ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق حكومەتی فیدرالی پابەندكرد بە خەرجكردنی  موچەی موچەخۆران هەرێم و جێبەجێكردنی سیستمی ئەسیكۆدا لە هەموو عیراقدا.

فەرمانگەی راگەیاندنی ئەنجومەنی نوێنەران رایگەیاند، لە دانیشتنەكەی شەوی رابردویدا كە تایبەتە بوو بە گفتوگۆكردن لەسەر هەناردەكردنی نەوت لە رێگەی بۆری جەیهانەوە، چەند بریارێكی دەركرد، یەكێك لە بریارەكانیش بریتیە لە خەرجكردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان هاوتای فەرمانبەرانی سەرجەم پارێزگاكانی تری عیراق و دۆزینەوەی رێگای نوێ بۆ فرۆشتنی نەوتی خاو.

 داواش لە حكومەتی فیدرال كراوە سیستمی ئەسیكۆدا لە هەموو شارەكان جێبەجێ بكات بە پارێزگاكانی هەرێمی كوردستانەوە، و یاسای نەوت و گاز لە ماوەیەكی دیاریكراودا ئامادە بكات، هەروەها جەختی لە نۆژەنكردنەوەی هێڵی بۆری كەركوك-جەیهان كردەوە.

هەروەها، حكومەتی فیدراڵی پابەندە بە دۆزینەوەی رێگایەك بۆ فرۆشتنی نەوتی خاوی عیراق بۆ ئەوەی دووربكەوێتەوە لە كاردانەوەی ئابووری كە دەتوانێت وڵات وێران بكات.

هەر بە پێی بڕیارەكەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، حكومەتی فیدراڵی دەبێت دەسەڵاتی خۆی بەسەر هەموو سەرچاوەكانی بەرهەمهێنان و گواستنەوە و دابەشكردنی نەوتدا بسەپێنێت.

د. محەمەد سابیر باڵیۆزی دامەزراوەی سەرۆک جەلال تاڵەبانی رایگەیاند، لە 19ـی ئەم مانگەوە ناوی "فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی" بۆ "فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی" دەگۆڕێت.

ئاماژەی بەوەشدا، گۆڕینی ناوی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی بۆ فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی لەسەر داوا و پێشنیازی دامەزراوەی سەرۆک جەلال تاڵەبانی بووە.

هاوکات، لەوبارەوەە دامەزراوەی سەرۆک مام جەلالیش راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە، ئەم دەستکەوتە بەرھەمی کاری دامەزراوەیی و پیشەیی  بەردەوامە.

ئاماژەی بەوەشداوە، ناونانی فڕۆکەخانە بە ناوی رەوانشاد سەرۆک مام جەلال دەستکەوتێکی نیشتمانییە و نیشاندانی رێزێکی رەمزییە بۆ پێگەکەی وەک یەکێک لە دیارترین سەرکردە مێژووییەکان.

سەرۆک وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان راگەیەنراوێکی لەبارەی هەناردەکردنی نەوتی عیراق لەڕێگەی بۆرییە نەوتییەکانی هەرێمی کوردستانەوە بڵاوکردەوە.

مەسرور بارزانی سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، بە لەبەرچاوگرتنی ئەو رەوشەی لە ناوچەکەدا هەیە، رێگە دەدەن نەوت لەڕێگەی بۆریی نەوتیی هەرێمی کوردستانەوە بڕوات.

ئەوەشی روونکردەوە، گفتوگۆکانیان لەگەڵ حکومەتی عیراقیشدا بۆ ئاسانکاریکردن و هەڵگرتنی رێگرییەکان لەسەر هاوردەکردنی نەوت و جوڵە بازرگانییەکانی هەرێم بەردەوامە.

سەرۆک وەزیرانی هەرێم لە کۆتایی راگەیەنراوەکەشیدا سوپاس و پێزانینی خۆی بۆ هاوبەشە ئەمریکییەکان دەربڕیوە بۆ ئەو رۆڵ و پاڵپشتییەی لە سەرپێخستنی پرۆسەکەدا هەیانبووە.

سەرۆکایەتی کۆماری عیراق لەبارەی هەناردەکردنی نەتەوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا داوا دەکات هەمووان هەماهەنگ بن بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت.

دەقی راگەیەنراوەکە..

لەم هەلومەرجە هەستیارەی ئێستای بەردەم وڵاتی خۆشەویستمان، پابەندبوونی خۆمان بەیەکڕیزی نیشتمانی لەنێوان هەموو ڕؤڵەکانی گەلی عێراق دووپات دەکەینەوە لەگەڵ پێویستی دوورکەوتنەوە لەناکۆکیە لاوەکییەکان کەخزمەت بە بەرژەوەندی گشتی ناکەن، ئەم قۆناغە پێویستی بەهاودەنگی و یەکڕیزی زیاترە، نەک دابەشبوون و ناتەبایی.

دۆزینەوەی ڕێگەچارەیەک بۆ هەناردەکردنی نەوتی عێراق زۆر گرنگە و خزمەت بەبەرژەوەندییەکانی وڵات دەکات، لەم ڕوانگەیەوە داوا لە حکومەتی فیدرالی و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکەین کەهاوکاربن بۆ دەستپێکردنەوەی هەناردەکردنی نەوتی خاو  بۆ دەرەوەی عێراق و پێکەوە کاربکەن بۆ چارەسەرکردنی هەموو کێشە هەڵپەسێردراوەکان بە پێی بڕگەکانی دەستوور و یاسا، بەمەش بەرژەوەندییەکانی وڵات بەدیدەهێنێت و خزمەت بە هەموو خەڵکی عێراق دەکات.

ئێمە چاودێری هەنگاوە ئەرێنییەکانی حکومەتی فیدرالی و حکومەتی هەرێمی کوردستانمان کردووە لەم ڕووەوە، هیوادارین ئەم هەنگاوانە بەهێزتر بکرێن بۆ ئەوەی بەشداربن لەچارەسەرکردنی ئەم پرسە گرنگە، کە دەبێتە هۆکاری پەرەپێدانی سەقامگیری ئابووری و خزمەتکردنی بەرژەوەندی هاوڵاتیان لە سەرتاسەری وڵاتدا.

هەروەها داوا لەئەنجومەنی نوێنەران دەکەین بە گیانی بەرپرسیارێتی نیشتیمانیەوە هەڵسوکەوت بکات بۆ سەرخستنی بەرژەوەندی نیشتمایی و کارکردن بۆ دوورکەوتنەوە لەناکۆکییەکان، چونکە دەبێت بەرژەوەندی عێراق  بخرێتە سەرووی هەموو بابەتێکەوە .

سیستمی فیدرالی لەسەر بنەمای یەکڕیزی و هاوکاری نێوان هەموو دەسەڵات و پێکهاتەکان دامەزراوە، ئەمەش پێویستی بەوەیە هەمووان گیانی بەرپرسیارێتی نیشان بدەن و کاربکەن بۆ بەهێزکردنی لێکتێگەیشتن و یەکڕیزی نیشتمانی، و دوورکەوتنەوە لە ناکۆکی.

لە خودای مەزن دەپاڕێینەوە کە گەلەکەمان لە هەموو زیانێک بپارێزێت، و یارمەتی هەمووان بدات بۆ ژیانێکی  ئاشتی و خۆشگوزەرانی و یەکێتی نیشتمانی تۆکمە.

سەرۆکایەتی کۆمار

١٧ی ئادار ٢٠٢٦

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەڵێت: لاریجانی کوژراوە و سوپرایزی تریشیان بۆ تاران هەیە.

بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، لە پەیامێکی ڤیدیۆیی نوێدا کوژرانی عەلی لاریجانی، ئەمینداری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێرانیپشتڕاست کردەوە و رایگەیاند، هێشتا چەندین "سوپرایزی" تریان بۆ تاران ئامادە کردووە کە لە کاتی خۆیدا ئاشکرای دەکەن.

ناتانیاهۆ جەختی لەوەکردەوە، سوپای وڵاتەکەی سورە لەسەر بەدیهێنانی سەرکەوتن و وتی: "خەریکە دەگەینە خاڵێک کە ببینە هێزێکی گەورەی جیهانی لە تەنیشت ئەمریکاوە."

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەم گورزە سەربازییانە پایەکانی دەسەڵاتی ئێرانی هەژاندووە و هیوای خواست ئەمە ببێتە دەرفەتێک بۆ گەلی ئێران تا "چارەنووسی خۆیان بەدەست خۆیان دیاری بکەن."

هاوکات، یسرائیل کاتس، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل، کوژرانی لاریجانی و فەرماندەی هێزەکانی بەسیجی لە هێرشەکانی شەوی رابردوودا پشتڕاست کردەوە. کاتس وتی: "لاریجانی فەرماندەی راستەقینەی وڵات بوو. پێشتریش وتبوومان کە هەر شوێنگرەوەیەک دەستنیشان بکرێت دەیکەینە ئامانج و بەردەوام دەبین لە ڕاوەدوونانی سەرکردەکانی تاران."

تاران پەککەوتنی هاتوچۆی دەریایی لە گەرووی هورمز وەک کاردانەوەیەک بەرانبەر ئەو شەڕە دەبینێت کە رووبەڕووی وڵاتەکەی بووەتەوە و ئاسایشی ناوچەکەی خستووەتە مەترسییەوە.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، پەککەوتنی هاتوچۆی دەریایی و گەشتیاری لە گەرووی ستراتیژیی هورمز، ئەنجامێکی راستەوخۆی ئەو شەڕەیە کە بەسەر کۆماری ئیسلامیی ئێراندا سەپێندراوە.

وەزیری دەرەوەی ئێران لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس، ئەمینداری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان جەختی لەوەکردەوە، پێویستە رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و بە تایبەت ئەمینداری گشتی، بە توندی و بە روونی ئیدانەی "دەستدرێژییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل" بۆ سەر خاکی ئێران بکەن.

عراقچی لە درێژەی قسەکانیدا ئاماژەی بەوەشکرد، دەبێت نەتەوە یەکگرتووەکان، لێپرسینەوە لەو لایەنانە بکات کە دەستدرێژییان کردووەتە سەر ئێران.

قوباد تاڵەبانی، لێپرسراویی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال هەردوو بۆردی تێکۆشەرە دێرینەکان و بۆردی رێکخستنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی بەسەر کردەوە و بە ئامادەبوونی رەفعەت عەبدوڵا، جێگری سەرۆکی یەکێتی و رەهبەر سەید برایم سەرۆکی بۆردی تێکۆشەرە دێرینەکان و زیاد جەبار، سەرۆکی بۆردی رێکخستن بە جیا لەگەڵ ئەندامانی هەردوو بۆردەکە کۆبووەوە.

لە هەردوو کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی سێشەممە 17ـی 3ـی 2026 بەڕێوەچوون، قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بە پێویستیی گۆڕانکاری و چاکسازییەکانی ناو یەکێتی کرد و خۆشحاڵی خۆی دەربڕی کە گۆڕانکارییەکان لە هەیکەل و بەرپرسیارێتییەکان لەناو یەكێتییدا دەستی پێ کردووە.

لەمبارەیەوە لێپرسراویی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال رایگەیاند: هەر حزبێکی سیاسی بۆ ئەوەی گەشە بکات بەردەوام پێویستی بە گۆڕانکاری و خۆڕێکخستنەوە و خۆگونجاندنە لەگەڵ سەردەم و خواست و داواکارییەکانی خەڵک.

قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشدا: دەستخۆشیتان لێدەکەم کە لە ماوەی رابردوودا هەنگاوی زۆر باش نراوە بۆ چاکسازی، بەڵام دەبێت لە پرۆسەکەدا گرنگییەکی زۆر زیاتر بدەین بە چۆنییەتی نوێکردنەوە و داڕشتنەوەی هەیکەلییەتی حیزب و پەروەردەکردنی کادری شارەزا و لێهاتوو بۆ قۆناغەکە. جەختیشی کردەوە کە هەموو هەوڵێک دەدەن لەم پرۆسەیەدا ئەرک و بەرپرسیارێتی بە کەسی شیاو بسپێردرێت و رێز لە تێکۆشەرە دێرینەکان بگیرێت و سوود لە ئەزمونی دەوڵەمەندییان وەربگیرێت، هەروەها هەماهەنگی   لەنێوان بۆردەکانی حکومەت و رێکخراوەکان و تەواوی بۆردەکانی دیکەی بە گرنگ و پێویست زانی لە پرۆسەی رێکخستنەوە و گۆڕانکارییەکاندا.

لە بەشێکی دیکەدا قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بە یەکڕیزی ناوماڵی یەکێتی کرد و رایگەیاند: ئێستا جەماوەری یەکێتی دڵخۆشن کە هیچ کاتێک یەکێتییەکەیان وەک ئێستا یەکڕیز نەبووە. هەربۆیە دەبێت رۆژ لە دوای رۆژ ئەم یەکڕیزییە بەهێزتر بکەین، بۆ ئەمەش دەبێت بە دڵسۆزی و بە روحی هەڤاڵانەوە کار بکەین و ئەرک و ناونیشان لێک جیا بکەینەوە، چونکە هەموومان ئەرکمان هەیە بەرامبەر بە پێشخستنی یەکێتی، بەڵام هەموومان پۆست و ناونیشانمان نییە، کادر و ئەندامی دڵسۆز بەبێ گرنگیدان بە پۆست و ناونیشان ئەرکی خۆی جێبەجێ دەکات.

لە چوارچێوەی هێرشە ئاسمانییە بەردەوامەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، سەرچاوە ئیسرائیلییەکان ئاشکرایانکرد، شەوی رابردوو سوپای ئەو وڵاتە "عەلی لاریجانی" ئەمینداری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێرانی کردووەتە ئامانج.

میدیاکانی ئیسرائیل بڵاویانکردەوە، سوپا لە ئێستادا خەریکی لێکۆڵینەوە و پشتڕاستکردنەوەی چارەنووسی لاریجانییە کە ئایا لەو هێرشەدا کوژراوە یان نا. لێپرسراوێکی ئیسرائیلیش دوپاتیکردەوە، لاریجانی یەکێک بووە لە ئامانجە سەرەکییەکانی هێرشەکەی شەوی رابردوو.

هاوکات، کەناڵی 15ـی ئیسرائیلی ئاشکرایکرد، هەر لە هێرشەکانی دوێنێدا "غوڵامڕەزا سلێمانی" فەرماندەی هێزەکانی باسیجی ئێران کراوەتە ئامانج .

هاوکات سوپای ئیسرائیل کوژرانی فەرماندەی بەسیجی پشت راستکردەوە و رایگەیاند، لەهێرشەکانی شەوی رابردوودا لەناو جەرگەی تاران کوژراوە.

تا ئێستا لایەنی ئێرانی هیچ زانیارییەکی رەسمی یان پشتڕاستکردنەوەیەکی سەبارەت بە چارەنووسی ئەو دوو لێپرسراوە باڵایە بڵاو نەکردووەتەوە، ئەم پەرەسەندنە نوێیانە دوای ئەوە دێن کە ئیسرائیل چەندین جار هەڕەشەی تیرۆرکردنی سەرکردە باڵا و بەرپرسە سەربازییەکانی کۆماری ئیسلامی ئێرانی کردبوو.

لەکاتێکدا گرژی و ئاڵۆزییەکانی نێوان ئێران و هەریەکە لە ئەمریکا و ئیسرائیل بەردەوامییان هەیە، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، پەیامێکی ئاڕاستەی واشنتۆن و وڵاتانی ناوچەکە کرد و دەڵێت، دەبێت ئاسایشی ناوچەکە بە شێوەیەکی ناوخۆیی و سەقامگیر بێت، نەک لە دەرەوە بسەپێندرێت.

محەمەد باقر قاڵیباف سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، تاران بە رەسمی وڵاتانی ناوچەکەی ئاگادار کردووەتەوە کە بوونی هێزەکانی ئەمریکا هیچ کاتێک ئاسایش و سەقامگیری ناهێنێتە کایەوە، بۆیە پێویستە ئەمریکییەکان بە زووترین کات ناوچەکە بەجێبهێڵن.

سەبارەت بە توانای سەربازیی وڵاتەکەشی، سەرۆکی پەرلەمان ئاماژەی بەوەشکرد، سەکۆکانی هەڵدانی موشەکی ئێران بە تەواوی نوێ کراونەتەوە و بە شێوەیەک پارێزراون کە نەیارەکانیان ناتوانن بیانکەنە ئامانج.

وتیشی: "دوای شەڕی 12 رۆژەکەی مانگی حوزەیرانی ساڵی رابردوو، گۆڕانکاریی ریشەییمان لە سیستمی سەکۆکانی هەڵدانی موشەکدا کردووە، ئەوەش وای کردووە دوژمن لە بەرانبەر بڕیارە سەربازییەکانی ئێمەدا دەستەوستان بێت."

لە کۆتاییی لێدوانەکانیدا، قالیباف جەختی لەوەکردەوە، سیستمی بەرگریی ئاسمانیی وڵاتەکەی توانای هەیە رووبەڕووی پێشکەوتووترین جۆری فڕۆکە و درۆنەکان ببێتەوە و رێگرییان لێ بکات.

ئیدارەی سەرۆكی ئەمریكا داوا لە هاوپەیمانەكانی دەكات سوپای پاسدارانی ئێران و حزبوڵای لوبنان بخەنە لیستی تیرۆرەوە.

پەیامێكی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ئاشكرایكردووە، ئیدارەكەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا داوای لە دیپلۆماتكارانی ئەمریكی لە دەرەوەی وڵاتەكەی كردووە، هانی هاوپەیمانەكانیان بدەن سوپای پاسدارانی ئێران و حزبوڵای لوبنانی وەك دوو رێكخراوی تیرۆریستی بناسێنن.

ئەو پەیامە لە 16ی ئەم مانگە نێردراوە و ئیمزای ماركۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكای لەسەرە و ئاراستەی سەرجەم بارەگاكانی نێردە دیپلۆماسییەكان و كونسوڵخانەكانی ئەمریكا لە تەواوی جیهان كراوە، وتوشێتی ئەو هەوڵە دەبێت بە هەماهەنگی ئیسرائیل بكرێت.

لە پەیامەكەدا هاتووە، بە تیرۆر ناساندنی سوپای پاسدارانی ئێران و حزبوڵای لوبنان، فشارەكان لەسەر ئێران زیاتر دەكات و سنورێكیش بۆ تواناكانی لە سەر ئاستی جیهان دادەنێت.

پێشتریش ئەمریكا و بەشێك لە وڵاتان سوپای پاسداران و حزبوڵای لوبنانیان خستووەتە لیستی تیرۆرەوە.

ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لەبارەی كێشەی هەناردەكردنی نەوت لە نێوان هەولێر و بەغداد كۆدەبێتەوەو لێپرسراوانی هەردوولا بانگهێشت دەكات.

بڕیارە ئێوارەی ئەمڕۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق كۆببێتەوە بۆ گفتوگۆ لەسەر كێشەی هەناردەی نەوتی عیراق بۆ بەندەری جەیهان لە رێگەی بۆری نەوتی هەرێمەوە، بە پێی كارنامەی كۆبوونەوەكەش بریكاری وەزارەتی نەوتی عیراق و وەزیری سامانە سروشتییەكانی هەرێم و بەڕێوەبەری گشتی كۆمپانیای بە بازاڕكردنی نەوت "سۆمۆ" بانگهێشتی كۆبوونەوەكە بكرێن.

ئاماژە بەوەشكراوە، ئامانجی كۆبوونەوەكە بۆ گفتوگۆكردنە لەسەر چۆنییەتی هەناردەكردنی نەوت لە رێگەی بۆری كەركوك-جەیهان و نەهێشتنی ئاستەنگەكان و چارەسەركردنی ئەو قەیرانە داراییەی بەهۆی هێرشەكانی سەر عیراق دروستبووە.

لە  28ی شوباتەوە تائێستا 307 هێرشكراوەتە سەر هەرێمی كوردستان و بەهۆیانەوە هەشت كەس شەهیدبوون و 51 كەسی تریش برینداربوون.

تیمی كوردستانی رێكخراوی سی پی تی ئەمریكی ئامارێكی لەبارەی هێرشەكانی سەر هەرێمی كوردستان بڵاوكردەوە و ئاماژەی بەوەكردووە، هەرچەندە لە هەفتەی رابردوودا ژمارەی هێرشەكانی سەر هەرێمی كوردستان كەمیكردووە، بەڵام ژمارەی شەهید و بریندار زیادیكردووە و بە پێی ئامارەكەش لە 28ی شوباتەوە تائێستا 307 هێرشكراوەتە سەر هەرێم و بەهۆیانەوە هەشت كەس شەهیدبوون و 51 كەسی تریش برینداربوون.

راشیگەیاندووە، لە هەفتەی رابردوودا 39 جار كونسوڵخانە و بنكە سەربازییەكان لە هەرێمی كوردستان كراونەتە ئامانج، 43 جاریش بنكە و بارەگای حزبەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان بۆردومانكراون و 21 خانوو و شوێنی هاووڵاتیانیش زیانیان بەركەوتووەز

وەزارەتی نەوتی عیراق دەڵێت راگەیەنراوەكەی وەزارەتی سامانە سروشتییەكانی هەرێم سیاسی و حزبییە و گوزارشت لە تێڕوانینی یاسایی و پیشەیی ناكات.

وەزارەتی نەوتی عیراق بە راگەیەنراوێك وەڵامی راگەیەنراوەكەی پێشووی وەزارەتی سامانە سروشتییەكانی هەرێمی دایەوە و ئاماژەی بەوەكردووە، سەرەڕای ئەو ئاستەنگگییانەی بۆیان دروستبووە، هەوڵ دەدەن كارەكانی دەستپێكردنەوەی بۆری نەوتی كەركوك-جەیهان، لە چەند رۆژی داهاتوودا تەواو ببێت، بۆئەوەی بتوانرێت.

راستەوخۆ نەوتی كەركوك هەناردە بكرێت، داواشیكردووە بەشێوەیەكی كاتی بۆری بەستنەوەی وێستگەی سارلوا لە كەركوك بە وێستگەی فیشخابور بەرەو بەندەری جەیهان بەكاربهێنرێت بۆئەوەی رۆژانە نەوت لە 250 هەزار بەرمیل زیاتر هەناردە نەكرێت بۆئەوەی كاریگەری قەیرانەكان كەمبكرێنەوە.

لە بەشێكی تری راگەیەنراوەكەدا هاتووە، بەپێی رێككەوتنی عیراق و توركیا، بۆری گواستنەوەی نەوت لە نێوانیاندا دامەزراوەیەكی حكومەتی عیراقە و توانای لە یەك ملیۆن بەرمیل زیاترە لە رۆژێكدا، وەك بەشێك لە پلانی ستراتیژی وەزارەتیش، بۆرییەكی جێگرەوەی نوێ هاوتەریب لەگەڵ ئەو بۆرییە دروست دەكرێت، داوا لە حكومەتی هەرێمیش دەكات بە هەڵوێستەكەیدا بچێتەوە بۆ رێگریكردن لە هەناردەكردن، جەختیشیكردووەتەوە، ئەگەر هەرێم رێگری بكات لە هەناردەكردنی نەوت، حكومەتی عیراق هەموو رێوشوێنێكی یاسایی پێویست دەگرێتەبەر.

وەزارەتی نەوتی ئاماژەی بەوەشكردووە، حكومەتی هەرێم دۆسێی نەوتی بەستووەتەوە بە مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمەوە، لەكاتێكدا ئەو بابەتە پەیوەندی بە وەزارەتی داراییەوە هەیە لەگەڵ سیستمی ئەسیكۆدا كە بۆ نەهێشتنی گەندەڵییە.

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: ئەو رێکارە سەربازییانەی دژی ئێران گرتوویانەتە بەر، جیهانی لە جەنگێکی وێرانکەری ئەتۆمی پاراستووە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، مەبەستی ئەو هەڵگیرساندنی شەڕ نییە لە جیهاندا، بەڵکو پەیڕەوی لە پرەنسیپی "ئاشتی لەسەر بنەمای هێز" دەکات. وتیشی: نایەوێت شەڕ لە هیچ شوێنێکی جیهان هەڵگیرسێت، بەڵام بۆ پاراستنی ئاشتی دەبێت هێزێکی راستەقینەیان هەبێت.

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەگەر ئێران خاوەنی بۆمبی ئەتۆمی بوایە، بێگومان بەکاری دەهێنا، هەر بۆیە رێکاری سەربازییان لە دژی گرتنە بەر تا بەو ئامانجە نەگەن. ترەمپ جەختیکردەوە، ئەو هێرشانەی کرانە سەر دامەزراوە و ژێرخانە سەربازییەکانی ئێران، رێگرییان کردووە لەوەی ناوچەکە و جیهان بەرەو کارەساتێکی ئەتۆمی بڕوات.

تەلەفیزیۆنێكی ئیسرائیلی ئاشكرای دەكات، ئاڵوگۆڕی نامە لە نێوان ویتكۆف و عراقچی هەیە و لێپرسراوانی باڵای ئێرانیش دەڵێن مەرجیان بۆ ئاگربەست دەستپێنەكردنەوەی جەنگە.

كەناڵی 12ی ئیسرائیل لە زاری چەند سەرچاوەیەكی ئاگاداراوە بڵاویكردوەتەوە، سەرەڕای ئەو بانگەشانەی كە هیچ پەیوەندییەك لە نێوان لێپرسراوانی ئەمریكا و ئێراندا نەماوە ، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران و ستیڤ ویتكۆڤ نوێنەری سەرۆكی ئەمریكا بۆ كاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاڵوگۆڕی نامە و پەیام لە نێوانیاندا هەیە.

ئەكسیۆس ئاشکرایکرد، كەناڵی پەیوەندی راستەوخۆ لەنێوان عەباس عراقچی و ستیڤ ویتكۆڤ كارا كراوە وعەباس عراقچی دەستپێشخەری كردووە بۆ گفتوگۆ لەگەڵ لایەنی ئەمریكی.

هەواڵەكەی ئەو تەلەفیزیۆنەی لە كاتێكدایە مەسعود پزیشكیان، سەرۆك كۆماری ئێران لە گفتوگۆیەكی تەلەفۆنی لەگەڵ ئیمانۆیەل ماكرۆن، سەرۆكی فەرەنسا وتویەتی گفتوگۆكردن لەسەر كۆتایی جەنگ تا كاتێك كە دڵنیانەبین لەوەی هێرش ناكرێتەوە سەرمان بێ مانایە.

محەمەدباقر قاڵیباف، سەرۆكی پەرلەمانی ئێران لە نوێترین پەیامیدا وتویەتی تا دوژمن پەشیمان نەكەنەوە ئاگربەست قبوڵ ناكەن و تا دڵنیاش نەبن لە هەڵگیرسانەوەی جەنگ، ئاگربەست قبوڵ ناكەن.

عەباس عراقچی لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا وتویەتی،  واشنتۆن لە ئێستادا هەوڵدەدات لە رێگەی وڵاتانی ترەوەە فشار بخاتە سەر تاران بەمەبەستی كردنەوەی گەرووی هورمز بەڵام تا كۆتایی جەنگ ئەو هەنگاوانە سەر ناگرێت.