بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و عەممار حەکیم، سەرۆکی رەوتی حیکمە لە بەغداد کۆبوونەوە.

لە کۆبوونەوەکەد،  کە قوباد تاڵەبانی و دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، ئەندامانی مەکتەبی سیاسی و خالید شوانی، وەزیری دادی عیراق ئامادەبوون، گفتوگۆ لەبارەی نوێترین پێشهات و گۆڕانکارییە سیاسییەکانی عیراق و ناوچەکە کرا و جەخت لە دوورخستنەوەی وڵات لە ململانێکان کرایەوە.

هەروەها دانیشتنی ئەنجوومەنی نوێنەران بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکە بوو و دووپات لە تەواوکردنی رێکارە دەستوورییەکان کرایەوە.

ئاژانسی تاوانی نیشتمانی بەریتانیا رایگەیاند، دوو بازرگان کە شوشتنگەیەکی ئۆتۆمبیلیان لەبەریتانیا بەڕێوەدەبرد، بە نهێنی خەریکی پلاندانان بوون بۆ کاری گەورەی قاچاخچیەتیکردنی خەڵک و سەدان کۆچبەریان لەسەرانسەری ئەوروپادا گواستووەتەوە.

ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەشکردووە: دوو قاچاخچییەکە تەمەنیان 43 و 42 ساڵ بووە و هەریەکەیان سزای 19 ساڵ زیندانیکردنی بۆ دەرچوو، کە تەنها لە شەش مانگدا 400 کۆچبەرییان گواستووەتەوە.

ئاژانسی نیشتمانی تاوان رایگەیاندووە، کە دەستگیرکراوەکان وەک بەشێک لە گرووپێکی گەورەی تاوانی رێکخراو، ئاسانکاریان کردووە بۆ گواستنەوەی کۆچبەران لە عیراق و سوریاوە لەرێگاکانی (بیلاڕوس، مۆڵدۆڤا، بۆسنە، ئیتاڵیا، کرواتیا، رۆمانیا، بولگاریا، سلۆڤینیا، ئەڵمانیا و فەرەنسا)وە.

بەگوێرەی زانیارییەکان، ئەو دوو کەسە بە چەندین رێگای جیاواز کۆچبەرەکانییان گواستووەتەوە لەوانە، بەپێ یان رێگەی VIP یان ئۆتۆمبیلی بچووک یاخود بە بارهەڵگر و یەخت، هەروەها دابینکردنی گەشتی فڕۆکە.

ئاژانسەکە ئەوەشی خستووەتەڕوو، ئەو دوو قاچاخچییە لەرێگەی نوسینگەکانی حەواڵە کە بنکەکانیان لە عیراق و هەرێمی کوردستان و ئیستەنبوڵ بووە پارەیان لە کۆچبەران وەرگرتووە بۆ ئەوەی گەشتەکانیان ئەنجام بدەن.

کاتی دەستگیرکردنی قاچاخچییەکان دەگەڕێتەوە بۆ مانگی نیسانی 2023 ئەمڕۆ هەینی 10ی نیسانی 2026 بە بڕیاری دادگا سزای 19 ساڵ زیندانی بۆ هەردووکییان دەرکرا. 

 

ئەنجومەنی نێودەوڵەتیی فڕۆکەخانەکانی ئەوروپا (ACI) هۆشدارییەکی بەپەلەی داوەتە کۆمیسیۆنی ئەوروپا کە ئەگەر لە ماوەی سێ هەفتەی داهاتوودا تەنگی هورمز بە شێوەیەکی جێگیر نەکرێتەوە، کیشوەرەکە روبەڕوی قەیرانێکی سیستماتیکی کەمیی سوتەمەنی فڕۆکە دەبێتەوە.

دامەزراوەکە، کە نوێنەرایەتی زیاتر لە 600 فڕۆکەخانە دەکات، داوای گرتنەبەری رێکاری خێرا دەکات وەک کڕینی بەکۆمەڵی سوتەمەنی و کەمکردنەوەی بەربەستە یاساییەکان بۆ هاوردەکردن، هەروەها داوای دروستکردنی سیستمێکی تایبەت دەکات بۆ چاودێریکردنی ئاستی بەرهەمهێنان و کۆگاکانی سوتەمەنی.

لەو نامەیەدا کە ئاراستەی کۆمپسۆنی ئەوروپا کراوە، جەختکراوەتەوە، قەیرانی سوتەمەنی، سوتەمەنی نەک تەنها گەشتە ئاسمانییەکان پەک دەخات، بەڵکو زیانێکی قورس بە ئابووری ئەوروپا دەگەیەنێت.

ئەم هۆشدارییە لە کاتێکدایە کە نرخی نەوت بەهۆی جەنگی ئەمریکا  وئیسرائیل بەرانبەر بە ئێران بەراورد بە پێش دەستپێکردنی جەنگەکە زیاتر لە دوو هێندە بەرزبووەتەوە و ئەم قەیرانە دەبێتە هۆی خراپتربونی لێکەوتە ئابوورییەکان.

هەیبەت حەلبوسی، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، بانگهێشتێکی ئاڕاستەی سەرجەمئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران و سەرۆک فراکسیۆنەکانی کرد بۆ ئامادەبوون لە دانیشتنی سبەینێ شەممە، کە تایبەتە بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار.

بە گوێرەی بانگێشتنامەک، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران جەختی لە گرنگی تەواوکردنی شایستە دەستورییەکان و لەبەرچاوگرتنی بەرژەوەندی باڵای نیشتمانی کردوەتەوە  بە تایبەت لە ژێر رۆشنایی ئەو رەوشە ئەمنیی و ئابورییەی وڵات پێیدا تێدەپەڕێت، کە بەرپرسیارێتییەکی نیشتمانی دەخاتە سەر شانی هەمووان.

هەیبەت حەلبوسی، هۆشداری داوە،  کە ناوی ئەو ئەندامانەی ئامادەی دانیشتنەکە نابن، لەگەڵ ناوی ئەو فراکسیۆنانەی رێگری لە ئامادەبونی ئەندامەکانیان دەکەن، بۆ رای گشتی بڵاودەکرێتەوە.

ئەو کارەشی وەک هەنگاوێک بۆ شەفافیەت و دیاریکردنی ئەو لایەنانەی دەبنە هۆی پەکخستنی پرۆسە دەستورییەکە لەقەڵەمداوە.

سەرۆک وەزیرانی پاکستان رایگەیاند،  کە هەردوو لایەنی ململانێێکار، ئەمریکا و ئێران  ئامادەیی خۆیان نیشان داوە بۆ دەستپێکردنی دانوستان و چارەسەرکردنی کێشەکانیان لە رێگەی گفتوگۆوە.

بە گوێرەی قسەکانی شەهباز شەریف، سەرۆک وەزیرانی پاکستان بڕیارە وەفدی هەردوو وڵات بەمەبەستی گەیشتن بە چارەسەرێکی ئاشتییانە بگەنە ئیسلام ئاباد.

 ناوبراو ئەوەشی خستوەتەڕوو، کە سبەینێ شەممە، وەفدەکانی ئەمریکا و ئێران لە پاکستان دەبن و هەموو هەوڵێک دەدەن بۆ دەستەبەرکردنی سەرکەوتنی دانوستانەکان.

هەروەها ئاماژەی بەوە کردوە، کە ئاگربەست راگەیەندراوە و لە ئێستادا هەوڵەکان بۆ قۆناغێکی پێشکەوتوترن، ئەویش کۆتاییهێنانە بە جەنگ بە یەکجاری لە رێگەی مێزی گفتوگۆوە، کە وەک هەنگاوێک بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکانی ناوچەکە هەژمار دەکرێت.

ئەم قسانەی سەرۆک وەزیرانی پاکستان لە کاتێكدایە، جێگری دۆناڵد ترەمی سەرۆکی ئەمریکا بۆ هەمان مەبەست بەرەو پاکستان کەوتوەتەڕێ، بەڵام تا ئێستا ئێران بە رەسمی ناردنی وەفدی رانەگەیاندوە.

ئەوروپا رێوشوێنەكانی دژی هاتنی كۆچبەران توندتر دەكاتەوە و لە ئەمڕۆوە شێوازێكی نوێ بۆ هاتنی كەسانی بیانی لە ئەوروپا جێبەجێ دەكرێت.

كۆمیسیۆنی یەكێتی ئەوروپا رایگەیاند كە لە چوارچێوەی سیستمی نوێی گەشت بۆ ناو وڵاتانی ئەوروپا لانیكەم رێگریی لە هاتنەناوەوەی 27 هەزار كەسی بیانی بۆ ئەو وڵاتانە كراوە و ئەوەش وەك هەنگاوێكی نوێ بۆ رێگریی لە كۆچبەرانی نایاسایی.

كۆمیسیۆنەكە ئاماژەی بەوەكردووە سیستمە نوێیەكە لە رۆژی هەینییەوە دەستی بەكار كردوە و زیاتر لە 52 ملیۆن هاتن بۆ ناو وڵاتانی ئەوروپا تۆمار كرا كە هاتنی 27 هەزار كەستیان رەت كراوەتەوە.

هاوكات لەو ژمارەیەش 700 كەسیان بە مەترسیدار تۆمار كراون كە ئەوەش بەهۆی سیستمە نوێیەكی هاتوچۆ بۆ ئەوروپا بووە.

یەكێتی ئەوروپا روونیكردوەتەوە ئەو سیستمە نوێیە جێگەی مۆركردنی دەستی پاسپۆرتی گرتوەتەوە و هاوكات زانیاری ناسنامە و زانیاری بایۆمەتری گەشتیاران تۆمار دەكرێت و ئەو گەشتیارانەش ماوەی مانەوەكەیان لە هاتنیان تا رۆیشتنیان لە ژێر چاودێریدا دەبێت بەوەش پێشێلكارییە یاساییەكانی ماوەی ڤیزا و كۆچبەران رادەگیرێت.

لە نوێترین لێدوانیدا بۆ رۆژنامەی نیویۆرک پۆست، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئەوان لە گفتوگۆکانیان لەگەڵ ئێراندا، مامەڵە لەگەڵ کەسانێکدا دەکەن نازانن راست دەکەن یان نا.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکردوە، کەشتییەکانیان پڕچەکن و لە ئەگەری رێککنەکەوتنیان و شکستهێنانی دانوستانەکان گورزی سەربازیی توند لە ئێران دەوەشێنن.

ئەوەشی خستوەتەڕوو، لە 24 سەعاتی داهاتودا دەزانن و بۆیان یەکلای دەبێتەوە لەگەڵ ئێران دەگەنە رێککەوتن یاخود نا.

دۆناڵد ترەمپ بە زمانێکی هەڕەشەئامێز ئاماژەی بەوە کردوە، کە ئەم چەکە نوێیانە لەو چەکانەش بەهێزترن کە پێشتر بەکاریان هێناوە و دەڵێت؛ خەریکی بارکردنی باشترین چەکن کە تا ئێستا دروست کرابێت بۆ ئەوەی لە کاتی پێویستدا وێرانکارییەکی تەواو ئەنجام بدەن.

ئەم لێدوانانەی سەرۆکی ئەمریکا لە کاتێکدایە کە بڕیارە جەی دی ڤانس، جێگری دۆناڵد ترەمپ، بە هاوڕێیەتی  کۆشنەر و ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی ئەمریکا، لە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاکستان لەگەڵ لایەنی ئێرانی کۆببنەوە.

ئامانجی کۆبوونەوەکە گەیشتنە بە رێککەوتنێکی کۆتایی دوای ئەو ئاگربەستە دوو هەفتەییەی، کە رۆژی سێشەممە راگەیەندرا.

محەمەد باقەر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، لە پەیامێکدا کە لە ئێکس بڵاویکردوەتەوە، دەڵێت هێشتا دوو خاڵی سەرەکی لەو رێککەوتنانەی لە نێوان لایەنەکاندا کراون جێبەجێ نەکراونو تا ئەوانە جێبەجێ نەکرێن دانوستان دەستپێناکاتەوە.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران ئاماژەی بەوەکردوە، یەکێک لە مەرجەکان  کە بریتییە لەوەی کە ئاگرنەست لوبنانیش بگرێتەوە، کە لە ئێستادا بە چرەی لەلایەن ئیسرائیلەوە بۆردومان دەکرێت.

مەرجی دوەمیش بریتییە لە ئازادکردنی پارە بلۆکراوەکانی ئێران و قالیباف جەختی لەوە کردەوە، کە پێویستە ئەم دوو هەنگاوە وەک پێشمەرجێک پێش دەستپێکردنی هەر جۆرە دانوستانێک جێبەجێ بکرێن، بەبێ بەدیهاتنی ئەم مەرجانە تاران ئامادەی چوونە ناو دانوستانەکان نابێت

ئەم قسانەی قاڵیباف لە کاتێكدایە، بڕیارە سبەینێ شەممە، لە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاکستان، ئەمریکا  و ئێران دانوستانەکانیان دەستپێبکەنەوە، گەرچی تا ئێستا ئێران بە رەسمی چونی وەفدی خۆی بۆ پاکستان رانەگەیاندوە.

رێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی بڵاویکردوەتەوە هاووڵاتیانی ئێران ژیانیان لەگەڵ بێ ئینتەرنێتیدا هەزار سەعاتی تێپەراندوە و  هۆشدارییەکی توند دەدات و کە ئەمە پێشێلکارییەکی رونی مافەکانی مرۆڤە.

رێکخراوەکە جەخت دەکاتەوە، کە نەبونی ئینتەرنێت بۆ ماوەی زیاتر لە هەزار سەعات، درێژترین تۆماری جیهانییە و ژیان و بژێوی 90 ملیۆن کەسی خستووەتە مەترسییەوە، ئاماژەی بەوەشکردوە، پێویستە دەسەڵاتدارانی ئێران دەستبەجێ دەستڕاگەیشتن بە زانیارییەکان بۆ هاووڵاتیان بگەڕێننەوە.

لە روی ئابوورییەوە، ئەم پچڕانە زیانی گەورەی بە ژێرخانی دارایی ئێران گەیاندووە؛ بەپێی ئامارە سەرەتاییەکان، ئابووری دیجیتاڵ نزیکەی 20 هەزار ملیار تمەن و ئابووری گشتیی وڵاتەکەش نزیکەی 200 هەزار ملیار تمەن زیانیان بەرکەوتووە.

رێکخراوەکە جەختدەکاتەوە، هەزار سەحات بەبێ پەیوەندی لەگەڵ خێزان و بێ ئاگایی لە جیهانی دەرەوە، تەنها بێبەشکردن نییە، بەڵکو لێسەندنەوەی مافێکی بنەڕەتی ژیانە لە مرۆڤەکان.

جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا،پێس رێککەوتنی بەرەو پاکستان، بە میدیاکانی رایگەیاند، کە واشنتۆن بە پەرۆشەوە چاوەڕوانی دەستپێکردنی دانوستانەکان لەگەڵ ئێران دەکات و هیوای خواست ئەم گەڕەی گفتوگۆکان ئەرێنی بن.

ڤانس ئاماژەی بەوە کرد، کە ئەوان ئامادەن دەستی هاوکاری درێژ بکەن لە دانوستانەکانی ئیسلام ئاباد، بەڵام جەختیشی کردەوە کە هەموو شتێک بەستراوەتەوە بەوەی ئایا ئێرانییەکان ئامادەن بە نیازپاکی و بێ فێڵ و تەڵەکەبازی بێنە سەر مێزی گفتوگۆ یان نا.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، جێگری سەرۆکی ئەمریکا هۆشدارییەکی توندی ئاراستەی تاران کرد و رایگەیاند؛ ئەگەر لایەنی ئێرانی هەوڵی مانۆڕدان و کات کوشتن بدات، ئەوا دەبینن کە تیمی دانوستانکاری ئەمریکا بە هیچ شێوەیەک وەڵامدەرەوەی داواکارییەکانیان نابێت.

جێگرەکەی سەرۆکی ئەمریکا، دووپاتی کردەوە، کە ئامانجی ئەوان سەرکەوتنی دانوستانەکانی ناو پاکستانە، بەڵام ئەمە پێویستی بە جددییەتی لایەنی بەرامبەر هەیە.

فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، لە راگەیەندراوێکدا جەخت لەسەر پێویستی بەستنی کۆبوونەوەی سبەینێ شەممە 11ـی نیسان دەکاتەوە، بە مەبەستی یەکلاکردنەوەی پۆستی سەرۆک کۆمار وەک گرنگترین شایستەی دەستوری. 

فراکسیۆنەکە ئاماژە بەوە دەکات، کە ئەم پرسە کاتێکی زۆری وەرگرتووە و چیتر نابێت نەبوونی تەبایی سیاسی ببێتە رێگر لەبەردەم کاراکردنەوەی دامەزراوەکانی دەوڵەت، چونکە دواکەوتنی ئەم هەنگاوە زیانی راستەوخۆی بە ژیان و بژێوی هاووڵاتیان گەیاندووە و کاروانی خزمەتگوزاری و ئابووری پەکخستووە.

 

دەقی راگەیەندراوکەی فراکسیۆنی یەکێتی لە بەغداد

بەیاننامەی فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان لە ئەنجوومەنی نوێنەران.

لەژێر ڕۆشنایی ئەو بارودۆخە هەنووکەییەی وڵات پێیدا تێدەپەڕێت، و لە وەڵامی شایستە دەستوورییەکان کە گەلی عێراق چاوەڕوانی دەکات، فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ئەنجومەنی نوێنەران جەخت دەکاتەوە لەسەر پێویستی بەستنی کۆبوونەوەی ئەنجومەنی نوێنەران لە سبەی شەممەدا، بە مەبەستی تەواوکردنی گرنگترین شایستەی دەستووری کە خۆی لە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماردا دەبینێتەوە، دوای ئەوەی ئەم مەلەفە کاتێکی پێویستی بۆ یەکلاییکردنەوە وەرگرتووە، بۆیە نابێت پرسی نەبوونی تەبایی ببێتە هۆکارێک بۆ پەکخستن و  تەواوکردنی شایستە دەستوورییەکان، کە بە کۆڵەکەی سەرەکی بۆ کاراکردنەوەی دامەزراوەکانی دەوڵەت و دەستەبەرکردنی سەقامگیری سیاسی و ئابووری دادەنرێت.

دواکەوتنی یەکلاییکردنەوەی ئەم پۆستە کاروانی دەوڵەت پەکدەخات و دەبێتە هۆی کەڵەکەبوونی مەلەفە ئابووری، خزمەتگوزاری و ئەمنییەکان کە ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە ژیانی هاووڵاتییانەوە هەیە، هاووڵاتیانی عێراق چاوەڕوانن ئەنجومەنی نوێنەران هەڵبستێت بە بەرپرسیارێتییە دەستوورییەکانی بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو تەحەدییانەی ڕووبەڕووی عێراق دەبنەوە لەسەر هەردوو ئاستی ناوخۆیی و دەرەکی، هەروەها باشترکردنی باری گوزەران و دابینکردنی هەلی کار .

لە سۆنگەی بەرپرسیارێتی نیشتمانییەوە، فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە ئەنجومەنی نوێنەران داوا لە بەڕێزان ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران دەکات ئامادەی کۆبوونەوەی سبەی شەممە بن، کە ڕێککەوتی ۱۱ی نیسانە، لە پێناو بەدیهێنانی خواستەکانی گەلەکەمان و چەسپاندنی پڕۆسەی سیاسی و دیموکراسی کە لەسەر خوێنی پاک و قوربانییەکانی گەلەکەمان دامەزراوە، کە لە پێناو عێراق و ئازادی گەلەکەیدا بەخشیویانە.

فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

بانكی ناوەندی عیراق رێنماییەكی نوێی بۆ ئەو كەسانە بڵاوكردووەتەوە كە ناویان بۆ بەجێگەیاندنی فەریزەی حەجی ئەمساڵ دەرچووەو دەڵێت، بە نرخی پاڵپشتیكراو دۆلاریان پێ دەفرۆشن.

دەشڵێت، ئەو كەسانەی فەریزەی حەج بەجێدەگەیەنن، بڕی دوو هەزار دۆلاریان بەنرخی بانكی ناوەندی پێدەدرێت، واتە بۆ هەر دۆلارێك هەزار و 320 دینار و لە 13ی ئەم مانگەشەوە بڕیارەكە جێبەجێ دەكرێت.

ئاماژەی بەوەشكردووە، پێویستە ئەو كەسە خۆی ئامادە بێت بۆ وەرگرتنی ئەو بڕە دۆلارە و هەموو مامەڵەكانیش لە رێگەی سەكۆی ئەلیكترۆنی FITR تۆمار بكرێن، تەنیا ئەوانەش سودمەند دەبن كە ناویان لە لیستی دەستەی باڵای حەج و عومرەی عیراقدا بڵاوكراوەتەوە.

وەزارەتی ناوخۆی هەرێم رایگەیاند، شەوی رابردوو چەند هێرشێكی درۆنی كراوەتە سەر هەرێمی كوردستان و سەرجەمیان تێكشكێنراون.

بەپێی راگەیەندراوێكی وەزارەتی ناوخۆی هەرێم، شەوی رابردوو لە چەند كاتێكی جیاوازدا چەند هێرشێكی درۆنی كراونەتە سەر چەند شوێنێكی جیاوازی هەرێمی كوردستان كە سەرجەمیان تێكشكێنراون و خراونەتە خوارەوە.

جەختی لەوەش كردووەتەوە كە هەرێمی كوردستان هەر لە سەرەتاوە بەشێك نەبووە و ناشبێت لە شەڕ و گرژیەكان و ئاشتی دەوێت.

راشیگەیاندووە، هاووڵاتیان چاوەڕێی ئاساییبوونەوەی رەوشەكە بوون، بەڵام تیرۆیستان چاویان بە ئارامی وڵاتەكە هەڵنایەو لە نانەوەی پشێوی بەردەوامن.

داواش لە هەموو لایەك دەكات ئەو هێرشانە بۆ سەر هەرێم رابگرن و چیتر سەقامگیری و ئاسایشی كوردستان و بەرژەوەندییەكانی هاووڵاتیان نەكەنە ئامانج.

سانای تاكایچی، سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن ڕایگەیاند، وڵاتەكەی هەنگاوی كردەیی ناوە بۆ كەمكردنەوەی پشتبەستن بە گەرووی هورمز و پێشبینی دەكرێت تا مانگی ئایاری داهاتوو، زیاتر لە نیوەی هاوردەی نەوتی ژاپۆن لە ڕێڕەوگەلێكی جێگرەوە دابین بكرێت كە بە ناو ئەو گەرووەدا تێنەپەڕن.

تاكایچی ئاماژەی بەوە كرد، ئاڵۆزییەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەمارۆكانی سەر گەرووی هورمز، بوونەتە هۆی دروستبوونی قەیرانێكی جیهانی لە دابینكردنی وزەدا، بۆ ئەم مەبەستەش تۆكیۆ پلانێكی هەمەجۆر جێبەجێ دەكات.

دەشڵێت، ژاپۆن سوود لەو بەندەرانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست وەردەگرێت كە ناكەونە ناو گەرووی هورمز وەك بەندەری یەنبوع لە سعودیە و فوجەیرە لە ئیمارات.

ئەوەش لەكاتێكدایە، ژاپۆن و هیندستان بە دوو وڵاتی سەرەكی كڕیاری نەوت و پاڵاوتنی نەوتی خاو دادەنرێن لە جیهاندا.

 

سەعید خەتیبزادە، جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران بە میدیاکانی راگەیاندوە کە گەروی هورمز کراوەیە و کەشتییە ئەمریکییەکان دەتوانن پێیدا تێپەڕن، بە مەرجێک بە شێوەیەکی دوژمنکارانە رەفتار نەکەن.

خەتیبزادە وتویەتی؛ گەروی هورمز کراوەیە، بەڵام بەهۆی سنورداربونی تەکنیکییەوە دەبێت کەشتیەکان لەگەڵ هێزەکانی ئێران هەماهەنگی بکەن، بە مەبەستی ئەوەی بە سەلامەتی بتوانن گەروەکە تێپەڕێنن.

ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە، کە راپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کردووە، کە دوای رێککەوتنی ئاگربەستی دوو هەفتەیی نێوان ئێران و ئەمریکا تەنیا چەند کەشتییەک توانیویانە بە گەروی هورمزدا ​​تێپەڕن.

پێشتریش ئیبراهیم عەزیزی، سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئاسایشی نیشتمانی پەرلەمان، بە ئاماژەدان بە پێشنیاری پەرلەمانتاران سەبارەت بە گەروی هورمز، سەپاندنی سنوردارکردنی هاتوچۆی کەشتییەکان لە رێگەی ئەم رێڕەوی ئاوییەوە راگەیاندبوو.

ئەم قسانەی خەتیبزادە لە کاتێکدایە، سەرۆکی ئەمریکا شەوی پێنجشەممە لە پلاتفۆرمی سۆشیال میدیای تروس رایگەیاندبوو، ئێران کارێکی زۆر خراپ دەکات و ئەو شێوازی رێگەدانەی جێبەجێی دەکات بۆ تێپەربونی کەشتییەکان بە گەروی هورمزدا ئەوە نییە لەسەری رێککەوتون.

کەشناسی هەرێم بڵاویکردوەتەوە، کەشەکە تەواو بەهارە دەبێت  بۆ چونەدەرەوە گونجاوە و ئەگەری کەمی باران بارین هەیە لە ناوچە شاخاوییەکان،  لەبارەی کەشی سبەینێشەوە ئاماژەی بەوەکردوە، هاوشێوەی ئەمرۆ دەبێت و گۆڕانکاریی بەسەردا نایەت.

ئەمڕۆ هەینی، بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بوومەلەرزەزانی هەریم، پێشبینی 48 سەعاتی داهاتوی بڵاوکردەوە بە گوێرەی پێشبینییەکان، ئاسمان هەور دەبێت و لە ناوچە جیاجیاکان ئەگەری بارینی باران هەیە و پلەکانی گەرماش یەک بۆ سێ پلە بە راورد بە تۆمارکراوەکانی دوێنێ بەرزدەبنەوە.

لەبارەی کەشی سبەینێشەوە، ئاماژەی بەوەکردوە، هاوشێوەی ئەمڕۆ کەشەکە تەواو بەهارە دەبێت و پلەکانی گەرماش نزیک دەبن لە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بۆ رۆژی شەممە؛

هەولێر: 22 پلەی سیلیزی

پیرمام: 18 پلەی سیلیزی

سۆران: 15 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران: 9 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 18 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 21 پلەی سیلیزی

دهۆک: 20 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 20 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە: 22 پلەی سیلیزی

گەرمیان: 25 پلەی سیلیزی