سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند کە خۆشحال دەبێت بۆ خولی سێیەمی سەرۆکایەتی خۆی بپاڵێوێت، هاوکات مەخابنی خۆی دەربڕی بەرانبەر ئەو رێگرییە یاساییانەی لەئارادان.

ترەمپ لە وتارێکدا بەرانبەر لایەنگرانی لە ویلایەتی کارۆلاینای باشور وتی: بەداخەوە هەندێک یاسا و رێنماییمان هەیە کە رێگری دەکەن لە خۆپالاوتن بۆ جار سێیەم، ئەگەر بیانهەوێت ئەوە بگۆڕن، ئەوا من زۆر خۆشحال دەبم.

بڕیارە هەڵبژاردنی داهاتووی سەرۆکایەتی ئەمریکا بەڕێوەبچێت، بەڵام سەرۆکی ئێستای ئەمریکا چەندین بارە ئاماژەی بە ئەگەری خۆپالاوتنی بۆ خولی سێیەم کردووە و رایگەیاندووە: رێگەی جیاواز هەن بۆ ئەوە.

ئەمەش لە کاتێکدایە کە هەموارکردنەوەی 22یەمی دەستووری ئەمریکا دەڵێت هیچ کەسێک بۆی نییە زیاتر لە دوو خولی چوار ساڵی پۆستی سەرۆکایەتی وەربگرێت، و خولی ئێستای ترەمپ خولی دووەمیەتی

یەکێک لە تاقە رێگەکان بۆ گۆڕینی ئەم دۆخە، هەموارکردنەوەی خودی دەستوورە، کە ئەوەش پرۆسەیەکە پێویستی بە رەزامەندی دوو لەسەر سێی ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران و پیران هەیە، و دواتریش پەسەندکردنی لەلایەن سێ لەسەر چواری ویلایەتەکانەوە (38 ویلایەت).

  

سەرۆک وەزیرانی کەنەدا مارک کارنی رایگەیاند دانوستانە بازرگانییەکانی لەگەڵ واشنتۆن هەڵپەساردووە، لە وەڵامیشدا بەرپرسێکی ئەمریکی پشتڕاستی کردەوە کە پێناسی گومرکی بە رێژەی 50٪ لەسەر هاوردەی کەنەدا لە نیوەشەوەوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.

سەرۆک وەزیرانی کەنەدا مارک کارنی ئاماژەی بەوە کرد کە دانوستانە بازرگانییەکانی راگرتووە و وڵاتەکەی بە هەمان ئاست وەڵامی پێناسە گومرکییە نوێیەکان دەداتەوە.

لە راگەیەندراوێکدا، کارنی جەختی کردەوە کە وڵاتەکەی بڕیاری داوە دانوستانە بازرگانییەکان لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان هەڵبپەسێرێت، و رێنمایی داوە بە دانوستانکارە کەنەدییەکان بگەڕێنەوە بۆ ئۆتاوا.

وتیشی: دانوستانکاران هەوڵێکی زۆریان دا بە نیەتێکی باشەوە بۆ بەرگریکردن لە بەرژەوەندییەکانی کەنەدییەکان لە تەواوی ئەم دانوستانانەدا تا کۆتا سات، بەڵام ئەو گۆڕانکارییانەی لە ساتەکانی کۆتاییدا لەسەر مەرجە پێشنیازکراوەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەنجامدران، نادادپەروەرانە و نائابووری بوون، و گومانیان لەسەر بڕواپێکراوی هەر رێککەوتنێک دروست کرد.

لەلایەکی ترەوە، بەرپرسێکی باڵا لە ئیدارەی سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، پێناسی گومرکی بەپێی ماددەی 338 لەسەر کەلوپەلی کەنەدی کە بەهای نزیکەی 20 ملیار دۆلارە، لە نیوەشەوی شەممەوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.

ئەم بڕیارەی ئیدارەی ئەمریکا دوای سێ رۆژی لەسەریەکی کۆبوونەوەکان هات لە واشنتۆن لە نێوان وەزیری کەنەدا بۆ کاروباری بازرگانی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکان، دۆمینیک لۆبلان، و نوێنەری بازرگانی ئەمریکا جێمیسۆن گڕیر.

سەرۆکی ئەمریکا دۆناڵد ترەمپ، ئەمڕۆ شەممە، رایگەیاند، جەنگی ئابووری لەگەڵ ئێران بە واتای دوورکەوتنەوە لە بژاردە سەربازییەکان نایەت.

ترەمپ لە لێدوانێکدا بەرانبەر رۆژنامەنووسان وتی: ئێران چیتر پارە و هێزی دەریایی نەماوە، موچەی سوپا و پۆلیسیش نادەن، هەروەها ئاماژەی بەوەش کرد: ئێرانییەکان دەیانەوێت رێککەوتن بکەن، بەڵام ئامادە نین بۆ بەستنی رێککەوتنی دروست.

وتیشی: کۆنترۆڵی تەواوەتی سنورەکان و گەروی هورمز دەکەین، بەڵآم تێپەڕین بۆ جەنگی ئابووری لەگەڵ ئێران بەو مانایە نایەت کە ویلایەتە یەکگرتووەکان لە بژاردە سەربازییەکان دووربکەوێتەوە.

لە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ کوردسات نیوز، ئومێد خۆشناو، پارێزگاری هەولێر رایگەیاند، هەوڵدەدەن لە سبەینیوە ژمارەی ئەو بەنزینخانانەی بەنزینی 750 دیناری دابەش دەکەن زیاد دەکەن بۆ دوو هێندە و دابەشکردنیشی  لە رێگەی کارتی ئەلیکترۆنیوە دەبێت.

دوای سەرهەڵدانەوەی قەیرانی بەنزین لە هەولێر و بەرز بونەوەی نرخی بەنزینی  بازرگانی نۆرماڵ لە بەنزینخانە تیجارییەکاندا بۆ سەرو 1700 دینار، پارێزگاری هەولێر  رایگەیاند دابەشکردنی بەنزینی سوتەمەنی دەکنەوە بە کارتی ئەلیکترۆنی.

ئومێد خۆشناو بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە سبەینێوە ژمارەی بەنزینخانەکان کە بەنزینی پاڵپشتیکراو دابەش دەکەن زیاد دەکەن بۆ 25 تا 35 بەنزینخانە.

ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد، لەگەڵ دابەسکردنی بەنزینی پاڵپشتیکراو هاوکات کارتی وەرگرتنی سووتەمەنی دووبارە کارا دەکرێتەوە و بەو کارتە بەنزین دەدرێتە شۆفێرەکان.

ئومێد خۆشناو ئەوەشی خستەڕوو؛ لە سبەینیوە بە شێوازی تاقیکری دەستپێدەکەن و هەوڵدەدەن لە رۆژی یەکشەممەوە پرۆسەکە بە تەواوەتی ریکبخەن و هەوڵدەدەن  ئۆتۆمبێلی تایبەت و تاکسیش جیابکەنەوە.

ئەمەش لە کاتێکدایە، هەفتەی رابردوو، وەزارەتی سامانەسروشتییەکان بە بڕیارێک نرخی بەنزینی پاڵپشتیکراوی کرد بە 750 دینار و رایگەیاند، ئیتر قەیرانی بەنزین کۆتایی دێت و پێویست بە کارتی ئەلیکترۆنی ناکات بۆ وەرگرتنی بەنزینی پاڵپشتیکراو.

شەهرام ئێرانی، فەرماندەی هێزی دەریایی سوپای  ئێران رایگەیاند، دوژمن راستناکات لەوەی دەڵێت؛ گەمارۆی دەریایی تەواوی بەسەر ئێراندا سەپاندوە، ئاماژەی بەوەشکردوە ئەگەروایە ئەو کەشتیانەی ئێران بۆ کوێ دەچن؟

دوای ئەوەی دۆناڵذ ترەمپ رایگەیاند، گەمارۆی تەواوەتیان بەسەر ئێراندا سەپاندوە، فەرماندەی هێزی دەریایی سوپای  ئێران رەتیدەکاتەوە و بانگەسەی ئەوە دەکات کەشتییەکانیان بەندەرەکان جێدەهێڵن و بارەکانیان دەگوازنەوە.

ناوبراو ئاماژەی بەوەکردوە، ئەو ناوچەیە وەک شوین مەرگی دوژمنە و نەک بوێریی لێنزیکبوونەوەی نییە، بەڵکو لە ترساندا شەو و رۆژ دەگری.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، فەرماندەی هێزی دەریایی جەختی لەسەر یەکڕیزیی هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەی کردەوە و دەڵێت؛ ئەمڕۆ جیاوازی لە نێوان سوپا، بەسیج، سوپای پاسداران و پۆلیسدا نییە و هەموومان یەکدەنگین و بە توندی وەستاون دژی دوژمن.

جەختیشیکردوەتەوە، گەروی هورمز لەژێر کۆنتڕۆڵی ئەواندایە بە زویی لە دەریا وانەیەک بە دوژمنان دەدەن کە تەنانەت دەرفەتی گریانیشیان نەبێت.

ئەمیر حاتەمی، فەرماندەی گشتیی سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، توانا بە هێزەکانی سوپای ئێران، کە هەمویان لە ناوخۆدا پەرەیانپێدراوە، جێی شانازییە و بوەتە هۆی ئەوەی دوژمن ناچار بێت رێگەی سیاسی هەڵبژێرێت.

ئەمڕۆ هەینی، فەرماندەی گشتیی سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، وەزارەتی بەرگریی و پشتیوانیی هێزە چەکدارەکان لە ساڵانی رابردوودا بە دیزاینکردن، دروستکردن و بەرزکردنەوەی ئاستی کۆمەڵێک ئامێر و سیستمی بەرگریی پێویست، رۆڵێکی کاریگەری لە بەهێزکردنی توانای روبەڕوبونەوە و بەرزکردنەوەی توانای بەرگریی ئێراندا هەبووە.

ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد ئەو دەستکەوتانەی ئەمڕۆ لە کەرتەکانی بەرگرییدا لەبەردەستی هێزە چەکدارەکاندایە، تەنها بڕێک ئامێر و سیستم نین، بەڵکو دەربڕینی بڕوا بە توانای ناوخۆیی، خۆبژێوی، زانستی خۆماڵی و ئیرادەی گەلێکە کە بڕیاری داوە ئاسایش و دەسەڵاتی وڵاتەکەی لەسەر بنەمای توانای ناوخۆیی دابین بکات.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، ئەمیر حاتەمی جەختی لەوە کردوەتەوە،  لە ئاڵۆزی و قۆناغە سەختەکانی دواییدا، پەیوەندیی نێوان توانای جەنگیی هێزە چەکدارەکان و توانستە بێوێنەکانی پیشەسازیی بەرگریی وڵات، روخسارێکی رونی لە دەسەڵاتی نیشتمانیی ئێران نیشان دا.

 ئاماژەی بەوەش کردوە، ئەم ئامادەیییە بووە هۆی ئەوەی دوژمنان لە بەرانبەر خۆڕاگریی و توانای بەرگریی گەلی ئێراندا پێداچونەوە لە ئەژمار و هاوکێشەکانی خۆیاندا بکەن و لە کۆتاییدا مل بدەن بۆ قبوڵکردنی لێکتێگەیشتن و رێگەچارەی سیاسی.

نزیكەی 700 دەستنووسی گاندی لە زیادكردنێكی ئاشكرادا لە هیندستان بە بەهای ملیۆنێك و 700 هەزار دۆلار فرۆشران.

خانەی مەزادی سافرۆن ئارت لە شاری مۆمبای هیندستان رایگەیاند، لە زیادكردنێكی ئاشكرادا 688 دەستنووسی مەهاتما گاندی، كەسایەتیی دیاری مێژووی هیندستان، بە یەك ملیۆن و 700 هەزار دۆلار فرۆشراون كە ئەوەش بەرزترین نرخە تا ئێستا بە بەڵگەنامەیەكی مێژوویی هیندی درابێت.

هێمای بۆ ئەوەش كردووە، دەستنووسەكان زۆرینەیان تێبینی و پەیامن كە گاندی بۆ ئاناند تی هینگۆرانی هاوڕێی نوسیونی كە تێكۆشەرێكی رێگای ئازادی و سەربەخۆیی هیندستان بووە.
مێژووی دەستنوسەكان بۆ ساڵانی 1944 بۆ 1946 دەگەڕێتەوە و ناوەڕۆكەكەیان جەخت لەسەر چەندین پرسی وەك راستگۆیی و خودا و دووركەوتنەوە لە توندوتیژی دەكەنەوە.

خانەی سافرۆن ئارت ئەوەشی خستووەتەڕوو، لە زیادكردنەكەدا چەند كەلوپەلێكی تر فرۆشراون لەوانە، ئامێرێكی خەڕەك كە گاندی خۆی بۆ رستنی خوری بەكاریهێناوە.

 

رۆژنامەی "فاینانشاڵ تایمز" لەسەر زاری سەرچاوەی ئاگادارەوە بڵاوی کردەوە، کە ڤلۆدیمێر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراین داوای لەئەمریکا و ئیلۆن مەسکی بازرگانی ئەمریکی کردووە رێگەی پێ بدەن سیستمی ئینتەرنێتی مانگی دەستکردی "ستارلینک" لەسەر (درۆن) جێگیر بکات، بە مەبەستی ئەنجامدانی هێرش لە ناوخۆی خاکی روسیادا.

بەپێی راپۆرتەکە، کیێڤ پێشنیازی کردووە ،کە مەودای بەکارهێنانی ئەو سیستەمە بۆ هێرشەکان تەنها تا قووڵایی 200 کیلۆمەتر بێت، بەو هیوایەی ئەم رێکارە هەلەکانی بەدەستهێنانی رەزامەندیی مەسک زیاتر بکات.

سەرچاوەکان ئاماژەیان بەوەش کردووە،  ئەم بابەتە لە میانی کۆبونەوەی زیلینسکی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە کۆشکی سپی لە مانگی تەمموزدا و بە ئامادەبونی چەند کەسایەتییەکی دیکە لە نوسینگەکەی تاوتوێ کراوە.

بەپێی زانیاریی سەرچاوەکان، ترەمپ پشتیوانی لەو بیرۆکەیە نەکردووە و ئەگەری ئەوەش بەهێزە، کە ئیلۆن مەسک رەزامەندی لەسەر ئەو داواکارییە نەدات.

لە بەرانبەردا، روسیا جەخت دەکاتەوە، کە ناردنی چەک و کەلوپەلی سەربازی لەلایەن رۆژئاواوە بۆ ئۆکراین رێگرە لەبەردەم چارەسەری ئاشتییانە و وڵاتانی هاوپەیمانی ناتۆ بەشێوەی راستەوخۆ تێوەدەگلێنێت، لە هەمان کاتدا کرێملین هۆشداری داوە کە ئەو هەنگاوانە کاریگەریی نەرێنییان لەسەر پرۆسەی دانوستانەکان دەبێت.

ئەسعەد شیبانی، وەزیری دەرەوەی سوریا رایگەیاند، ئێران تاوانی بەرنبەر بە گەلی سوریا ئەنجامداوە و دەبێت دانیپێدابنێت، لەبارەی ئیسرائیلیشەوە دەڵێت؛ هێشتا زووە باس لە هەر رێککەوتنێکی ستراتیچێ بکرێت.

ئەمڕۆ هەینی لە میانی سەردانەکەیدا، بۆ پاکستان رایگەیاند، دەسەڵاتدارانی ئێران تاوانیان بەرانبەر بە گەلی سوریا ئەنجامداوە  ودەبێت دانیپێدابنێن.

شەیبانی ئاماژەی بەوەکردوە، رۆڵی ئەرێنی پاکستانی لە ئاسانکاریی گفتوگۆکانی نێوان تاران و واشنتۆندا بەرز نرخاند، بەڵام رونی کردەوە، کە تاوەکو ئێستا پاکستان هیچ پێشنیازێکی رەسمی بۆ نێوەندگیری لە نێوان دیمەشق و تاراندا نەخستووەتەروو.

لەبارەی پەیوەندیان لەگەڵ ئیسرائیلدا، شەیبانی دەڵێت؛ هێشتا زووە باس لە هەر جۆرە رێککەوتنێکی ستراتیژی لەگەڵ تەلئەبیب بكرێت.

ناوبراو جەختی کردەوە، لە ئێستادا ئامانج و لەپێشینەی سەرەکیی حكومەتی سوریا، راگرتن و کۆتاییهێنانە بە هێرشە سەربازییەکانی ئیسرائیل بۆ سەر خاکەکەی.

شەیبانی رایگەیاند، سوریا دەوڵەتێکی سەربەخۆیە و رێگە بە ئیسرائیل نادات دیاری بکات، کە دیمەشق لەگەڵ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیدا چ جۆرە هاوپەیمانی یان هاوبەشییەک دروست دەکات.

دوای ئەوەی ئەمڕۆ دوو هاووڵاتی بە نەتەوە عەرەب لە سنوری قەزای خەبات خنکان، وتەبێژی بەرگریی شارستانیی هەولێر بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لەسەرەتای ئەمساڵەوە ژمارەی ئەو کەسانەی لە ئاودا خنکاون گەیشتوەتە 19 کەس.

رامان مستەفا، پەیانێری کوردسات نیوز، رایگەیاند دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ دوو گەشتیاری عەرەب، کە بۆ مەلەکردن رویان لە زێی گەورەکردوە، لە سنوری قەزای خەبات خنکاون.

بەرگریی شارستانیی هەولێر بە کوردسات نیوزی راگەیاند، دوای ئاگادارکردنەوەیان لە دوو حاڵەتی خنکان لە سنوی قەزای خەبات دەستبەجێ تیمەکانیان چونەتە شوێن روداوەکە.

بەرگریی شارستانیی هەولێر ئاماژەی بەوەشکرد، تا ئێستا تەرمی دوو هاووڵاتییە عەرەبەکە نەدۆزراونەتەوە و تیمەکانیان سەرقاڵی گەڕانن و دوو هاووڵاتیەکە، بە نەتەوە عەرەبن و دانیشتوی گەريکی کارێزەی هەولێرن و  بەمەبستی مەلەکردن چونەتە ناو زێیەکە.

بەپێی ئاماری بەرگریی شارستانیی هەولێر، تەنها لە ئەمسآڵدا ژمارەی ئەو کەسانەی لە ئاودا خنکاون گەیشتوەتە 19 کەس، کە  چواریان لە بەنداوەکان بوون و 15 کەسەکەی تریش لە چەم و روبارەکادا خنکاون.

دوای دەنگۆی گرانکردنی بەنزین، مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران رەخنەی توندی لە سیاسەتی پاڵپشتی دارایی سوتەمەنی گرت و رایگەیاند، کە دروست نییە دەوڵەت بنزین بە نرخی 130 هەزار تمەن بکڕێت و بە 1500 تمەن بیفڕۆشێتەوە و داواش دەکات کۆتایی بە جەنگبهێندرێت.

سەرۆک کۆماری ئێران ئاماژەی بەوەکرد،  لە کاتێکدا بۆ زیادکردنی پشتیوانی دارایی، جێبەجێکردنی شایستە داراییەکانی جوتیارانی گەنم، بیمەکان و باشترکردنی بژێوی کارمەند و خانەنشینان روبەڕوی سنوردارێتی دارایی دەبنەوە، بەڵام لە بەرانبەر بەنزین سیاسەتێکی خراپ پەیڕەو دەکەن.

پزیشکیان جەختی کردەوە، کە وەک لێپرسراوێک خۆی بە وەڵامدەرەوەی پێداویستییەکانی خەڵک دەزانێت و بۆی قبوڵکراو نییە لە وڵاتێکدا لێپرسراو بێت، کە بەشێک لە هاووڵاتیانی لە دابینکردنی تێچوی بژێو و تەندروستیدا توشی کێشە ببن.

لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، سەرۆک کۆماری ئێران ئاماژەی بە رەوشی سیاسی و یەکڕیزی ناوخۆیی کرد و رایگەیاند، ئەو کەسانەی لە دەرەوەی وڵات دانیشتوون و داوا لە دوژمنان دەکەن هێرش بکهەنە سەر ئێران، شایستەی ناوی ئێرانی نین.

لە بەرانبەردا، ستایشی هاووڵاتیانی ناوخۆی کرد، کە روبەڕوی نەخشەی دوژمنان بوونەتەوە و جەختی لە گرنگی بەهێزکردنی یەکڕیزی نیشتمانی کردەوە.

مەسعود پزیشکانی سەرۆک کۆماری ئێران دەڵێت؛ ئەمڕۆ بـاشتریـن کاتـە بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ چونکە ئەوان لە ئێستادا لە لوتکەی دەسەڵاتدان و جیهان دانیانپێدادەنێت.

پزیشکیان باسی لەوەش کردوە،  دەوڵەت بەردەوامە لە هەوڵەکانی بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکان و سەرباری هەموو کەمپوکوڕییەکان، دەستکەوتی بەرچاویان هەبووە کە ئاماژەیان پێ نەکراوە، بەڵام هەوڵدەدەن بە هاوکاری و یەکریزی نیشتمانی وڵاتەکە بەرەو پێشەوە ببرێت.

سبەینێ کابینەی حکومەتی عەلی زەیدی تەمەنی دەبێت بە 100 رۆژ و تا ئێستا نۆ وەزارەتی کابینەکەی بێ وەزیرن و سەرۆک وەزیرانیش دەڵێت وڵاتەکەی لە قۆناغیکی سەختدایە.

رۆژی 14ـی 4ـی 2026 لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، بە کۆی دەنگ، دەنگ بە کابینەکەی عەلی زەیدی دراو  و لە کۆی 23 وەزیر نۆ وەزیریان دەنگی پێویستی بەدەست نەهێنا.

سەرۆک وەزیرانە گەنجەکەی عیراق، لە کارنامەکەیدا جەختی لە چەکدانانی گروپەکان و باشترکردنی ئابوری وڵات کردوەتەوە، لەگەڵ دەرکردنی یاسای نەوت و گاز، هەمەجۆرکردنی رێگەکانی هەناردەی نەوت، هەروەها بەهێزکردنی تواناکانی دەزگا ئەمنییەکان و هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی پڕچەککردنیان کراوەتەوە.

ئەمڕۆی هەینی عەلی زەیدی جەختیکردەوە، وڵاتەکەی بەهۆی داخستنی گەروی هورمز و رەوشی ناوچەکە لە قۆناغیکی سەختدایە، بەڵام  ئەوان بۆ تێپەڕاندنی ئەو قۆناغە دەستەوەستان نابن.

ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد، كە بودجەی ساڵی داهاتوو تیشك دەخاتە سەر كەرتی كارەبا و نەخشەڕێگەی ئابووری داهاتوو دیاریدەكات، بەڵام باسی لە پڕکردنەوەی نۆ وەزارەتەکی نەکرد، کە دواینزیکەی 100 رۆژ تا ئێستا بێ وەزیرن.

لە رووی ئەمنییەوە عەلی زەیدی، دڵنیایی دا، كە هیچ پلانێك بۆ پێكدادانی سەربازی لە ناوخۆدا نییە و رێگە بە دوژمنان نادرێت رەوشەكە بقۆزنەوە. لە كۆتاییدا رایگەیاند كە بۆ خولی دووەم خۆی كاندید ناكاتەوە.

دەستەی دەستپاكی عیراق وردبینی بۆ دەستەی گشتی خانەنشینی دەكات و دەڵێت، لە چوارچێوەی وردبنییەكانیاندا دەركەوتووتەوە زیاتر لە 16 هەزار خانەنشین لە دوای مردنیان موچەكانیان رانەگیراوە.

دەستەی دەستپاكی عیراق لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، لەسەر رێنمایی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق و بە ئامانجی رێگریكردن لە گەندەڵی و بەهەدەردانی موڵك و ماڵی گشتی، بەدواداچوون و وردبینیان بۆ دەستەی گشتی خانەنشینی دەستپێكردووە.

ئەوەشی خستووەتەڕو، لە چوارچێوەی وردبنییەكانیان دەركەوتووە، 16 هەزار و 384 خانەنشین دوای مردنیان موچەكانیان رانەگیراوە، بەڕێوەبەری ژمارەیەك فەرمانگەی خانەنشینیش لە پارێزگاكان ناوی ساختە و وەهمیان بۆ لیستی خانەنشینان زیادكردووە.

دەستەی دەستپاكی ئاماژەی بەوەشدا، هەر لە چوارچێوەی وردبینییەكان موچەی 19 هەزار و 321 خانەنشین لە پارێزگای ئەنبار راگیراوە، وردبینیش بۆ زیاتر لە 102 هەزار تۆماری خانەنشینی لە پارێزگای نەینەوا دەستیپێكردووە، دەشڵێت، ئێستا چەند لیژنەیەكی تایبەتمەند كار لەسەر بەدیجیتاڵكردنی تۆماری خانەنشنینان دەكەن بۆ رێگریكردن لە مووچەی وەهمی و پاراستنی موڵك و ماڵی گشتی.

لە بەریتانیا ترس لە دزەپێکردنی فیلمە سینەماییەکان زیادی کردوە و بۆ ئەو مەبەستەش بەکارهێنانی چاویلکەی زیرەک لە نێو سینەماکاندا قەدەغە کرا.

لە سەروبەندی بەرزبونەوەی ترس لە بەکارهێنانی ناڕەوا و پێشێلکردنی مافی کۆپیکردن، سینەماکانی بەریتانیا رێکاری نوێیان دەستپێکردووە بۆ قەدەغەکردن یان سنوردارکردنی چاویلکەی زیرەکی کامێرادار لە ناو هۆڵەکانی نمایشدا، بە تایبەتی چاویلکەکانی کۆمپانیای "میتا" کە بە ژیریی دەستکرد کاردەکەن

ئەم هەنگاوەی سەندیکای سینەماکانی بەریتانیا دوای ئەوە دێت، کە دادگاکانی ئینگلاند و وێڵز بەهۆی رێگرییەکانی وێنەگرتنەوە، بەکارهێنانی هەمان چاویلکەیان لە ناو دادگاکاندا قەدەغە کرد.

سەندیکاکە ئاماژەی بەوەکردوە، یاساکان لە سینەمایەکەوە بۆ یەکێکی تر جیاوازن و هەوڵدەدرێت ئاسانکاری بۆ ئەو کەسانەش بکرێت، کە بۆ پێداویستیی تایبەت بەکاریان دەهێنن.

هاوکات لە ئەڵمانیاش رێکخراوێکی داوکاری مافەکان بەهۆی پێشێلکردنی یاساکانی تایبەتمەندییەوە، سکاڵای یاسایی لەسەر میتا و فرۆشیارانی ئەو ئامێرە تۆمارکردووە، بە بیانوی پێشێلکردنی ژیانی تایبەتی کەسەکان بەبێ ئاگاداری خۆیان

عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق  رایگەیاند، وڵاتەکەی بەهۆی داخستنی گەروی هورمز و رەوشی ناوچەکە لە قۆناغیکی سەختدایە، بەڵام  ئەوان بۆ تێپەراندنی ئەو قۆناغە دەستەوەستان نابن.

ئەمڕۆ هەینی، عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق لە میانی بەشداریکردن لە دیمانەی هەشتەمی بەغداد رایگەیاند، عیراق لە قۆناغێکی سەختدایە و ئەوانیش چەندین چارەسەری ئابوریان لەبەردەستدایە و  ئامـانـجــیان بەرزکردنەوەی هەناردەی نەوتی رۆژانەیە، کە رێژەکەی لە نێوان 8 بۆ 10ملیۆن بەرمیلدا بێت.

سەرۆک وەزیرانی عیراق جەختیکردەوە، هیچ پاشەکشەیەک لە بەرەنگاربونەوەی گەندەڵی نییە و حکومەت لەلایەن هێزە سیاسییەکانەوە پشتگیری دەکرێت.

عەلی زەیدی ئاماژەی بەوە کرد، عیراق بەهۆی گرژییەکانی ناوچەکە و ئاڵۆزییەکانی پەیوەست بە داخستنی گەروی هورمزدا بە قۆناغێکی سەختدا تێپەڕدەبێت و جەختیشی کردەوە  حکومەت کار لەسەر چالاککردنی دەروازە سنورییەکان و دۆزینەوەی چارەسەر بۆ ئاڵنگارییە ئابورییەکان .

ناوبراو ئاشکرای کرد، کە بەم زوانە پڕۆژەیاسای بودجە دەنێرن و جەختی لە بونی پلانی چاکسازی کردەوە لە حکومەتەکەیدا.

عەلی دەزیدی وتیشی،  حکومەت زیاتر لە چارەسەرێکی بۆ کێشە ئابورییەکان لەبەردەستدایە و هەموو رێکارێک دەگرێتە بەر بۆ پاراستنی سەقامگیری ئابوری وڵات.

محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران لە باڵیۆزخانەی وڵاتەکەی لە بەغداد رایگەیاند، هێزی سەربازی بە تەنیا بەس نییە و ئەگەر ئابوری، بەرهەمهێنانی نیشتمانی و گەشەی دارایی بوونی نەبێت، وڵات بەرگە ناگرێت؛ چونکە ئاسایش و ئابوری پێویستییان بە یەکتر هەیە. 

قاڵیباف باسی رەوشی ئابوری وڵاتەکەی کرد و دەڵێت؛ برسیبونی هاووڵاتیانیان دەبێتە هۆی کەوتنی دەسەڵاتی ئێران، چونکە پەیوەستن بەیەکتریەوە.

ناوبراو ئاماژەی بە پەیوەندییەکانی ئێران و عیراق کرد و رایگەیاند،  زیاتر لە نیو سەدەیە لە رەوشی "نە جەنگ و نە ئاشتیدان."

قالیباف، رایگەیاند، دیپلۆماسی تەنیا کاتێک سەردەکەوێت کە وڵات بۆ جەنگ ئامادە بێت، ئەمەش لە کاتێکدایە کە ئەمریکا و ئیسرائیل دوای شکستیان لە جەنگی سەربازیدا، رویان لە جەنگی ئابوری کردووە.

ئەم لێدوانانەی قالیباف لە کاتێکدایە، کە گوشارە نێودەوڵەتییەکان بۆ سەر ئێران رویان لە زیادبوون کردووە؛ دوناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا باسی لە دەستپێکردنی هەڵمەتێکی گوشاری ئابوری بێوێنە کردووە بۆ گۆشەگیرکردنی ئێران و سکۆت بێسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریکاش رایگەیاند، کە بە توندکردنەوەی سزاکان و گوشارە ئابورییەکان دەسەڵاتی ئێران توشی داڕمان دەبێت.