هەواڵەکان
مەکتەب سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ئیدانە و نیگەرانی خۆی لە شەهیدبوونی حاجی ئاسۆ، پێشمەرگەی کوردستان دەربڕی و وتی: پێشمەرگە رەمزی فیداکاری و مانەوەی گەلەکەمانە و شایستەی ژیانێکی شەرەفمەندانەن، نەک بخرێنە زیندانەوە و بە ناحەق شەهید بکرێن.
دەقی راگەیەندراوەکە:
لە دڵەوە نیگەران و غەمباربووین بە مەرگی تەمومژاوی پێشمەرگەی کوردستان کاک حاجی ئاسۆ کە لە رووداوێکی تەمومژاویدا لە زیندانەکانی هەولێر بە ناحەق شەهید کرا.
ئێمە لە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پرسە و سەرەخۆشی ئاڕاستەی خێزان و بنەماڵە سەربەرزەکەیان دەکەین و هاوبەشی ماتەمیانین.
داوا لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەکەین بە جدی لەسەر ئەم رووداوە بێنە سەر هێڵ و لێکۆڵینەوەی ورد بکەن، چونکە ژیان و پێگەی پێشمەرگە زۆر لەوە گەورەترە کە بەناوی جیاجیاوە تۆمەتی بۆ دروست بکرێت و شەهید بکرێت.
پێشمەرگە رەمزی فیداکاری و مانەوەی گەلەکەمانە و شایستەی ژیانێکی شەرەفمەندانەن، نەک بخرێنە زیندانەوە و بە ناحەق شەهید بکرێن.
خوای گەورە گیانی شەهیدی غەدرلێکراو بە بەهەشتی بەرینی شادبکات، ئارامی و دڵنەوایی بە هەموو لایەک ببەخشێت.
مەکتەبی سیاسیی
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
٨-٦-٢٠٢٦
بۆ بەڕێوهچوونی باشتر و رێکوپێکتری پڕۆسەی تاقیکردنەوە گشتییەکانی پۆلی 9ی بنەڕەتی و پۆلی 12ی ئامادەیی، وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان فەرمانێکی وەزاری نوێی بڵاوکردەوە، کە چەند رێنمایەک لە خۆ دەگرێت.
وەزارەتی پەروەردە چەندین رێکاری توند بۆ رێگریکردن لە غەشکردن و پاراستنی پرۆسەکە گرتوەتەبەر؛ لەوانە دابینکردنی کەشێکی گونجاو لە هۆڵەکاندا و قەدەغەکردنی هێنانی هەر جۆرە مۆبایلێک لەلایەن سەرپەرشتیاران، بەڕێوەبەران و یاریدەدەرانەوە بۆ ناو هۆڵەکان، جگە لەو مۆبایلە تایبەتەی بۆ بەڕێوەبەری هۆڵەکە دابینکراوە. هاوکارییکردن لە غەش وەک خیانەت لێکدەدرێتەوە و ڕووبەڕووی لیژنەی لێکۆڵینەوە دەبێتەوە.
هەر بەپێی فەرمانە وەزارییەکە، پرسیارەکان لەلایەن مامۆستایانی چاودێرەوە لە ناو هۆڵ دەکرێنەوە و دەبێت دڵنیابنەوە لەوەی کە سۆما و پرسیاری هەر خوێندکارێک ناوی خۆی لەسەر بێت، بە پێچەوانەوە نمرەی بۆ هەژمار ناکرێت.
هەروەها پێش چوونە ژوورەوەش، پشکنینی ورد بۆ هەموو خوێندکاران بکرێت و هێنانەژوورەوەی سەعاتی زیرەک، مۆبایل و هەر ئامێرێکی ئەلیکترۆنی قەدەغەیە؛ ئەگەر لای هەر خوێندکارێکەوە ببینرێت، روبەڕووی سزای توند دەبێتەوە.
وەزارەتی پەروەردە ئاماژەی بەوەشکردوە، لە کاتی تاقیکردنەوەکاندا تەنها لیژنەی لقی تاقیکردنەوەکان و سەرپەرشتیاران مافی وێنەگرتنی پرسیارەکانیان هەیە و بڵاوکردنەوەی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان قەدەغەیە.
جگە لەوەش، مامۆستایان و سەرپەرشتیاران مافی بڵاوکردنەوەی پرسیارەکانی پۆلی 12ی ئامادەییان نییە و وەڵامەکان تەنها لەلایەن لیژنەی باڵاوە لە کاتی دیاریکراودا بڵاودەکرێنەوە.
یخیئێل لایتەر، باڵیۆزی ئیسرائیل لە ئەمریکا، رایگەیاند، دوای هێرشە بالیستییەکانی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل، سوپای وڵاتەکەی بنکەکانی هاویشتنی موشيکی زەوی بە زەوی و هەروەها چەند ژێرخانێکی کردووەتە ئامانج، کە پەیوەندییان بە کەرتی وزەوە نەبووە.
لە پەیامێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکس، یخیئێل لایتەر، باڵیۆزی ئیسرائیل لە ئەمریکا رایگەیاند ئێران 11 مووشەکی بالیستیی ئاڕاستەی ئیسرائیل کردووە، کە هەر یەکێکیان دەتوانێت گەڕەکێکی تەواو وێران بکات و سەدان کەس بکوژێت.
لە پەیامەکەیدا جەختیکردوەتەوە، هیچ وڵاتێک لە جیهاندا کە خاوەنی کەرامەتی خۆی بێت، هێرشی لەو شێوەیە قبووڵ ناکات و ئیسرائیلیش قبوڵی ناکات.
باڵیۆزی ئیسرائیل لە بەشێکی تری پەیامەکەیدا هۆشداریداوە؛ خەڵکی لوبنان حزبوڵایان وەک هێزێکی بەوەکالەتی ئێران رەتکردووەتەوە و بە ئێرانیان گوتووە لە وڵاتەکەیان بچێتە دەرەوە؛ هۆشداریی ئەوەشی دا ئەگەر حزبوڵا هێرش بکاتە سەر ئیسرائیل بنکەکانی فەرماندەیی لە گەڕەکی زاحییە بە توندی دەکرێنە ئامانج.
كەتیبەكانی حزبوڵای عیراق ئەركی عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی نوێی عیراق بۆ كۆكردنەوەی چەك لەدەستی دەوڵەت سەخت دەكەن چونكە ئامادەنین چەكەكانیان رادەست بكەن.
كەتیبەكانی حزبوڵای عیراق پێداگری لەسەر هێشتنەوەی چەكەكانی دەكات و هەر جۆرە گفتوگۆیەك لەمبارەیەوە ڕەتدەكاتەوە ئەم هەڵوێستە پرسیار و گومانی زۆری لەسەر توانای حكومەتەكەی عەلی زەیدی دروستكردووە؛ بەتایبەت لەم كاتەدا كە واشنتۆن فشارەكانی بۆ سەر بەغداد چڕكردووەتەوە بۆ كۆنترۆڵكردنی چەكی ئەو گرووپانەی كە ئەمریكا وەك ڕێكخراوی تیرۆریستی پۆلێنیان دەكات.
عەلی زەیدی، كە لە ناوەڕاستی مانگی ئایارەوە پۆستەكەی وەرگرتووە، بەڵێنی داوە چەك تەنها لە دەستی دەوڵەتدا بێت، بەڵام ئەم دۆسیەیە دوای گۆڕانكارییە هەرێمییەكانی جەنگی غەززە و جەنگی ئێران، هەستیارییەكی زیاتری بەخۆوە بینیوە.
لهێب هیگڵ، گەورە شیكەرەوەی كاروباری عیراق لە گرووپی قەیرانی نێودەوڵەتیی، ئاماژەی بەوەكرد عەلی زەیدی رووبەروی كۆمەڵێك قەیران دەبێتەوە، چونكە عیراق بوەتە شوێنی یەكلایی كردنەوەی ململانێكانی ئەمریكا و ئێران و بەو هۆیەشەوە دەوڵەت ناتوانێت كۆنترۆڵی تەواوی هێزەكان بكات.
شیكەرەوەكانیش پێیانوایە، رۆڵی زەیدی لە نێوان كەسایەتییەكی راگوزەر یان كەسێك كەبتوانێت دەسەلاتەكانی وەك سەرۆك وەزیران بسەپێنێَت پەیوەستە بە قۆستنەوەە ئەو دەرفەتەی كە هاتوەتەبەردەستی و بەهۆیەوە ئەو پۆستە باڵایەی وەرگرتوە .
چەند بژاردە و سیناریۆیەك لەبەردەم حكومەتی عیراقدا بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ گروپە چەكدارەكان كە هەر یەكەیان لێكەوتەی خۆیان هەیە، لەوانە، رووبەڕووبوونەوەی توند بۆ بەدەستهێنانی رەزامەندی ئەمریكا و گێڕانەوەی شكۆی دەوڵەت، بەڵام مەترسی هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆیی و ناسەقامگیری ئەمنی لێدەكەوێتەوە.
چاوپۆشین لە گروپە چەكدارەكان و پاراستنی ئارامی كاتی و دووركەوتنەوە لە جەنگی ناوخۆیی، بەڵام رووبەڕوبوونەوەی سزای ئابووری توندی ئەمریكای لێدەكەوێتەوە.
یان تێكەڵكردنی قۆناغ بە قۆناغ ئەو گروپە چەكدارانە و تێكەڵكردنیان بە دامودەزگاكانی دەوڵەت ، بەڵام ئەم پڕۆسەیە زۆر ئاڵۆزە و ر پیچدەچێت گرووپە ئایدۆلۆژییەكان یان واشنتۆن پێی رازی نەبن.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ پەردەیان لەسەر پەیکەری عومەر شێخ موس و ئەگنیتا لاداوە و دەشڵێت: مایەیەی شەرەفێکی گەورەیە.
دەقی بڵاوکراوەکە:
ئەو کاتەی خۆشەویستی و خەبات بۆ ئازادی گەلی کورد ئاوێتەی یەکتر دەبن، چیرۆکێکی نوێ لەدایک دەبێت، چیرۆکی ژیانی عومەر شێخ موس و ئەگنیتا (خوشکە تارا).
ئەمیان لە شاری عامودای رۆژئاوای کوردستانەوە، بە دڵێکی شەیدا و پڕ لە خۆشەویستی کوردستانەوە و بە عەقڵ و بیرێکی کوردانەوە دەکەوێتەڕێ و سنوورە دەستکردەکان دەبڕێت و خۆی لەناو خەباتی باشووری کوردستان و لەناو دەستەی دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا دەبینێتەوە. ئەویتریشیان بە دڵێکی پڕ لە خۆشەویستی هاوسەرەکەی و بە بیرێکی ئازادیخوازانە و مرۆڤدۆستانەوە سنووری نەتەوەکان دەبڕێت و خۆی لە چیاکانی کوردستان و لەناو ریزی خەباتکارانی کورددا دەبینێتەوە.
ئەمڕۆ بە شەرەفێکی گەورەوە وەک وەفایەک پەردەمان لەسەر پەیکەری ئەو دوو هەڤاڵە خەباتکارەمان لادا. بۆ هەمیشە شانازییان پێوەدەکەین. هیوای تەندروستی و تەمەندرێژی بۆ کاک عومەری سەرکردە و هاوڕێی دێرینی سەرۆک مام جەلال دەخوازین و سڵاو بۆ گیانی پاکی خاتوو ئەگنیتای کۆچکردوو دەنێرێن.
لە میانی بەشداریکردنی لە کۆڕبەندی ئابووریی نێودەوڵەتیی دێڵفی، شێری کراهام تاڵەبانی، سەرۆک و هاودامەزرێنەری دەزگای سید، تیشکی خستە سەر ڕۆڵی ژنان لە گەشەپێدانی ئابوری و پاراستنی مافی کارمەندان.
شێری کراهام تاڵەبانی، سەرۆک و هاودامەزرێنەری دەزگای سید رایگەیاند، زۆرینەی ژنان لە جیهاندا دوو کار ئەنجام دەدەن، بە شێوەیەک لەگەڵ ئەرکەکانی ناوماڵ، لە دەرەوەش بۆ بەدەستهێنانی داهات و باشترکردنی رەوشی ئابوری تێدەکۆشن.
ئەوەشی خستەڕوو، زیادبوونی بەشداریی ژنان لە بازاڕی کاردا، کاریگەریی راستەوخۆی لەسەر باشترکردنی رەوشی ئابوری دەبێت.
شێری کراهام ئاماژەی بەوەشکرد، سەلامەتیی ژنان لە شوێنی کاردا کاریگەرییەکی ناڕاستەوخۆی لەسەر بوژانەوەی ئابوری هەیە، بۆیە پێویستە سەرجەم دامەزراوە و دەزگاکان خاوەن یاسای تایبەت بن بۆ پاراستنی سەلامەتی و مافی کارمەندەکانیان.
دەبێت ژنان لە دامەزراوە و دەزگاكاندا بكەین بە سەركردە، "شێری كراهام تاڵەبانی، وا دەڵێت"
عومەر شێخموس، ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، لە کۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتی دێڵفی لە سلێمانی رایگەیاند، هەرێمی كوردستان بەراورد بە عیراق و وڵاتانی ناوچەكە زۆر سەقامگیرترە، هەروەها ئەمنیەت و ئاسایشی هەرێم دەرفەتێكی باشە بۆ وەبەرهێنان و پەرەپێدانی ئابوری.
عومەر شێخموس ئاماژەی بەوەشکرد، مافەکانی گەلی کورد لە دەستوری عیراقدا چەسپێنراون و هەرێمی کوردستان بەراورد بە ناوچەکانی تری عیراق و وڵاتانی ناوچەکە خاوەن رەوشێکی سەقامگیرترە.
ئەوەشی خستەڕوو، ئەم ئاسایشە دەرفەتێکی باشە بۆ وەبەرهێنان، هەروەها وڵاتانی دراوسێ رۆڵیان لە ناسەقامگیری عیراقدا هەبووە و هێزە کوردییەکانیش لە پرسە گەورەکاندا یەکگرتوو بوون.
لە میانی بەشداری لە کۆڕبەندێکی نێودەوڵەتیدا، سەرۆک وەزیرانی پێشووتری تورکیا جەختی لە رەوایەتی پێشمەرگە و پێشکەوتنی شارەکانی هەرێمی کوردستان کردەوە.
ئەحمەد داود ئۆغلو، سەرۆک وەزیرانی پێشووتری تورکیا، لە پانێڵکدا لە دووەم رۆژی کۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتیی دێڵفی رایگەیاند، خەڵكی عیراق رۆشنبیر و خۆڕاگرن و پێویستە سەركردەكانی عیراق واز لە رابردوو بهێنن.
وتیشی، پێشمەرگە هێزێکی دەستورییە و هەرێمی کوردستان بۆ هیچ لایەک هەڕەشە نییە، هەروەها داوای لە سەرکردەکانی عێراق کرد واز لە رابردوو بهێنن.
ئاماژەی بەوەشکرد، شارەکانی سلێمانی و هەولێر لە پەرەسەندنی بەردەوامدان و هاوشێوەی وڵاتانی ئەوروپان، هەروەها جەختی لەوەکردەوە، پێویستە گەلان خۆیان بڕیار لەسەر داهاتووی خۆیان بدەن نەک وڵاتانی تر.
ئەحمەد داود ئۆغلو داواشیکرد، سنورەکان نەمێنن بۆ ئەوەی ئابوری شارەکان بەهێز بکرێت و ئابوری عێراقیشی بە گرنگ بۆ ناوچەکە وەسف کرد.
ئەوەشی خستەڕوو، ئەگەر پرۆسەی ئاشتی سەربکەوێت، زۆرترین وەبەرهێنان لە سلێمانی دەکرێت، جەختیکردەوە کە پێویستە گەلان خۆیان بڕیار لەسەر داهاتووی خۆیان بدەن نەک وڵاتانی زلهێز.
سەرۆک وەزیرانی پێشووتری تورکیا ئاماژەی بەوەکرد، قسەكانی دوێنێی كاك بافڵ و كاك قوبادم زۆر بەدڵبوو، هەروەها قسەكانی دوێنێی كاك بافڵ و ئێمە هەرێمێكی كوردستانی بەهێزمان دەوێت، هاوکات خەڵكی سلێمانی بە چەند زمان قسە دەكەن كە ئەوە زۆر گرنگە.
بەهۆی کاریگەریی نزمەپاڵەپەستۆیەکی کاتی، ئەگەری بارانبارین و هەورەبروسکە لە چەند ناوچەیەکی هەرێمی کوردستان هەیە و پلەکانی گەرماش گۆڕانکارییان بەسەردا دێت.
بەڕێوەبەرایەتیی کەشناسی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ یەکشەممە ئاسمانی هەولێر و سلێمانی و راپەڕین نیمچە هەور دەبێت و ئەگەری بارانبارین و هەورەبروسکە تا کاتەکانی ئێوارە بەردەوام دەبێت.
کەشناسی ئاماژەی بەوە کرد، سبەینێ دووشەممە ئاسمان ساماڵ دەبێت و خێرایی با لە سلێمانی دەگاتە 25 کم لە سەعاتێکدا، هەروەها پلەکانی گەرما لە زۆربەی ناوچەکان بە جێگیری دەمێننەوە.
بەپێی پێشبینییەکان، لە دوو رۆژی داهاتوودا رەوشی کەشوهەوا لە زۆربەی ناوچەکانی هەرێم جێگیر دەبێت و پلەکانی گەرما لە نێوان 30 بۆ 37 پلەدا دەبن.
بەهۆی قووڵبوونەوەی ناکۆکییە حزبییەکان، عەلی باپیر داوای گۆڕینی عەقڵییەتی حوکمڕانی لە هەرێمی کوردستان دەکات و جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەم وڵاتە موڵکی گشت خەڵکە و نابێت لەبەر ململانێکان، خزمەتکردنی هاووڵاتیان پشتگوێ بخرێت.
عەلی باپیر، سەرۆکی کۆمەڵی دادگەریی کوردستان، لە ڕۆژی دووەمی کۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتی دێڵفی لە شاری سلێمانی لە دیبەتێکدا سەبارەت بە رەوشی ئێستای هەرێمی کوردستان هۆشداری دەدات و رایدەگەیەنێت، دۆخی هەرێم لەبەردەم هەڕەشە و مەترسیدایە.
عەلی باپیر ئاماژەی بەوەکرد، هەرچەندە پارتی و یەکێتی جەخت لە چارەسەرکردنی کێشەکان دەکەنەوە، بەڵام لە واقیعدا رەوشەکەتادێت خراپتر دەبێت و وتی، رەوشی ئێستای هەرێمی کوردستان جێگەی دڵخۆشی نییە و پێویستە عەقڵییەتی حوکمڕانی لە هەرێمدا بگۆڕدرێت.
سەرۆکی کۆمەڵی دادگەری، سەرەڕای رەخنەگرتن لە دەسەڵاتدارانی هەرێم، حکومەتی عیراق و هاووڵاتیانیشی بە کەمتەرخەم زانی بەرانبەر بەو رەوشەی ئێستا هەیە. هاوکات جەختی لەوەکردەوە، نابێت لەبەر ململانێی حزبی، خزمەتکردنی خەڵک لەبیر بکرێت، چونکە ئەو وڵاتە موڵکی هەمووانە نەک تەنها حزب و لایەنێک.
عەلی باپیر داواشی لە پارتی و یەکێتی کرد، لەسەر بنەمای ئیدارەدانێکی دادپەروەرانە رێکبکەون، چونکە ناحەزان سود لەو کەلێن و ناکۆکییانە وەردەگرن کە لەنێوان لایەنەکاندا هەیە.
لە کۆتایی دیبەیتەکەدا، عەلی باپیر بەرپرسیارێتییەکی گشتی خستە ئەستۆی هەموو لایەک و رایگەیاند، پێویستە حوکمڕانان دڵ و دەروونیان فراوان بکەن، چونکە هەموومان بەرانبەر بەوەی لە هەرێمی کوردستان دەگوزەرێت بەرپرسیارین.
لە درێژەی کۆڕبەندی دێڵفی لە سلێمانی، قوباد تاڵەبانی بانگەوازی بۆ وەبەرهێنان لە کەرتی گەشتوگوزار و سێکتەرە جیاوازەکان کرد و جەختی لەوە کردەوە کە پێویستە دەرفەتەکان بگۆڕدرێن بۆ سەرکەوتن و پێشخستنی گشت ناوچەکانی هەرێمی کوردستان.
لە ڕۆژی دووەمی کۆڕبەندی ئابوری نێودەوڵەتی دێڵفی لە شاری سلێمانی، قوباد تاڵەبانی جەختی لە گرنگیی بەستنی ئەم کۆڕبەندە بۆ ناوچەکە کردەوە و رایگەیاند: گفتوگۆکانی ئێرە تەنها قسە نین و بە ئامانجی ئەوەن کە لە داهاتوودا بەرجەستە ببن.
قوباد تاڵەبانی لە وتارەکەیدا تیشکی خستەسەر ئاڵنگارییە ئابورییەکان و ئاماژەی بەوەدا، پێویستە هەرێمی کوردستان بە تەنها پشت بە داهاتی نەوت نەبەستێت، بەڵکو دەبێت کار بۆ هەمەچەشنکردنی سەرچاوەکانی داهات بکات، لەو چوارچێوەیەشدا، جەختی لەسەر گرنگیی وەبەرهێنان لە سێکتەرە جیاوازەکاندا کردەوە، بەتایبەت کەرتی گەشتوگوزار کە سلێمانی پێگەیەکی تایبەتی بۆ کولتوور و هونەر هەیە.
سەبارەت بە بەشداریی کۆمەڵایەتی، قوباد تاڵەبانی پێداگریکرد لەسەر ئەوەی دەبێت ژنان بەشێکی سەرەکی بن لە پرۆسەی کارکردن، هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە سەرکەوتن تەنها لە پایتەختەوە نابێت، بەڵکو پێویستە هەموو ناوچەکان بە یەکسانی گرنگییان پێ بدرێت.
لەسەر ئاستی پەیوەندییەکانی هەرێم و عیراق، قوباد تاڵەبانی ئەوەی خستەڕوو، سەرکەوتنی کوردستان و عیراق هاوتەریب و پەیوەستن بەیەکەوە، بۆیە پێویستە پەیوەندیی نێوان هەولێر و بەغداد لەسەر بنەمای سەرکەوتنی هاوبەش بێت.
ئاماژەی بەوەشدا، عیراق پێویستی بە ململانێ نییە و تێچووی بەردەوامیی ئەو ململانێیانە زیان بە خەڵکی عیراق دەگەیەنێت، بۆیە دەبێت دەرفەت بدەین بە ئاشتی و سەقامگیری، حکومەتی نوێی عیراقیش دەرفەتێکی گرنگە بۆ بنیاتنانی وڵاتێکی نوێ.
قوباد تاڵەبانی لە کۆتایی وتارەکەیدا بەڵێنیدا، بە کردەوە کار بۆ گۆڕینی دەرفەتەکان بۆ سەرکەوتن دەکەن و ئاشکرایکرد، ئێمە تەماشاکار نابین، بەڵکو کار بۆ هاوسەنگی لە عیراق و داهاتوویەکی باشتر بۆ گەلەکەمان دەکەین، چونکە سەرکەوتن تەنها گەشەکردن نییە، بەڵکو بەردەوامییە.
ئەمڕۆ كۆتا رۆژی بەڕێوەچوونی كۆڕبەندی ئابوری دێڵفییە لە سلێمانی و تیایدا حەوت پانێڵی گرنگ لەلایەن پسپۆڕان و چەند كەسایەتیەكی سیاسیەوە پێشكەش.
لە سەرەتای كۆڕبەندەكەدا سیمیۆن سۆمۆكۆس، دامەزرێنەری دیداری ئابوریی دێڵفی و قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێم وتاریان دەبێت.
هاوكات حەوت پانێڵ پێشكەش دەكرێن، لەوانەش، گواستنەوەی وزە و رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەلایەن بێگەرد تاڵەبانییەوە تاوتوێ دەكرێت.
پانێڵی داهاتووی هەرێمی كوردستان لە چوارچێوەی گۆڕانكارییەكانی ناوچەكە بە میوانداری عەلی باپیرەوە پێشكەش دەكرێت.
عیراق و كوردستان لە نێوان زلهێزەكاندا بە بەشداری ئەحمەد داودئۆغلو و هەروەها پانێڵی هەڵسەنگاندنی پرۆسەی ئاشتیی توركیا لەلایەن ژمارەیەك سیاسەتمەداری باكوری كوردستانەوە پێشكەش دەكرێت.
سوپای ئەمریكا خستەخوارەوە دوو درۆنی ئێرانیان راگەیاند كە هەڕەشەیان لە گەشتی دەریایی دەكرد لە گەروی هورمز دەكرد.
فەرماندەیی ناوەندیی هێزەكانی ئەمریكا (سێنتكۆم) رایگەیاندووە، دوو فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی ئێرانیی خۆكوژیان خستووەتەخوارەوە كە هەڕەشەیان لە هاتوچۆی دەریایی نێودەوڵەتی لە گەروی هورمز دروستكردبوو.
جەختیشی كردەوە كە هێزەكانی ئەمریكا لە چوارچێوەی پاراستنی هاتوچۆی دەریایی نێودەوڵەتیدا مامەڵەیان لەگەڵ كردوون.
سێنتكۆم زانیاری زیاتری خستەڕوو و رایگەیاند، هێزەكانی ئەمریكا لە ناوچەكەدا لە دۆخی ئامادەباشیدا دەمێننەوە بۆ بەردەوامبوون لە بەرگریكردن و پاراستنی هێزەكانی و دەستەبەركردنی ئاسایشی گەشتی دەریایی و سەقامگیریی ناوچەكە.
ئەم راگەیاندنە لە كاتێكدایە كە گرژییەكان لە ناوچەی كەنداو رویان لە هەڵكشان كردووە، و دوای ئەوە شدێت، كە فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا رایگەیاندبوو چەندین مووشەكی بالیستی و فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی ئێرانییان تێكشكاندووە، كە بە وتەی ئەوان گەرووی هورمز و وڵاتانی هاوسێی كەنداویان كردبووە ئامانج.
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق، لەسەر بانگهێشتی رەسمی چین، سەردانی ئەو وڵاتەی کردووە و بەراوردێکی قووڵی نێوان میراتی دەریاچەی 'وێست لەیک' و رووبارەکانی دیجلە و فورات دەکات و جەخت لەوە دەکاتەوە، سەرچاوە ئاوییەکان تەنها بۆ ژیان نین، بەڵکو هێمایەکی نەمرن بۆ ناسنامەی نەتەوەیی.
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری پێشووی عیراق لە درێژەی سەردانەکەیدا بۆ وڵاتی چین، رایگەیاند: سەردانیکردنی مۆزەخانەی نیشتمانیی ئاوریشم لە شاری هانگژۆ، بەهۆی پەیوەندییە مێژووییە قووڵەکانی عیراق و رێگەی ئاوریشم، واتایەکی تایبەتی هەبوو.
د. لەتیف رەشید باسی لە سەردانەکەی بۆ شاری هانگژۆ کرد و ئاماژەی بەوەدا، مێژووی عیراق بۆ چەندین سەدە بە رێگەی دێرینی ئاوریشمەوە گرێدراوە و خاکی میزۆپۆتامیا لە مێژوودا وەک پردێک لەنێوان رۆژهەڵات و رۆژئاوادا رۆڵی گێڕاوە، بەغدادیش وەک ناوەندێکی جیهانی بۆ بازرگانی، زانست و ئاڵوگۆڕی کولتووری گەشەی کردووە.
سەرۆک کۆماری پێشووی عێراق، سەردانەکەی بۆ دەریاچەی وێست لەیکی بە بەشێکی دانەبڕاوی گەشتەکە ناوبرد و وتی: ئەو دەریاچەیە کە وەک میراتێکی جیهانی لەلایەن یونسکۆوە ناسێنراوە، بۆ سەدان ساڵە سەرچاوەی ئیلهام بووە بۆ شاعیران و زانایان.
لە پەراوێزی ئەو سەردانەدا، د. لەتیف ڕەشید جەختی لە گرنگیی پاراستنی سەرچاوە ئاوییەکان کردەوە و وتی: ئەمڕۆ لێرە گرنگیی سەرچاوە ئاوییەکانم بۆ گەلان بیرکەوتەوە، نەک تەنها وەک سەرچاوەی ژیان، بەڵکو وەک هێمایەکی نەمر بۆ کولتوور و ناسنامە. ڕێک بەو شێوەیەی وێست لەیک پێگەیەکی گرنگی لە میراتی چیندا هەیە، دیجلە و فوراتیش بەشێکی دانەبڕاون لە مێژوو و شارستانییەتی عیراق.
لە کۆتایی پەیامەکەیدا، د. لەتیف رەشید بە پەرۆشییەوە چاوەڕوانیی خۆی بۆ بەشداریکردن لە 'کۆڕبەندی حوکمڕانیی جیهانیی مافەکانی مرۆڤ' لە پەکین لە رۆژی 11 و 12ی حوزەیران دەربڕی و ئاماژەی بەوە کرد کە بە هیوای ئەنجامدانی گفتوگۆی بەرهەمدار و ئاڵوگۆڕی بیروڕان لەو کۆڕبەندەدا.
قوباد تاڵەبانی، لەدیدارێکدا لەگەڵ کوردسات نیوز، رەوشی سیاسی و ئیداریی هەرێمی کوردستانی خستەڕوو و ئاماژەی بەوەکرد، سلێمانی لە رابردوودا رووبەڕووی گەمارۆ و غەدر بووەتەوە، بەڵام چەند ساڵێکە رەوش گۆڕاوە و شارەکە بەرەوپێشچوونی بەرچاوی بەخۆوە بینیوە.جەختی لەوەشکردەوە، ئێستا کاتی ئەوە هاتووە فەلسەفەی حوکمڕانی بگۆڕدرێت و حکومەتێک پێکبهێنرێت کە تەنها خزمەتگوزار بێت، نەک تەنها دابەشکردنی پۆستەکان بێتە ئامانج بۆ لایەنەکان.
قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان، لە دیدارێکی تایبەتدا لەگەڵ کوردسات نیوز رایگەیاند، ئەوان ناڕازین لە شێوازی بەڕێوەبردنی ئێستای هەرێمی کوردستان، بە بڕوای ئەو، کێشەی سەرەکی بەردەم پێکهێنانی کابینەی نوێ، پۆست نییە، بەڵکو گۆڕینی فەلسەفەی حکومڕانییە. دەشڵێت، کوردستان پێویستی بە بەڕێوەبردنە، دەبێت فەرهەنگی حکومڕانی بگۆڕێت و وەلا بۆ شەخس نەمێنێت".
سەبارەت بە شێوازی بەڕێوەبردنیش، رەخنەی ئەوەی گرت کە لە ئێستادا دەسەڵاتەکان بە شێوەیەکی ناڕەوا لە ناوەندێکی بچووکدا کۆکراونەتەوە و وتی: "ناکرێت لە پردێکەوە تا دۆسیەی نەوت لەدەست سەرۆکی حکومەت بێت، دەبێت درک بەوە بکرێت وەزارەت و شارەوانی هەیە و دەبێت دەسەڵاتەکانیان بۆ شۆڕ بکرێتەوە".
قوباد تاڵەبانی جەختی کردەوە، سلێمانی لە رابردوودا رووبەڕووی گەمارۆ و غەدر بووەتەوە، بەڵام چەند ساڵێکە رەوشەکە گۆڕاوە و شارەکە پێشکەوتنی بەخۆوە بینیوە، ئاشکراشیکرد، زۆر باجی داوە لەپێناو رێگری لە جیاکاری نێوان ناوچەکان و یەکێتی بەردەوام دەبێت لە پێداگری کردن لەسەر نەهێشتنی ئەو جیاکارییانە.
هەروەها ئاماژەی بەوەکرد، بەداخەوە ئێستا "دوو ئیدارەیی" لە هەرێمدا هەیە و دەخوازێت هەرێم ببێتە خاوەن یەک ئیدارە، دەستور و یاسای بودجەی ڕوون.
سەبارەت بە پەیوەندییان لەگەڵ پارتی دیموکراتی کوردستان، قوباد تاڵەبانی دووپاتی کردەوە، یەکێتی و پارتی ناتوانن بە تەنیا حکومەت پێکبهێنن و پێویستە پێکەوە هەرێم بەڕێوەببەن، ناوبراو وتیشی: "دوژمنی پارتی نین، بەڵکو دەمانەوێت شەراکەتی راستەقینە هەبێت نەک موشارەکە".
سەبارەت بە داهاتووی گفتوگۆکانیش، بە ئەرێنییەوە باسی پەیامەکەی مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی کرد و ئەوەی خستەڕوو، پەیامەكەی كاك مەسعود جوان بوو و پێویستە تەرجەمەی كردار بكرێت.
لەسەر ئاستی عیراق، قوباد تاڵەبانی باسی لەوەکرد، یەکێتی لەمڕۆدا دیدگایەکی جیاوازی هەیە و چیتر وەک رابردوو سەرقاڵی کێشەی ناوخۆیی نییە، بەڵکو بەشێکە لە داڕشتنی سیاسەتی عیراق بەرانبەر جیهان.
دەشڵێت؛ هەرێم کاتێک بەهێز دەبێت کە بەشدار بێت لە بڕیارەکانی عیراق نەک دوورەپەرێز بێت، هەروەها سەرۆک بافڵ لە بەغداد داوای مافی هەموو گەلانی عیراق دەکات بەبێ جیاوازی.
یەکێتی باوەڕی بە قەوارەی هەرێمی کوردستان هەیە و خەباتی بۆ کردووە، بۆیە هەوڵەکانیان لەپێناو حکومڕانییەکی تەندروستە تا بتوانن بە باشترین شێوە خزمەتی خەڵک بکەن، "قوباد تاڵەبانی وا دەڵێت".
قوباد تاڵەبانی دەڵێت، سیاسەتی یەكێتی پێكهێنانی حكومەتی هەرێمە لە زوترین كاتدا، هەروەها بەپێوەری كورسی، جوگرافیا یان مێژوو ئامادەن بۆ پێكهێنانی حكومەت.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا لە پەراوێزی دووەمین كۆڕبەندی ئابووری دێڵفی لە سلێمانی رایگەیاند، گفتوگۆی زۆر باش لە كۆڕبەندی دێڵفی دەكرێت و ساڵی داهاتووش كۆڕبەندی دێڵفی دەهێنینەوە بۆ سلێمانی.
سەبارەت بەپێکهێنانی حکومەتی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو، سیاسەتی یەكێتی پێكهێنانی حكومەتە لە زوترین كاتدا و دۆستەكانمان داوامان لێدەكەن حكومەت پێكبهێنین، هاوکات پێكنەهێنانی حكومەت خەریكە زیان بە ناوبانگی هەرێم دەگەیەنێن، دەشڵێت؛ بەپێوەری كورسی بێت یان جوگرافیا یان مێژوو ئامادەین بۆ پێكێكهێنانی حكومەت، هەروەها یەكێتی و پارتی بە تەنها ناتوانن حكومەت پێكبهێنن و هەر لایەنێك بە تەنها حكومەت پێكبهێنێت ناتوانێت كوردستان بەڕێوەبەرێت.
جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم ئاشکراشیکرد، قۆناغی زۆرمان لەگەڵ پارتی بڕیوە و دیدگای هاوبەشمان نوسیوەتەوە ولەگەڵ هەموو لایەنەكان گفتوگۆ دەكەین و ئامادەین بۆ كۆبوونەوە.
سەبارەت پەیوەندییەکانی هەرێم و بەغداد قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، بۆ پرسی موچە عیراق دەیەوێت حكومەتێك لە هەرێم هەبێت كاربەڕێكەر نەبێت و عیراق جۆرێك لە دڵنیایی داوەتە كۆمپانیا نەوتییەكان لە هەرێم.
دەشڵێت؛ زیادبوونی هەناردەی نەوتی هەرێم لە بەرژەوەندی عیراقیشە و لەسەر پرسی داهاتی نانەوتی هەرێم گفتوگۆ لەگەڵ عیراق دەكەین.
قوباد تاڵەبانی ئەوەشی خستەڕوو، توركیا وڵاتێكی گرنگە و كارمان كردووە بۆ گۆڕینی تێڕوانینی بەرانبەر هەرێم و سلێمانی و ئەم شارە پێویستی بە پەیوەندییەكی بەهێزە لەگەڵ توركیا.
راشیگەیاند، پشتیوانی سەرخستنی پرۆسەی ئاشتی لە توركیا دەكەین چونكە ناوچەكە دەگۆڕێت
سەبارەت بە رەوشی ئێستای یەکێتی و پەیوەندییەکان لەگەڵ پارتی قوباد تاڵەبانی وتی؛ ئێستا یەكێتی خاوەن یەك سەركردایەتی و یەك سەرۆك و یەك بڕیار و تیڕوانین و پەیامە، هەروەها كاك مەسعود لەهەموو كەس باشتر دەزانێت بۆ بەڕێوەبردنی هەرێم دەبێت تەبایی لەنێوان یەكێتی و پارتی هەبێت
جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم ئاشکرایکرد، پرۆژەی باش لە سلێمانی جێبەجێكراوە و دەستخۆشی لە وەبەرهێنەران دەكەم و ئاوەدانی سلێمانی جێگەی شانازییە.
وتیشی، كاركردن لە سلێمانی ئاسانە و ژێرخانی رێگەوبان لە سنورەكە لەئاست پێویستدا نییە بەڵام كاری باشتر دەكەین.
قوباد تاڵەبانی تیشکی خستەسەر پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئەمریکا و وتی، دەمانەوێت لە هەموو سێكتەرەكان پەیوەندییەكی بەهێزمان لەگەڵ ئەمریكا هەبێت و دەمانەوێت واشنتۆن یارمەتیدەری عیراق و هەرێمی كوردستان بێت.
قوباد تاڵەبانی: ناكۆكی نێوان یەكێتی و پارتی ئاساییە
"هەرێم كوردستان قەوارەیەكی دەستورییە و خاوەن وەزارەتی پێشمەرگەیە و چەكی هێزی پێشمەرگە لەژێر دەسەڵاتی حكومەتی هەرێمە، بۆیە ناكرێت چەكی هێزی پێشمەرگە بەراورد بكرێت بە پرسی تر لە عیراق، "قوباد تاڵەبانی وا دەڵێت"