هەواڵەکان
ئەمانەتی گشتیی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق، وردەکاریی قۆناغەکانی نۆژەنکردنەوەی پرۆژەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ناسریەی راگەیاند، کە بڕیارە هۆتێلێک و چەند باڵەخانەیەک لەخۆبگرێت و ساڵانە توانای پێشوازیکردنی لە 750 هەزار گەشتیار هەبێت.
حەیدەر مەجید، وتەبێژی گشتیی ئەنجومەنی وەزیران بە ئاژانسی هەواڵی عیراقی راگەیاندووە، رێژەی تەواوکردنی کارەکان لە پرۆژەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ناسریە گەیشتووەتە قۆناغێکی پێشکەوتوو، پرۆژەکە بە یەکێک لە پرۆژە ستراتیژییە گرنگەکان دادەنرێت کە دەبێتە هۆی بوژانەوەی کەرتی ئابووری و خزمەتگوزاری لە پارێزگای زیقار و بەهێزکردنی پێگەی پارێزگاکە لەسەر نەخشەی گواستنەوەی ئاسمانی.
سەبارەت بە پێکهاتەی پرۆژەکە، وتەبێژەکە روونیکردەوە کە فڕۆکەخانەکە باڵەخانەی تایبەت بە گەشتیاران لەخۆدەگرێت کە توانای وەرگرتنی 750 هەزار گەشتیاری هەیە لە ساڵێکدا و پلان هەیە لە داهاتوودا فراوانتر بکرێت، جگە لەوەش هۆڵێکی تایبەت بە گەورە بەرپرسان و تاوەری چاودێری بە نوێترین ئامێری دەریاوانی و هۆتێلێکی چوار نهۆمی و بەشی کارگۆ و خزمەتگوزارییە زەمینی و ئاسمانییەکانی تێدایە.
سەرۆک کۆماری عیراق و سەرۆک وەزیرانی پێشوو کۆبوونەوە و جەختیان لە گرنگیی یەکڕیزیی نیشتمانی کردەوە، بۆ ئەوەی حکومەتێک پێکبهێنرێت کە توانای رووبەڕووبوونەوەی ئاڵەنگارییەکانی هەبێت.
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق ئەمڕۆ سێشەممە، لە بەغداد پێشوازی لە حەیدەر عەبادی، سەرۆک وەزیرانی پێشووی عیراق کرد. لە دیدارەکەدا گفتوگۆ لەبارەی دواین پێشهاتە ناوخۆیی و ناوچەییەکان کرا.
هەردوولا هاوڕابوون لەسەر پێویستیی پتەوکردنی لێکتێگەیشتنە نیشتمانییەکان بۆ چارەسەرکردنی "پابەندبوونە دەستوورییەکان" و خۆشکردنی زەمینە بۆ قۆناغی داهاتوو.
لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا، لەتیف رەشید و حەیدەر عەبادی جەختیان کردەوە کە دەبێت حکومەتێک پێکبهێنرێت توانای رووبەڕووبوونەوەی ئاڵەنگارییەکانی ئێستای هەبێت و کار بۆ بەدیهێنانی داواکاری و خواستەکانی هاووڵاتیان بکات.
ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ، بە رەسمی سێ لقی کۆمەڵەی ئیخوان موسلیمینی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست خستە لیستی "رێکخراوە تیرۆریستییەکان"ـەوە و سزای بەسەر ئەوان و ئەندامەکانیشیاندا سەپاند.
وەزارەتی دەرەوە و گەنجینەی ئەمریکا رایانگەیاند، ئەو سزایانە لقەکانی رێکخراوەکە لە میسر، لوبنان و ئوردن دەگرێتەوە، بە پاساوی ئەوەی "مەترسین بۆ سەر ئەمریکا و بەرژەوەندییەکانی".
بەپێی بڕیارەکە، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لقی لوبنانی وەک "رێکخراوی تیرۆریستیی بیانی" ناساندووە، کە ئەمەش توندترین جۆری پۆلێنکردنە و هەرجۆرە هاوکارییەکی ماددی بۆ ئەو گروپە بە تاوان دادەنرێت. هاوکات وەزارەتی گەنجینە، هەردوو لقی ئوردن و میسری خستووەتە لیستی "رێکخراوە تیرۆریستییە جیهانییەکان"ـەوە (ئەوانەی بە تایبەت پۆلێنکراون)، ئەوەش بەهۆی پشتیوانیکردنیان بۆ بزوتنەوەی حەماس.
مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لەبارەی بڕیارەکەوە رایگەیاند، ئەم هەنگاوە سەرەتایەکە بۆ "هەوڵێکی بەردەوام بەمەبەستی وشککردنی سەرچاوەکانی توندوتیژی و ناسەقامگیری کە پەیوەستن بە لقەکانی ئیخوان موسلیمینەوە لە هەرشوێنێک بن".
روبیۆ جەختیکردەوە کە ئەمریکا "هەموو ئامرازە بەردەستەکان بەکاردەهێنێت بۆ رێگرییکردن لەو لقانە لە دەستگەیشتن بە سەرچاوەکان یان پشتیوانیکردنی تیرۆر".
دەرکردنی ئەم بڕیارانە لە چوارچێوەی جێبەجێکردنی فەرمانێکدایە کە ساڵی رابردوو ترەمپ ئیمزای کردبوو و تێیدا وەزارەتەکانی دەرەوە و گەنجینەی راسپاردبوو باشترین رێگەی یاسایی بدۆزنەوە بۆ سزادانی لقەکانی ئەو رێکخراوە، کە بەوتەی واشنتۆن تێوەگلاون لە چالاکییەک کە ئاسایشی ناوچەکە و جیهان دەخاتە مەترسییەوە.
لە فەرمانەکەدا ئاماژە بەوە کراوە، باڵێکی ئیخوان لە لوبنان دوای هێرشەکەی 7ی ئۆکتۆبەری 2023 موشەکی ئاڕاستەی ئیسرائیل کردووە، هاوکات سەرکردەکانی لقی ئوردنیش تۆمەتبارن بەوەی راستەوخۆ پشتیوانییان لە حەماس کردووە.
ئەم بڕیارە جارێکی دیکە مشتومڕێکی کۆنی هێناوەتەوە ئاراوە، چونکە ترەمپ لە خولی یەکەمی سەرۆکایەتییەکەیدا لە ساڵی 2019 تاوتوێی ئەوەی دەکرد تەواوی رێکخراوەکە بخاتە لیستی تیرۆرەوە، بەڵام ئێستا فشارە سیاسییەکان بۆ گرتنەبەری رێوشوێنی توندتر دژی ئەو گروپە زیاتر بوون.
بەرپرسی پەیوەندییەکانی دەرەوەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر رایگەیاند، حکومەتی کاتیی سوریا بەرپرسیارە لە جێبەجێ نەکردنی رێککەوتنەکان و لە هێرشەکانی سەر شێخ مەقسود و ئەشرەفیە، چەکدارانی داعش و گروپە تورکی و بیانییەکانی بەکارهێناوە.
ئیلهام ئەحمەد، بەرپرسی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، حکومەتی کاتیی سوریا (ئینتیقالی) بەرپرسی سەرەکییە لە جێبەجێ نەکردنی رێککەوتنی 10ی ئازار و رووداوەکانی ئەم دواییەی گەڕەکی شێخ مەقسود بە شەڕێکی میدیایی دژی گەڕەکە کوردییەکان دەستیپێکرد.
ئیلهام ئەحمەد ئاشکرایکرد، وەزارەتی بەرگریی سوریا بە رەسمی ئۆپەراسیۆنی سەربازی دژی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە راگەیاند، لە کاتێکدا هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) بەپێی رێککەوتنی 1ی نیسان لەو گەڕەکانە کشابوونەوە، بەڵام حکومەت بانگەشەی بوونی هێزەکانی هەسەدەی دەکرد وەک پاساوێک بۆ ئەنجامدانی هێرشێکی توند بە بەکارهێنانی 80 تانک.
بەرپرسەکەی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر وتی: "لەو هێرشانەدا 48 کەس گیانیان لەدەستداوە و گروپە چەکدارەکان پێشێلکاریی گەورەیان ئەنجامداوە." جەختیشی کردەوە کە چەکدارانی رێکخراوی داعش، ئیگۆر، گروپە تورکییەکان و چەکداری بیانی لەو هێرشانەدا بەشداربوون.
سەبارەت بە هەڵوێستی نێودەوڵەتی، ئیلهام ئەحمەد روونیکردەوە کە یەکێک لە مەرجەکانی هەڵگرتنی سزاکانی ئەمریکا و رۆژئاوا لەسەر سوریا، پاراستنی کەمینەکان و دەرکردنی بیانییەکان بوو، بەڵام حکومەت پێچەوانەکەی کردووە و هێرشی کردووەتە سەر عەلەوی، دروز، مەسیحی و ئێستاش کوردەکان دەکاتە ئامانج، بۆیە پێویستە واشنتۆن هەڵوێستی خۆی بەرامبەر ئەو حکومەتە روون بکاتەوە کە کۆمەڵکوژی دژی گەلەکەی ئەنجام دەدات.
لە کۆتاییدا ئیلهام ئەحمەد رایگەیاند، ئەوان لەگەڵ گفتوگۆ و بەردەوامیی دانوستاندان، بەڵام دەبێت هێرشەکان رابگیرێن و پاراستنی خەڵک لە حەلەب و عەفرین مسۆگەر بکرێت، هەروەها برینەکانی شێخ مەقسود و عەفرین بە سەرپەرشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان و لایەنە نێودەوڵەتییەکان چارەسەر بکرێن.
وەزارەتی پێشمەرگە رایگەیاند، پارەی هاوکاریی هێزەکانی هاوپەیمانان گەیشتووەتە سەر هەژماری وەزارەتەکە و رۆژی پێنجشەممە دەست بە دابەشکردنی دەکرێت.
بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی بودجە و بەرنامەکان (ژمێریاریی سەربازی) لە وەزارەتی پێشمەرگە بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ سێشەممە، هاوکاریی دارایی هاوپەیمانان بۆ مانگی 12ـی ساڵی رابردوو خراوەتە سەر هەژماری وەزارەتەکەیان.
ئاماژەی بەوەشکردووە، دوای ئەنجامدانی رێکارە دارایی و ژمێریارییەکان، رۆژی پێنجشەممە 15ـی کانوونی دووەمی 2026، دەست بە دابەشکردنی هاوکارییەکە دەکرێت.
بەپێی راگەیەندراوەکەی وەزارەت، لەم مانگەدا زیاتر لە 97%ی ئەفسەر و پلەدار و پێشمەرگە لە رێگەی پرۆژەی "هەژماری من"ـەوە هاوکاریی هاوپەیمانان وەردەگرن و ئەوانەی دیکەش لە رێگەی سیستمی بانکەوە وەریدەگرن.
كەجەكە دەڵێت، هێرشەكانی حەلەب بۆ لەناوبردنی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری باكور و رۆژهەڵاتی سوریا پێشێلكردنی ئاگربەست بووە.
هاوسەرۆكایەتی كۆنسەی بەڕێوەبەری كۆما جڤاكێن كوردستان "كەجەكە" راگەیەنراوێكی لەبارەی رەوشی سوریا بڵاوكردەوە و ئاماژەی بەوەكردووە، ئامانجی هێرشەكانی سەر حەلەب لەناوبردنی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری باكور و رۆژهەڵاتی سوریا و شكاندنی ئاگربەست بووە و ئەو هێرشانە بەشێكن لە زنجیرە هێرشێك دژی دەستكەوتەكانی كورد لە هەموو ئەو وڵاتانەی كورد تێیدا دەژین.
راشیگەیاندووە، بە ئامانجگرتنی گەڕەكەكان دوای رێككەوتنی دیمەشق دەرخەری ئەو راستییەن، كە رەزامەندی ئەمریكا و هێزە نێودەوڵەتییەكان وەرگیراوە.
لە بەشێكی تری راگەیەنراوەكەدا هاتووە، ئەو هێرشانە بۆ سەر گەڕەكە كوردییەكان، هێرشكردنە بۆسەر تەڤگەری ئازادیی و هەوڵدانە بۆ پەكخستنی ئاگربەست كە بە وردی جێبەجێكراوە.
كەجەكە جەختیشیكردووەتەوە، بەرپرسیارێتی خۆیان لە پرۆسەی ئاشتی و كۆمەڵگەی دیموكراتیدا جێبەجێكردووە، داوا لە لێپرسراوانی ئاكەپە و مەهەپەش دەكات، هەنگاوی پێویست بنێن بۆ سەركەوتنی پرۆسەی ئاشتی و ئەو سیاسەتانە رابگرن كە پرۆسەكە لەناودەبەن.
حزبوڵای عیراق هەڕەشە دەكات و دەڵێت وەڵامی هەر هێرشێك دەداتەوە كە ئەمریكا بۆ سەر ئێران ئەنجامی بدات.
ئەبو حسێن حەمیداوی ئەمینداری گشتی حزبوڵای عیراقی لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردووەتەوە، لە ئێستادا ململانێیەكی نوێ لە نێوان هەردوو بەرەی رەوا و ناڕەوا هەیە و بەرەی رەوا پرەنسیپەكانی روونە و بەرەی ناڕەواش هەموو جیهان دەیناسێت و ئەو تاوانانە دەزانێت كە بەرامبەر گەلانی ئازاد ئەنجامی دەدات.
دەشڵێت، لە ئێستادا بەرەی ناڕەوا چەندین ئامادەكاری دەكات بۆئەوەی ئێران بكاتە ئامانج و بە ئەركی ئەخلاقیی خۆیانی دەزانن لە پشت گەلی ئێرانەوە بوەستن و بەرگری لێ بكەن، دوپاتیشیكردووەتەوە، وەڵامیان بۆ هەر هێرشێك دەبێت كە ئەمریكا دژی ئێران ئەنجامی بدات.
بەپێی پێشبینییەکانی کەشناسی لە 48 سەعاتی داهاتوودا بارانبارین بەردەوام دەبێت و پلەکانی گەرما نزم دەبنەوە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم پێشبینییەکانی بۆ ئەمڕۆ و سبەینێ بڵاوکردەوە و رایگەیاند، ئەمڕۆ بە گشتی کەش هەور و بارانبارین دەبێت، لەگەڵ زیادبوونی خێرای با و دروستبوونی هەورە بروسکە و بەفربارین لەسەر ناوچە شاخاوییە بەرزەکان، ئاماژەی بەوەشکرد، بڕی دابارین زیاد دەبێت لە سنوری پارێزگای سلێمانی و دهۆک هەڵەبجە شێوازی دابارین هەندێ کات دەگۆڕێت بۆ بارانی مامناوەند و لێزمە باران.
ئەوەشی خستەڕوو، . دوبارە بە گشتی کاریگەری ئەم شەپۆلەی رووی لە ناوچەکەمان کردووە، لە دوای نیوەڕۆی ئەمڕۆ چالاکتر دەبێت سەرجەمی ناوچەکەمان بارانبارینی دەبێت .
کەشناسی هەرێم راشیگەیاند، کاریگەری شەپۆلی بارانبارین بەردەوامی دەبێت باران لە سەرجەم ناوچەکەمان دەبارێت بە بڕی جیاجیا و لەگەڵ هاتنی بارستە هەوایەکی سارد و نزم بوونەوەی زیاتری پلەکانی گەرما.
ئاشکرایکرد، لە سەنتەری سلێمانی و دهۆک، ئیدارەی زاخۆ، ئیدارەی سۆران، راپەڕین و زۆربەی ناوچە شاخاوییەکان بەفربارینی دەبێت لە کاتەکانی بەیانی.
کەشناسی دەشڵێت، کاریگەری ئەم شەپۆلە تا ئێوارەی رۆژی چوارشەممە لەسەر ناوچەکەمان کۆتای دێت .
بەپێی ئامارێكی نەتەوە یەكگرتووەكان، لەسەرەتای دەستپێكردنی ئاڵۆزییەكان لە دوو گەڕەكی حەلەب، نزیكەی 119 هەزار كەس ئاوارەبوون.
ستیڤان دوجاریك وتەبێژی نەتەوە یەكگرتووەكان رایگەیاند، رێكخراوەكەیان لە نزیكەوە چاودێری رەوشی حەلەب دەكات و لەگەڵ هەموو لایەنە پەیوەندیدارەكان لە هەماهەنگیدایە.
وتیشی، كۆمیسیۆنی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ كاروباری پەنابەران، هاوكاری پێشكەشی ئاوارەكان دەكات و پەناگەی كاتی و بەتانی و جلوبەرگی زستانەیان بۆ دابین دەكەن.
بە وتەی دوجاریك، لەو كاتەوەی ئاڵۆزییەكان لە حەلەب دەستیپێكردووە تا رۆژی یەكشەممە، نزیكەی 119 هەزار كەس ئاوارە بوون.
دوجاریك ئاماژەی بەوەشكرد، نەتەوە یەكگرتووەكان ئاگاداری ئەو راپۆتانەیە كە لەبارەی كوژراو و بریندارەكان بڵاودەكرێتەوە و جەختدەكەنەوە لە گرنگی پاراستنی مەدەنییەكان و ژێرخانی ناوچەكە.
ترەمپ پێناسی گومرگی بەسەر ئەو وڵاتانەدا دەسەپێنێت کە مامەڵەی بازرگانی لەگەڵ ئێران ئەنجام دەدەن.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، پێناسی گومرگی بە رێژەی ٪25 بەسەر ئەو هەموو وڵاتانەدا دەسەپێنێت کە مامەڵەی بازرگانی لەگەڵ ئێران ئەنجام دەدەن.
ئاماژەی بەوەشکرد، هەر وڵاتێك بەردەوام بێت لە مامەڵەی بازرگانی لەگەڵ ئێران دەبێت پێناسی گومرگی بەرێژەی 25% بدات بە هەر مامەڵەیەك كە لەگەڵ ئەمریكا دەیكات.
هاوکات، کاڕۆلین لیڤێت وتەبێژی کۆشکی رایگەیاند، هێرشی ئاسمانی لەنێو بژاردەکانی سەرۆکی ئەمریکادایە، بەڵام هەمیشە هەڵبژاردەی دیپلۆماسی لە بژاردەی یەکەمی دۆناڵد ترەمپە.
لەلای خۆشیەوە، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، وڵاتەکەی ئامادەی جەنگ و گفتوگۆشن.
عەزیز نەسیرزادە، وەزیری بەرگریی ئێران هۆشداری توند دەداتە ئەو وڵاتانەی هەڕەشەی هێرشی سەربازی دەكەن و رایدەگەیەنێت، هەر وڵاتێك خاكەكەی بۆ هێرشكردنە سەر ئێران بەكاربهێنرێت، دەبێتە ئامانجی رەوای ئەوان.
وەزیری بەرگریی ئێران رایگەیاند، "سوپرایزیان" هەیە بۆ روبەڕوبونەوەی هەڕەشەكان و هێرشبەران بەو هۆیەوە توشی ئازار و مەینەتیی گەورە دەبن.
نەسیرزادە هۆشداریدا بەو لایەنانەی بە بیانووی جۆراوجۆر هەڕەشەی هێرشی سەربازی دەكەن و وتی: "ئەگەر هەر هەڵەیەك بكەن و دەستدرێژی بكەنە سەر بەرژەوەندییەكانی وڵاتەكەمان، ئێمەش سەرجەم بەرژەوەندییەكانیان لە هەر شوێنێكی جیهان بێت دەكەینە ئامانج".
سەبارەت بە هاوكاریكردنی هێرشبەران، وەزیری بەرگریی ئێران وتی: "هەر وڵاتێك كارئاسانی بۆ هێرش كردنە سەر ئێران بكات، یان بنكەكانی بخاتە خزمەت هێرشبەران، دەبێتە ئامانجێكی رەوا بۆ ئێمە".
ئاماژەی بەوەشدا، دەبێت ئەو سیاسەتمەدارانەی "كورتبینن" و هەڕەشە لە ئێران دەكەن، گەورەیی گەلی ئێران ببینن و لەوە تێبگەن كە هێزی سەرەكیی وڵاتەكە لە گەلەكەیدایە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتیی كەشناسی هەرێم بڵاویكردەوە، شەپۆلێكی نوێی بارنبارین بەڕێوەیە و پێشبینیش دەكرێت لە ناوچە شاخاوییەكان بەفربارین دەستپێبكاتەوە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتیی كەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێمی كوردستان رایگەیاند، پێشبینی شەپۆلێكی نوێی بەفر و بارانبارین روو لە ناوچەكانی هەرێمی كوردستان بكاتەوە و تا ئێوارەی ئەمڕۆش بە نمەباران بەردەوامدەبێت.
كەشناسی ئەوەشی روونكردووەتەوە، پێشبینیش دەكرێت لە كاتەكانی ئێوارەی سێشەممەدا خێرایی بارانبارینەكە زیادبكات و ببێتە لێزمە باران و خێرایی باش، بۆ سەروی 30 كم لە سەعاتێكدا زیادبكات و بەفربارینیش لە ناوچە شاخەوییەكان دەستپێبكات.
سەرۆك كۆمار و سەرۆكی دەستەی حەشدی شەعبی كۆبونەوە و جەختیان لە گرنگیی چەسپاندنی سەقامگیریی سیاسی و ئەمنی كردەوە.
بەپێی راگەیەندراوی سەرۆكایەتی كۆمار، ئەمڕۆ دووشەممە، د. لەتیف رەشید، سەرۆك كۆمار پێشوازیكرد لە فالح فەیاز، سەرۆكی دەستەی حەشدی شەعبی.
لە دیدارەكەدا باس لە دواین پێشهاتەكان كرا و جەخت لە گرنگیی چەسپاندنی سەقامگیریی سیاسی و ئەمنی لە وڵات كرایەوە.
سەرۆك كۆمار جەختیكردەوە لە پێویستیی پاڵپشتیكردنی دامەزراوە نیشتمانییەكان و پەرەپێدانی هەماهەنگیی نێوانیان بۆ روبەڕوبونەوەی ئاستەنگەكانی ئێستا، بەجۆرێك كە ببێتە هۆی چەسپاندنی ئاسایش و بەدیهێنانی خواستی عیراقییەكان بۆ سەقامگیری و گەشەپێدان.
هەر لە دیدارەكەدا، سەرۆك كۆمار پابەندبوونی خۆی بە پاڵپشتیكردنی ئەو هەوڵانە دوپاتكردەوە كە ئامانجیان پتەوكردنی یەكڕیزیی نیشتمانییە. لەبەرامبەردا فالح فەیاز ستایشی هەڵوێست و پشتیوانیی سەرۆك كۆماری كرد بۆ دامەزراوە ئەمنییەكان.
سەرۆك كۆمار و سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران لە بەغداد كۆبونەوە و تاوتوێی رەوشی ئەمنی و سیاسیی وڵاتیان كرد.
بەپێی راگەیەندراوی سەرۆكایەتی كۆمار، ئەمڕۆ دووشەممە، د. لەتیف رەشید، سەرۆك كۆمار لە بەغداد لەگەڵ محەمەد شیاع سودانی، سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران كۆبووەوە.
لە كۆبونەوەكەدا تاوتوێی پێشهاتەكانی دۆخی عیراق كرا و هەوڵی هێزە نیشتمانییەكان بۆ پتەوكردنی ئاسایش و سەقامگیری خرایەڕوو، ئەوەش لەپێناو بەردەوامیدان بە پرۆسەی بونیاتنان و گەشەپێدان لە سەرجەم پارێزگاكان.
هەروەها جەختكرایەوە لەسەر گرنگیی بەردەوامیی گفتوگۆی نێوان هێزە سیاسییەكان و پەلەكردن لە تەواوكردنی ئیستیحقاقە دەستورییەكان، بەمەبەستی بەهێزكردنی متمانەی هاووڵاتیان بە پرۆسەی سیاسی و دەستەبەركردنی داهاتوویەكی ئارام و گەشەسەندوو بۆ وڵات.
ئەنجومەنی گەلی گەڕەكە كوردنشینەكانی حەلەب بڵاویكردەوە، نزیكەی 300 هاووڵاتی مەدەنی لەلایەن چەكدارانی سوریاوە رفێنراون و چارەنووسیان نادیارە.
ئەنجومەنی گەلی گەڕەكەكانی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە رایگەیاند، چەكدارانی سوریا لە شەڕ و پێكدادانەكانی چەند رۆژی رابردوودا 271 هاووڵاتی مەدەنییان رفاندووە و تائێستا چارەنووسیان نادیارە.
ئاماژە بەوەش كراو، ئەو هاووڵاتیانەی بەهۆی بۆردومانەكانی چەند رۆژی رابردووی چەكدارانی سوریاوە ئاوارەبوون، مافیان پێشێلكراوە و سوكایەتیان پێكراوە، بە جۆرێك ژنانیان بردووەتە مزگەوتەكان و پیاوانیان گواستووەتەوە بۆ جێگەی نادیار و لەیەكیان دابڕاندون.
هاوكات رێكخراوی مانگی سوری كوردیش دەڵێت، لە دووەم رۆژی پێكدادانەكانی شاری حەلەبدا، پەیوەندییان لەگەڵ سێ كارمەندیان پچڕاوە، دواتریش دەركەوتووە كە لەلایەن هێزەكانی حكومەتی سوریاوە دەستگیركراون.
شارەزایانی بواری تەكنەلۆژیا هۆشداری دەدەن لەوەی شەڕی "چیپە ئەلیكترۆنییەكان" و هەڵكشانی داواكاری لەسەر تەكنەلۆژیای زیرەكی دەستكرد، نرخی مۆبایل و لاپتۆپ و ئامێرە ئەلیكترۆنییەكان لە بازاڕەكانی جیهان و عیراق بەڕێژەیەكی بەرچاو بەرز دەكاتەوە.
لە ساڵانی رابردوودا بەهۆی پێشكەوتنی خێرای زیرەكی دەستكرد و فراوانبوونی سەنتەرەكانی داتا، داواكاری لەسەر چیپ و میمۆرییە پێشكەوتووەكان بەرزبۆتەوە، ئەوەش لەكاتێكدایە كە توانای بەرهەمهێنانی جیهانی سنووردارە و بەشی پێداویستییەكان ناكات، ئەم دۆخە بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی تێچووی بەرهەمهێنان و لە ئەنجامدا گرانبوونی نرخی ئامێرە ئەلیكترۆنییەكان.
چیپە ئەلیكترۆنییەكان چین و لە كوێ دروست دەكرێن؟
چیپە ئەلیكترۆنییەكان (Microchips) پارچەی زۆر بچووكی سیلیكۆنین كە ملیاران ترانزستەری وردیان لەسەرە و پرۆسەی چارەسەركردن و هەڵگرتنی زانیاری ئەنجام دەدەن. ئەمانە وەك "مێشكی شاراوە"ی ئامێرەكان، لە مۆبایل و كۆمپیوتەرەوە تا ئۆتۆمبێل و كەرەستەی سەربازی و پزیشكی كار دەكەن. پیشەسازیی ئەم چیپانە لە دەستی چەند وڵاتێكی كەمدا قۆرخكراوە، بەتایبەت تایوان، كۆریای باشوور و ئەمریكا.
زیرەكی دەستكرد.. بزوێنەری شەڕی چیپەكان:
شارەزایانی بوارەکە، تیشک دەخەنە سەر هۆکاری بابەتەکەو دەیگەڕێننەوە بۆ زیرەکی دەستکرد، پێیان وایە؛ داواكاریی زۆر لەسەر چیپە ئەلیكترۆنییەكان بەهۆی گەشەی زیرەكی دەستكردەوە، بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی نرخی بەرهەمهێنان و پێشبینی دەکەن نرخی كۆمپیوتەر و مۆبایلەكان بە لایەنی كەمەوە 20% بەرزببێتەوە.
ململانێی ئەمریكا و چین.. هۆكاری سەرەكی گرانییەكان:
لە پشت پەردەی ئەم گرانییە، ململانێیەكی توند لەنێوان ئەمریكا و چین هەیە. واشنتۆن سنوورداركردنی توندی خستووەتە سەر هەناردەكردنی چیپە پێشكەوتووەكان بۆ پەكین، لەبەرامبەردا چین هەوڵی دروستكردنی پیشەسازیی ناوخۆیی و كۆنترۆڵكردنی كانزا ستراتیژییەكان دەدات. ئەم ململانێیە تێچووی بەرهەمهێنانی بەرزكردووەتەوە و كۆمپانیاكان ناچار دەكات باجەكەی لەسەر شانی بەكاربەر دابنێن.
كاریگەرییەكان لەسەر بازاڕی عیراق، ئایا عیراق رووبەرووی چی دەبێتەوە؟
بۆ وڵاتێكی وەك عیراق كە بە تەواوی پشت بە هاوردەكردن دەبەستێت، كاریگەرییەكان قورستر دەبن. جگە لە بەرزبوونەوەی نرخە جیهانییەكان، تێچووی گواستنەوە، باج و گۆڕانكاری لە نرخی دراویش هۆكاری دیكەن كە وادەكەن هاووڵاتیی عیراقی باجێكی قورستر بدات و لەوانەیە ناچار بێت ئامێرە كۆنەكانی بۆ ماوەیەكی درێژتر بەكاربهێنێت یان روو لە كڕینی ئامێری كواڵێتی نزمتر بكات.