دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکی رایگەیاند، واشنتۆن توانیویەتی بە تەواوی تواناکانی ئێران لە رووی سەربازی و دەریاییەوە لەناو ببات. 

ترەمپ ئاماژەی بەوەکرد رەوشەکە بە تەواوی گۆڕاوە و ئێران چیتر ئەو هێزەی نییە کە پێشتر هەبووی، ئەمەش دوای ئەوە دێت کە زنجیرەیەک هێرشی بەرفراوان بۆ سەر بنکە و بارەگاکانی ئەو وڵاتە ئەنجام دراون.

بەپێی وتەکانی ترەمپ، فشارە سەربازییەکان بەردەوام دەبن تا ئەو کاتەی دڵنیا دەبنەوە لەوەی هیچ مەترسییەک بۆ سەر بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی لە ناوچەکەدا نەماوە.

لە درێژەی قسەکانیدا، ترەمپ ئاشکرایکرد، هێزەکانیان زیاتر لە حەوت هەزار ئامانجی سەربازییان لە ناوخۆی ئێران پێکاوە، سەبارەت بە توانا دەریاییەکانیش، رایگەیاند کە زیاتر لە 100 کەشتی ئێرانی لە سەرەتای جەنگەکەوە نوقم کراون، کە لە نێویاندا 300 کەشتی هەبوون کە خەریکی چاندنی مین بوون لە گەرووی هورمز.

ترەمپ جەختیکردەوە، ئێستا ئێران توانایەکی موشەکی ئەوتۆی نەماوە و ئاستی هاویشتنی موشەکە بالیستییەکانیش بە رێژەی 90٪ کەمی کردووە، ئەمەش نیشانەی لاوازبوونی سوپای ئەو وڵاتەیە.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، سێ پێگەی سەرەکی دروستکردنی موشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانیان لە ناوخۆی ئێران وێران کردووە، هەروەها هەڕەشەی ئەوەی کرد کە رەنگە بڕیاری لێدانی ژێرخانی نەوتی ئێران لە دوورگەی خارک بدەن، چونکە زۆربەی ئامانجەکانیان بازرگانی و سەربازین. ترەمپ وتیشی؛ تاران هەوڵ دەدات گەرووی هورمز وەک چەکێک بەکاربهێنێت، بەڵام ئێستا تەنها چەند موشەکێکی سنوورییان ماوە بۆ بە ئامانجگرتنی کەشتییەکان و رەوشەکە لەژێر کۆنترۆڵی واشنتۆندایە.

لە کۆتاییدا، ترەمپ باسی لە رەوشی تەندروستی رابەری باڵای ئێران کرد و وتی، کە بە دڵنیاییەوە عەلی خامنەیی لە رەوشێکی تەندروستی باشدا نییە. ئەم لێدوانانەی ترەمپ لە کاتێکدایە کە واشنتۆن فشاری زیاتر دەخاتە سەر تاران بۆ ئەوەی رەفتارەکانی لە ناوچەکەدا بگۆڕێت، و دووپاتی کردەوە کە ئەوان ئامادەن بۆ هەر هەنگاوێکی تر ئەگەر بێت و ئێران بیەوێت ئاسایشی جیهانی و رێڕەوە بازرگانییەکان بخاتە مەترسییەوە.

 

لە چوارچێوەی ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەدا، تاران جەخت لە بەردەوامی روبەڕوبوونەوەی ئەو فشار و هەوڵانە دەکاتەوە کە ئامانجیان تێکدانی سەقامگیری و دابەشکردنی خاکی وڵاتەکەیە.

عەلی لاریجانی سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئێران رایگەیاند، وڵاتەکەی بە تەنها رووبەڕووی دەستدرێژییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بووەتەوە و تا ئێستا هیچ وڵاتێکی ئیسلامی هاوکاری ئێرانی نەکردووە بۆ تێپەڕاندنی ئەو رەوشە سەختەی تێیکەوتووە.

لاریجانی ئاماژەی بەوەکرد، واشنتۆن هیچ وەفایەکی بۆ وڵاتانی ئیسلامی نییە و تەنها ئامانجیەتی بەسەریاندا زاڵ بێت، هەروەها جەختی کردەوە کە تاران لە روبەڕوبوونەوەی پیلانەکان بۆ پارچەکردنی وڵاتەکەی بەردەوام دەبێت و رێگە بە هیچ فشارێکی تر نادات.

ئەم لێدوانانەی لاریجانی لە کاتێکدایە کە تاران هەوڵ دەدات پێگەی خۆی لە ناوچەکەدا بەهێزتر بکات و رێگری لە هەر دەستوەردانێکی دەرەکی بکات.

قاسم ئەعرەجی، راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی عیراق، لە ساڵیادی کیمیابارانی هەڵەبجەدا پەیامێکی ئاڕاستەی بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی کرد و دەڵێت:  کیمیابارانی هەڵەبجە یەکێکە لە "دڕندەترین تاوانەکانی مێژوو.

لە پەیامەکەیدا، ئاماژەی بەوەکردووە کە کیمیابارانی هەڵەبجە یەکێکە لە "دڕندەترین تاوانەکانی مێژووی هاوچەرخ" و رایگەیاندووە: "ئەم مەرگەساتە برینێکی قووڵە لە یادەوەرەی عیراق و هەموو مرۆڤایەتیدا، هەروەها وەک شایەتێکی زیندوو لەسەر مەترسیی بەکارهێنانی چەکی قەدەغەکراو دژی خەڵکی سڤیل دەمێنێتەوە."

راوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی لە بەشێکی تری پەیامەکەیدا، وێڕای دەربڕینی هاوسۆزی بۆ خەڵکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پابەندیی نەگۆڕ کردەوە بۆ پاراستنی کەرامەتی مرۆڤ و چەسپاندنی دادپەروەری و کاروخەباتی هاوبەش بە مەبەستی رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی تاوانی هاوشێوە لە داهاتوودا.

لە کۆتاییدا، قاسم ئەعرەجی دروودی بۆ گیانی پاکی شەهیدانی هەڵەبجە و سەرجەم شەهیدانی عیراق نارد و جەختی کردەوە کە یادیان هەمیشە لە ویژدانی نەتەوەدا بە زیندوویی دەمێنێتەوە.

قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە 38ـەمین ساڵیادی کیمیابارانکردنی هەڵەبجەدا پەیامێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت، هەڵەبجە سمبولی خۆڕاگریی کوردە

دەقی پەیامەکە:

لاوێکی شەرمێون بووم مێشکم دەدرا بە ماران

ئێستاش کە پیر و ماندووم دەرم دەکەن لە شاران

هەموو ساڵێک کە لە رۆژی 16/3، یادی کارەساتی هەڵەبجە دەکەینەوە، بۆ چرکەساتێک کورتکراوەیەک لە هەموو مێژووی کورد دێتەوە بیر و خەیاڵمان. چونکە هەڵەبجە سیمبولی ستەملێکراویی گەلی کوردە، کە بە درێژایی مێژوو ستەمی لێکراوە و هەوڵی لەناوبردن و سڕینەوەی دراوە.

سیمبولی خۆڕاگریی کوردە بەو مانایەی نە کیمیاباران و نە قڕکردن و نە بۆردومان و نە هیچ هەوڵێکی دڕندانە و دوژمنکارانەی دیکە ئیرادەی گەلی کورد تێکناشکێنێت و کورد تەسلیمی ئیرادەی کەس نابێت و بۆ ساتێکیش لە هەوڵ و تێکۆشان بۆ بەدیهێنانی مافەکانی ناوەستێت.

سیمبولی بێ کەسییە، وەکچۆن کاتی خۆی لە ئاست ئەو کارەساتە مەزنەدا جیهان مت و بێدەنگ بوو. هەڵەبجە بیرمان دەخاتەوە کە دۆستایەتیی هەموو جیهان بکەین، بەڵام دواجار بەس خۆمان کەسی یەکتر و پشتوپەنای یەکترین.

هەڵەبجە سیمبولی ئاشتی و بیری ئاشتیخوازانەی کوردە، لە خۆڕانییە کە ئێستا پایتەختی ئاشتیی کوردستانە، سەرباری ئەو کارەساتە گەورەیە و ئەو هەموو ستەمە کورد بیر لە تۆڵە ناکاتەوە و رێگەی ئاشتی گرتووەتەبەر بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی.

ئێستاش کە یادی 38مین ساڵیادی کیمیابارانی هەڵەبجە دەکەینەوە و شەڕ و ئاڵۆزی سەرتاپای ناوچەکەی گرتووەتەوە، ئەرکی هەموو لایەکمانە یەکگرتووانە هەوڵ بۆ پاراستنی نیشتمانەکەمان لە هەڕەشە و مەترسییەکان بدەین و لە هەمان کاتیشدا پەیامی ئاشتیی هەڵەبجە و ئاشتیخوازیی کورد بە هەموو لایەک بگەیەنین.

 

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق، لە ساڵیادی بۆردومانی هەڵەبجە بەچەکی کیمیایی پەیامێکی بڵاو کردەوە و تێیداهاتووە: ئەگەر ژیانی مرۆڤ بەهای راستەقینەی هەبوایە لای ئەو کەسانەی خۆیانلەپشت چڵە زەیتونە نایلۆنەکانەوە حەشار داوە و بانگەواز بۆ ئاشتی دەکەن، خۆرهەڵاتی ناوەڕاست نەدەبوە گۆڕەپانی جەنگ. ئەگەر ژیانی مرۆڤ لەبەرمیلێک نەوت بە نرختر بوایە، نە مەرگەساتی هەڵەبجە و نەئەو جەنگانەئەقەومان کە ئەمڕۆ دەیبینین.

 

دەقی پەیامەکەی خانمی یەکەمی عیراق

 

‎یادی هەڵەبجە وەبیرمان دێنێتەوە کە ئاشتی پێویستی بە کردارە، نەک هەردروشم لەساڵیادی بۆردومانی هەڵەبجە بەچەکی کیمیایی لەرۆژی ١٦ی ئازاری ١٩٨٨دا، رێز لەو قوربانیانە دەنێین کە باجی بێدەنگیی و فەرامۆشیی جیهانیان دا. چونکە ئاشتی بە دروشمبازی نایەتەدی لەکاتێکدا لەسەر زەمینی واقیع توندوتیژی بەردەوامە.

‎ئەگەر جیهان گوێی بۆ نوزەی بەساڵاچوان، هاوار و ناڵەی ژنان و دڵەکوتێ ونیگەرانیی منداڵ بگرتایە، ڕووبەڕووی ئەم مەرگەساتانەی ئەمڕۆ نەدەبوینەوە.

‎ئەگەر ژیانی مرۆڤ بەهای راستەقینەی هەبوایە لای ئەو کەسانەی خۆیانلەپشت چڵە زەیتونە نایلۆنەکانەوە حەشار داوە و بانگەواز بۆ ئاشتی دەکەن، خۆرهەڵاتی ناوەڕاست نەدەبوە گۆڕەپانی جەنگ. ئەگەر ژیانی مرۆڤ لەبەرمیلێک نەوت بە نرختر بوایە، نە مەرگەساتی هەڵەبجە و نەئەو جەنگانەئەقەومان کە ئەمڕۆ دەیبینین.

شاناز ئیبراهیم ئەحمەد

 

 سەرۆکایەتی کۆماری عیراق، لە 38ـەمین ساڵیادی کیمیابارانکردنی هەڵەبجەدا پەیامێکی بڵاوکردەوە.

دەقی پەیامەکە:

سەرۆکایەتی کۆمار، بەبۆنەی ساڵیادی تاوانەکانی ڕژێمی بەعسی سەدام: قوربانیدانی عێراقییەکان لە نەتەوە و پێکهاتە جۆراوجۆرەکان بۆ ڕووخاندنی کۆماری ترس و ستەم یەکیان گرت

ڕۆژی دووشەممە 16 ی ئاداری 2026 جێگری سەرۆکی دیوان لە سەرۆکایەتی کۆمار بەڕێز عزالدین مەجید بەبۆنەی ساڵیادی تاوانەکانی ڕژێمی پێشوو لە بۆمبارانکردنی شاری هەڵەبجە و شاڵاوەکانی ئەنفال و گۆڕە بەکۆمەڵەکان و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی جەماوەری و تیرۆرکردنی زانایان و چەوساندنەوەی حیزب و هێزە سیاسییەکان، وتاری  سەرۆکایەتی کۆماری پێشکەش کرد.

وتارەکە جەختی لەوە کردەوە کە قوربانیدانی هەڵەبجە بۆتە سیمبولی خۆڕاگری و ئیرادە و پابەندبوون بەژیان و ئازادی و گەلەکەمان لەکوردستان قوربانی گەورە و خەباتی درێژخایەنیان لەپێناو ئازادی و کەرامەت و بەدەستهێنانی مافە دەستوورییە ڕەواکانیان داوە و لەگەڵ براکانیان لەسەرتاسەری عێراقدا بەشدارییان کردووە لەقوربانیدانی هاوبەش لەبەرامبەر دیکتاتۆری و ستەمدا
لە وتارەکەدا ئاماژە بەوەکراوە کە سەرۆکایەتی کۆمار دەستپێشخەری کردووە بۆ پێشکەشکردنی پڕۆژەی بەپارێزگابونی هەڵەبجە وەک پارێزگای نۆزدەیەم، کە فەرمانی کۆماریی ژمارە (19) ی ساڵی 2025 بۆ پێکهێنانی پارێزگایەکی سەربەخۆ وەک سوپاسگوزاری و یادکردنەوەی قوربانییەکانی شارەکە دەرکراوە. 
هەروەها لە وتارەکەدا باسی ڕۆڵی گەلەکەمان لە ڕاپەڕینی جەماوەری پیرۆز و ئەو خوێنە پاکەی کرد کە لە پێناو ئازادی و ڕزگاری لە دەستی ڕژێمی ستەمکار بەخشیویانە.
 ئەمەی خوارەوە دەقی وتارەکەی سەرۆکایەتی کۆمارە :

 

بەناوی خوای گەورەو میهرەبان

کۆمەڵانی خەڵکی ئازیزی وڵاتەکەمان

کەسەوکاری سەربەرزی هەڵەبجەی شەهید و خۆڕاگر

سڵاوی خواتان لێبێت 

ئەمڕۆ بەوپەڕی ڕێز و شکۆوە لەبەردەم یادی سی و هەشت ساڵەی کارەساتی هەڵەبجەی شەهیددا دەوەستین؛ ئەو تاوانە قێزەونەی کە وەک پەڵەیەکی شەرمەزاری بە نێوچەوانی مرۆڤایەتییەوە دەمێنێتەوە، کاتێک چەکی کیمیایی قەدەغەکراوی نێودەوڵەتی دژی هاوڵاتیانی بێتاوان بەکارهێنرا و بووە هۆی شەهیدبوونی زیاتر لە پێنج هەزار منداڵ و ژن و پیر و گەنج، لە یەکێک لە دڕندانەترین تاوانەکانی کۆمەڵکوژی (جینۆساید) و تاوان دژی مرۆڤایەتی کە ڕژێمی دیکتاتۆریی لەناوچوو ئەنجامی دا.

تاوانی هەڵەبجە تەنها تاوان نەبوو دەرهەق بە مرۆڤ، بەڵکو تاوانێکیش بوو بەرامبەر بە ژیان و سروشت و ژینگە، کە تا ئێستاش ئاسەوارە بەژانەکانی لە تەندروستی مرۆڤ و لەو ژینگەیەی کە بۆ چەندین دەیەیە بەهۆی بەکارهێنانی ئەو چەکە قەدەغەکراوانەوە زیانی بەرکەوتووە، ماونەتەوە.

هەڵەبجە، بەو قوربانییە مەزنانەی کە پێشکەشی کردن، بووە سیمبولی خۆڕاگری و ئیرادە و دەستگرتن بە ژیان و ئازادییەوە. 

گەلەکەمان لە کوردستان قوربانیی گەورە و خەباتی درێژخایەنی لەپێناو ئازادی و کەرامەت و بەدەستهێنانی مافە دەستوورییە ڕەواکانی ئەنجامدا، و لەگەڵ براکانیان لە سەرتاسەری عێراقدا لە خەباتێکی هاوبەشدا بوون بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی دیکتاتۆری و ستەمکاری.

وەک وەفایەک بۆ ئەو قوربانییانەی هەڵەبجەی بریندار و خەڵکە بەخشندەکەی پێشکەشیان کردووە، و بۆ نەمریی یادی ئەو کارەساتەی کە دڕندانەترین تاوانی سەدەی بیستەمی تۆمارکرد، سەرۆکایەتی کۆمار دەسپێشخەری کرد بۆ پێشکەشکردنی پڕۆژەی گۆڕینی قەزای هەڵەبجە بۆ نۆزدەهەمین پارێزگای عێراق، و مەرسوومی کۆماری ژمارە (١٩)ی ساڵی ٢٠٢٥ دەرچوو بۆ هێنانەکایەی وەک پارێزگایەکی سەربەخۆ.

هەروەها ڕۆڵەکانی گەلەکەمان ڕۆڵێکی بەرچاویان هەبوو لە ڕاپەڕینە شکۆدارەکەی ئادار (شەعبانییە)، کە تێیدا خوێنی گەشیان لەپێناو ئازادی و ڕزگاربوون لە ڕژێمی ستەمکار بەخشی، تاوەکو قوربانییەکانی هەموو عێراقییەکان لە پێکهاتە و نەتەوە جیاوازەکان یەکبگرن بۆ ڕووخاندنی کۆماری ترس و ستەمکاری، و کردنەوەی ڕێگا بەرامبەر بونیادنانی عێراقێکی نوێ کە لەسەر بنەمای سیستەمی دیموکراسیی پەرلەمانیی فیدراڵی بێت، کە ماف و ئازادییەکان گەرەنتی بکات و کەرامەتی مرۆڤ بپارێزێت.

لەو یادە خەمناکەدا، جەخت دەکەینەوە لەسەر پێویستیی وەفاداری بۆ قوربانییەکانی شەهیدانی هەڵەبجە و سەرجەم شەهیدانی عێراق، ئەویش لە ڕێگەی بەردەوامبوونی کارکردنی ڕژد بۆ ئاوەدانکردنەوەی پارێزگای هەڵەبجە و قەرەبووکردنەوەی ئەو زیانە گەورانەی کە بەهۆی تاوانە کیمیاییەکەوە لێی کەوتووە، و داوا لە حکومەتی فیدراڵی و ئەنجومەنی نوێنەران دەکەین بودجەی پێویست بۆ ئەو مەبەستە تەرخان بکەن، بە شێوەیەک کە شایستەی قوربانییەکانی ڕۆڵەکانی بێت و ڕەنگدانەوەی پابەندیی دەوڵەت بێت بەرامبەر بەم شارە کارەساتبارە.

خانمان و بەڕێزان

یادکردنەوەی ئەم کارەساتە دڵتەزێنە هانمان دەدات بۆ بەهێزکردنی یەکڕیزی نیشتمانیمان و چەسپاندنی بەهاکانی پێکەوەژیان و برایەتی لەنێوان پێکهاتەکانی گەلی عێراقدا. 

عێراق نیشتمانی هەمووانە؛ عەرەب، کورد، تورکمان، ئاشووری و سەرجەم پێکهاتەکانی تر، لە موسڵمان و مەسیحی و ئێزیدی و سابئە، کە چارەنووسێکی یەکگرتوو و تەحەددیاتی هاوبەش و بەرپرسیارێتییەکی هاوبەش لە بونیادنانی دەوڵەتێکی دادپەروەر و بەهێزدا کۆیان دەکاتەوە. 

یەکڕیزی نیشتمانیمان و پتەویی سیستەمە دەستوورییە دیموکراسییە فیدراڵییەکەمان، گەرەنتی بنەڕەتین بۆ سەقامگیریی عێراق و پێشکەوتنی.

لەژێر ڕۆشنایی ئەو بارودۆخە هەستیارەی ناوچەکەمان پێیدا تێپەڕ دەبێت، عێراق جەخت لە هەڵوێستی نەگۆڕی خۆی دەکاتەوە بۆ دوورخستنەوەی گەلانی ناوچەکە لە نەهامەتییەکانی جەنگ و ململانێ، و کارکردن بۆ پەیڕەوکردنی گفتوگۆ و لێکتێگەیشتن وەک ڕێگەیەک بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان.

 گەلەکەمان بەهۆی جەنگەکانەوە باجێکی زۆری داوە، و بە باشی درک بەوە دەکات کە ئاشتی و سەقامگیری ڕێگەی ڕاستەقینەن بۆ بونیادنانی داهاتوویەکی ئارام و گەشەسەندوو بۆ گەلانی ناوچەکە.

بەدیهێنانی ئاسایش و سەقامگیری لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا پێویستییەکی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییە، و دەبێت هەموو هەوڵەکان یەکبخرێن بۆ چەسپاندنی بنەماکانی گفتوگۆ و هاوکاری و ڕێزگرتن لە سەروەریی وڵاتان و بەرژەوەندیی گەلەکانیان.

لە کۆتاییدا، بە شکۆوە یادی شەهیدانی هەڵەبجە و تەواوی شەهیدانی عێراق دەکەینەوە، و پەیمان نوێ دەکەینەوە کە قوربانییەکانیان وەک مەشخەڵێک بمێنێتەوە کە لە کاروانماندا بەرەو بونیادنانی دەوڵەتی یاسا و دادپەروەری و کەرامەتی مرۆڤ، ڕێگامان بۆ ڕووناک بکاتەوە.

لە خوای گەورە داواکارین شەهیدە نەمرەکانمان بە بەزەیی و ڕەحمەتی خۆی شاد بکات، و عێراق و گەلەکەی بپارێزێت، و نیعمەتی ئاسایش و سەقامگیریمان بەسەردا ببارێنێت.

سەربەرزی و نەمری بۆ شەهیدانی هەڵەبجە،
سەربەرزی و نەمری بۆ سەرجەم شەهیدانی عێراق.

والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته

بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەبۆنەی یادی 38 ساڵەی کیمیابارانکردنی هەڵەبجەوە پەیامێکی ئاڕاستەی هەڵەبجەییەکان کرد 

دەقی پەیامەکەی سەرۆکی یەکێتی: 

بە خەمێکی قووڵەوە هەموو ساڵێک لەم رۆژەدا، دەست لەسەر سنگ بە وەفاداریمانەوە یادی کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجەی شەهید دەکەینەوە.

شەهیدانی هەڵەبجە و هەموو قوربانییانی گەلەکەمان هەمیشە لە یادمانن. ئێمە لەم ساتەدا بە سەربەرزییەوە لەگەڵ هەڵەبجە و هەڵەبجەییەکان دەوەستین و پێکەوە هەنگاو دەنێین بۆ داهاتوویەکی گەشتر بۆ گەلەکەمان.

یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان هەمیشە خزمەتکردنی هەڵەبجەی بە ئەرکی خۆی زانیوە، هیوادارم بۆ کەمکردنەوەی زامی ئەم کارەساتە گەورەیە و لەدەستدانی ئازیزانمان، حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی عیراق زیاتر لە جاران خزمەتی ئەم شارە خۆشەویستەمان بکەن تاوەکو پێکەوە ناخۆشییەکانیان بگۆڕین بۆ هیوا و بوژاندنەوە و ئاوەدانی زیاتری شارەکە.

بەداخەوەین ئەمساڵ بەهۆی دۆخی نەخوازراوی ناوچەکە و جەنگەوە مەراسیمی فەرمی و شایستە بە شەهیدانی هەڵەبجە ناکرێت، بەڵام هەڵەبجە زامی گەلێکە و هەمیشە لە دڵماندایە.

دروود و سڵاو بۆ گیانی پاکی شەهیدانی هەڵەبجە و سەرجەم شەهیدانی گەلەکەمان.

بافڵ جەلال تاڵەبانی

سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

 

 

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا، دوایین پەرەسەندنە سەربازییەکان و هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلی بۆ سەر وڵاتەکەی تاوتوێ کرد.

پزیشکیان ئاماژەی بە هێرشەکانی ئەم دواییەی سەر هەردوو دوورگەی "خارک" و "ئەبومووسا" کرد و رایگەیاند، ئەم هێرشانە بە بەکارهێنانی خاکی هەندێک لە وڵاتانی کەنداو ئەنجامدراون، ئەمەش بە پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان و بنەمای دراوسێیەتی باش دەزانێت.

سەرۆک کۆماری ئێران جەختی کردەوە، وڵاتەکەی بەدوای شەڕدا ناگەڕێت، بەڵام "هیچ گومانێکمان نییە لە بەرگرییەکی توند و رەوا لەسەر خاک و ئاسایشی نیشتمانیی خۆمان."

پزیشکیان رەخنەی لە هەڵوێستی هەندێک وڵاتی ئەورووپی گرت لە پاڵپشتیکردنی ئیسرائیل و ئەمریکا و داوای لێکردن پابەندی یاسا نێودەوڵەتییەکان بن.

مەسعود بارزانی لەبارەی گرژییەکانی ناوچەکە و کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغداد پەیامێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت؛ داوا لە حکومەتی عیراقی فیدراڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکەم پێکەوە کۆببنەوە بۆ ئەوەی چارەسەری کێشە و گرفتەکان بکەن.

 

دەقی پەیامەکە مەسعود بارزانی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان...

 

بەناوی خودای بەخشندە و میهرەبان

لەو کاتەیدا کە شەڕ و ئاڵۆزییەکی زۆر لە ناوچەکەماندا هەیە، عێراق لەژێر هەڕەشەی قەیرانی جۆراوجۆر دایە و جیاوازی لە بۆچوونی سیاسیی لایەنەکانیش پەرەی سەندووە.

داوا لە حکوومەتی عێراقی فیدڕاڵ و حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەکەم پێکەوە کۆببنەوە

بۆ ئەوەی چارەسەری کێشە و گرفتەکان بکەن و بگەنە ڕێکەوتن و ڕێگەش لەو خەڵکە هەلپەرستە بگیرێت کە بەنیازن قەیران و کێشەکان قووڵتر بکەنەوە.

کۆشکی سپی بە مەبەستی بەرەنگاربوونەوەی هەڕەشەکان، بڕی تێچووی دارایی جموجۆڵە سەربازییەکانی وڵاتەکەی لە دژی ئێران خستەڕوو.

کێڤن هاسێت، لێپرسراوی ئەنجومەنی ئابوری کۆشکی سپی رایگەیاند، تا ئێستا بڕی ١٢ ملیار دۆلاریان بۆ ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی دژی ئێران خەرج کردووە.

هاسێت ئاماژەی بەوەکرد، لە ئێستادا بودجەی پێویستیان بۆ وەزارەتی جەنگ لەبەردەستدایە و دەشڵێت، گەورەترین کێشەی ئێستا نرخی وزەیە و لە نزیکەوە چاودێری ئەو رەوشە دەکەن.

وتیشی، پێویستە بە خێرایی چارەسەر بۆ رەوشی ئابووریی جیهانی بدۆزرێتەوە و ئەوان هەوڵ بۆ ئەو مەبەستە دەدەن.

وەزیری دەرەوەی ئیران دەڵێت: هیچ هۆکارێک بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ ئەمریکا نابینن و تا ئەو کاتەی پێویست بێت بەرگری لە خۆیان دەکەن.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ کەناڵی 'سی بی ئێس' رایگەیاند، وڵاتەکەی داوای ئاگربەست یان دانوستانی لە ئەمریکا کردبێت، ئەمەش وەک وەڵامێک بۆ بانگەشەکانی دۆناڵد ترەمپ کە دەڵێت ئێران دەیەوێت رێککەوتن بکات.

وتیشی، ئەوان هەرگیز داوای ئاگربەستیان نەکردووە و داوای گفتوگۆشیان نەکردووە. دەشڵێت؛ حکومەتی ئێران هیچ هۆکارێک نابینێت بۆ گفتوگۆ لەگەڵ واشنتۆن.

وەزیری دەرەوەی ئێران ئاشکرایکرد، پێش دەستپێکردنی هێرشەکان، ئێران ئامادەیی نیشاندابوو "یۆرانیۆمی پیتێنراو" کەم بکاتەوە وەک سازشێکی گەورە بۆ سەلماندنی ئەوەی چەکی ئەتۆمی ناوێت، بەڵام جەختی کردەوە کە "ئێستا هیچ شتێک لەسەر مێزی گفتوگۆ نەماوە" و ئەو پێشنیارە کۆتایی هاتووە.

عراقچی ئاماژەی بەوەکرد، وڵاتەکەی بەهێزە و "تا ئەو کاتەی پێویست بێت بەرگری لە خۆمان دەکەین"، تا ئەو ساتەی ترەمپ دەگاتە ئەو بڕوایەی کە ئەم جەنگە نایاساییە و هیچ سەرکەوتنێکی تێدا نییە.

راشیگەیاند، ستیڤ ویتکۆف و جارید کوشنەر سەرقاڵی گفتوگۆ بوون لەگەڵ ئێران، بەڵام ئەمریکا لە ناوەندی گفتوگۆکاندا هێرشی کردە سەریان، بۆیە دەڵێت: "هیچ ئەزموونێکی باشمان لەگەڵ ئەمریکییەکان نییە."

وەزارەتی سامانە سروشتیەکان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا بە روونکردنەوەیەک وەڵامی وەزارەتی نەوتی عێراق دەداتەوە.

 

ئەمڕۆ یەکشەممە 13/5/2026، وەزارەتی سامانە سروشتیەکان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە لەبارەی ئەوەی کە گوایە حکومەتی هەرێم ئامادە نییە نەوت بە رێگەی بۆڕی بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا هەناردە بکات و چەند خاڵێکی خستەڕوو.

 

دەقی راگەیەندراوەکە: 

ڕوونکردنەوەیەک بۆ ڕای گشتی هەرێمی کوردستان و عێراق

وەزارەتی نەوتی عێراق بەیاننامەیەکیان بلاوکردووەتەوە کە گوایا هەرێمی کوردستان ئامادە نیە نەوت بە ڕێگەی بۆڕی بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا هەناردە بکات. بۆ ڕای گشتی ئەم خالانەی خوارەوە ڕوون دەکەینەوە:

١- ئەوەی ڕاستی بێت لە بەیانەکەدا هەموو ڕەهەندەکانی کێشەکە باس نەکراون و بابەتەکەیان شێواندووە و هەوڵی تۆمەتبارکردنی هەرێمی کوردستانیان داوە بۆ چەواشەکردنی رای گشتی.

٢- حکومەتی ئیستای بەغدا لە مانگی یەکەوە ئابلوقەیەکی خنکێنەری بە بیانووی جێگیرکردنی سیستەمی ئەسیکۆدا خستووەتە سەر هەرێمی کوردستان و ڕێگە نادات دۆلار بۆ بازرگانەکانی کوردستان بەردەست بێت و لەو کاتەوە، هیچ جوڵەیەکی بازرگانی  نەماوە و ئامادە نیە کاتی پێویست بۆ هەرێم تەرخان بکات بو جێگیرکردنی سیستەمەکە، کە هەر لە سەرەتای ئەم قەیرانەوە داوامان کردووە.

٣-میلیشیاکانی لە یاسا دەرچوو، هەموو کێڵگە و پالاوگەکانی نەوت وگاز و وزەی هەرێمیان کردووەتە ئامانج و لە ئەنجامی ئەم هێرشە تیروریستیانەدا، بەرهەمهێنان وەستاوە و هیچ بەرهەمێکی نەوتی نەماوە لە کوردستان تا هەناردەی دەرەوە بکرێت.

٤- بەغدا ئامادە نیە ڕووبەڕووی ئەو هێرشە تیروریستیانە ببێتەوە کە دەکرێنە سەر هەرێمی کوردستان و رێگرییان لێ بکات. تا ئێستا هیچ رێکارێکی کاریگەر بەدی ناکرێت بۆ وەستاندنی ئەم هێرشانە.

٥- بەشێکی زوری ئەم هێرشبەرانە لە بەغدا مووچە وەردەگرن و پڕچەک کراون و پارەدار دەکرێن، لە کاتێکدا کە مووچەی خەڵکی کوردستان هەمیشە دوا دەکەوێت و کەمتر لە گوژمەی پێویست دەنێردرێت.

٦- هەرێمی کوردستان بە هەموو شێوەیەک ئامادەیی خوی دەربڕیوە کە عێراق و هەرێمی کوردستان لەم قەیرانە دەرباز بکات و ئەمە چەندین جارە داوا لە بەغدا دەکەین گفتگۆیەکی بنیادنەر بوچارەسەری کۆی ئەم کێشانە دەست پێ بکرێت، بەڵام داواکاری ئێمە پشتگوێ خراوە و هەوڵ دراوە ئەجندای نادەستوری و نایاسایی لە سەر هەرێم بسەپێندرێت.

جارێکی دیکەش دووپاتی دەکەینەوە کە ئامادەین بۆ ئەوەی هەرچی زووتر، تیمە بسپۆرەکان لە سەر ئەم خاڵانەی جێی ناکۆکین دانیشتن بکەن و بگەینە ئەنجامێکی خێرای وا کە هەموو عێراق لیێ سوودمەند بێت و کوردستانیش چیتر ستەمی لێ نەکرێت.

وەزارەتی سامانە سروشتیەکان
حکومەتی هەرێمی کوردستان
2026/3/15

مەكتەبی سیاسی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، بە بۆنەی یادی 38 ساڵەی کیمیاباران و جێنۆسیادی هەڵەبجەوە پەیامێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە؛  ئەو یادە بیرەوەری تاڵی تاوانێکی بێ وێنەیە لەسەر دەستی رژێمی بەعس بەرانبەر ئەم شارە و خەڵکەکەی  كرا.

هەروەها ئاماژەی بەوەشکردوە، تا سەندنەوەی هەقی یەکجارەکی هەڵەبجەش ئەم زامە ساڕێژنەبووە و هەروا قوڵپ دەدات و ئەمساڵ كەئەم یادە دەكەینەوە، هەڵەبجە بە هەوڵی بێوچانی دڵسۆزان، بەرەسمی چوارەمین پارێزگای هەرێم و نۆزدەیەمین پارێزگای عیراقی فیدراڵە.

مەکتەبی سیاسی یەکێتی داواش دەکات هەموومان لە پێناوی هەڵەبجەیەکی ئاوەدان و بوژاوە و سەربەرز  گشت تواناکانمان بخەینەگەڕ تاوەكو ماف و شایستە داراییەكانی وەك پارێزگا لە بوجەی گشتیی عێراقدا بچەسپێنرێت.

 

دەقی پەیامەکە

پەیامی مەکتەبی سیاسیی بۆ ساڵیادی كیمیاباران و جینۆسایدی هەڵەبجە

یادی ٣٨ ساڵەی كیمیاباران و جینۆسایدی هەڵەبجە، بیرەوەرییەكی خەمناك و زامێكی قووڵی نیشتمانی و نەتەوەییە، بیرەوەری تاڵی تاوانێکی بێ وێنەیە لەسەر دەستی رژێمی بەعس بەرامبەر ئەم شارە و خەڵکەکەی  كرا کە بێگومان تا سەندنەوەی هەقی یەکجارەکی هەڵەبجەش ئەم زامە ساڕێژنەبووە هەروا قوڵپ دەدات

ئەمساڵ كەئەم یادە دەكەینەوە، هەڵەبجە بە هەوڵی بێوچانی دڵسۆزان، بەرەسمی چوارەمین پارێزگای هەرێم و نۆزدەیەمین پارێزگای عێراقی فیدراڵە، بۆیە جیاواز لە ساڵانی رابوورد، ئەركی هەموومانە لە پێناوی هەڵەبجەیەکی ئاوەدان و بوژاوە و سەربەرز  گشت تواناکانمان بخەینەگەڕ تاوەكو ماف و شایستە داراییەكانی وەك پارێزگا لە بوجەی گشتیی عێراقدا بچەسپێنرێت، بەجورێک ئەوەی لە دوای راپەڕینەوە حزب و حکومەت پێشكەشی ئەم شارەی كردوە ، بە خزمەتی چەند قاتە پایەدارتر بکرێت و لەوە زیاتر و زۆرتر بۆ هەڵەبجە بکرێت

جارێکی تر لە ئاست ڕۆح و یادی  پێنج هەزار شەهیدی بە ناهەق خوێن رژاوی بووکی شارەزوور، سەری رێز و نەوازش دادەنەوێنین،  بۆ قوربانیان و یادگارە شیرینەکانی شەهیدانی هەڵەبجەش دەڵێین ئەركمانە هەمیشە بەدەنگ هاواریانەوە بێین و بە تەنگ داخوازییە رەواکانیانەوە بچین

تا ئەبەد هەڵەبجە برینی سارێژ نەبووی نەتەوەیەکە کە هەمیشە لە بیرمانە و لە یاد ناکرێت.

 

مەكتەبی سیاسی

یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان

وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند بۆ هەناردەکردنی نەوت لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان قسەیان کردوە، تا لە رێگەی بۆرییەکانی هەرێمەوە نەوت هەناردە بکەن، بەڵام وەزارەتی سامانە سروشتییەکان رەتیکردەوە لەم کاتەدا هەناردەکردن دەستپێبکاتەوە و چەندین مەرجی داناوە کە پەیوەندییان بە پرسی هەناردەکردنی نەوتی خاوەوە نییە.

ئەمڕۆ یەکشەممە وەزارەتی نەوت عیراق لەسەر هەناردەکردنەوەی نەوت، راگەیەندراویکی بڵاوکردەوە و تییدا هاتووە، لە پەیوەندی بەردەوامدان لەگەڵ  وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێم و ئامادەییان دەربڕیوە بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەکردن بە بڕی لە 300 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا، لە رێگەی بۆری نوتی هەرێمەوە بۆ  بەندەری جەیهان.

وەزارەتەکە ئاماژەی بەوە کردووە،کە بەهۆی رەوشی هەستیاری ناوچەکە و وەستانی هەناردەی باشوور لە رێگەی گەروی هورمزەوە، داوایان لە هەرێم کردووە رۆژانە 300 هەزار بەرمیل نەوتی کێڵگەکانی ناوەڕاست و باکوور، لەگەڵ 200 هەزار بەرمیل نەوتی کێڵگەکانی هەرێم هەناردە بکرێت، بەڵام هەرێم رەتیکردوتەوە.

وەزارەتی نەوتی عیراق دەشڵێت؛ حکومەتی هەرێم چەند مەرجێکی داناوە،  کە پەیوەندییان بە پرۆسەی هەناردەکردنەوە نییە و داوا دەکات لەپێناو بەرژەوەندی نیشتمانی و بۆ قەرەبوکردنەوەی زیانە داراییەکان، هەناردەکردن دەستبەجێ دەستپێبکاتەوە و مەرجەکان بۆ کاتێکی تر جێبهێڵدرێن.

تەندروستی چەمچەماڵ بڵاوکردوەتەوە، لەلایەن لێژنە هاوبەشەکانی قائیمقامییەتی قەزاکەوە 15 تۆن شمەک و خۆراکی بەسەرچوو، کە لە ناو بازاڕ و مارکێت و شوێنە گشتییەکانی چەمچەماڵ دەستی بەسەرداگیراوە لەناوبران.

ئەمڕۆ یەکشەممە، بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی چەمچەماڵ رایگەیاند، لە کاتی بەدواداچونەکانیان لەلایەن لیژنە هاوبەشەکانی قائیمقامیەتەوە، توانیویانە دەستبگرن بەسەر  15 تۆن خۆراک وشمەکی بەسەرچوودا

ئاماژەیان بەوەشکردوە، لیژنەهاوبەشەکە لە لە نوێنەرانی قائیمقامیەتی چەمچەماڵ و چاودێری تەندروستی مەڵبەندی خۆپاراستنی تەندروستی چەمچەماڵ و ئاسایشی رۆژئاوای سلێمانی و ڤێتێرنەری و لێژنەی پاککەرەوەی چەمچەماڵ پێکهابوون و بەردەوامیش دەبن لە بەدواداچونەکانیان.

تەندروستی چەمچەماڵ داوا لەهەموو لایەک دەکات، کە لەکاتی بینینی هەر شمەکێکی خراپ و بەسەرچوو ئاگاداریان بکەنەوە.