هەواڵەکان
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازیی لە ڤیكتۆریا تایلۆر، جێگری یاریدهدهری وهزیری دهرهوهی ئهمریکا بۆ کاروباری رۆژههڵاتی نزیک و وەفدێکی یاوهری كرد.
لە دیدارەكەدا كە دەرباز كۆسرەت رەسوڵ، لێپرسراوی مەكتەبی پەیوەندییەكان ئامادەبوو، دۆخی هەرێمی كوردستان و عیراق و پاراستنی سەقامگیریی ناوچەكە جەختیلێكرایەوە.
لەدرێژەی دیدارەكەدا بافڵ جەلال تاڵەبانی سیاسەتی یەكێتی و هەوڵەكانی بۆ روبەڕوبوونەوەی ئاڵنگارییەكان و چارەسەركردنی كێشەكان روونكردەوە و ئاماژەی بەوەكرد، پابەندین بە پاراستن و بەرگریكردن لە ماف و بژێویی ژیانی خەڵكەكەمان، لەو چوارچێوەیەشدا لە هەوڵەكانمان بۆ پێكهێنانی حكومەتێكی خزمەتگوزار و دادپەروەر بەردەوامین و دەمانەوێت یەكسانی و هاوبەشیی راستەقینە بنەماكەی بێت. دەمانەوێت هەموومان بەرپرسیارانە و دوور لە هەموو ناكۆكییەك خزمەتی خەڵكەكەمان بكەین و هەرێمەكەمان بەرەو ئاوەدانی و سەقامگیریی زیاتر ئاڕاستە بكەین.
لەبارەی كێشەكانی نێوان هەولێر و بەغدا، پرسی مووچە و ناردنی شایستە داراییەكانی هەرێمی كوردستان سەرۆك بافڵ رایگەیاند، داوای پابەندبوون بە بڕیارەكانی دادگای فیدراڵی دەكەین و دەمانەوێت ئەم كێشەیە چارەسەرێكی هەمیشەیی بۆ بدۆزرێتەوە، ناكرێت بەردەوامیی بەم دۆخە بدرێت و ژیانی خەڵك تێكەڵی ململانێكان بكرێت، ئەم پەیامەشمان بەهەموولایەك گەیاندووە.
دۆخی سووریا و رۆژئاوای كوردستان تەوەرێكیتری دیدارەكە بوو و لەوبارەیەوە سەرۆك بافڵ رایگەیاند، هەوڵی ئێمە بۆ پاراستنی مافی هەموو نەتەوە و پێكهاتەكانی سووریا بووە و جەختمان لە لێكتێگەیشتن و گفتوگۆ كردووەتەوە بەتایبەت لەگەڵ كورد كە قوربانییەكی زۆریان بۆ پاراستنی ئاشتی و سەقامگیری داوە.
سەرۆك بافڵ وتیشی، یەكگرتوویی و یەكگوتاریی كورد لە سووریا بەشێكی گرنگی هەوڵەكانمان بووە و هەوڵمانداوە هەمووان بە ستراتیژێكی هاوبەشەوە هەنگاوبنێن، بەخۆشحاڵییەوە سەركەوتووبووین و لەداهاتوودا ئەنجامەكەی رووندەبێتەوە.
لە بەشێكیتری دیدارەكەدا پرسی وزە گفتوگۆی وردی لەبارەوەكرا و لەو رووەشەوە سەرۆك بافڵ هەڵوێستی یەكێتی روونكردەوە و ئاماژەی بەوەكرد، ئەو سیاسەتەی لە رابردوودا سەبارەت بەم پرسە پەیڕەوكراوە سەركەوتوو نەبووە، بۆیە دەمانەوێت لەداهاتوودا بە ستراتیژێكی نوێوە ئەم كەرتە بەڕێوەببەین و ببێتە مایەی پێشكەوتن و ئاوەدانیی وڵاتەكەمان، لەو چوارچێوەیەشدا هیوادارین لەگەڵ بەغدا بگەینە رێككەوتنێكی هاوبەش و هەمووان پێكەوە خزمەتی خەڵكەكەمان بكەین.
ساڵی رابردوودا بە بەهای زیاتر لە 100 ملیار دینار زیان بەر كێڵگە پەلەوەرییەكان گەیشتووە، سەرۆكی كۆمەڵەی كێڵگە پەلەوەرییەكانیش دەڵێت: نەخۆشی و رێگریكردن لە ناردنی بەرهەمەكان بۆ عیراق هۆكاری زیانەكانن
نازم عەبدوڵا، سەرۆكی كۆمەڵەی كێڵگە پەلەوەرییەكان بە كوردسات نیوزی رایگەیاند، لە 2024دا بەهۆی نەخۆشی و رێگریكردن لە نەڕۆشتنی بەرهەمی كێڵگە پەلەوەرییەكان بۆ پارێزگاكانی عیراق، خاوەن كێڵگە پەلەوەرییەكان بە بەهای زیاتر لە 100 ملیار دینار زیانیان بەركەوتووە.
وتیشی، حكومەتی هەرێم سوتەمەنی و كارەبا و ڤاكسین و عەلەف بۆ كێڵگەكە دابین ناكات، بەهۆیەوە نرخی پێداویستییەكان لە بازاڕدا زیادی كردووە و زیانێكی ترە بۆ خاوەنی كێڵگەكان .
راشیگەیاند، لە سەرەتای ئەمساڵەوە نەخۆشی لە كێڵگەكان بڵاوبوەتەوە، بە جۆرێك 50%ی بەرهەمی مریشك لەناوچووە.
نازم عەبدوڵا لە رێگەی كوردسات نیوزەوە داوا لە حكومەتی هەرێم دەكات گرنگی بەو كەرتە بدات و پشتگویی نەخات.
بەهۆی گۆڕانکاری کەش و هەواوە عیراق بەشێکی زۆری ناوچەکانی روبەروی وشکەساڵی بونەتەوە و بەپێی راپۆرتێکیش کە ناوەندی ستراتیژی بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردوەتەوە 30%ی زەوی کشتوکاڵی لە دەستداوە.
سەرۆکی ناوەندی ستراتیژی بۆ مافەکانی مرۆڤ لەعیراق، ئەمڕۆ پێنجشەممە ئاشکرایکرد، عیراق لە ماوەی 30 ساڵی رابردوودا بەهۆی گۆڕانی کەشوهەوا نزیکەی 30%ی زەوییە کشتوکاڵییە بەرهەمدارەکانی لەدەستداوە.
ناوەندەکە راشیگەیاندووە، عێراق یەکێکە لەو وڵاتانەی کە زۆرترین زیانی گۆڕانکاریی کەشوهەوای لەسەرە لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەو پێیەی ئەو گۆڕانکارییانە تادێت کاریگەریەکانی لەسەر لە ئاو، کشتوکاڵ، تەندروستی، و کەرتەکانی ئابووری، خراپتر دەبێت.
ناوەندی ستراتیجی بۆ مافەکانی مرۆڤ ئاماژەی بەوەشکرد، عیراق بەرزبوونەوەی بەرچاوی پلەکانی گەرمای بە خۆیەوە بینیوە بەڕێژەی 1.2 پلەی سەدی بە بەراورد بە پێش ناوەڕاستی سەدەی بیستەم، پێشبینیش دەکرێت تا ساڵی 2050 پلەکانی گەرما بەرزبوونەوەی زیاتر بەخۆیەوە ببینێت و بگاتە 2.5 پلەی سەدی ئەگەر رێوشوێنی پێویست نەگیرێتەبەر.
ماوەی چەند ساڵێکە عیراق بەدەست قەیرانی ئاوەوە دەناڵێنێت، بەڵام لە چوار ساڵی رابردوودا قەیرانی ئاو زیاتر بووە و گەیشتووەتە قۆناغێکی مەترسیدار، هۆکارەکەشی بۆ ئەو وشکەساڵییەوە دەگەڕێتەوە کە تەواوی ناوچەکەی گرتوەتەوە.
یەکەم کاروانی نەوتی سپی لەلایەن بەغداوە گەیشتە پارێزگای هەولێر، وەزارەتی سامانە سروشتیەکانیش ئاشکرایکرد، بڕیارە لە چەند رۆژی داهاتوودا هەر یەک لە پارێزگهکانی سلێمانی، دهۆک و هەڵەبجە بە چەند وەجبەیەک نەوتی سپیيان بۆ بێت.
ئەمڕۆ پێنجشهممه وەزارەتی سامانە سروشتیەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان بڵاویکردەوە، دابينكردنى كاروانى یەکەمی نەوتی سپيی پاڵپشتيكراو، لەلایەن وەزارەتی نەوتی فیدراڵهوه بۆ پارێزگهی هەولێر دەستی پێ کرد و بڕیاریشە ههر ئهمڕۆ یان سبهى ههينى، بەڕێوەبەرایەتییەکانی نەوت و کانزاکانی هەر یەک لە پارێزگهکانی سلێمانی، دهۆک و هەڵەبجە بە چەند وەجبەیەک نەوتی سپیيان بۆ بێت.
ئاماژەی بەوەشکردووە، وەزارەتی نەوتی عیراق تەنیا رەزامەندی لەسەر 19٪ ی پشکی پارێزگهکانی هەرێم لەو نەوتە داوە، کە بە نرخی پاڵپشتیکراو بەسەر خێزانەکانی ناوچەکانی ناوەڕاست و خوارووی عێراق دابەشی دەکات.
بڕیارە لە هەفتەی داهاتوو بە هەماهەنگی لەگەڵ پارێزگه و ئیدارە سەربەخۆکان، وەکوو هەنگاوی یەکەم نهوتەکە بەسەر هاووڵاتيیانى ناوچە شاخاوییەکان دابەش بکرێت.
بە مەبەستی زیاتر رێکخستنی ئەرک و کارەکانی راگەیاندن و کۆنترۆڵکردنی ئەو بەربڵاوییە لە بڵاوکردنەوەی وێنە و ڤیدیۆ و نمایشکردن بە جل و بەرگی سەربازی بە شێوەیەکی نادروست،وەزارەتی پێشمەرگە هەموو جۆرە پۆست و نمایشکردنی بەجلی سەربازیەوە قەدەغەکرد.
وەزارەتی پێشمەرگەی حکومەتی هەرێم ئەمڕۆ لەراگەیندراوێکدا بڵاویکردەوە، هەموو جۆرە پۆست و بڵاوکردنەوەی هەرجۆرە نمایش و خۆ دەرخستنێک بە شێوەیەک چالاکی کەسی ئەفسەر و فەرماندە و پێشمەرگە بە جلی سەربازی، لە بنکە و بارەگا سەربازییەکان کە زیان بە شکۆ و کەسایەتی فەرماندە و ئەفسەرانی هێزی پێشمەرگە دەگەیەنێت لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكاندا قەدەغەیە.
وەزارەتی پێشمەرگەی حکومەتی هەرێم ئاماژەی بەوەشکردووە، پێویستە هەردوو بەڕێوەبەرایەتی گشتی راگەیاندن و هەواڵگری پێشمەرگە بە هەماهەنگی لەگەڵ دەزگا ئەمنیەکان بەدواداچوون بۆ پەیجە فەیک و نادیارەکان بکەن کە سوکایەتی بە ناو ناوبانگی پێشمەرگە و فەرماندە سەربازییەکان دەکەن، ئەگەر کەسانی سەربازی بن بە پێی یاسای سزدانی سەربازی مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت و ئەگەر کەسانی مەدەنی بن لە رێگەی فەرمانگەی یاسایی وەزارەتی پێشمەرگە سکاڵایان لەسەر تۆمار دەکرێت.
جۆزێف مێرکولا پزیشکی پسپۆڕ و نووسەری کتێبی 'رێنوێنینامە بۆ تەندروستی خانەکان' ئاماژەی بەوەکردووە، ماددەیەک لە چێشتخانەی سەرجەم ماڵەکاندا هەیە، هۆکاری سەرەکییە بۆ شێرپەنجە و نەزۆکی کە ئەویش، پلاستیکە.
ئەو پزیشکە باسی لەوەکردووە، ئێستا پلاستیک بووەتە بەشێکی سەرەکی چێشتخانەکان و رۆژانە خەڵک لە ماڵەکانیاندا بەکاری دەهێنن، بەڵام ماددەیەکی مەترسیدارە و هۆکاری بەشێکی زۆری شێرپەنجەکانە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، پلاستیک تێکەڵ بە خۆراک و ئاو و تەنانەت هەواش دەبێت، لەو رێگەیەشەوە دەچێتە جەستەی کەسەکانەوە و دەبێتە هۆی توشبوون بە نەخۆشی بە درێژایی کات، وەک نەخۆشییەکانی دڵ و لەبیرچوونەوە و شێرپەنجە و نەزۆکی.
ئەوەشی خستووەتە روو، کاتێک لە چێشتخانەی ماڵدا پلاستیک بەکاردەهێنرێت بۆ هەڵگرتنی خۆراک، یان خۆراکی تێدا دەخورێت، لەگەڵ پلەی گەرمی چێشتخانەکە یان خۆراکەکەی ناوی کارلێک دەکات، ئەگەر خۆراکی تێدا هەڵگیرابێت ئەوا تەنۆلکەکانی ئەو ماددەیە تێکەڵ بە خۆراکەکە دەبێت، ئەگەریش خواردنی تێدا بخورێت، گەرمی خواردنەکە کارلێک لەگەڵ پلاستیکەکەدا دروست دەکات.
ئەو پزیشکە روونیکردووەتەوە، بە درێژایی کات ئەو ماددانە دەبنە هۆی توشبوون بە چەندین نەخۆشی، بەتایبەت پلاستیک ماددەیەکی مەترسیدارە و ئەگەری توشبوون بە شێرپەنجە و نەزۆکی بەرێژەیەکی بەرچاو زیاد دەکات.
لەگەڵ ئەوەی تەمەندرێژی خەونێکە زۆرکەس ئاواتی بۆ دەخوازن، بەڵام کۆمپانیاکانی ژاپۆن بەدەست تەمەندرێژی دانیشتوانی وڵاتەکەوە دەناڵێنن و باس لەوەدەکەن، بەشێکی زۆری دانیشتوانی ژاپۆن بەتەمەنن و وڵاتەکە گەنجی کەمە، ئەوەش کاریگەری کردووەتە سەر ئیشوکاری ئەوان.
حکومەتی ژاپۆن ئاماژەی بەوەکردووە، گرفتی کەمی دەستی کاریان هەیە لە وڵاتەکەدا، بەتایبەت لەو کۆمپانیایانەی کە شێوەی کارکردنیان بە جۆرێکە زیاتر پێویستیان بە گەنجە یان کۆمپانیای بچووکن.
ئاماژەی بەوەشکردووە، رێژەی کەمی کرێکار لە وڵاتەکەدا بە جۆرێکە، پێشتر نەگەیشتووەتە ئەو ئاستە و نیگەرانن لەوەی رێژەکە لە ساڵانی داهاتوودا ئەوەندە زیاد بکات کاریگەریی لەسەر گەشەی ئابووری ژاپۆن هەبێت.
لەلایەکی دیکەوە کۆمپانیای "تێیکۆکو دەیتا بانک" ئاماژەی بەوە کردووە، لە ساڵی ٢٠٢٤دا رێژەی کەمی کرێکاریان بە رێژەی ٣٢٪ بەرزبووەتەوە، بە جۆرێک ٣٤٢ کارمەندیان کەم بووە.
هاوکات، زۆرینەی کۆمپانیاکانی دیکەش باس لەوەدەکەن، لە ساڵی ٢٠٢٤دا رێژەی کرێکاریان بەشێوەیەکی بەرچاو کەمبووەتەوە و ئەوەش بووەتە هۆی ئەوەی گرفتیان لە ئیش و کارەکانیاندا بۆ دروست ببێت.
ژاپۆن یەکێکە لەو وڵاتانەی زۆرترین کەسانی بەتەمەنی تێدایە و تاوەکو مانگی ٩ی ساڵی رابردوو ریکۆردی جیهانی شکاند بەوەی، ٩٥ هەزار و ١٠٠ کەسی وڵاتەکە تەمەنیان گەیشتووەتە ١٠٠ ساڵ و زیاتر.
كۆمپانیای دی ئێن ئۆی نەرویجی رایگەیاند، لە سێ مانگی كۆتایی ٢٠٢٤دا رێژەی بەرهەمهێنانی نەوت لە هەرێمی كوردستان بەرارود بە سێ مانگی پێشووتر كەمیكردووە.
كۆمپانیای دی ئێن ئۆی نەرویجی لە راگەیەنراوێكدا ئاماری نوێی بەرهەمهێنانی نەوتی كۆمپانیاكەی لە هەرێم بڵاوكردەوە و رایگەیاند، لە چارەكی چوارەمی ساڵی ٢٠٢٤دا ئاستی بەرهەمهێنانی نەوتی كۆمپانیاكەیان لە هەرێم، رۆژانە ٧٤ هەزار و ١٦٣ بەرمیل نەوت بووە.
ئەوەش بەراورد بە چارەكی سێیەمی هەمان ساڵ بڕی زیاتر لە ١٠ هەزار بەرمیل نەوت كەمیكردووە، بەڵام بەراورد بە بە هەمان كاتی ساڵی ٢٠٢٣ نۆ هەزار بەرمیل زیادیكردووە.
راشیگەیاند، پشكی كۆمپانیاكەیان لەو بڕە نەوتەی كە رۆژانە بەرهەمهێنراوە ١٧ هەزار و ٤٢٤ بەرمیل نەوت بوو و بەرهەمە نەوتییەكانیان هەر لە ناوخۆی هەرێم فرۆشتووە، چونكە تاوەکو ئێستا بۆری هەناردەكردنی نەوتی هەرێم لە بەندەری جەیهانی توركییەوە داخراوە.
لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠٢٣ـەوە هەناردەی نەوتی هەرێم لە رێگای بەندەری جەیهانی تورکیاوە راگیراوە، سەرەڕای ئەنجامدانی چەندین گفتوگۆش بۆ دووبارە دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوت، هێشتا دەستی پێ نەکردووەتەوە و حکومەتی هەرێمیش باس لەوەدەکات، راگرتنی هەناردەی نەوتی هەرێم زیانی ٢٢ ملیار دۆلاری لە هەرێم داوە.
کارەبای سلێمانی دانیشتووانی چەند کۆمەڵگەیەکی نیشتەجێبوون 'سیتییەکان' ئاگادار دەکاتەوە و رایگەیاندووە، ئەگەر بە رەسمی هاوبەشی کارەبا نەکەنەوە، کارەبای نیشتیمانییان دەبڕدرێت.
کارەبای سلێمانی رایگەیاندووە، ئاگاداری دانیشتووانی كۆمەڵگەكانی نیشتجێبوون دەكەنەوە، هەر ماڵێك كارەبایان هەیە و تاوەکو ئیستا بە رەسمی هاوبەشی كارەبایان نەكردووەتەوە، یان پسوڵەی كارەبایان بۆ نەچووەتەوە، لە ماوەی مانگێكدا لە بەرواری ئەم ئاگادارییەوە سەردانی بەڕێوەبەرایەتییەكانی دابەشكردنی كارەبا بكەن.
کارەبای سلێمانی ناوی ئەو کۆمەڵگە نیشتەجێبوونانەی لە لیستێکدا بڵاوکردووەتەوە و ئەوەشی خستووەتە روو، پێویستە ئەو کەسانەی بە رەسمی هاوبەشی کارەبایان نەکردووەتەوە، سەردانیان بکەن بۆئەوەی ناویان تۆمار بکرێت و هاوبەشی كارەبایان بۆ بکرێتەوە و پسوڵەیان بۆ چاپ بکرێت، بەپێچەوانەوە كارەباكانیان دەبڕدرێت.
ئەوەش لە کاتێکدایە، بەشێک لە کۆمەڵگەکانی نیشتەجێبوون هاوشێوەی گەڕەکەکان، هەردوو کارەبای نیشتیمانی و مۆلیدەیان هەیە و بە نۆرە کارەبایان پێدەدرێت.
کەشناسیی پێشبینییەکانی کەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەی بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکردووە، خێرایی با زیاد دەکات و باران لە چەند ناوچەیەک دەبارێت.
کەشناسیی عیرا رایگەیاند، ئەمڕۆ پێنجشەممە، بارستە هەوایەکی سارد لە دەریای سوورەوە روو لە ئاسمانی عیراق دەکات و بەهۆیەوە ئاسمان هەور دەبێت بە گشتی، لە سبەینێشەوە کەشەکە تاڕادەیەک جێگیر دەبێتەوە و ئاسمان دەگۆڕیت بۆ ساماڵ و نیمچەهەور.
دەشڵێت، بەهۆی ئەو بارستە هەوا ساردەوە لە چەند ناوچەیەکی هەرێم باران دەبارێت و لە سبەینێشەوە خێرایی با زیاد دەکات و دەگاتە ٢٠ بۆ ٣٠ کیلۆمەتر لە سەعاتێکدا.
کەشناسیی عیراق ئەوەشی خستووەتە روو، لە رۆژی یەکشەممەی داهاتووەوە ئاسمان لە هەرێم دەگۆڕێت بۆ هەور و خێرایی با ئاسایی دەبێتەوە.
لەلایەکی دیکەوە کەشناسیی هەرێم رایگەیاندووە، ئەمڕۆ پلەکانی گەرما کەمێک نزم دەبنەوە و بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بەم جۆرە دەبن :
هەولێر: ١٦ پلەى سیلیزى
سلێمانی: ١٥ پلەى سیلیزى
دهۆک: ١٦ پلەى سیلیزى
کەرکوک: ١٨ پلەى سیلیزى
هەڵەبجە: ١٦ پلەى سیلیزى
گەرمیان: ٢٠ پلەى سیلیزى
زاخۆ: ١٦ پلەى سیلیزى
وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا رایگەیاند، واشنتن دەیەوێت دوای رێككەوتنی ئاگربەست ژمارەی بارهەڵگرەكانی هاوكاری بۆ غەززە، بگاتە زیاتر لە 500 بارهەڵگر لە رۆژێكدا.
ماتیۆ میلەر وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لە كۆنفرانسێكی ڕۆژنامەوانیدا دوای راگەیاندنی رێككەوتنەكە وتیشی، بەوپەڕی خۆشحاڵییەوە چاوەڕێی ناردنی بڕێكی زۆر لە هاوكاری دەكەین، دەشڵێت ئەم كارە بە ئاسانی رونادات، بەڵام دەمانەوێت رۆژانە بگەینە زیاتر لە 500 بارهەڵگر.
ماوەی سێ رۆژە نرخی نەوت بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە و گەیشتووەتە بەرزترین ئاستی چوار مانگی رابردووی، ئەمڕۆش نرخەکەی زیاتر بەرزبووەوە و بۆ هەر بەرمیلێک دوو دۆلاری چووەتە سەر.
ئەمڕۆ پێنجشەممە، نرخی یەک بەرمیل نەوتی خاوی برێنت بە ٨٢ دۆلار مامەڵەی پێوەدەکرێت، بەمەش بەراورد بە دوێنێ نرخەکەی بەرزبووەتەوە.
هاوکات، نرخی یەک بەرمیل نەوتی خاوی رۆژئاوای تەکساس بەرانبەرە بە ٨٠ دۆلار، بەمەش بەراورد بە دوێنێ نرخەکەی بەهەمان شێوەی برێنت نرخەکەی بەرزبووەتەوە.
بەرزبوونەوەی نرخی نەوت بەو رێژەیە بۆ چەند هۆکارێک دەگەڕێتەوە، کە یەکێک لەوانە ئەو شەپۆلە سەرمایەیە کە ئەمریکای گرتووەتەوە و ئەوەش خواستی دەستڕاگەیشتن بە نەوتی زیاتر کردووە.
لەلایەکی دیکە ئەو سزایانەی کە هەینی رابردوو وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا بەسەر چەند کۆمپانیایەکی نەوتیی روسیادا سەپاندی هۆکارێکی دیکەن، کە بەهۆیەوە چین و هیندستان بەدوای جێگرەوەیەکی دیکەدا دەگەڕێن.
باشترین ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە بازنەی سلێمانی هەڵبژێردرا، کە د.بڕیار رەشیدە لە فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان.
دامەزراوەی ''بەغداد الیوم'' لە رێورەسمی راگەیاندنی ئەنجامی هەڵسەنگاندنی دامەزراوەکە بۆ هەڵبژاردنی باشترین پەرلەمانتارەکانی عیراق، د.بڕیار ڕەشیدی وەک باشترین ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە سلێمانی دیاریکرد.
د.بڕیار ڕەشید، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەران لە فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان، لەماوەکانی رابردوودا زۆرترین چالاکی و بەدواداچونی هەبووە لەسەرجەم سێکتەرە جیاوازەکان، هاوکات ئەمڕۆش وەک باشترین پەرلەمانتاری عیراق / سلێمانی هەڵبژێردرا.
لە دوای 15 مانگ لە شەڕكردن، دواجار حەماس و ئیسرائیل گەیشتنە رێككەوتن لەسەر ئاگربەست لە غەززە، هاوڵاتیانیش بەبۆنەی راگەیاندنی ئاگربەستەوە بە دڵخۆشیەوە رژانە سەرشەقامەکان و خۆشیان دەبڕی.
سەرۆک وەزیرانی قەتەر لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانیدا ئاگربەستی غەززەی راگەیاند و ئاماژەوەی بەوەکرد: ئاگربەستەکە هەردوو وڵاتی میسر و قەتەر گرەنتی جێبەجێکردنی دەکەن.
سەرۆک وەزیرانی قەتەر ئاماژەی بەوەشکرد: لە قۆناغی یەکەمدا حەماس بارمتەکان لە بەرانبەر ئازادکردنی ژمارەیەک دەستگیرکراو ئازاد دەکات، هاوکات هەموو ئاسانکاریەک بۆ کشانەوە سوپای ئیسرائیل لە غەززە دەکرێت.
وتیشی: ئاوارەکانی باکوری غەززە دەگەڕێنەوە بۆ ناوچەکانیان.
لەلای خۆشیەوە جۆ باین سەرۆکی ئەمریکا لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: قۆناغی یەکەمی ئاگربەستەکە شەش هەفتە بەردەوام دەبێت.
ئاماژەی بەوەشکرد: ئیسرائیل و حەماس پابەندبن ئاگربەست لە غەززە دەبێتە هەمیشەیی.
گەیشتن بە ئاگربەست دوای 466 رۆژ دێت، بەپێی ئامارەکانی تەندروستی غەززەش تاوەکو ئێستا 46 هەزار و 645 کەس بەهۆی ئەو شەرەوە گیانیان لەدەستداوە.
بڕیارە لە چەند سەعاتی داهاتوودا ئاگربەستی نێوان حەماس و ئیسرائیل ڕابگەیەندرێت، بەمەش کۆتایی بەو شەڕە دەهێنێت کە نزیکەی 15 مانگە لە کەرتی غەززە بەردەوامە.
لای خۆیەوە ئەنتۆنی بلینکن وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند: رەنگە لە چەند سەعاتی داهاتوودا ئاگربەست لەغەززە رابگەیەنرێت.
بلینکن وتیشی: ئەگەر ڕێککەوتنەکە بکرێت، ئەوا لەسەر بنەمای ئەو پلانە دەبێت کە جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا لە مانگی ئایاری رابردوودا پێشکەشی کردبوو.
ئاماژەی بەوەشکرد، پێویستە لە قۆناغی یەکەمدا دانوستان بکەین بۆ گەیشتن بە ئاگربەستی هەمیشەیی و کشانەوەی ئیسرائیل و نەگەڕانەوەی حەماس.
لەلای خۆشیەوە محەممەد مستەفا، سەرۆک وەزیرانی فەلەستین رایگەیاندوە، لەدوای ئاگربەست، ئازادکردنی زیندانیانی دەستبەسەرکراو لە غەززە ئەنجام دەدرێت، لە بەرانبەر ئازادکردنی زیندانیانی فەلەستینی لە ئیسرائیل.
لە ئێستاشدا هاوڵاتیانی غەزە ڕژاونەتە سەر شەقامەکان و ئاهەنگ دەگێرن و خۆشی دەردەبڕن لە بەرانبەر ڕاگەیاندنی ئاگربەست و دوورکەوتنەوە لە جەنگ.
لە 466 رۆژدا زیاتر لە 46 هەزار کەس کوژراون
سەبارەت بە ئاماری کوژراوان لە غەزە وەزارەتی تەندروستیی غەززە ئاشكرایکردووە، بەهۆی شەڕی نێوان وڵاتەکەیان لەگەڵ ئیسرائیلدا، تاوەکو ئێستا 46 هەزار و 645 کەس گیانیان لەدەستداوە.
کێشەی خوێندکارانی ماستەر و دکتۆرا چارەسەرکرا، کە بەشێوەی گرێبەست دامەزراون و ئێستا لە خوێندن بەردەوامن، وەزارەتی خوێندنی باڵاش دەڵێت: هەردوو مافی خوێندن و دامەزراندنیان پارێزراو دەبێت.
وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێم لە راگەیەندراوێکدا کە ئیمزای وەزیری خوێندنی باڵای لەسەرە، بڵاویکردوەتەوە، کێشەی ئەو خوێندکارانە چارەسەرکراوە کە بەشێوەی گرێبەست دامەزراون و لە ئێستادا خوێندکاری ماستەر و دکتۆران.
لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوەکراوە، لەسەر راسپاردەی د. ئارام محمد وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی، سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیران رەزامەندی دا لەسەر دامەزراوانی گرێبەست وەك وانەبێژ دامەزراون و لە ئێستادا خوێندکاری ماستەر یاخود دكتۆرا، مافیان پارێزراو دەبێت و لە خوێندن بەردەوام دەبن تاكو تەواوكردنی قۆناغی خوێندنەكەیان.
هەر لە فەرمانە وزارییەكەی وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی ئاماژەبەوەکراوە: دوای تەواوكردنی خوێندنەكەیان ڕێكارەكانی بە گرێبەست كردن و دەستبەكاربونیان بۆ ئەنجام دەدرێت بەو مەرجەی بەكردارەكی وانەبێژ بوبن و مەرجەكانی دامەزراندیان بە گرێبەست تێدابێت، واتە لە یەك كاتدا هەردوو مافی (خوێندن) و (دامەزراندنیان) پارێزراو دەبێت.