هەواڵەکان
بەهۆی پەسەند نەكردنی بودجەی نوێی ئەمریكا كارەكانی ئیدارە و حوكمڕانی ئەو وڵاتە راگیراوە و ئەمەش بەیەكەم ئیفلیجی حوكمڕانی سەردەمی سەرۆكایەتی ترەمپ دادەنرێت.
دوای ئەوەی سیناتۆرە دیموكراتەكانی ناو ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا ئامادە نەبون پرۆژەیاسای بودجەی ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا پەسەند بكەن كارەكانی بەشێكی زۆر لە ئیدارەی ترەمپ لە ئەمڕۆ چوارشەممەوە رادەگیرێت.
شەوی سێشەممە 55 سیناتۆری كۆمارییەكان دەنگیان بە بودجە نوێیەكە دا و لە بەرانبەردا 45 سیناتۆری سەر بە دیموكراتەكان لە ئەنجومەنی پیران رەتیان كردەوە كە پرۆژەیاساكەی پەسەند بكەن لە كاتێكدایە پەسەندكردنی بودجەكە پێویستی بە 60 دەنگی سیناتۆرەكان هەیە.
دیموكراتەكان رایانگەیاندوە تەنها بە مەرجی تەرخانكردنەوەی بودجە یاسای تەندروستی ئەمریكی ناسراو بە ئۆباماكەیر ئامادەن دەنگ بە بودجەی نوێی ئیدارەی ترەمپ بدەن و ئەوەش وا دەكات بەشێكی زۆری كاروبارەكانی ئیدارە و حوكمڕانیی ئێستای ئەمریكا راگیرێت و ببێتە هۆی سەرهەڵدانی قەیرانی و ئاڵۆزیی ئیداری.
بەهۆی بومەلەرزەیەكەوە لە فلیپین 60 كەس گیانیان لەدەستدا و لە ئیدنۆنیزیاش زیاتر لە 90 كەس لە ژێر داروپەردوی خوێندنگەیەكدا رزگار نەكراون.
میدیای فلیپین بڵاویكردوەتەوە بەهۆی بومەلەرزەكەی شەوی رابردوو كە بە گوڕی 6.9 بە پێوەری ریختەر دورگەكانی ناوەڕاستی ئەو وڵاتەی گرتەوە لانیكەم 60 كەس گیانیان لەدەستداوە و پێشبینش دەكرێت ژمارەی قوربانیانی بومەلەرزەكە زیاتر بێت.
لە لایەكی ترەوە لێپرسراونی ئیندۆنیزیا رایانگەیاندوە لە رۆژی دووشەممەوە نزیكەی 91 لە ژێر داروپەردووی قوتابخانەیەكی ئاینیدا گیریان خواردە كە رۆژی دوشەممە لە جاڤای ئیندۆنیزا داڕما.
وتەبێژی خوێندنگەكە رایگەیاندوە بەهۆی داڕمانی ئەو خوێندنگەیەوە سێ خوێندكار گیانیان لەدەستداوە و چارەنوسی ئەو 91 كەسەش رون نییە كە لە ژێر داروپەردو و پاشماوەی روخاوی خوێندگەكەدا ماون.
فەرماندەیی هێزەکانی کۆماندۆی کوردستان لەگەڵ فەرماندەیی هێزە هاوبەشەکانی دیالە، ئۆپراسیۆنێکیان لە سنوری پارێزگاکە ئەنجامدا و چەند شوێنێكی مانەوەی تیرۆرستان سوتێنران.
فەرماندەیی هێزەکانی کۆماندۆی کوردستان لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ سێشەممە سەعات 3:40 خولەك، فەرماندەیی هێزەكانی كۆماندۆی كوردستان بە هاوبەشی لەگەڵ 'لیوای 53 فرقەی 1 پیادەی هێزە هاوبەشەكانی دیالە' لەسنوری پارێزگاكە، ئۆپەراسیۆنێكی گەڕان و پشكنینان بۆ ژمارەیەك گومانلێكراو و پاشماوەكانی تیرۆرستان و شانە نوستووەكانی داعش ئەنجامدا.
ئاماژەی بەوەشکردووە، توانرا چەند حەشارگەیەكی تیرۆرستان ئاشكرا بكرێت،كە سەرجەمیان سوتێنران و لەناوبران بە پانتایی زیاتر لە 10 كیلۆمەتری ناوچەكەش پاككرایەوە.
فەرماندەیی هێزەکانی کۆماندۆی کوردستان راشیگەیاندووە، ئۆپەراسیۆنەكە لە گوندەكانی (ئەل عەلوش - ئەل بجاجیل - ئەل غزیفی - ئەل دۆرە)ی سەر بەناحییەی قەرەتەپەی قەزای خانەقین بەردەوامی هەبوو، كە راستاندن بۆ ناوی هاووڵاتیانی ئەو گوندانە كرا، بۆ دۆزینەوەی ئەو گومانلێكراوانەی ناویان لە ئاسایشی نیشتمانی عیراق هەبوو، كە ئامانجی سەرەكی ئۆپەراسیۆنەكە بوو.
ناوی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی دەگۆڕدرێت بۆ فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی، سەرۆك وەزیرانی عیراقیش رەزامەندی دەربڕیوە بە گۆڕینی ناوی فڕۆكەخانەکە.
باڵیۆز د. محەمەد سابیر، سەرۆكی دامەزراوەی سەرۆك جەلال تاڵەبانی، راگەیاند: لەسەر داوای دامەزراوەی سەرۆک جەلال تاڵەبانی، سەرۆك وەزیرانی عیراق رەزامەندی دەربڕیوە بە گۆڕینی ناوی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی بۆ فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی، كە زیاتر لە چوار ساڵە هەوڵەكان لەوپێناوەدا بەردەوامبووە.
وتیشی، بڕیارەكە ئاڕاستەی دەسەڵاتی فڕۆكەوانی شارستانی و سەرجەم لایەنە پەیوەندیدارەكان و فڕۆكەخانەكانی عیراق كراوە و تەنها چەند رێكارێكی یاسایی ماوە، بەڵام بڕیاری گۆڕینی ناوەكەی دراوە.
سەرۆكی دامەزراوەی سەرۆك جەلال تاڵەبانی ئەوەشی خستەڕوو: لەدوای تەواوبوونی رێكارەكان لە مەڕاسیمێكی شایستەدا، ناوی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی دەگۆڕێت بۆ فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی.
باڵیۆز د. محەمەد سابیر ئاماژەی بەوەشكرد، ئەم هەنگاوەمان خزمەتێكی بچوكە بە خەبات و تێكۆشان و هەوڵەكانی سەرۆك مام جەلال بۆ گەلی كورد و گەلانی عیراق و هێشتنەوەی ناوی بەڕێزیانە بەزیندویی، وەك سەرجەم سەركردەی وڵاتانی دیكە كە ناوی فڕۆكەخانەی وڵاتەكەیان كردووە بەناوی سەرۆكەكانیانەوە.
فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی29ی 11ی ساڵی 2003 بەردی بناغەی دانرا و روبەرەكەی 13.5 كیلۆ مەترە، لە رۆژی 20ـی 7ـی 2005، لەڕێوڕەسمێكدا لە لایەن سەرۆك مام جەلال سەرۆک کۆماری عیراقەوە كرایەوە، پاش چهند مانگێك له كرانهوهی رۆژی 2ـی11ـی2005 ناسنامهی نێودهوڵهتی پێدراو لهئێستاشدا لهژێر ئیدارهی دهسهڵاتی فڕۆكهوانی عیراقیدایه، فڕۆكهخانهكهش به سهرجهم سیستم و پلانی فڕۆكهخانه نێودهوڵهتیيهكان كاردهكات كه له چهندین بهش پێكهاتووه.
ناوی ئەو فڕۆکەخانانەی کە لەجیهاندا بە ناوی سەرکردەکانەوە ناونراوە...
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جۆن ئێف کێنێدی– نیویۆرک، ئەمریکا
رۆناڵد ریگان فڕۆکەخانەی نیشتمانی واشنتۆن – واشنتۆن، دی سی، ئەمریکا
فڕۆکەخانەی چارڵز دی گۆڵ – پاریس، فەرەنسا
فڕۆکەخانەی ئەتاتورک -ئەستەنبوڵ، تورکیا
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئیمام خومەینی – تاران، ئێران
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی زاید – ئەبوزەبی، ئیمارات
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شا خالید – ریاز، سعودیە
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی جۆرج بوش – هیوستن، ئەمریکا
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئیندیرا غاندی – نیودەلهی،هیندستان
دۆناڵد ترەمپ بە رۆژنامەنوسانی ڕاگەیاندوە، چاوەڕێی بزووتنەوەی حەماسە پێشنیازەکانی ئاشتی قبوڵ بکات و هۆشداریشیداوە لە ئەگەری قبوڵنەکردنی، کۆتاییەکی باش نابێت و ئیسرائیل چی بوێت دەیکات لە غەززە.
ئەمڕۆ سێ شەممە، دۆناڵد ترەمپ رایگەیاندوە. حەماس سێ بۆ چوار رۆژیان لەبەردەستدایە بۆ ئەوەی وەڵامی پێشنیازەکەم بدەنەوە، ئەگەر ڕێکەوتن ڕەتبکەنەوە ئیسرائیل ئەوەی دەیەوێت ئەنجامی دەدات.
ناوبراو ئاماژەی بەوەشکردوە، سەرکردە عەرەبییەکانیش بەشدارییان لەو پلانەدا کردوە کە دایڕشتوە بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕ غەززە و ئەوان ئاشتیان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەوێت.
ئەمە لە کاتێكدایە، دۆناڵد ترەمپ پێشنیازێکی 21 خاڵی بۆ کۆتایی هێنان بە شەڕی غەززە ڕاگەیاندوە و دوای كۆبوونەوەی بلەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ لە كۆشكی سپی، لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا وردەكاریی پلانە 20 خاڵیەكەی لەبارەی راگرتنی شەڕی غەززە خستەڕوو و باسی لەوە كرد، تەواوی لایەنەكان جگە لە حەماس پلانەكەیان پەسەندكردووە.
قەتەر پشتڕاستی دەکاتەوە: ناتانیاهۆ داوای لێبوردنی لەسەر هێرشەکەی دەوحە کردووە
ماجد ئەلئەنساری، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی قەتەر، ئەمڕۆ سێشەممە رایگەیاند، ئیسرائیل داوای لێبووردنی لەسەر بۆمبارانکردنی بینایەک لە دەوحە، کە دوو هەفتە پێش ئێستا رویدا و تێیدا چەندین سەرکردەی بزوتنەوەی حەماس هەبوون، پێشکەش کردووە.
ئەلئەنساری لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا وتی، بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، داوای لێبووردنی کردووە و بەڵێنی داوە جارێکی دیکە هێرش نەکاتە سەر دەوحە. ناوبراو جەختی لەوەش کردەوە کە وڵاتەکەیان رازییە لە گەرەنتییە ئەمنییەکانی ئەمریکا کە دوای هێرشە ئیسرائیلییەکە پێشکەش کراون.
پلانی ترەمپ و وەڵامی حەماس:
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی قەتەر ئەوەشی راگەیاند، قەتەر و میسر پلانی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکایان سەبارەت بە غەززە رادەستی حەماس کردووە. ئەلئەنساری رونی کردەوە کە وەفدی حەماس بەڵێنی داوە پلانەکە تاوتوێ بکات، و وتیشی "هێشتا کات زووە بۆ وەڵامدانەوە."
هەروەها ئەلئەنساری ئاماژەی بەوەشدا کە تورکیا ئەمڕۆ بەشداری لە کۆبوونەوەی تیمی نێوەندگیریی تایبەت بە کەرتی غەززەدا دەکات.
شایەنی باسە، وەزارەتی دەرەوەی قەتەر دوێنێ دووشەممە رایگەیاندبوو، ئیسرائیل داوای لێبووردنی لەسەر هێرشەکە کردووە، ئەمەش لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا بووە کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لەگەڵ محەمەد بن عەبدولڕەحمان ئال سانی، سەرۆک وەزیرانی قەتەر، و بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، ئەنجامی دابوو.
وەزارەتی دارایی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، پارەی موچەی مانگی تەممووز خرایە سەر هەژماری بانکیی وەزارەتی دارایی.
وەزارەتی دارایی و ئابووری حکومەتی هەرێمی کوردستان ئەمڕۆ سێشەممە، رایگەیاند، بڕی (956,928,000,000) نۆ سەد و پەنجا و شەش ملیار و نۆ سەد و بیست و هەشت ملیۆن دینار وەک تەمویلی موچەی مانگی تەمووزی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان، خراوەتە سەر هەژماری بانکی وەزارەت لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی عیراق.
بڕیار محەمەد پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند: ئەمڕۆ لە پیرمام وەفدی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان کۆدەبنەوە.
پەیامنێرمان راشیگەیاند: تەوەری سەرەکی کۆبوونەوەکە پێکهێنانی کابینەی دەیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستانە.
نوێدەکرێتەوە...
بەڕێوەبەرایەتی گشتیی تەندروستی سلێمانی ئەمڕۆ پێنجشەممە رایگەیاند، لە سەرەتای هەفتەی داهاتووەوە ڤاکسینی پەتای وەرزی (ئەنفلۆنزا) لە سەرجەم مەڵبەند و بنکە تەندروستییەکانی سنووری پارێزگای سلێمانی بەردەست دەبێت و هاوڵاتییانی دەتوانن سەردانی نزیکترین مەڵبەند و بنکەی تەندروستی لە خۆیانەوە بکەن بۆ وەرگرتنی ڤاکسینەکە.
بەپێی راگەیاندن و پەیوەندییە گشتییەکانی بەڕێوەبەرایەتی گشتیی تەندروستی سلێمانی، ئەم پێکوتەیە کار دەکات بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی بەرگری لەشی مرۆڤ و رێگری کردن لە تووشبوون بە ڤایرۆسی ئەنفلۆنزای وەرزی یان کەمکردنەوەی نیشانەکانی تووشبوون بەو ڤایرۆسە.
بەڕێوەبەرایەتییەکە جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئەم کوتانە ڕێگری لە تووشبوون بە ڤایرۆسی پەتای وەرزی دەکات. هەروەها ئەو کەسانەش کە دوای کوتانەکە تووشی پەتا دەبن، بەهۆی کاریگەریی ڤاکسینەکەوە لەسەریان، نیشانەکانیان سووکتر دەبێت و زووتر تێیدەپەڕێنن و چاک دەبنەوە.
بەیانیی ئەمڕۆ پێنجشەممە، لەسەر رێگای سەرەکی کەرکوک-هەولێر، نزیک پردێ، روداوێکی هاتوچۆ لەنێوان بارهەڵگرێک و ئۆتۆمبێلێکی تایبەتدا رویدا. بەهۆی ئەم روداوەوە، نۆ کەس برینداربوون.
سەرچاوەیەک لە پۆلیسی هاتووچۆی کەرکوک بە کوردسات نیوزی راگەیاند، پێنج لە بریندارەکان خوێندکاری زانکۆی کیتاب بوون، و چوارەکەی دیکەش کرێکار بوون.
تیمەکانی فریاگوزاری دەستبەجێ گەیشتنە شوێنی روداوەکە و بریندارەکانیان گواستەوە بۆ نەخۆشخانە بۆ وەرگرتنی چارەسەری پێویست. پۆلیسی هاتوچۆش دەستی بە لێکۆڵینەوە کردووە بۆ زانینی هۆکاری سەرەکی روداوەکە.
ئورسولا ڤۆن دێر لاین، سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا، پێشوازی لە پێشنیازەکەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، کرد بۆ ئاشتی، کە ئامانجی کۆتاییهێنانە بە جەنگەکەی غەززە کە نزیکەی دوو ساڵە بەردەوامە. ڤۆن دێر لاین جەختی لەوە کردەوە کە چارەسەری دوو دەوڵەتی تاکە رێگای گونجاوە بۆ ئاشتییەکی دادپەروەر و هەمیشەیی.
چارەسەری دوو دەوڵەتی و پێشنیازی ترامپ:
ڤۆن دێر لاین لە پۆستێکدا لە پلاتفۆرمی "X" ئەمڕۆ سێشەممە رایگەیاند: "چارەسەری دوو دەوڵەتی هێشتا تاکە رێگای کارایە بۆ بەدیهێنانی ئاشتییەکی دادپەروەر و هەمیشەیی بۆ ئیسرائیل و فەلەستینییەکان."
هەروەها جەختی لەوە کردەوە کە "هەموو لایەنەکان هان دەدات بۆ قۆستنەوەی ئەم دەرفەتە"، و وتیشی، کە یەکێتی ئەوروپا بە تەواوی ئامادەیە بۆ بەشداریکردن لەم پڕۆسەیەدا.
کۆتاییهێنان بە کردەوە سەربازییەکان و هاوکاریی مرۆیی:
سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا داوای کرد: "پێویستە کردەوە سەربازییەکان کۆتاییان پێ بێت لەگەڵ پێشکەشکردنی یارمەتیی مرۆیی دەستبەجێ بۆ دانیشتووانی غەززە، و ئازادکردنی دەستبەجێی هەموو بارمتەکان."
پێشتر، سەرۆکی ئەمریکا، دۆناڵد ترەمپ، ئێوارەی دوێنێ لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیی هاوبەشدا لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، رایگەیاندبوو کە ناتانیاهۆ رەزامەندیی لەسەر پلانێکی ئاشتی دەربڕیوە بۆ وەستاندنی شەڕ لە غەززە و ئاڵوگۆڕی دیلەکان.
ورەدەکاریی پلانی ترەمپ:
کۆشکی سپی بەندەکانی ئەم پلانەی بڵاوکردەوە کە لە 20 بەند پێکدێت، دیارترینیان ئەوەیە کە "کەرتی فەلەستینی چەکداماڵراو بێت، و لەلایەن لیژنەیەکی ئیدارییەوە بەڕێوەببرێت کە لە کەسایەتییەکانی فەلەستینیی تەکنۆکرات، لەگەڵ پسپۆڕانی نێودەوڵەتی پێکدێت، بەبێ هیچ رۆڵێک بۆ بزوتنەوەی حەماس."
هەروەها ئەم لیژنەیە لەژێر سەرپەرشتی و چاودێریی دەستەیەکی گواستنەوەی نێودەوڵەتیی نوێدا دەبێت کە ناوی "لیژنەی ئاشتی"یە و دۆناڵد ترەمپ سەرۆکایەتی دەکات، لەگەڵ ئەندامانی دیکە و سەرۆکی وڵاتان کە دواتر رادەگەیەنرێن، لەنێویاندا تونی بلێری سەرۆک وەزیرانی پێشووی بەریتانیا. ئەم دەستەیە چوارچێوەکە دادەنێت و سپۆنسەری دارایی بنیاتنانەوەی غەززە دەکات تا دەسەڵاتی فەلەستینی پڕۆگرامی چاکسازیی خۆی تەواو دەکات، وەک لە پێشنیازە جیاوازەکاندا رون کراوەتەوە، لەوانەش پلانی ئاشتیی ترامپ بۆ ساڵی 2020 و پێشنیازی سعوودی-فەڕەنسی، و تا بتوانێت بە شێوەیەکی ئارام و کارا کۆنترۆڵی غەززە بکاتەوە.
بێستون سەلام، پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد، ئاشکرای دەکات کە بەپێی هەموو لێکدانەوەکان، دەبێت ئەمڕۆ موچەی مانگی حەوتی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان بنێردرێت. ناوبراو جەختی لەوە کردەوە کە "هەموو بیانووەکانی حکومەتی عیراق جێبەجێکراون."
کۆتایی بە بەربەستەکانی ناردنی موچە:
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، هیچ بەربەستێک لە بەردەم ناردنی موچەدا نەماوە و بەڕێوەبەری گشتیی خەرجییەکان تەنها پێویستە واژۆ لەسەر ناردنی موچە بکات. ئەم هەنگاوە دوای زنجیرەیەک گفتوگۆ و رێککەوتن دێت لەنێوان حکومەتی هەرێم و حکومەتی فیدراڵی عیراق.
موچەی مانگی هەشت و نۆ و داهاتە نانەوتییەکان:
سەبارەت بە موچەی مانگی هەشت و نۆ، بێستون سەلام رایگەیاند کە "وابڕیارە هەفتەی داهاتوو وەفدێکی هەرێمی کوردستان بۆ رێککەوتن لەسەر پرسی داهاتە نانەوتییەکان و موچەی ئەو دوو مانگە بێتە بەغدا و لەگەڵ حکومەتی عیراق کۆببێتەوە."
کێشەی موچە لە عیراق:
پەیامنێری کوردسات نیوز ئاماژەی بەوەشدا کە "حکومەتی عیراقیش خۆی گرفتی موچەی هەیە و تا ئێستا بەشێک لە موچەخۆرانی موچەیان وەرنەگرتووە.".
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، ئەمڕۆ پێنجشەممە پێشوازی لە "پلانی گشتگیریی سەرۆک دۆناڵد ترەمپ کرد بۆ کۆتاییهێنان بە ململانێ لە غەززە" و ستایشی سەرکردایەتیی ترەمپی لەمبارەیەوە کرد.
سەرۆکی هەرێم لە پەیامێکیدا لە ئێکس داوای لە هەموو لایەنەکان کرد کە "بە شێوەیەکی بنیاتنەرانە لە گفتوگۆدا بەشدار بن و رۆحی سازان نیشان بدەن، ئەمەش لەپێناو بەدیهێنانی ئاشتییەکی درێژخایەن، ئاسایش و خۆشگوزەرانی بۆ گەلانی ناوچەکە."
ئەم پێشوازییەی سەرۆکی هەرێم لە کاتێکدایە کە دۆناڵد ترەمپ و بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، رۆژی دووشەممە پلانی ئاشتیی تررمپیان بۆ غەززە راگەیاند، کە هەوڵێکە بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگەکە و ئاڕاستەکردنی ناوچەکە بەرەو ئاشتی.
مەزڵوم كۆبانێ داوای لە بەریتانیا كردووە، لە دامەزراندنەوە و بنیاتنانەوەی سوریا رۆڵی پێشەنگی هەبێت.
وەفدێكی ئەنجومەنی سوریای دیموكرات "مەسەدە" لە كۆنفرانسی ساڵانەی پارتی كرێكارانی بەریتانیا بەشداریكرد، حەسەن محەمەد هاوسەرۆكی پەیوەندییە گشتییەكانی "مەسەدە"ش رایگەیاند، لە كۆنفرانسەكەدا پەیامی مەزڵوم كۆبانێ فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات "هەسەدە"یان گەیاندووەتە سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا، كە داوای لەو وڵاتە كردووە، لە دامەزراندن و بنیاتنانەوەی سوریا و چەسپاندنی ئاشتی لەو وڵاتە رۆڵی پێشەنگ ببینێت.
هاوسەرۆكی پەیوەندییەكانی مەسەدە وتیشی، سوریا دوای زیاتر لە 10 ساڵ شەڕ بە پرۆسەیەكی چارەنووسسازدا تێدەپەڕێت و بە ملیۆنان كەس ئاوارەبوون، ژێرخانی سوریاش بەتەواوی ڕووخاوە، مەركەزیەتی رەهاش هۆكاری سەرەكیی ستەم و كۆمەڵكوژییەكان بووە.
جەختیشیكردەوە، رێككەوتنی 10ی ئادار، دەرگا بە رووی دەوڵەتێكی لا مەركەزیدا دەكاتەوە و كۆتایی بە یەكدەستیی دەسەڵات دەهێنێت و رێگە خۆشدەكات بۆ پرۆژەیەكی نەتەوەیی گشتگیر.
رۆژنامەی "نیویۆرک تایمز" ئەمڕۆ سێشەممە بڵاوی کردەوە، ئیدارەی ئەمریکا نزیکەی 100 هاووڵاتی ئێرانی بە فڕۆکەیەک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە بۆ وڵاتەکەیان دیپۆرت کردووەتەوە. ئەم هەنگاوە دوای رێککەوتنێک دێت کە لەگەڵ تاران کراوە.
رۆژنامەکە لە زاری دوو بەرپرسی ئێرانییەوە کە بەشدارییان لە دانوستانەکاندا کردووە، و بەرپرسێکی ئەمریکیی ئاگاداری پرسەکە، ئەم زانیارییەی گواستووەتەوە.
بەرپرسە ئێرانییەکان رایانگەیاندووە، فڕۆکەیەکی ئەمریکیی بەکرێگیراو رۆژی دووشەممە لە لویزیاناوە فڕیوە و بڕیارە ئەمڕۆ سێشەممە لە رێگەی قەتەرەوە بگاتە ئێران.
رۆژنامەی نیویۆرک تایمز ئاماژەی بەوەدا کە تا ئێستا ناسنامەی دیپۆرتکراوەکان و هۆکاری هەوڵدانیان بۆ کۆچکردن بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە رونی ئاشکرا نەکراوە. ئەم روداوە لە کاتێکدایە کە پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران بە بەردەوامی ئاڵۆزییان بەخۆیانەوە بینیوە، بەڵام ئەم رێککەوتنە لەسەر دیپۆرتکردنەوە ئاماژەیە بۆ هەندێک هاوکاریی سنووردار لە نێوانیاندا.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئێوارەی ئەمڕۆ دووشەممە رایگەیاند کە "ئەمڕۆ رۆژێکی مێژووییە بۆ ئاشتی"، ئاماژەی بەوەشدا کە گەشبینە بە وەرگرتنی "وەڵامێکی ئەرێنی" لە حەماسەوە سەبارەت بە پلانەکەی بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی غەززە.
لێدوانەکانی ترەمپ لە کۆنگرە رۆژنامەوانییە هاوبەشەکەدا:
لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیی هاوبەشدا لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، ترەمپ وتی: "ئەمڕۆ رۆژێکی مێژووییە بۆ ئاشتی."
راشیگەیاند: "گەیشتینە رێککەوتنی گرنگ، کە ئێران و بازرگانی و فراوانکردنی رێککەوتنەکانی ئیبراهیمی و گرنگترینیان چۆنیەتی کۆتاییهێنان بە جەنگ لە غەززە لەخۆدەگرێت، ئەمەش بەشێکە لە ئاشتی هەمیشەیی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا."
ترامپ سوپاسی ناتانیاهۆی کرد "لەسەر رەزامەندیی ئەم پلانە کە لاپەڕەیەکی نوێی خۆشگوزەرانی بۆ ناوچەکە دەکاتەوە" و هەروەها سوپاسی پێشنیازەکانی وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی و هاوپەیمانە ئەوروپییەکانی کرد بۆ پەرەپێدانی پێشنیاری ئێستای ئاشتی.
سەرۆکی ئەمریکا دووپاتی کردەوە: "زۆر نزیک بووینەتەوە لە گەیشتن بە رێککەوتنێکی ئاشتی سەبارەت بە کەرتی غەززە... ئەگەر حەماس رازی بێت بە پێشنیارەکە، بارمتەکان لە ماوەی 72 کاتژمێردا ئازاد دەکرێن."
ترەمپ جەختی لەوە کردەوە: "وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی بەڵێنیان داوە بە چەکداماڵینی غەززە و چەکداماڵینی حەماس و هەموو رێکخراوە تیرۆریستییەکانی دیکە بە شێوەیەکی دەستبەجێ، و ئێمە پشت بەم وڵاتانە دەبەستین بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ حەماس... بەپێی ئەوەی بیستوومە، حەماسیش دەیەوێت ئەمە بەدی بێنێت."
سەرۆکی ئەمریکا وتیشی: "هەست دەکەم وەڵامێکی ئەرێنی لە حەماسەوە بەدەست دەهێنین... و ئەگەر ئەمە روی نەدا، ئەوا ئیسرائیل پشتیوانیی تەواوی من دەبێت."
ترەمپ ئاماژەی بەوەشدا: "ناتانیاهۆ بە توندی دژی دروستبوونی دەوڵەتێکی فەلەستینییە و من تێدەگەم... ناتانیاهۆ جەنگاوەرێکە و ئیسرائیل بە بوونی ئەو بەختەوەرە، بەڵام گەل ئاشتی دەوێت." هەروەها ئاشکرای کرد: "من دانوستانم کرد بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتنەکانی ئیبراهیمی و پلانەکەم دەتوانێت فراوانیان بکات و رەنگە ئێران بەشدارییان بکات... بەشداریی ئێران شتێکی نایاب دەبێت."
لێدوانەکانی ناتانیاهۆ:
لەلایەن خۆیەوە، بنیامین ناتانیاهۆ رایگەیاند: "ئێستا، هەنگاوێکی چارەنووسساز دەنێین بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ لە غەززە و دانانی بناغە بۆ بەدیهێنانی ئاشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا."
ئاماژەی بەوەشدا: "من پشتیوانی پلانی تۆ (ترەمپ) دەکەم بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ لە غەززە، کە ئامانجە سەربازییەکانمان بەدی هێنا و هەروەها گەڕاندنەوەی بارمتەکان بۆ ئیسرائیل و هەڵوەشاندنەوەی توانا سەربازییەکانی حەماس و حوکمڕانییە سیاسییەکەی و دڵنیابوونەوە لەوەی غەززە جارێکی دیکە هەڕەشە لەسەر ئاسایشی ئیسرائیل دروست ناکات."
ناتانیاهۆ رونی کردەوە: "پلانەکەت هاوتای پێنج خاڵەکەیە کە حکومەتەکەم بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ و بۆ رۆژی دوای حەماس دایانناوە."
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ئاماژەی بەوەشدا: "ئەگەر حەماس پلانەکە رەت بکاتەوە یان پێشێلی بکات، ئەوا ئیسرائیل ئەرکەکە بە تەنها خۆی کۆتایی پێدەهێنێت... بە رێگای ئاسان یان سەخت."
لە کۆتاییدا ناتانیاهۆ دووپاتی کردەوە: "رەنگە ئەم پلانە ئاسۆیەکی نوێ بێت بۆ غەززە و سەرەتایەکی نوێ بۆ ناوچەکە."