هەواڵەکان
لیندا تۆماس گرینفێڵد نوێنەری ھەمیشەیی ئەمریکا لە نەتەوە یەکگرتووەکان ڕایگەیاند، جۆو بایدن سەرۆکی ئەمریکا پێی وایە بوونی ڕووسیا لە ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤ لە نەتەوە یەکگرتووەکان، جێگەی گاڵتەجاڕی و پێکەنینە و لەسەر فەرمانی سەرۆکی ئەمریکا، ھەوڵی دەرکردنی ڕووسیا لە ئەنجومەنەکە دەدەن.
وتیشی، ئەو پەیامەیان ئاڕاستەی ھەموو ئەندامانی ئەنجومەنی مافی مرۆڤ دەکەن، کە کاتی ئەوەیە ئازایانە بوەستنەوە، ئەوەش بەھۆی ئەو وێرانکارییانەی لە شاری بوچای ئۆکراین بینران.
دەرکردنی ھەر ئەندامێک لە ئەنجومەنی مافی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان، پێویستی بە دەنگی بەڵێی یەک لەسەر سێی ئەندامانی ئەنجومەنەکەیە و ئەگەری ھەیە ئەم ھەفتەیە بخرێتە دەنگدانەوە.
.jpg&w=2048&q=75)
کیم یۆ جۆنگ، خوشکی سەرۆکی کۆریای باکوور و جێگری بەڕێوەبەری کۆمیتەی ناوەندی پارتی کرێکارانی ئەو وڵاتە، ڕایگەیاند، ئەگەر لەگەڵ کۆریای باشوور بکەونە ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازییەوە، ھێزە ئەتۆمییەکانی کۆریای باکوور بە ئەرکەکانی خۆیان ھەڵدەستن، ئەوەش وەک ئاماژەیەک بۆ بەکارھێنانی چەکی ئەتۆمیی لە دژی کۆریای باشوور.
چاودێرانیش دەڵێن ئەگەری بەریەککەوتنی ھەردوو کۆریا، ھەمیشە ئەگەرێکی چاوەڕوانکراوە، سەرەتای ئەم مانگەش وەزارەتی بەرگریی کۆریای باشوور بڵاویکردەوە، مووشەکی بەھێزیان ھەیە کە بە خێرایی توانای پێکھانی ھەر ئامانجێکی لە کۆریای باکوور ھەیە.
ئاژانسی ھەواڵی "ئیرنا"ی ڕەسمی لە زاری "موحسین خجستەمھر" سەرۆکی جێبەجێکاری کۆمپانیای نەوتی نیشتمانی ئێران ڕایگەیاند، لە ئێستادا ڕۆژانە ٣ ملیۆن و ٨٠٠ ھەزار بەرمیل نەوت بەرھەمدەھێنن، ئەوەش ھەمان ئەو بڕەیە کە بەر لە سەپاندنی سزاکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران، بەرھەمیان دەھێنا.
وتیشی، لە ئێستادا دەتوانن ئاستی ھەناردەکردنیان زیاتر بکەن و ئێران دەتوانێت سەقامگیری بۆ کۆمەڵی نێودەوڵەتی دروست بکات.
ڕێکخراوی ئۆپیکیش ڕایگەیاندبوو، ئاستی بەرھەمھێنانی نەوتی ئێران لە مانگی شوباتی ڕابردوو، نزیکەی ٢.٥٤ ملیۆن بەرمیل بووە لە ڕۆژێکدا.
د. فیران موسەوی بەڕێوەبەری بەش بەرگریی لە وەزارەتی تەندروستیی عێراق ڕایگەیاند، ھۆشداری دەدەن لە کەمکردنەوەی ڕێکارەکانی بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، بە تایبەتی لە ئێستادا کە جۆرێکی تری گۆڕاوی ڤایرۆسەکە بە ناوی "دەلتاکرۆن" سەریھەڵداوە.
وتیشی، لە ئێستا دەرمانی چارەسەرکردنی ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ژێر لێکۆڵینەوەدایە و لە ئەگەری پەسەندکردنی و وەرگرتنی ڕەزامەندی بۆ بەکارھێنانی، وەزارەتی تەندروستیی ھەوڵی کڕینی ئەو دەرمانە لە ھەردوو کۆمپانیای فایزەر و مۆدێرنا دەدات.
لەبارەی ڤاکسینی کۆرۆناشەوە ڕایگەیاند، بەھۆی کەمبوونەوەی ئامارەکانی کۆرۆنا ئاستی پێشوازی ھاووڵاتیان لە وەرگرتنی ڤاکسین زۆر کەم بووەتەوە، بەڵام تا ئێستا نزیکەی ١٠ ملیۆن و ٥٠٠ ھەزار کەس ڤاکسینیان وەرگرتووە.
چێنەر عەلی جۆڵا شارەزای یاسا بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، لەسەر داوایەکی سەرۆک کۆمار پێشتر دادگای باڵای فیدڕاڵی ئەو پرسەی یەکلایی کردووەتەوە و ڕایگەیەندووە، سەرۆک کۆمار و حکومەتی ئێستای عێراق لە ئەرکەکانیان بەردەوام دەبن تا ئەو کاتەی سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیرانی نوێ ھەڵدەبژێردرێن، بەمەش عێراق ناکەوێتە بۆشایی دەستوری.
وتیشی، پشتیوانی بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستی سلێمانی دەکەن و ھەوڵ دەدەن لە زووترین کاتدا کێشەی دەرمان لەو پارێزگایە چارەسەر بکەن.
ڕێکخراوی "یونسێف"ی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان بڵاویکردووەتەوە، ٥١٩ منداڵ لە ماوەی ٥ ساڵی ڕابردوودا لە عێراق گیانیان لە دەستداوە یاخود کەم ئەندام بوون بەھۆی پاشماوەی جەنگ و بۆمب و تەقینەوەکانەوە، کە ٨٠٪ی ئەو منداڵانە لە ڕەگەزی نێر بوون.
یونسێف داواشی لە حکومەتی عێراق و کۆمەکبەخشان کردووە، ھەڵمەتی ھۆشیارکردنەوە زیاتر بکەن بۆ ئەوەی چیتر منداڵان و کەسانی تر نەبنە قوربانی پاشماوەکانی جەنگ، چونکە عێراق یەکێکە لەو وڵاتانەی زۆرترین ڕووبەری پیسبووی بە پاشماوەی جەنگ و مین و بۆمبی چێندراو ھەیە.
لە ڕاگەیەندراوێکدا کۆمپانیای قەیوان گروپ دەڵێت، بەردەوامە لە کارکردن لە پرۆژەی شەقامی ١٠٠ مەتری سلێمانی و بە بەرزترین کوالێتی ئەندازیاری رێگەوبانی خێرای سەردەم کارەکانیان جێبەجێدەکەن.
کۆمپانیاکە دەشڵێت " لە ئێستادا.. لە بواری جێبەجێکردندا، کاری خێرا بۆ دروستکردنی یەکتربڕ، پرد، ئەندەرباس، تۆڕی کارەبا، بڕین و پڕکردنەوەو دروستکردنی قاڵبی ئامادەکراوی (گێردەر)ی سەرجەم پردەکانی ناو پڕۆژەکە دەکرێت؛کە قۆناغێکی پێشکەوتووی جێبەجێکردنی کارکردنی شەقامی ئۆتۆبانی بابانە."
کارکردن لە شەقامی ١٠٠ مەتریی سلێمانی قۆناغی بەرچاوی بڕیوە و پێشتریش سەرۆکی شارەوانی سلێمانی رایگەیاند، کارکردن لە پرۆژەی شەقامی سەد مەتری بەردەوام دەبێت و ھەموو ھەوڵێک دەدەن بۆ خەرجکردنی شایستەیی دارایی کۆمپانیای جێبەجێکار.
"د. شێرکۆ جەودەت" سەرۆکی فراکسیۆنی یەکگرتوو لە پەرلەمانی کوردستان بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، ئەو یاسای ھەڵبژاردنەی ئێستا ھەیە کۆن بووە و لەگەڵ ئێستای ھەرێمی کوردستان یەک ناگرێتەوە، بۆیە پێویستە یاسای ھەڵبژاردن ھەموار بکرێتەوە.
چونکە تا ئێستا ھەڵبژاردن لە ھەرێم بە یەک بازنەیی کراوە، ئەوەش وایکردووە کە حزبێک لە سنور و ناوچەیەکدا زۆرینە بێت بەو زۆرینەیەی بتوانێت کۆنتڕۆڵی ھەرێمی کوردستان و پەرلەمان بکات، ئەوەش کاریگەری خراپی دروست کردووە.
ئاماژەی بەوەشکرد: لە ئێستادا زۆرێک لە پارتەسیاسییەکان جگە لە پارتی و پێکھاتەکان، ئامادەن بۆ ئەوەی گۆرانکاری لە یاسایی ھەڵبژاردنەکان بکرێت و ببێتە فرە بازنەیی، ھیواشی خواست پارتیش بسازێت. سەرۆکی فراکسیۆنی یەکگرتوو راشیگەیاند، ئەگەر پارتی لە دەنگدەری خۆی دڵنیایە، پێویست ناکات لە سیستەمی فرە بازنەیی بترسێت.
ئاژانسی ھەواڵی "تەنسیم" بڵاویکردەوە ھێرشکارەکە دەستگیرکراوە و بریندارەکانیش گواستراونەتەوە بۆ نەخۆشخانە.
میدیاکانی ئێران ڤیدیۆی کاتی ھێرشەکەیان بڵاوکردووەتەوە تیایدا دەردەکەوێت دوو کەس لەسەر زەوی مەزارگەی ئیمام ڕەزا کەوتوون و بریندارن. ئاژانسی ھەواڵی "ئیرنا" ڤیدیۆی ساتی دەستگیرکردنی ھێرشبکارەکەی بڵاوکردووەتەوە لەلایەن پۆلیس دەستگیر دەکرێت.
ئەو کەسەی بەھۆی ھێرشەکە گیانی لەدەستداوە ناوی محەممەد ئەسلانییە، بەڵام ھیچ زانیارییەک لەبارەی ناسنامەی بریندارەکان بڵاونەکراوەتەوە.
ئەو پەرلەمانتارەی یەکێتی دەشڵێت، "تاکرەویی بڕیاردانی حیزبیی، بۆتە مایەی کێشەو نەھامەتی و مالوێرانی بۆ گەلەکەمان و گەرانەوەمان چەند ھەنگاوێک بۆ دواوە.
لوقمان وەردی دەڵێت پارتی بانگەشە بۆ بڕیاری تاکڕەوی دەکات لە پرسی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان بەڵام ئەوان ڕێگە بەوە نادەن.
جێگری سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی دەشڵێت، " ڕێگە نادەین پارتی وەک لایەنێکی سیاسی بەتەنھاو بەپێی ویست و بەرژەوەندییە حیزبییەکانی خۆی بریاری لێبدات و ھەڵبژاردن بۆ مەرامی حیزبیی بەکاربھێنێ، بەڵکو دەبێت بریاری بەکۆمەڵ و بەشەراکەتی سەرجەم ھێزەسیاسیەکان بدرێت."
لوقمان وەردی داواش دەکات پەلە بکرێت لە ھەموارکردنەوەی یاسای ھەڵبژاردن بۆ فرە بازنەیی و پاکردنەوەی تۆماری دەنگدەران و پاراستنی مافی نوێنەرایەتیی ڕاستەقینە.
(دیل پونتی) لە چاوپێکەوتنێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، پوتن تاوانباری جەنگە و پێویستە دەستبەجێ فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ دەربکرێت.
ئاماژەی بەوەشکردووە، پوتن و ژمارەیەک لە لێپرسراوانی باڵای روسیا، بەرپرسن لەو تاوان و وێرانکاریانەی کە لە ٢٤ی مانگی شوباتی ئەمساڵەوە بۆ سەر خاکی ئۆکراین دەستیان پێکردووە.
دیل پۆنتی) وتیشی، یاداشتی دەستگیرکردن، تاکە ھۆکارە کە دەتوانرێت لە ڕێگەیەوە ئەنجامدەرانی تاوانی جەنگ دەستگیر بکرێن و ڕادەستی دادگای تاوانی نێودەوڵەتی بکرێن.
ڕونیشیکردوەتەوە، دەرکردنی یاداشتی دەستگیرکردن، بە مانای دەستگیرکردنی پوتن نییە لە ئێستادا، بەڵکو مانەوەیەتی لە ناخۆی ڕوسیا، کە بەو ھۆیەشەوە ناتوانێت وڵاتەکەی جێبھێڵت.
(موسەننا ئەمین) ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بەپێی پەیڕەوی ناوخۆ، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران مافی ھەیە لە ھەر لیژنەیەکدا بیەوێت بەشداری بکات، لە خولەکانی رابردوشدا میکانیزمی بەشداریکردن لە لیژنەکان بەشێوەیەک بوو کە داوا لە فراکسیۆنەکان دەکرا ناوی ئەندامەکانیان بنێرن بۆ لیژنە ھەمیشەییەکان و دواتر لە نێوان کورد و سوننە و شیعە بەشێوەیەکی یەکسان دابەش دەکرا.
وتیشی، ئێستا تەنھا ئەو فراکسیۆنانەی بەشداری دانیشتنەکانیان کردوە ناویان لە لیژنە ھەمیشەییەکانیاندا ھەیە، ئەو نەریتەش جۆرێکە لە سزادان و قۆڵبادان، سەرۆکایەتی ئەنجومەنی نوێنەرانیش مافی نییە ئەو کارە بکات.
جەختیشیکردەوە، بەپێی پەیڕەوی ناوخۆش لیژنەکان بەو شێوەیەی ئێستا دەنگیان لەسەر نادرێت، بەڵکو ھەموو پەرلەمانتاران دەبێت بخرێنە لیژنەکان.
(تورکی جەمالی) ئەندامی کوتلەی سادیقون لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق وتی ، سەرۆکی ئەنجومەنەکە ھیچ ڕۆڵێکی ڕاستەقینەی نەماوە، بەڵکو لایەنێکی سیاسی دیاریکراو بە تەواوی دەستی بەسەر کاری ئەنجومەنەکەدا گرتووە و ھەژمونی کردووە بەسەر خودی محەمەد حەلبوسیشدا.
ئەو ئەندامەی کوتلەی سادیقون، بێ ئەوەی ناوی ھیچ لایەنێک بھێنێت جەختیکردەوە، ئێستا حەلبوسی کۆنترۆڵی ئیدارەدانی ئەنجومەنی نوێنەرانی لەدەست دەرچووە و ناتوانێت کاروبارەکانی وەک پێویست بەڕێوە بەرێت، بەڵکو ھەموو ڕۆڵەکە بۆ لایەنێکی دیاریکراو قۆرغ کراوە.
کۆمسیۆنی مافەکانی مرۆڤی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان رایگەیاند، لە ٢٤ی مانگی شوباتی رابردۆوە کە لەشکرکێشی روسیا بۆ سەر ئۆکراین دەستیپێکرد تا ٢ی ئەم مانگە، ھەزار و ٤١٧ مەدەنی کوژراون و ٢ ھەزار و ٣٨ کەسی تریش برینداربون، لە نێو کوژراوەکانیشدا، ٢٢٢ ژن و ٤٠ منداڵ ھەیە.
لەلایەکی ترەوە، لە بۆردومانێکی روسیاشدا بۆ سەر شوێنێکی نیشتەجێبون لە شاری "خارکیڤ" لە باکوری خۆرھەڵاتی ئۆکراین، ٧ کەس کوژران و ٣٤ی تریش برینداربوون.
"عەمار حەکیم" لە چاوپێکەتنێکدا جەختیکردەوە، ھەر لایەنێک حکومەت پێکبھێنێت بەشداری تێدا ناکەن، تەنانەت ئەگەر چوارچێوەی ھەماھەنگی شیعەکانیش بێت، راشیگەیاند، مانەوەیان لە ناو چوارچێوەی ھەماھەنگی شیعەکان بۆ پاراستنی ھاوسەنگی و گەورەترین کوتلەیە، ھەر دەستپێشخەری و پێشنیازێکیش کە دەیخەنەڕوو، بۆ بەرژەوەندی گەلی عێراق و پێکھێنانی حکومەتێکی ھاوسەنگە.
"عەمار حەکیم" باسی لەوەشکرد، ھاوپەیمانی سێ قۆڵی گرنگی بە پێکھێنانی حکومەت دەدەن، بەڵام لە رابردوودا پێکەوە روبەڕووی ململانێکان نەبوونەتەوە و ئەگەر حکومەتیش پێبکھێنن ھەر لەسەرەتاوە روبەڕووی کێشە دەبنەوە.
وتیشی، تا ئێستا لایەنە سیاسییەکان و گەلی عێراق پلان و پڕۆگرامی ھاوپەیمانی سێ قۆڵی بۆ ئیدارەدانی دەوڵەت نازانن، جەختیشیکردەوە، ھەر حکومەتێک بەبێ چوارچێوەی ھەماھەنگی یاخود رەوتی سەدر پێکبێت، ناتوانێت سەقامگیری بەدیبھێنێت.