حەسەن نازم وتەبێژی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق، لە کۆنفرانسی رۆژنامەوانی ھەفتانەیدا رایگەیاند، ناردنی ٢٠٠ ملیار دینار بۆ ھەرێمی کوردستان، بریاری ئەنجومەنی وەزیرانە و وەک سولفەیەکە بۆ پێدانی مووچە دەبێت، وتیشی، ناردنی ئەو بڕە پارەیە  کارە تەکنیکییەکانی ماوەو بەمزوانە رەوانە دەکرێت.

ھەفتەی رابردوو ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق، بریاریدا مانگانە ٢٠٠ ملیار دینار رەوانەی ھەرێمی کوردستان بکات و شەش مانگی ئەمساڵی بەسەریەکەوە رەوانە دەکرێت.

 

فەرمانگەی میدیا و زانیاری بڵاویکردەوە، بابەتی یەکەمی کۆبوونەوەکە بەردەوامیدانە بە گفتوگۆکردن لەسەر ڕەشنووسی پڕۆژە یاسای بودجەی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢١.دواتریش پوختەی کۆبوونەوەکانی وەزیرەکانی (دارایی و ئابوری، کاروباری پێشمەرگە، کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوان) و سکرتێری لیژنەی باڵای جێبەجێکردنی یاسای چاکسازی، لەگەڵ لیژنەی دارایی و کاروباری ئابوری و لیژنەی دەسپاکی لە پەرلەمانی کوردستان دەربارەی ڕاپۆرتی دووەمی لیژنەی باڵای جێبەجێکردنی یاسای چاکسازی. دەخرێتە روو.

لە کۆتایشدا ڕاپۆرتێکی شیکاری سەبارەت بە ڕەشنووسی پڕۆژە یاسای (پەروەردە و فێرکاریی لە ھەرێمی کوردستان - عێراق) کە لە (١٩٧) ماددە پێکھاتووە دەخرێتەروو.

وەزارەتی دادی ئەمریکا ڕایگەیاند، ٣٣ پێگەی ئەلکترۆنی کە لەلایەن یەکێتی ڕادیۆ و تەلەفزیۆی ئێرانەوە بەکاردێن لەگەڵ ٣ پێگەی تر کە کەتائیبی حزبوڵای عێراق کە ئێران پشتگیرییان دەکات داخستووە، کە "پرێس تی ڤی و عالەم و کەوسەر و نەبەو و مەسیرە و لوئلوئە" و چەندین کەناڵ و ماڵپەری تر دەگرێتەوە. 

وەزارەتی دادی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەو پێگانە چالاکی گومانلێکراویان ھەیە و زانیاری نادروست بڵاودەکەنەوە. لەبەرامبەریشدا حکومەتی ئێرانیش وتویەتی، ئەو پێگانەیان بەھۆکاری نادیار لەلایەن ئەمریکاوە دەستی بەسەردا گیراوە و وێنەی وەزارەتی  داد و بازرگانی ئەمریکایان لەسەرە. 

حکومەتی مەدرید بڕیاریدا بە ئازادکردنی (٩) لێپرسراوی باڵای ھەرێمی کەتەلۆنیا، کە لە ساڵی (٢٠١٧) لەسەر دۆسێی جیابوونەوەی ئەو ھەرێمە لە ئیسپانیا ڕووبەڕووی سزای زیندانی بوونەوە.

(پیدرۆ شانجیز) سەرۆک وەزیرانی ئیسپانیا رایگەیاند: بڕیارەکە بۆ نیشاندانی نیاز پاکییە بۆ چارەسەرکردنی کێشەسیاسییەکانی نێوان (مەدرید و بەرشەلۆنا)، بەڵام پارتە ئۆپۆزسیۆنەکان دژی بڕیاری لێبوردنەکەن و رایانگەیاند: ئەو بڕیارە بەس نییە و دەبێت مەدرید زەمینە سازی بکات بۆ ئەنجامدانی راپرسییەکی تر بۆ یەکلاکردنەوەی چارەنووسی ھەرێمی کەتەلۆنیا.  

 

ئەفیف کوخافی، سەرۆک ئەرکانی سوپای ئیسرائیل لە سەردانێکدا بۆ واشنتن، لەگەڵ ڵۆید ئۆستن، وەزیری بەرگری ئەمریکا و مارک میلی، سەرۆک ئەرکانی ھاوبەشی سوپای ئەمریکا کۆبووەتەوە و ھەوڵی داوە ئەمریکییەکان قایل بکات بە ھیچ جۆرێک لەگەڵ ئێران رێکنەکەون و نەگەڕێنەوە بۆ رێککەوتنەکە. 

کوفاخی ھۆشداری بە ئەمریکا داوە لەبارەی گەڕانەوەی بۆ رێککەوتننامە ئەتۆمییەکەی ساڵی ٢٠١٥ کە ئەگەر ھەیە ئەم ھەفتەیە گفتوگۆکان بەرەو بەرەوپێشچوون بەخۆیانەوە ببینن. سەرۆک ئەرکانی سوپای ئیسرائیل وردەکاری بەرەوپێشچوونەکانی پڕۆگرامە ئەتۆمییەکەی ئێرانی بەبیر ئەمریکییەکاندا ھێناوەتەوە کە نزیکە تاران لە چەند ساڵی ئایندەدا ببێتە خاوەن چەکی ئەتۆمی.

ئەمەل جەلال سەرۆکی دەستەی گشتی گەشتوگوزاری ھەرێم لە لێدوانێکدا بۆ (کوردسات نیوز) رایگەیاند، لە رابردوو ژمارەیەک زەوی و زاری گەشتیاری بۆ مەبەستی دیکە زیادەڕەوی کراوەتە سەرو بەکارھێنراوە، بۆ ئەوەش لەگەڵ وەزارەت و لایەنە پەیوەندیدارەکان گفتوگۆ دەکەین و سەرجەم ئەو زەویانەی لە ماستەر پلاندا تایبەتن بە گەشت و گوزار ھەوڵی وەرگرتنەوەی دەدەین.

باسی لەوەشکرد، لەکاتی دروستکردنی ھەندێک لە بەنداوەکانیش زیادەڕەوی کراوەتە سەر ئەو زەوییە گەشتیارییانەو بۆ ئەوەش دەبێت لایەنی پەیوەندیدار لە وەزارەتی شارەوانی ھەوڵی چارەسەرکردنی بدات. 

زیاد جەبار بە (کوردسات نیوز)ی راگەیاند، دوو یاداشتی پەرلەمانتاران دراوەتە سەرۆکایەتی پەرلەمان بۆ بانگھێشتکردنی ژمارەیەک وەزیری حکومەتی ھەرێم لەسەر پرسی مووچەو پرسە داراییەکان ، ژمارەیەک وەزیریش ئامادەییان دەربڕیوە بێنە پەرلەمانی کوردستان.

وتیشی، "چاوەڕواندەکرێت لە رۆژانی داھاتوو کۆبوونەوەکەی پەرلەمانی کوردستان بە ئامادەبوونی ژمارەیەک وەزیری حکومەتی ھەرێمی کوردستان ئەنجامبدرێت". یەکێک لەو پرسیارانەی ئاراستەیان دەکرێن بڕی  ئەو قەرزانەیە کە حکومەتی ھەرێم کردوویەتی و چۆنێتی دانەوەی قەرزەکانە، جگە لەوەش حکومەتی ھەرێم رێککەوتنی لەگەڵ بانکی بازرگانی عیراق کردووە کە لەو ٢٠٠ ملیارەی لە بەغداوە رەوانەی ھەرێم دەکرێت مانگانە ٢٠ ملیاری بدرێتەوە بە قەرزەکانی بانکی بازرگانی عیراق".

جوان باچون وتەبێژی لیژنەی پەیوەندییەکانی دەرەوە لە ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا رایگەیاندوە ، لەسەر داوای کۆمارییەکان ، دەنگدان لەسەر ھەڵوەشاندنەوەی یاسای رێگەدان بە سەرۆک بۆ بەکارھێنانی ھێزی سەربازی کە ماوەی ٢٠ ساڵە رێگەی پێدراوەو لە رێیەوە ئەمریکا جەنگی عێراقی ھەڵگیرساندوە ، دواخراوە ، ھۆکاری دواخستنیشی بۆ ئەنجامدانی گفتوگۆ و وتوێژی زیاتر گەراندۆتەوە  لەگەڵ دیبلۆماتکاران و لێپرسراوانی ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریکا بۆ زانینی کاریگەرییەکانی ئەو ھەنگاوە .  

ھەفتەی رابردوو ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا بە زۆرینەی دەنگ پشتگیری بۆ ھەڵوەشاندنەوەی یاساکە دەربری ، بەڵام پەسەندکردنی کۆتایی ھەڵوەشاندنەوەی یاساکە دەبێت لەلایەن ئەنجومەنی پیرانەوە بێت کە زۆرینە دیموکراتەکان پشتگیری ئەو ھەنگاوە دەکەن و کۆمارییەکانیش لە دژی دەوەستن .

لە کۆبوونەوەکەدا کە تایبەت بوو بە ماڵئاواییکردن لە "ستیفن ھیکی" باڵیۆز و "جیمس تورنتن" کونسوڵی گشتی بەریتانیا لە ھەرێمی کوردستان ، گفتوگۆ  کرا لەبارەی ھەڵبژاردنی چاوەڕوانکراوی عێراق لە تشرینی یەکەمی داھاتوو، ھەردوولا ھاوڕابوون لەسەر ئەوەی ئامادەکاری باش بکرێت بۆ ئەوەی ھەڵبژاردن ببێتە ھۆی سەقامگیری سیاسی و لە سایەیدا حکومەتێک دروست بکرێت کە جێگای متمانەی ھەموولا بێت .

ھەر لەو کۆبونەوەیەدا قوباد تاڵەبانی سوپاسی باڵیۆز و کۆنسولی بەریتانی کرد  لە ھاوکاریکردنی ھەمەجۆری ھەرێمی کوردستان و پاڵپشتیکردن لە رێکخستنەوەی ھێزەکانی پێشمەرگە و پرۆسەی چاکسازیدا ، وەفدەکەی بەریتانیاش پشتیوانی خۆیان بۆ یەکڕیزی ھێزە کوردستانییەکان دووپات کردەوە و پابەندیی وڵاتەکەیان خستەڕوو بە پشتیوانیکردن و ھاوکاری زیاتری ھەرێمی کوردستان.

فەرماندەیی ناوەندی ھێزەکانی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا ئاشکرایکردوە ،  ژەنەراڵ  "کینیز ماکێنزی" فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندی ھێزەکانی ئەمریکا سەردانی کەشتی "ئێچ ئێم ئێس کوین ئیلیزابێسی" کردوە کە گەورەترین کەشتی فرۆکە ھەڵگرە و لەمەودوا بەشدار دەبێت لەو ئۆپراسیۆنانەی ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی شانە نوستوەکانی داعش ئەنجامی دەدات  .

فەرماندەیی ناوەندی ھێزەکانی ئەمریکا پێشوازی لەو ھەنگاوە کردوە و رایگەیاندوە ئەو فرۆکانەی لەو کەشتیەوە پێیان دەگات ،، لە ئۆپراسیۆنەکانی دژ بە داعش بەکاردەھێنرێن و دوپاتیشکراوەتەوە کە تەواوی ئۆپراسیۆنەکان لەسەر داوای حکومەتی عێراق ئەنجام دەدرێن  .

حەسەن رۆحانی، کە مانگی ھەشتی ئەمساڵ ماوەکەی وەک سەرۆک کۆماری ئێران کۆتایی دێت، بە میدیاکانی وڵاتەکەی رایگەیاند، دەتوانن لە ئەمڕۆوە دەسەڵاتی تەواوەتی بدەن بە دانوستانکارەکانیان، بۆ ئەنجامدانی رێککەوتن لە ڤییەنا بۆ لابردنی سزاکانی وڵاتەکەیان. لەلایەکی ترەوە نوسینگەی رۆحانی بڵاویکردەوە، ئەمریکا رەزامەندی دەربڕیووە لەسەر لابردنی سزاکانی سەر کەرتی نەوتی ئێران، لە چوارچێوەی ھەر رێککەوتنێک کە لەبارەی پڕۆگرامی ئەتۆمییەوە لە ڤییەنا ئیمزا بکرێت.

تائێستا وڵاتانی ئەندامی رێکەوتننامەی ئەتۆمی شەش خولی دانوستانیان لە ڤییەنا لەبارەی رێککەوتننامەکەوە ئەنجامداوە و ئەنجامی بەرچاوی نەبووە، بەڵام نوێنەرانی چین و روسیا لە دانوستانەکان باس لە بەرەو پێشچوون دەکەن.


 

ئەمڕۆ چوارشەممە ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ بە ئامادەبوونی مەسرور بارزانی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان و قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیران، ئەنجومەنی وەزیران کۆبوونەوەی ھەفتانەی ئەنجامدا. 

لە کۆبوونەوەکەدا، ئاوات شێخ جەناب وەزیری دارایی و ئابووری، رونکردنەوەی زیاتر و پێویستی لەبارەی ژمارە و داتاکانی تایبەت بە داھات و خەرجی و کورتھێنانی ناو بودجەی ھەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢١ خستەڕوو . 

ھەر لە کۆبوونەوەکەدا بڕیاردرا وەزارەتەکانی دارایی وئابووری و پلاندانان و سامانە سرووشتییەکان، بە ھەماھەنگی لەگەڵ وەزیری ھەرێم بۆ کاروباری پەرلەمان، کۆبوونەوەی پێویست ئەنجام بدەن لەگەڵ لیژنە  تایبەتمەندەکانی پەرلەمانی کوردستان (دارایی و کاروباری ئابووری، سامانە سروشتییەکان و یاسایی) ، ئەمە سەرەڕای کۆبوونەوەیەکی تایبەت لەگەڵ سەرجەم فراکسیۆنەکانی ناو پەرلەمانی کوردستان، بۆ پێدانی بەرچاوڕوونی زیاتر  و ھێنانەدی لێکتێگەیشتنێکی ھاوبەش لە نێوان حکومەت و پەرلەماندا، بۆ ئەوەی پڕۆژە یاسایەکی شەفاف و گشتگیر ئامادە بکرێت و دوای پەسەندکردنی لە لایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە ، بنێردرێت بۆ پەرلەمانی کوردستان بۆ دەنگدان .

بە پێی ڕاگەیەندراوێکی وەزارەتی تەندروستی، لە ماوەی ٢٤ سەعاتی ڕابردوو لە ھەرێمی کوردستان ٥٣٣ کەسی تر تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون و١١ تووشبووی تری کۆرۆنا گیانیان لە دەستدا و ٥٠٧ تووشبووی تری ڤایرۆسەکەش چاکبوونەتەوە.

فەرمانگەی میدیای و زانیاری حکومەتی ھەرێم رایگەیاند، بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران ژمارە ١٠٠ لە رێکەوتی ٢١ی ٤ی ٢٠٢١، کە تایبەت بوو بە بابەتی وشکە ساڵی لە ھەرێمی کوردستان، بڕی دوو ملیار و پێنج سەد ملیۆن دینار، بۆ چارەسەری کێشەی دابینکردنی ئاوی خواردنەوەی ماڵان وەک ھەنگاوی یەکەم لە پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکان خەرج کرا.

عەبدوڵا حاجی مەحمود وەزیری کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوانی ھەرێم رایگەیاند، حکومەتی عێراق رەزامەندی لەسەر گواستنەوەی مووچەی کەسوکاری شەھیدان و ئەنفالکراوان بۆ سەر بەغداد دەرنەبڕیوە.

وتیشی، لە داھاتوودا سەردانی حکومەتی عێراق دەکەنەوە و لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان کۆدەبنەوە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر ئەو پرسە و گواستنەوەی مووچەی کەسوکاری شەھیدان و ئەنفالکراوان بۆ سەر بەغداد.