ژەنەڕاڵ کێنێز مەکێنزی فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندی ئەمریکا، لە چاوپێکەوتنێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، سەرباری گۆڕانی ئەرکی ھێزەکانیان لە عێراق بۆ ئەرکی ڕاوێژکاری، بەڵام بەردەوام دەبن لە پاڵپشتی ئاسمانی و ھاوکاری تری سەربازی بۆ شەڕی دژی داعش.

وتیشی، گرووپە چەکدارەکان دەیانەوێت ھەموو ھێزەکانی ئەمریکا لە عێراق بکشێنەوە، بەڵام ئەمریکا ناکێشتەوە، چونکە ھێشتا عێراقییەکان دەیانەوێت ئەمریکا بمێنێتەوە و تاکو ئەو خواستەش ھەبێت دەتوانن پێکەوە کار بکەن.

ژەنەڕاڵ مەکێنزی، لە بارەی زیادبوونی پەلامارەکانی داعشەوە ڕایگەیاند، تیرۆریستانی داعش بەردەوام دەبن لە ھەڕەشەکانیان لە عێراق و گرووپەکەش بەردەوام دەبێت لە خۆڕێکسختنەوە، بەڵام ڕەنگە لە ژێر ناوی جیاوازدا و چارەسەریش ئەوەیە کە ڕێگە نەدرێت، داعش لەگەڵ گرووپەکانی تر لە سەرانسەری جیھاندا، یەکبگرێت و بەھێزتر و مەترسیدارتر ببێت.

جین ساکی وتەبێژی کۆشکی سپی لە کۆنفڕانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، لەگەڵ بەردەوامبوونی ئێران لە پەرەپێدانی بەرنامەی ئەتۆمی، ئیدارەی بایدن داوایکردووە، لە ئەگەری شکستھێنانی دانوستانەکانی ڤیەننا خۆیان بۆ بژاردەی تر بەرامبەر تاران ئامادە بکەن.

نێد پرایس وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاش ڕایگەیاند، چەند ڕۆژێکیان پێویستە بۆ ئەوەی بزانن کە ئێران لەم خولەی دانوستانەکان نەرمی پیشاندەدات یاخود نا.

ڕۆژی پێنجشەممە خولێکی دیکەی دانوستانەکانی ڤیەننا دەستیپێکردەوە و ھاوکات وەزیرانی بەرگری ئەمریکا و ئیسڕائیل لە واشنتن کۆبوونەوە کە بە پێی ھەندێک لە ڕاپۆرتەکان تاوتوێی بژاردەی ھێرشی سەربازییان بۆ سەر بنکە ئەتۆمییەکانی ئێران کردووە.

مەکێنزی لە چاوپێکەوتنێکدا ئاشکرایکرد، دوای کشانەوەی یەکە سەربازی و ھەواڵگرییەکانیان لە ئەفغانستان لە مانگی ئابی ڕابردوو، پێدەچێت تەنھا ١٪ بۆ ٢٪ی تواناکانی پێشتریان لەو وڵاتە مابێت ئەوەش ئاستەنگییەکانی چاودێریکردنی قاعیدە و گروپە توندڕەوەکانی تری لەو وڵاتە زیاتر کردووە و ئەستەمە گەرەنتی تەواوەتی بکرێت لەوەی ڕێگە نەدرێت قاعیدە و لقەکانی داعش لە ئەفغانستان ببنە ھەڕەشە لەسەر ئەمریکا.

ڕوونیشیکردەوە، سەرکردە نوێکانی تاڵیبان لەبارەی ئەو بەڵێنانەی داویانە بۆ پچڕاندنی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ قاعیدە دابەشبوون.

میدیای ئێران بڵاویکردەوە، لە ڕێگەی نێوان شارەکانی خۆی و سەڵماس لە پارێزگای ورمێ، سێ ئۆتۆمبێل خۆیان بە یەکدا کێشاوە و لە ئاکامدا شەش کەس گیانیان لە دەستداوە و دوو کەسی دیکەش برینداربوون.

ئاماژە بەوەشکراوە، ھۆکاری ڕووداوەکە بۆ تیژڕەویی یەکێک لە ئۆتۆمبێلەکان و پابەند نەبوون بە ڕێنمایییەکانی ھاتوچۆ دەگەڕێتەوە.

ئێوارەی ئەمڕۆ لە ڕێگەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ھەولێرەوە، نزیکەی ٤٠٠ کۆچبەر کە زۆرینەیان کوردن و بەشێکیشیان خەڵکی پارێزگاکانی خوارووی عێراقن، لە وڵاتی بێلاروسەوە دەگەڕێنەوە، ئەو کۆچبەرانە لەگەڵ ھەزاران کۆچبەری تری کورد و عێراقی و وڵاتانی تر، زیاتر لە مانگێکە لەسەر سنوورەکانی نێوان بێلاروس و پۆڵەندا گیریانخواردووە و لە ڕەوشێکی خراپدا بوون.

بە پێی ئامارێکی وەزارەتی دەرەوەی عێراق، تا ئێستا ٨ کاروانی ئەو کۆچبەرە عێراقییانەی لە سنوری نێوان بێلاروس و پۆڵەندا گیریانخواردووە، لە ڕێگەی فڕۆکەخانەی نێودەڵەتیی ھەولێرەوە گەڕاێندراونەتەوە، کە ژمارەیان دەگاتە زیاتر لە ٣ ھەزار و ١٠٠ کۆچبەر و پڕۆسەی گەڕاندنەوەی کۆچبەرانیش بەردەوامە.

وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی ھەرێم لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، بە تەنھا وەزارەتەکەیان لە ماوەی رابردوودا نزیکەی شەش بلیۆن دیناری لە کۆمپانیاکان وەرگرتووەتەوە و بۆ خەزێنەی گشتی گەڕێنراوەتەوە. 

ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، تەنھا لە ھەفتەی ڕابردودا وەزارەتی گواستنەوە کەیسێکی یاسایی بردووەتەوە بە گوژمەی ٢.٣ بلێون دینار کە دەبێت بەم زووانە بگەرێنرێتەوە بۆ خەزێنەی گشتی. 

لە بارەی گڕێبەستەکانی خزمەتگوزاری ئەنتەرنێت بۆ دامەزراوەکانی حکومەت روونیکردەوە، پێداچوونەوەیان پێداکراوە و تێچووەکانیان کەمکراوەتەوە بۆ نزیکەیی دوو بلیۆن دینار لە ساڵێکدا. 

وەزارەتی گواستنەوە ئاشکراشیکرد، لە پرۆسەی پێداچوونەوە بۆ دۆسیەی فەرمانبەرانی وەزارەت، لە ئەنجامدا مانگانە زیاتر لە ٥٠ ملیۆن دینار بۆ خەزێنەی حکومەت گەڕێنڕاوەتەوە.

مارکۆ میندیسینۆ وەزیری کۆچی کەنەدا رایگەیاندووە، لە ساڵی ٢٠٢٢ وڵاتەکەی ٤١١ ھەزار کۆچبەر وەردەگرێت و مافی مانەوەی ھەمیشەییان پێدەدات. 

وەزیری کۆچی کەنەدا ئاشکراشیکردووە، لە ساڵی ٢٠٢٣ وڵاتەکەی پێشوازی لە ٤٢١ ھەزار کۆچبەری تر دەکات. 

دەشڵێت، حکومەتی کەنەدا بەپێی ئەو پرۆگرامەی دایڕشتووە بەردەوام دەبێت لە وەرگرتنی کۆچبەران، چونکە لە دوای وەرگرتنی کۆچبەرانەوە ئابووری کەنەدا زیاتر بوژاوەتەوە و جگە لەوەش ئەو بۆ شاییەی دەستی کار پڕبۆتەوە کە بەھۆی ھەڵکشانی تەمەنی ھاوڵاتیانی وڵاتەکەیەوە دروست بووە.

فارس عیسا نوێنەری حکومەتی ھەرێمی کوردستان لە بەغداد بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەمینداری ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق نوسراوی رەسمی کردووە بۆ رەوانەکردنی ٢٠٠ ملیار دینارەکە و رۆژی یەک شەممە دەگاتە ھەرێمی کوردستان. 

چاوەڕوان دەکرێت لەگەڵ گەیشتی ئەو بڕە پارەیە خشتەی مووچەی سەرجەم وەزارەتەکان رابگەیەنرێت.

ئاماژەیان بۆ ئەوەشکردووە، پلاسخارت لە سەردانەکەیدا بۆ  نەجەف ھەوڵیداوە چاوی بە سیستانی بکەوێت، بەڵام سیستانی رەتیکردوەتەوە. 

لیژنەی رێکخستنی خۆپیشاندانەکان ھەڵوێستەکەی سیستانییان بە مێژوویی وەسفکردووە و بە رەتکردنەوەی ساختەکارییەکانیان داناوە. 

راگەیەنراوی لیژنەکە لە کاتێکدایە کە نوسینگەی سیسیتانی ھیچ روونکردنەوەیەکی لەوباریەوە نەداوە.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، سەعات ۱۰ی ئەمشەو چەکدارانی داعش کە ژمارەیان چوار چەکدار بوو تەقەیان لەبازگەی دووبز- سەرگەڕان کردووە، بازگەکە دەکەوێتە دەروازەی ناحیەی سەرگەڕانەوە.

وتیشی، لەلایەن پاسەوانانی بازگەکەوە وەڵام دراونەتەوە و چەکدارەکان ھەڵھاتوون.

پەیامنێری کوردسات نیوز راشیگەیاند، بەپێی ئەو زانیاریانەی لەسەر چاوەیەکی تایبەتەوە پێیاندراوە ئەو بازگەیەی پەلامار دراوە ھاوبەشە لەنێوان لیوای ١٤ی فەرماندەیی ئۆپراسیۆنەکانی نەینەوا و پۆلیسی ناوخۆیی سەرگەران.

ئاشکراشیکرد، پەلامارەکە بێ زیان بووە و لەئێستادا بارودۆخەکە ئارام بووەتەوە.

سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی و ئابوری حکومەتی ھەرێمی کوردستان بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، دەستپێکردنەوەی پلە بەرزکردنەوەی فەرمانبەران و پێدانی بەرزە مووچە لە پرۆژە یاسای بودجەی ٢٠٢١ ئاماژەی پێکرابوو چارەسەری بۆ دیاریکرابوو بەڵام بەھۆی پەسەند نەکردنی بودجەو نەگەڕانەوە نەتوانرا کاری جدی بکرێت بۆ دەستپێکردنی پلە بەرزکردنەوەی فەرمانبەران.

وتیشی، بەرزکردنەوەی پلەی فەرمانبەران بەپێی داھاتی بەردەستی حکومەتە و ھیوادارین لە پرۆژە یاسای بودجەی ٢٠٢٢ ھەرێمی کوردستان ئەو پرسە چارەسەر بکرێت و بەرزە مووچە بۆ فەرمانبەران دەستپێبکاتەوە.

یەکێتی نووسەرانی جینۆسایدی کوردستان راگەیەندراوێکی بەبۆنەی رۆژی جیھانی یادکردنەوەی قوربانیانی تاوانی جینۆساید بڵاوکردەوە و ئاماژەی بۆ ئەوەکردووە، لەبەر رۆشنایی یاسای نێودەوڵەتی پێویستە کۆمەڵی نێودەوڵەتی بەکردار رێز لە ئیمزای سەر رێکەوتنامەکانیان بگرن و ھەوڵی جدی بدەن گەلی کوردستان بەھەموو پێکھاتەکانیەوە لە ژێر ھەڕەشەی تاوانی نێودەوڵەتی دەرباز بکەن، چونکە جینۆساید تاوانێکی نێودەوڵەتیە و ئەرکی کۆمەڵی نێودەوڵەتی و نەتەوە یەکگرتووەکان و ئاژانسەکانیەتی بەوردی چاودێری رەوشی کورد لەناوچەکە بکەن و پارێزگاری لێ بکەن.

لەبەشێکی تری راگەیەنراوەکەدا ھاتووە، پێویستە حکومەتی ھەرێم و حکومەتی عێراق کار بکەن بۆ دابینکردنی ژیانێکی شایستە بۆ کەسوکاری قوربانیان و بەکردار رێز لە قوربانیان بگیرێت، ھەروەھا تاوانی جینۆساید بخرێتە ناو پڕۆگرامی پەروەردە و فێرکردن و ھانی زانکۆ و ناوەندە ئەکادیمییەکان بدرێت بۆ توێژینەوە لە بواری جینۆساید.

جەخت لەوەشدەکاتەوە، دەبێت پەرلەمانی کوردستان کار بۆ دەرچواندنی یاسایەکی تایبەت بە قەدەغەکردنی ھەموو جۆرە بانگەشەیەک بۆ بیری شۆڤێنی و رەگەزپەرستی لە عێراق و ھەرێمی کوردستان بکات.

وەزارەتی دەرەوەی ئێران لەبارەی دانوستانەکانەوە رایگەیاند ، لە خولەکانی رابردوودا ھیچ نیازێکی وڵاتانی خۆرئاوایان بەدی نەکردوە بۆ ھەڵگرتنی سزاکانی سەر ئێران . 

 

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، ئەو مۆڵگەیە لەلایەن ھێزی پێشمەرگەوە دەستی بەسەرداگیراوە،بۆ دووەمین رۆژیش کێوماڵکردنی ناوچەکە لەلایەن ھێزی پێشمەرگە و سوپای عێراقەوە بەردەوامە.

پەیامنێری کوردسات نیوز وتیشی، شوێنی دروستکردنی تەقەمەنی و جێگای دابین کردنی سوتەمەنی بۆ ئۆتۆمبێل و کەرەستەی پیشەسازی و چەندین بابەتی تری تیرۆریستان، دەستی بەسەردا گیراوە. 

پەیامنێری کوردسات نیوز ئەوەشی خستەڕوو، لەسنوری پەلکانە و غەرە دەستگیراوە بەسەر جبەخانەی تەقەمەنی تیرۆریستانی داعشدا و نزیکەی ٢٠٠ گوللەھاوەنی تێدا بووە.