ، فرۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغداد گەشتەكانی بۆ ماوەیەكی كاتیی راگرت .

مەیسەم سافی بەرێوەبەری راگەیاندنی وەزارەتی گواستنەوەی عیراق لە راگەیەنراوێكدا بڵاویكردوەتەوە ، بەهۆی خراپی رەوشی كەش و هەوا و كەمبونەوەی ئاستی بینین ، بریاردراوە بەشێوەیەكی كاتیی گەشتەكان لە فرۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغداد بەشێوەیەكی كاتیی رابگیرێت، لە كاتی دەستپێكردنەوەی گەشتەكانیشدا هاووڵاتیان ئاگادار دەكرێنەوە .

ئەوە لەكاتێكدایە ، لە چەند رۆژی رابردوودا شەپۆلێكی بەهێزی باران بارین روی لە عیراق كرد  ، بەپێی راگەیەندراوێكی دەستەی كەشناسی عیراق ، رۆژانی پێنج شەممە و هەینیش باران بارینی مامناوەند لە بەشێك لە ناوچەكانی عیراق بەتایبەت ناوچەكانی باكور و باشور بەردەوامیی دەبێت .

ئەمریکا ساڵی داهاتوو ئەنجومەنی ئاشتی لەغەززە رادەگەیەنێت و ناوی ئەو سەرکردانەش ئاشکرا دەکات کە بەشداری لە ئەنجومەنەکە دەکەن.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە میانی چالاکییەکی ئابوری لە هۆڵی رۆزڤێڵت لە کۆشکی سپی رایگەیاند، نیازی وایە ساڵی داهاتوو ئەنجومەنی ئاشتی لە کەرتی غەززە رابگەیەنێت.

وتیشی، چاوەڕوان دەکرێت لەسەرەتای ساڵی 2026 ناوی ئەو سەرکردە جیهانییانە ئاشکرابکرێت کە بەشداری ئەنجومەنی تایبەت بە غەززە دەکەن.

ترەم ئەوەشی خستەڕوو، ژمارەیەک سەرکردە خوازیارن بێنە ناو ئەنجومەنەکەوە، کە بەپێی پلانی غەززە دامەزراوە و لە مانگی 10ـی ئەمساڵەوە ئاگربەست لەنێوان ئیسرائیل و حەماس بەدەستهاتووە.

بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەرێم رایگەیاند، کاریگەریی ئەو شەپۆلە بارانبارینەی رووی لە ناوچەکە کردووە روو لە لاوازبوون دەکات، بەڵام نمەباران لە ناوچە شاخاوییەکان بەردەوام دەبێت.

بەڕێوەبەرایەتییەکە لە راپۆرتێکدا کە وێنەیەکی دەست کوردسات نیوز کەوتووە، ئاماژەی بەوەکردووە، ئەمشەو و سبەی پێنجشەممە هەرێمی کوردستان لەژێر کاریگەریی ناسەقامگیرییەکی لاوازی نزمە پەستانی دەریای سپی ناوەڕاستدا دەمێنێتەوە.

بەپێی راپۆرتەکە، پێشبینی نمەبارانی پچڕپچڕ دەکرێت بەتایبەتی لە ناوچە شاخاوییەکان، لەگەڵ بارینی بەفرێکی کەم لە ناوچە سنورییەکانی باکور و باکوری رۆژهەڵات.

کەشناسی روونیکردووەتەوە، لە سنوری پارێزگای دهۆک و ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ نمەباران دەبارێت و پێشبینی دەکرێت بەیانیی سبەی پێنجشەممە لە ناوچەکانی قەسرۆک و بەردەڕەش زۆرترین بڕ ببارێت کە دەگاتە نزیکەی 4 بۆ 6 ملم.

سەبارەت بە پارێزگاکانی هەولێر، سلێمانی، هەڵەبجە، کەرکوک و ئیدارەکانی سۆران، راپەڕین و گەرمیان، پێشبینی کەمترین بڕی نمەباران دەکرێت کە لە نێوان 0.2 بۆ 1 ملم دەبێت.

بەڕێوەبەرایەتییەکە ئەوەشی خستووەتەڕوو، کاریگەریی ئەم شەپۆلە تا رۆژی هەینی روو لە کەمبوونەوە دەکات و لەو ماوەیەشدا پلەکانی گەرما گۆڕانکاریی ئەوتۆیان بەسەردا نایەت.

حکومەتی هەرێمی کوردستان راپۆرتی تایبەت بە زیانەکانی شەپۆلی بارانبارین و لافاوەکەی چەند رۆژی رابردووی بڵاوکردەوە و ئاشکرای دەکات، جگە لە زیانی ماددیی زۆر، لە چەمچەماڵ، گەرمیان و کەرکوک چوار هاووڵاتی گیانیان لەدەستداوە.

فەرمانگەی میدیا و زانیاریی حکومەتی هەرێم، ئاماری زیانەکانی ئەو شەپۆلە بارانبارینەی بڵاوکردەوە کە لە رۆژانی 8 و 9ی کانوونی یەکەمی 2025 ناوچە جیاجیاکانی گرتەوە، بەپێی راپۆرتەکە زۆرترین رێژەی بارانبارین و زیانەکان لە سنوری پارێزگای سلێمانی و ئیدارەی گەرمیان بووە.

بەپێی راپۆرتەکە، بەهۆی لافاوەکەوە لە قەزای چەمچەماڵ دوو هاووڵاتی گیانیان لەدەستداوە و دوو کەسی دیکە بریندار بوون و کەسێکیش بێسەروشوێنە، لە قەزای کەلار منداڵێک و لە کەرکوکیش منداڵێکی تەمەن حەوت ساڵ بەهۆی لافاوەوە خنکاون. هەروەها لە سنوری بالیسانی پارێزگای هەولێر بەهۆی هەورەبروسکەوە شەش پێشمەرگە بریندار بوون.

لە راپۆرتەکەدا هاتووە، لە چەمچەماڵ و تەکیە رێژەی بارانبارین زۆر بەرزبووە و گەیشتووەتە سەرووی 170 ملم، بەو هۆیەوە 500 ماڵ لە چەمچەماڵ و دەیان ماڵ لە سلێمانی و بازیان زیانیان بەرکەوتووە، هەروەها لە ناحیەی شوان 400 حەوزی ماسی لەناوچوون.

گەرمیان و کەرکوک:

لە سنوری ئیدارەی گەرمیان، زیانێکی زۆر بەر بازاڕی قەزای رزگاری کەوتووە و پردی نێوان هەردوو قەزای کەلار و رزگاری پچڕاوە، لەگەڵ تێکشکانی پرۆژەی ئاودێری سەلام. لە کەرکوکیش جگە لە گیانلەدەستدانی منداڵێک، پردێکی ستراتیژی لە قەزای داقوق داڕماوە کە هاتوچۆی نێوان کەرکوک و بەغدای پەکخستووە.

هەولێر، دهۆک و هەڵەبجە:

لە پارێزگای هەولێر بەهۆی لێڵبوونی ئاوەوە، پرۆژەکانی ئاو لەسەر زێی گەورە بۆ ماوەی 24 بۆ 48 سەعات راگیراون. لە هەڵەبجەش بەهۆی بارانەوە پشووی رەسمی لە خوێندنگە و زانکۆکان راگەیەندراوە.

سۆران و راپەڕین:

لە ئیدارەی سۆران و راپەڕین بەفرێکی زۆر باریوە، بەو هۆیەوە دەروازەی کێلێ بە تەواوی داخراوە و جووڵەی بازرگانی راگیراوە، لە دەڤەری باڵەکایەتی و چۆمانیش بەفر رێگەوبانەکانی گرتووە.

حکومەتی هەرێم ئاماژەی بەوەکردووە، لیژنەی قەرەبووکردنەوەی زیانلێکەوتووان دەستبەکار بووە و لە رێگەی تیمەکانەوە هاوکارییەکان دابەش دەکرێن.

حەمەی حەمە سەعید، وەزیری رۆشنبیری و لاوانی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، بەهۆی لافاوەکەوە زیانێکی زۆر بەر کتێبخانەی گشتیی چەمچەماڵ کەوتووە و بە زووترین کات نۆژەنی دەکەنەوە.

وەزیری رۆشنبیری و لاوان لە پەیامێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، بەهۆی لافاوەکەی دوێنێوە، بەڕێوەبەرایەتی رۆشنبیری و کتێبخانەی گشتیی چەمچەماڵ زیانێکی زۆریان بەرکەوتووە، بەشێکی زۆری کتێبەکان تەڕ بوون و کەوتوونەتە ژێر لیتە و هۆڵەکانی خوێندنەوەش زیانیان پێگەیشتووە.

ئەوەشی خستووەتەڕوو، هەوڵی جددی دەدەن و کار بۆ ئەوە دەکەن بە زووترین کات کتێبخانەکە نۆژەن بکرێتەوە و سەرجەم پێداویستییەکانی دابین بکرێنەوە.

حەمەی حەمە سەعید هاوخەمیی خۆیشی بۆ کەسوکاری قوربانیانی لافاوەکەی چەمچەماڵ، تەکیە و سنوری پارێزگای کەرکوک دەربڕی.

سەرۆکایەتیی کۆمار لە ساڵیادی رۆژی جیهانیی مافی مرۆڤدا راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و جەخت لەوە دەکاتەوە، عیراق شانازی بەوەوە دەکات کە لە ریزی ئەو وڵاتانەدا بووە پشتیوانی جاڕنامەی جیهانیی مافەکانی مرۆڤی کردووە.

لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە، جاڕنامەی جیهانیی مافەکانی مرۆڤ کە لە ساڵی 1948 پەسەندکرا، قۆناغێکی مێژوویی بوو بۆ چەسپاندنی بەهاکانی ئازادی و دادپەروەری، عیراقیش پابەندبوونی خۆی بەو بنەما و مافانە دووپات دەکاتەوە.

سەرۆکایەتیی کۆمار ئاماژەی بەوەشکردووە، دەستوری عیراق بەشێکی تایبەتی بۆ ماف و ئازادییەکان تەرخانکردووە و جەخت لە بەهێزکردنی سەروەری یاسا، رێزگرتن لە فرەیی و پاراستنی مافەکانی ژنان و منداڵان دەکاتەوە وەک پایەیەکی بنەڕەتی بۆ بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی دادپەروەر.

ئەوەش خراوەتەڕوو، پاراستنی مافەکانی مرۆڤ تەنها ئەرکێکی یاسایی نییە، بەڵکو بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشی نیشتمانی و ئەخلاقیی دامەزراوەکانی دەوڵەت و کۆمەڵگەیە، بۆ دەستەبەرکردنی داهاتوویەکی ئارام بۆ سەرجەم هاووڵاتیان.

وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان بڕیاریدا تاقیکردنەوەکانی وەرزی یەکەمی خوێندن لە سنوری قەزای چەمچەماڵ بۆ مانگی یەکی ساڵی 2026 دوا بخات.

سامان سیوەیلی، وتەبێژی وەزارەتی پەروەردە رایگەیاند، لەپێناو بەرژەوەندی گشتیی مامۆستایان و خوێندکاران و کەسوکاریان، وەزارەتەکەیان بەڕێوەبەرایەتی گشتیی پەروەردەی سلێمانی راسپاردووە بە دواخستنی تاقیکردنەوەکان.

ئاماژەی بەوەشکردووە، بەپێی بڕیارەکە تاقیکردنەوەکانی وەرزی یەکەمی ناوەندەکانی خوێندن لە سنوری قەزای چەمچەماڵ بۆ مانگی 1ی ساڵی 2026 دواخراون.

رێبوار تەها، پارێزگاری کەرکوک رایگەیاند، بەهۆی خراپیی کەشوهەواوە بڕیاریانداوە سبەی پێنجشەممە دەوامی رەسمی لە سەرجەم فەرمانگەکان و ناوەندەکانی خوێندن رابگیرێت.

لە راگەیەندراوێکدا پارێزگاری کەرکوک ئاماژەی بەوەکردووە، بڕیارەکە سەرجەم خوێندنگە و کۆلێژ و فەرمانگەکانی پارێزگا دەگرێتەوە.

ئەوەشی خستووەتەڕوو، پشووەکە تیمە خزمەتگوزارییەکان و شانەی قەیران و کارەساتەکان ناگرێتەوە و ئەوان لەسەر کارەکانیان بەردەوام دەبن.

سەرۆکایەتیی کۆمار لە ساڵیادی سەرکەوتن بەسەر رێکخراوی داعشدا راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و جەخت لە پێویستیی یەکڕیزی و چەسپاندنی ئاسایش دەکاتەوە.

سەرۆکایەتیی کۆمار لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژەی بەوەکردووە، لە ساڵیادی سەرکەوتن بەسەر تیرۆریستانی داعشدا، بە ئەوپەڕی رێزەوە لە قوربانیدانی گەل و هێزە چەکدارەکان، سوپا، پۆلیس، حەشدی شەعبی، پێشمەرگە و رۆڵەی هۆزەکان دەڕوانن کە وەڵامی بانگەوازی نیشتمان و فەتوای مەرجەعیەتیان دایەوە.

لە بەشێکی دیکەی راگەیەندراوەکەدا هاتووە، ئەو هێزانە توانییان ئازادی و شکۆمەندی بۆ وڵات بگەڕێننەوە و رزگاری بکەن لە دەست دڕندانەترین و تاریکترین هێرشی تیرۆریستی.

سەرۆکایەتیی کۆمار جەختیکردووەتەوە لەسەر پێویستیی یەکڕیزی و چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری، هەروەها پوچەڵکردنەوەی هەر هەوڵێک بۆ تێکدانی ئارامی هاووڵاتیان و بەهێزکردنی توانای هێزە ئەمنییەکان.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا، سەرۆکایەتیی کۆمار سڵاوی بۆ گیانی شەهیدانی عیراق ناردووە کە لەپێناو نیشتماندا گیانیان بەخشی و دەڵێت: "یادەوەرییان بۆ هەمیشە لە دڵی عیراقییەکاندا دەمێنێتەوە".

وەزیری پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە وەڵامی داواکارییەکی دانیشتوانی چەمچەماڵ و ناحیەکانی سنورەکەدا رایگەیاند، دەسەڵاتی داوە بە بەڕێوەبەرایەتی پەروەردە رەچاوی دۆخی مامۆستایان و خوێندکاران بکەن.

رانکۆ بەکر، لە بەرنامەی (پرسی رۆژ)ـی کەناڵی کوردسات نیوز، داواکاری و نیگەرانیی هاووڵاتیانی قەزای چەمچەماڵ و ناحیەکانی سنورەکەی گەیاندە لایەنە پەیوەندیدارەکان.

لە وەڵامدا، ئالان حەمە سەعید، وەزیری پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە پەیجی رەسمی کوردسات نیوز وەڵامی داواکارییەکەی دایەوە و رایگەیاند: "گفتوگۆمان لەگەڵ مامۆستا نەژاد کردووە و دەسەڵاتمان پێداون کە رەچاوی دۆخەکە بکەن".

وەزیری پەروەردە جەختیکردووەتەوە، پێدانی ئەو دەسەڵاتە لەپێناو پاراستنی بەرژەوەندی مامۆستایان و خوێندکارانی سنورەکەدایە.