هەواڵەکان
دەقی پەیامەکە :
ئەمڕۆ یادی سی وچوار ساڵەی دڕندانەترین تاوانی دژ بەگەلەکەمان دەکەینەوە کەلە چەند چرکەیەکدا رژێمی بەعس بەچەکی کۆمەڵکوژی کیمیاویی لەپارێزگای ھەڵەبجەیدا وھەزاران ھاوڵاتی شەھید وبریندارکرد و ھەربەھۆی ئەم پەلامارە سامناکە دژ بەمرۆییەوە چەندین خێزان لەیەکتری دابڕان کەتاکو ئێستاش بەشێکیان لەچاوەڕوانی بە یەکتر شادبونەوەدان ھەروەھا ژمارەیەکی زۆری بریندارو بەرکەوتە تاکو ئێستا بەھۆی کاریگەری زامەکانی ئەو چەکەوە دەناڵینن .
ئەو کارەساتەی کەسی وچوار ساڵ لەمەوبەر شۆڤینیەکانی بەعس بەسەرئەم شارەیانداھێنا رقێک بووبەرامبەر ڕۆڵی مێژوویی ھەڵەبجە کەلەجوڵانەوەی فەرھەنگی وشارستانێتی و سیاسیداچەندین زانا وعەلامەی ئایینی کوردپەروەر وگەورە شاعیر وخاوەن قەڵەمی بوێری بەبیری پێشکەوتوخوازی و کوردایەتی پەروەردە و گۆشکران کەلەڕاپەڕین و شۆڕشەکانی گەلەکەماندا رۆڵی پێشەنگیان ھەبوو بەتایبەتی لەشۆڕشی نوێی گەلەکەماندایەکەمین مەفرەزەسەرەتاییەکانی ئەم سنورە لەشارەزوور و دەوروبەری چەکی مەردایەتی و بەرگرییان دژ بەزوڵم و ستەمی بەعس ھەڵگرت و بانگی دەستپێکردنەوەی شۆڕشیان دا.
پاش تێپەڕبونی زیاتر لە سێ دەیە بەسەر ئەو کارەساتەدا وێڕای ھەوڵەکانی ئاوەدانکردنەوەی ھەڵەبجەو گوندەکانی دەوروبەری کە پێشتر وێران وتەختکرابون، دوای بونەپارێزگای ئەو شارە، زۆرینەی دەزگا حکومی وخزمەتگوزارییەکانی لێ دامەزرا، بەڵام ھێشتا لەدامەزراوە رەسمیەکانی حکومەتی عێراقی فیدڕاڵدا وەک پێویست بە ڕەسمی ناساندنی ھەڵەبجە بەپارێزگای نۆزدەیەمی عێراق نەچۆتە بواری جێبەجێکردنەوەو لە دابینکردنی مافەدەستوریی ویاساییەکاندا دڵنەوایی نەکراوەتەوە .
کەسو کاری سەربەرزی شەھیدانی جینۆسایدی شانزەی سێ و ھاوڵاتیانی بەشەرەفی ھەڵەبجەی ھەمیشەخۆڕاگڕ
لەم یادەداجارێکی تر بۆ ھەموو لایەکی دووپاتدەکەیەنەوە لەپێناو سارێژبونی ئەو برینانەی کەتاکو ئێستا بەشێکی زۆر لەخەڵکەکەی بەدەستیەوە دەناڵێنن، یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەرێگەی حکومەت وحزبەوە ھەوڵەکان زیاترچڕ دەکاتەوە کەخزمەتگوزاری زیاتر بە ھەڵەبجەودانیشتوانی ناوچەکە بگەیەنێت لە پێناو دابینکردنی ژیاننێکی ئاسودەو پڕلە کامەرانی و ڕەوینەوەی یەکجارەکی گشت مەینەتیەکان و بەرزڕاگرتنی یاد و ناوی گشت قوربانیانی ئەو کارەساتە.
نەمری بۆ شەھیدانی ھەڵەبجەوقوربانیانی جینۆسایدی گەلەکەمان.
ئەنجومەنی نوێنەران بڵاویکردەوە، ٤٥ کاندید بۆ پۆستی سەرۆک کۆمار پێشکەشکراون و ٥ کاندیدیان دوورخراونەتەوە کە یەکێکیان بەھۆی رێوشوێنەکانی لێپرسینەوەو دادپەروەریی و چواریشیان بەھۆکاری بڕوانامەی زانکۆی، ٤٠ کاندیدەکەی تریش مەرجەکانی وەرگرتنی پۆستی سەرۆک کۆمارییان بە پێی یاسا تێدایە.
ھەروەھا ئەنجومەنی نوێنەران رۆژی ٢٦ی ئاداری بۆ کۆبوونەوەی ھەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار دیاریکرد
1 خالد صديق عزيز محمد
2 فيصل محسن عبود صياد الكلابي
3 شهاب احمد عبد الله علي النعيمي
4 حسين احمد هاشم وداعة الصافي
5 احمد موح عمران شبين الربيعي
6 احمد يحيى جاسم جويد الساعدي
7 صباح صالح سعيد عبدال الملكا
8 كاظم خضير عباس حسن داوغنة
9 رزكار محمد امين حمه سعيد رمضان
10 لؤي عبد الصاحب عبد الوهاب محمد
11 ريبوار اورحمن وستاصالح عارف
12 حمزة بريسم ثجيل مصحب المعموري
13 حسين محسن علوان حسين الحسني
14 عبد اللطيف محمد جمال رشيد الشيخ محمد
15 عمر صادق مصطفى مجيد العبدلي
16 برهم احمد صالح احمد
17 ثائر غانم محمد علي العثمان
18 اقبال عبد الله امين حسن حيلاوي
19 خديجة خدايخش اسد قلاوس
20 جبار حسن جاسم عبود
21 هادي عبد الحسين صدام محمد الفريجي
22 رعد خضير دفاك صايل الجنابي
23 ئوميد عبد السلام قادر طه بالاني
24 ريبر احمد خالد زبير
25 حيدر رشيد عبد الرزاق كعيد الطائي
26 كمال عزيز محمد رحيم قيتولي
27 جمال كبسون حميد عباس
28 احمد خليل خضير خليل كاخوري
29 ظافر عبد الأمير جبار عبود القريشي
30 احمد ساجت هاشم حسن العامري
31 محمد عبيد جدوع عبد الله
32 علي عبد حمد داود
33 عمر احمد كريم حسن به رزنجي
34 فائزة جبار محمد باباخان
35 سعد جميل ناصر مراد الفيلي
36 علي عباس رسن سنيد الكرعاني
37 طه حمه رشيد عبد الرحمن حمه امين
38 فتحية فتح الله حسن كاكةي
39 خالد مصطفى حسين شريف
40 عبد العزيز احمد محمد خلف الجبوري
سکرتێری رێکخراوی ناتۆ لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، بەردەوامن لە پشتیوانیکردنی ئۆکراین بۆ رووبەڕووبوونەوەی رووسیا و تا ئێستاش ١٠٠ ھەزار سەربازیی ئەمریکی لە ئەوروپا بڵاوەیان پێکراوە .
وتیشی، ھەموو ھێزەکانی ناتۆ خراونەتە حاڵەتی ئامادەباشییەوە و سبەینێش وەزیرانی بەرگری وڵاتانی ناتۆ بە مەبەستی بەرزکردنەوەی تواناکانیان کۆدەبنەوە.
کەناڵی فۆکس نیوزی ئەمریکیش کوژرانی وێنەگرێکی و برینداربوونی پەیامنێرەکەیانی لە ئۆکراین راگەیاند،. ھاوکات ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراین لە پەیامێکدا رایگەیاند، روسیا بە موشەکی کروز بۆردومانی خەڵکی مەدەنی ئۆکراین دەکات و بەھۆی بۆوردومانی روسیاشەوە ژێرخانی وڵاتەکەی رۆژ لە دوای رۆژ وێرانتر دەبێت.
وتیشی، خەڵکی ماریۆپۆڵ لەژێر بۆردومانی سەختی روسیادان و ئەو کارەساتەشی ئێستا بەسەر خەڵکی خارکیڤدا ھاتووە، ھەمان کارەساتە لە ھۆڵۆکۆست بەسەر جولەکەکاندا ھات.
ھەر لەکۆبوونەوەکەدا ئەمین بابەشێخ، گرنگیی ئەم پەیوەندیانەی یەکێتی و ھەرێمی کوردستانی لەگەڵ ناوەندە سیاسی و سەربازییەکانی وڵاتێکی وەک شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای بەپێویست و گرنگ وەسفکردو دووپاتیکردەوە، کە ھاوبەشێکی سەرەکی و بەھێزی ھاوپەیمانان بووە لەڕزگاری و ئازادی عێراقەوە تاکو جەنگی رووبەڕووبوونەوەی تیرۆرو داعش، وتیشی: پشتیوانێکی بەردەوامیی ھەرێمی کوردستان و ھێزی پێشمەرگە بوون لەمەشق و راھێنان و رێکخستنەوە بەرەو یەکخستنەوەشیان .
ھەر لەکۆبوونەوەکەدا گقتوگۆ لەسەر بارودۆخی ھەرێم و عێراق بەگشتیی کراو ئەمین بابەشێخ بۆ وەفدی میوانی تەئکید کردەوە، کە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ھەرچی زووە پێکھێنانی حکومەتی فیدڕاڵی عێراقی بەلاوە مەبەستە کە کابینەیەک بێت کە خزمەتی ھاووڵاتی بکات و لەئاست چارەسەرکردنی کێشەکانی عێراقی فیدراڵدا بێت .
نوێنەری نانەواخانەکان رایگەیاند، وەک ھەنگاوی یەکەم بە بڕیارەکە رازین و چاوەڕێن بەڵێنەکانی تر بۆ دابینکردنی سوتەمەنی بە نرخی ھەرزانتر و کەمکردنەوەی باج لەسەریان جێبەجێبکرێت.
وتیشی، کێشەی سەمونخانەکان وەک خۆی ماوەتەوەو بڕیارە لە رۆژانی داھاتوو چارەسەر بکرێت.
دوای ئەوەی راکان جبوری، پارێزگاری بەوەکالەتی کەرکوک رایگەیاند، کوردانی کەرکوک تەنھا بۆ ماوەی سێ سەعات دەتوانن ئاھەنگی نەورۆز بگێڕن و ناشبێت ھیچ دروشمێکی نەتەوەیی بڵینەوە، بە فشاری پەرلەمانتارانی یەکێتی گۆڕانکاری لە نوسراوەکەیدا کردوو لە نوسراوێکی نوێدا پیرۆزبایی نەورۆزی لە کورد کردووە و نووسیویەتی، کوردانی کەرکوک مافی خۆیانە بە ئازادی تەواو و بە ھەرجۆرێک خۆیان دەیانەوێت ئاھەنگی نەورۆز بگێڕن.
پارێزگاری کەرکوک داوای لە پێکھاتەکانی تری کەرکوکیش کردووە لەگەڵ کوردا بەشداری ئاھەنگی نەورۆز بکەن.
جوتیارعادل وتەبێژی حکومەتی ھەرێم رایگەیاند، سبەینێ ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێم کۆدەبێتەوەو چەند بابەتێکی تایبەت بە پارێزگای ھەڵەبجە، دەخرێتەڕوو لەپێناو پێشخستنی زیاتری ئاستی خزمەتگوزاری بۆ دانیشتووانی پارێزگاکە.
ھەر لە کۆبوونەوەکەدا گفتوگۆ لەبارەی چەند پرسێکی ھەنووکەیی تایبەت بە رەوشی ھەرێمی کوردستان و عێراق و ناوچەکە دەکرێت.
شێخ حسێن حەمە ساڵح، نوێنەری دەزگای لوتکە لە یۆنان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، گەنجێکی کورد بە ناوی عەلا کەریم دوای ئەوەی لە گرتووخانەی کۆریدالۆس لە ئەسینا تەندروستی تێکچووە و دوای گەیاندنی بە نەخۆشخانە گیانی لەدەستداوە.
رونیشیکردەوە، پەنابەرەکە تەمەنی ٤١ ساڵە و خەڵکی شاری کەرکوکە، ماوەیەکە لە زیندانی کۆریدالۆس لە ئەسینا راگیراوەو دادگایی نەکراوە.
راشیگەیاند، بەرپرسانی گرتووخانەکە باڵیۆزخانەی عێراقیان ئاگادار کردووەتەوە بەڵام تا ئێستا راپۆرتی پزیشکیی لەبارەی ھۆکاری گیانلەدەستدانەکەی ئاشکرا نەکراوە.
سەرەتای شەستەکانی سەدەی رابردوو، لە یادی نەورۆزی ئەو ساڵاندا، مێردمنداڵ بووم، لە گەرەکی جەلەوەی شاری خانەقین دەژیام . بە خەیاڵێکی کوردانەوە لە گەڵ خەڵکی گەرەکدا، بە ژن و پیاوەوە بە گەورە و بچوگەوە دوای خاڵو فرە بەھرەکەم مامۆستا موحسن ئەکەوتین و بەدەنگی بەرز، لەقەراخ ھاژەی رووباری ئەڵوەن ھاوارمان دەکرد
(ئیمرۆ رۆژی خۆشییە،کاوە زووحاک کوشتییە )
ساڵی(١٩٧٠) ھەرزەکار بووم ، یادی نەورۆز لە تەیارەخانەی شاری خانەقین سازکرا . یەکێک لە سونبولەکانی کوردایەتی لە شاری خانەقین مامۆستا عەزیز پشتیوان بوو. ئەو بە دەنگە پر سۆز و زوڵاڵەکەی بە دەستە راستە پڕ ئاماژەکەی ھاواری دەکرد (یان کوردستان یان نەمان) وەکوو بروسکەیەک لە ناخماندا دەنگیدایەوە و ئەو دروشمە بووە وزیەکی ھەتاھەتایی کوردایەتی بۆ خەڵکی شارەکەم.
ساڵی (١٩٨٤) لەھەڕەتی گەنجایەتی بووم ،یادی نەورۆز لە سورداش ساز کرا، بە ئامادەبوونێکی جەماوەری بێوێنەی خەڵکی کوردستان و بە وتە پر جۆش و خرۆشەکەی ھەڤاڵ مامجەلال کە دەیفەرموو (جەماوەری لە بن نەھاتووی یەکێتی) دڵنیایی بەسەر خەڵکی کوردستان دەباراند و نەورۆز و پێشمەرگەو خەڵک ئاوێتەی یەکبوون.
ساڵی(٢٠١٢) قۆناخی کامڵبوونی دید و تێڕوانین و تێگەیشتنم بوو ،بۆ یادی نەورۆز ، کاک دلێری سەید مەجید، مامە خەمەی ھەمووان ، کۆمەڵێک ھاوڕێ و کەس وکاری ھەردوولامان ، لە کانی ماسی قەراغی شاری سولەیمانیدا، میوانداری کردین و بە دیار ئاگرێکی گەورەوە و بە دەنگی زووڵاڵ و بەرزی حەسەن زیرەک سروودی (ئەم رۆژی ساڵی تازەیە نەورۆزە ھاتەوە......) ئێوارەی نەورۆز مان بەسەربرد.دڵۆپ دڵۆپ خۆشەویستی و خۆشی دەڕژایە ناخی دەرونماندا
ساڵی (٢٠٢٢) لە سێبەری رەشماڵی پایزی تەمەندا ، یادی نەورۆز یادێکی یەکجار جیاواز لە جاران دەبینم
پەرتەوازەیی زۆر و یەکریزی زۆر کەم
ھیوا کەم و نائومێدی زۆر!
بورجی عاجی زۆر و دادپەروەری زۆر کەم !
کاوە کەم و زووحاکیش زۆر!
بەپێی راگەیەنراوێکی نوسینگەی رۆژنامەوانییەکەی، مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق و ئەنتۆنی بلینکن وەزیری دەرەوەی ئەمریکا پەیوەندییەکی تەلەفونییان ئەنجامداوە و بلینکن پشتیوانی وڵاتەکەی دوپاتکردوەتەوە بۆ ھاوکاریکردنی عێراق لە پارستنی سەروەری و ئاسایشی ئەو وڵاتە.
سەرۆک وەزیرانی عێراقیش رایگەیاندووە، ئەوەی لەتوانایاندا بێت کردوویانە بۆ پاراستن و بەھێزکردنی سەروەری عێراق و بەھیچ شێوەیەکیش رێگە نادەن عێراق بکرێتە گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی ناکۆکی و کێشەی دەرەکی.
لە دانیشتنی یەکەمدا کە رۆژی ٨ی ئادار بەڕێوەچوو، دادگای باڵای فیدراڵی سەرەڕای بانگھێشتکردنی وەزیری دارایی و پارێزگاری بانکی ناوەندی، داوای لە شارەزایانی بواری ئابووری کرد سەرنج و تێبینییەکانیان لەبارەی لێکەوتەکانی بەرزکردنەوە یان مانەوەی بەھای ئێستای دینار بەرامبەر دۆلار بخەنەڕوو.
لە یاسای بودجەی ساڵی ٢٠٢١دا، بەھای ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی لەلایەن بانکی ناوەندییەوە بە ١٤٥ ھەزار دیناری عێراقی جێگیرکرا، بەڵام پێشتر ١٠٠ دۆلار بەرامبەر بە ١٢٠ ھەزار دینار بوو.
وەفدەکە لە عوسمان غانیمی وەزیری ناوخۆی عێراق و جومعە عناد وەزیری بەرگری و قاسم ئەعرەجی ڕاوێژکاری ئەنجومەنی نیشتمانی پێکھاتووە و جیا لە کۆبوونەوە لەگەڵ بەرپرسانی باڵای ھەرێمی کوردستان، بڕیارە ئەو شوێنانەش بەسەر بکاتەوە کە بەر ھێرشە مووشەکییەکان کەوتن.
بەرەبەیانی رۆژی یەکشەممە پارێزگای ھەولێر بە ١٢ مووشەکی دوورمەودای جۆری بالیستی کرایە ئامانج و بەھۆیەوە زیانێکی زۆری ماددیش بە ناوچەکانی نزیک لە شوێنی مووشەکەکان کەوت، ئەو ھێرشە مووشەکییە کاردانەوەی زۆری لێکەوتەوە و سەردانەکەی کازمیش لەو چوارچێوەدایە.
رێکخراوی خاچی سوری نێودەوڵەتی لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، سەدان کەس لە دانیشتووانی شاری ماریۆپۆڵ لە باشوری ئۆکراین روبەڕوی کەمی ئاو و خۆراک و پێداویستی پزیشکی بوونەتەوە و ئەگەر لە زووترین کاتدا ھاوکاری نەکرێن، کارەساتی مرۆیی لە شارەکە رودەدات.
ئاماژە بەوەشکراوە، دانیشتووانی ماریۆپۆڵ لە رەوشێکی خراپدان و تائێستاش تەرمی ئەو کەسانەی بەھۆی شەڕ و پێکدادانەکان لەو شارە کوژراون، کۆنەکراونەتەوە و لە سەر شەقامەکان ماونەتەوە.
رێکخراوی خاچی سوری نێودەوڵەتی داواشی لە روسیا و ئۆکراین کردووە، لەسەر راگەیاندنی ئاگربەست و کردنەوەی رێڕەوە مرۆییەکان بگەنە رێککەوتن.
لەدوای ھێرشێکی ئاسمانی سوپای ڕووسیا بۆسەر نەخۆشخانەیەکی منداڵبوون لە ماریوپۆل وێنەی ژنێکی دووگیانی بریندار کە لەلایەن چەند کەسێک دەگوازرایەوە، کاردانەوەی زۆری لێکەوتەوە.
دوای چەند ڕۆژێک لە مانەوە لە نەخۆشخانە سەرەتا منداڵەکەی و دواتر خۆی گیانیان لەدەستدا.
پزیشکی تایبەتی منداڵبوون کە ھەوڵی ڕزگارکردنی ژنەکە و منداڵەکەی داوە، دەڵێت کاتێک ژنەکە زانیویەتی منداڵەکەی گیانی لەدەستداوە داوای کردووە "بیکوژن."
دکتۆر تیمور مارین دەڵێت بەھۆی بۆردوومانەکە ڕانی ژنەکە لەکاتی دووگیانی شکابوو، ھەروەھا جومگەی سێبەندی دەرچووبوو.