بە سەرپەشتی بافڵ جەلال تاڵەبانی کۆبوونەوەی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەڕێوەچوو، لە کۆبوونەوەکەدا دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکە، پرسە هەنووکەییەکان و هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق تاوتوێی  کرا.

مەکتەبی سیاسی یەکێتی لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ یەكشەممە، کۆبوونەوەی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرپەرشتی، بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان بەڕێوەچوو.

ئاماژەی بەوەشکردووە، لە کۆبوونەوەکەدا بافڵ جەلال تاڵەبانی رایگەیاند، ژیان و گوزەران و ئارامی بۆ هاووڵاتییان، کاری لە پێشینەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانن.

مەکتەبی سیاسی یەکێتی راشیگەیاند، هاوتەریب دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکە، پرسە هەنووکەییەکان و هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە پرسە سەرەکییەکانی كۆبوونەوەكە بوون.

ئاشکراشیکرد،هەر لەكۆبوونەوەكەدا باس لە دوایین ئامادەکارییەکانی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق کرا و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانیش، ئامادەکاریی تەواوی بۆ هەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق کردووە.

هەر بەپێی راگەیەنراوەکە لە كۆتایی کۆبوونەوەکەدا بافڵ جەلال تاڵەبانی و مەكتەبی سیاسی جەختیان كردەوە، لەسەر ئەوەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، رژدە لەسەر بە سەنتەرگرتنی هاووڵاتییانی هەرێمی کوردستان و ژیان و گوزەران و ئارامی هاووڵاتییان لە پێشینەی کارەکانی یەكێتی نیشتمانیی كوردستان دەبێت، بە ئاراستەی حوكمڕانییەكی رەشید، لە هەرێمی كوردستان و عیراقدا.

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: هەلێکی گونجاومان لەبەردەستدایە بۆ گەیشتن بە دەستکەوتێک لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دڵنییان سەرکەوتووش دەبین.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تروس لە پۆستێکدا نوسیویەتی، هەلێکی راستەقینەمان لەبەردەستدایە بۆ گەیشن بە دەستکەوتێکی گەورە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هەروەها بۆ یەکەمجار لە مێژوودا هەمووان ئامادەکاری بۆ روداوێکی ناوازە دەکەن .

ئاماژەی بەوەشکردووە، لە گەیشتن بەم کارەدا سەرکەوتوو دەبین و دەستکەوتێکی گەورە بەدەستدەهێنین.

ئەمەش لەکاتێکدایە، سەرۆکی ئەمریکا، سبەینێ دووشەممە، لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، لە کۆشکی سپی کۆدەبێتەوە، لە کاتێکدا کە باس لە نوێترین پلانی ئەمریکا دەکرێت بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی غەززە، دوای چەندین هەفتە لە ئۆپەراسیۆنی سەربازی چڕی ئیسرائیل بۆ سەر کەرتی غەززە.

ئەمڕۆ بە سەرپەرشتی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی، مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە سلێمانی لەبارەی چەند پرسێکی گرنگ کۆدەبێتەوە.

بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز لە کۆبوونەوەکەدا چەند پرسێکی گرنگ تاوتوێ دەکرێت، لەوانە دەستپێکردنەوەی هەناردەی نەوتی هەرێم و پێکهێنانی کابینەی دەیەم حکومەتی هەرێمی کوردستان و هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق.

کۆبوونەوەکەش دوای ئەوە دێت، دوێنێ بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەگەڵ مەسعود بارزانی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان لە پیرمام کۆبوونەوە و چەند پرسێکیان تاوتوێکرد.

ئەندامێكی لیژنەی ئاسایشی نەتەوەیی و سیاسەتی دەرەوەی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، بەهۆی جێبەجێنەكردنی رێككەوتنی قاهیرە ئەمڕۆ پەرلەمان تاوتوێی كشانەوە لە پەیماننامەی رێگریكردنی بڵاوبونەوەی تیشكدانەوەی ئەتۆمی دەكات. 
ئیسماعیل كەوسەری ئەندامی لیژنەی ئاسایشی نەتەوەیی و سیاسەتی دەرەوەی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، ئەو رێككەوتنەی لە قاهیرە لەگەڵ رافایێل گروسی بەڕێوەبەری ئاژانسی وزەی ئەتۆم پێی گەشیشتن نەچووەتە بواری جێبەجێكردنەوە ، هەربیە ئەمڕۆ پەرلەمانی ئێران تاوتوێی كشانەوە لە پەیماننامەی رێگریكردن لە بڵاوبونەوەی تیشكدانەوەی ئەتۆمی تاوتوێ دەكات و ئەو بابەتە یەكلادەكاتەوە. 
وتیشی، بابەتی چەكی ئەتۆمیش دوای كشانەوە لە پەیماننامەكە تاوتوێ دەكرێت و دەشكرێت دوای ئەوە بخرێتە كارنامەی پەرلەمانەوە.

 وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئیدانەی سەپاندنەوەی سزاکانی سەر وڵاتەکەی لەلایەن ترۆیکای ئەوروپیەوە  بە "ناڕەوا " وەسفیکردوە و ئاماژەی بە وەڵامێکی توند و رەوایان کردوە.

وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە راگەیندراوێکدا بڵاویکردەوە، پێشێلکارییەکی ئاشکرای پرۆسه ی یاسایه و هەر هه وڵێک بۆ ئه و کاره بێبنەمایە، هەروەها داوای لە وڵاتان کرد کە سزاکانی نەتەوە یەکگرتووەکان جێبەجێ نەکەن، چونکە دووبارە سەپاندنەوەی سزاکان "وەڵامدانەوەی پتەو و گونجاو"ی دەبێت.

وه زاره تی ده ره وه ی ئێران له به یاننامه ی خۆیدا ئاماژەی بەوەکردوە، کۆماری ئیسلامی ئێران به توندی داکۆکی له ماف و بەرنژەوەندیە نەتەوەییەکانی دەکات و هەر هەوڵیک به ئامانجی تێکدانی بەرژەوەندی و مافەکانی گەلی ئێران وەڵامی گونجاویدەبێت.

پێشتریش ڕۆژی یەکشەممە، عەباس عەراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران داوای لە ئەنتۆنیۆ گۆترێس ، سکرتێری گشتیی رێکخراوی نەتەوەیەکگرتووەکان کرد، رێگری لە چالاککردنی میکانیزمی جێبەجێکردنی گەمارۆ سەپێندراوەکان بکات.

عراقچی لە نامەیەکدا کە ئاراستەی گۆتێرێس کراوە و لەسەر پلاتفۆرمی ئێکس بڵاویکردووەتەوە نووسیویەتی،  داواتان لێدەکەین رێگری لە هەر هەوڵێک بکەن بۆ کاراکردنەوەی میکانیزمەکانی سزاکان، لەوانەش لیژنەی سزاکان و پانێڵی پسپۆڕان .

سزاكانی نەتەوەیەكگرتووەكان بۆ سەر ئێران چونەوە بواری جێبەجێكردنەوە، ترویكای ئەوروپاش هۆشداری دەدات لە هەر كاردانەوەیەكی تاران، وەزیری دەرەوەی ئەمریكاش دەڵێت، ئێران پێویستە بەدانوستانی راستەخۆ لەگەڵ ئەمریكا رازبێت.
ئاژانسی فرانس پرێس بڵاویكردەوە، دوای ئەوەی ئەنجومەنی ئاسایش شكستهێنا لە درێژكردنەوەی وادەی نەگەرانەوەی سزاكانی سەر ئێران، ترۆیكای ئەوروپی (فەرەنسا، ئەڵمانیا و بەریتانیا)  لە راگەیەندراوێكی هاوبەشدا ئاماژەیان بۆ ئەوەكرد، بەهۆی پابەندنەبونی ئێران بە یاساو پرێنسیپەكانەوە، لە ئەمڕۆوە سزاكانی نەتەوە یەكگرتووەكانی سەر ئێران سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەكەی لە رێگەی میكانیزمێكەوە كە بە "سناپباك" ناسراوە، دەچێتە بواری جێبەجێكردنەوە، ئەمەش دوای دە ساڵ لە هەڵوەشاندنەوەی ئەو سزایانە.

ئاماژەیان بەوەشكردووە، ترۆیكا بەردەوام دەبن لە كاركردن لەگەڵ هەموو لایەنەكان بۆ گەیشتن بە چارەسەرێكی دیپلۆماسی كە دڵنیابێت لەوەی ئێران چەكی ئەتۆمی بەدەست نەهێنێت، هەروەها هۆشداریشیاندا لە هەر كاردانەوەیەكی تاران لەدوای گەڕانەوەی ئەو سزایانە.

ماركۆ ڕوبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكاش لەدوای گەرانەوەی سزاكان، داوای لە ئێران كرد كە ڕازی بێت لەسەر دانوستانی راستەوخۆ لەگەڵ ئەمەریكا، هەروەها داواشی لە هەموو وڵاتان كرد ئەو سزایانە جێبەجێ بكەن كە لەلایەن نەتەوە یەكگرتووەكانەوە بەسەر ئێراندا سەپێنراونەتەوە

پاسەوانی سنوری عیراق هەوڵێكی بەقاچاغبردنی نزیكەی سەد هەزار حەبی كەپتاگۆنی پوچەڵكردەوە كە لەناو باڵۆندا شاردرابوونەوە.

فەرماندەیی هێزەكان پاسەوانی سنوری عیراق  بڵاویكردەوە، لە درێژەی هەوڵەكانیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی قاچاخچێتی و رێگریكردن لە دزەكردنی مادەی هۆشبەر بۆ ناو عیراق، فەوجی یەكی لیوای شەشی سنوریی، توانی هەوڵێكی بەقاچاغبردنی بڕی 95 هەزار حەبی كەپتاگۆن پوچەڵ بكەنەوە كە لەناو باڵۆنی گەرمی هەواییەدا و لەناو 102 كیسەی نایلۆندا حەشاردرابوون.

ئاماژەی بەوەشكرد، هەر لەو ئۆپەراسیۆنەدا كیلۆیەك و 600 گرام لە جۆرێكی تری مادەی هۆشبەر دەستی بەسەرداگیراوە.

 راشیگەیاندوە، هێزەكانیان بەرەوامدەبن لە چاودێریكردنی ناوچە سنوریەكان بەئامانجی شكستپێهێنانی هەوڵەكانی تۆڕەكانی بەقاچاغبردنی مادە هۆشبەرەكان .

ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم دەڵێت، لەم هەفتەیەدا پشكنینی دامەزراوە ئەتۆمییەكانی ئێران دەستپێدەكاتەوە و ئێرانیش دەڵێت ئەوەی دەوترێت تەنها خەیاڵێكی بەڕێوەبەری ئاژانسەكەیە.

رافایل گرۆسی بەڕێوەبەری گشتی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم رایگەیاند، بەپێی رێككەوتن و ئەو هەماهەنگییانەی كراوە، بڕیارە لەم هەفتەیەدا پشكنەرانی ئاژانسەكە بگەڕێنەوە بۆ ئێران بە مەبەستی دەستپێكردنەوەی پشكنین لە بنكە و دامەزراوە ئەتۆمییەكانی ئەو وڵاتە.

وتیشی، ئەگەر سزا نیودەوڵەتییەكانی سەر ئێران كارا بكرێنەوە، پێویستە دڵنیاییان پێبدرێت كە دەتوانن بەردەوام بن لە كاركردن لەگەڵ ئێران و ئەگەر ئەوەش روبدات پەیوەندی و راوێژ و دانوستانیان لەگەڵ ئەو وڵاتە بەردەوام دەبێت لە پێناو گەیشتن بە رێككەوتن.

ئیبراهیم عەزیزی سەرۆكی لیژنەی ئاسایشی نەتەوەیی و كاروباری دەرەوەی پەرلەمانی ئێرانیش رایگەیاند، ناردنی پشنكەرانی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم دوورە لە راستییەوە و تەنها خەیاڵێكی گروسییە كە دەیەوێت لە ناو ئێران كار بۆ ئەمریكا بكات و راپۆرتێك بەنهێنی بەرزبكاتەوە لە بارەی زیانەكانی بنكە ئەتۆمییەكانی ئێران.

بافڵ جەلال تاڵەبانی و مەسعود بارزانی لە پیرمام كۆبوونەوە و رەوشی هەرێمی كوردستان و عیراق و ناوچەكەیان تاوتوێكرد.

بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆكی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و مەسعود بارزانی سەرۆكی پارتی دیموكراتی كوردستان، لە پیرمام كۆبوونەوە، بەپێی زانیارییەكانیش لە كۆبونەوەكەدا رەوشی هەرێم و عیراق و ناوچەكە تاوتوێكراون.

پەیامنێری كوردسات نیوزیش رایگەیاند، بڕیارە راگەیەنراوێك لەبارەی ناوەڕۆكی كۆبوونەوەكە بۆ رایگشتی بڵاوبكرێتەوە.

لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا، حەیان عەبدولغەنی، وەزیری نەوتی عیراق، وردەکاریی رێککەوتنە نوێیەکەی نێوان هەولێر و بەغدادی لەبارەی دۆسیەی نەوتەوە خستەرو و رایگەیاند، "دوای 18 ساڵ، رێککەوتین لەسەر رادەستکردنی نەوتی هەرێم."

وەزیری نەوت جەختی کردەوە کە رێککەوتنەکە وەرگرتنی "سەرجەم نەوتی هەرێم" دەگرێتەوە و وتی: "پێویستە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان بەردەوام بێت لە رادەستکردنی نەوت و بەوەش موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەدرێت و مانگانە رەوانە دەکرێت."

عەبدولغەنی میکانیزمی رێککەوتنەکەی رون کردەوە و وتی: "لە پێشخابوور نەوتی هەرێم وەردەگرین و لەرێگەی تورکیاوە هەناردە دەکرێت." ئاماژەی بەوەش کرد کە رۆژانە 50 هەزار بەرمیل نەوت بۆ پێداویستیی ناوخۆی هەرێم تەرخان دەکرێت.

سەبارەت بە شایستەی کۆمپانیا نەوتییەکان، وەزیری نەوت ئاشکرای کرد کە بۆ هەر بەرمیلێک 16 دۆلار وەک کرێی بەرهەمهێنان دیاری کراوە و جەختی کردەوە کە "شێوازی پارەدان بە کۆمپانیاکان بە کاش نابێت."

لە کۆتایی قسەکانیدا، حەیان عەبدولغەنی ئەوەشی خستەرو کە حکومەتی عیراق لە ئێستادا غاز هەناردەی دەرەوە ناکات.

تەوفیق عەلی، دادوەری لێکۆڵینەوەی حەوتەم لە دیمەشق، فەرمانێکی دەستگیرکردنی نا ئامادەی بۆ بەشار ئەسەدی سەرۆکی پێشوی سوریا دەرکرد، کە پەیوەستە بە روداوەکانی شاری دەرعا لە 23ی تشرینی دووەمی 2011.

ئەو دادوەرە بە ئاژانسی سانای راگەیاند، فەرمانەکە تۆمەتەکانی "کوشتنی بەئەنقەست، ئەشکەنجەدانی تا مردن، و زەوتکردنی ئازادی" لەخۆدەگرێت. هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە بڕیارە دادوەرییەکە رێگە خۆش دەکات بۆ بڵاوکردنەوەی فەرمانەکە لە رێگەی پۆلیسی ئینتەرپوولەوە و بەدواداچوونی یاسایی لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی.

بە وتەی دادوەرەکە، ئەم هەنگاوە لەسەر بنەمای سکاڵای کەسوکاری قوربانییانی روداوەکانی دەرعا نراوە و جەختیشی کردەوە کە "رێکارە یاساییەکان بۆ دادگاییکردنی تاوانبارانی رژێمی پێشوو بەردەوام دەبن."

روداوەکانی دەرعا لە ساڵی2011 بەو پریشکە دادەنرێت کە شۆڕشی سوریای دژی بەشار ئەسەد هەڵگیرساند، دوای ئەوەی هێزە ئەمنییەکان منداڵانی شارەکەیان بەهۆی نووسینی درووشمی دژی رژێم دەستگیر و ئەشکەنجە دا، کە دواتر بووە هۆی خۆپیشاندانی بەرفراوان و سەرکوتکردنێکی خوێناوی.

جێی باسە، لە 8ی کانوونی یەکەمی 2024، بەشار ئەسەد بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو روخا و ناوبراو ناچار بوو هەڵبێت بۆ روسیا.

عەلی لاریجانی، راوێژکاری رابەری باڵای ئێران، دوای کۆبوونەوەی لەگەڵ سەرۆکی پەرلەمانی لوبنان لە بەیروت، رایگەیاند کە گفتوگۆکانیان بە ئامانجی پەرەپێدانی پەیوەندییەکان "بونیادنەر و بەسوود" بووە.

لاریجانی لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا ستایشی حزبوڵڵای کرد و وتی: "بەرگری سەرمایەیەکی گەورەیە و حزبوڵڵا بەربەستێکی پۆڵایینە لەبەردەم ئیسرائیلدا." هەروەها وتیشی: "حزبوڵڵا ئەوەندە بەهێزە کە پێویستی بە چەک لە هیچ شوێنێکی ترەوە نییە."

ناوبراو ستایشی دەستپێشخەرییەکەی ئەمینداری گشتیی حزبوڵڵای کرد بۆ گفتوگۆ لەگەڵ سعودیە و بە "هەنگاوێکی دروست لە ئاڕاستەی راستدا" ناوی برد.

لاریجانی هۆشداریشی دایە ئەمریکا و وتی: "پێویست ناکات ئەمریکییەکان خۆیان بکەنە سەرپەرشتیاری گەلی لوبنان،" جەختیشی کردەوە کە "ئێمە خوازیارین وڵاتانی ناوچەکە لە بەرامبەر پیلانگێڕییەکانی ئیسرائیلدا بەهێز و سەربەخۆ بن."

بەهۆی نوسین بە زمانی كوردی فیدراسیۆنی تۆپی پێی توركیا سزای بەسەر یانەی ئامێدسپۆردا سەپاند، دەرم پارتیش رایگەیاند، ئەو سیاسەتە خەڵك رووبەڕووی هێرشی ڕەگەزپەرستی دەكاتەوە.

بەهۆی نوسین بە زمانی كوردی لەسەر درێسی یانەی تۆپی پێی ئامەد سپۆر، فیدراسیۆنی تۆپی پێی توركیا بڕی دوو هەزار و 600 دۆر سزای بەسەر یانەكەدا سەپاند، فیدراسیۆنەكە رایگەیاندووە ئەو درێسانە پێچەوانەی رێساكانی فیدراسیۆنە.

هاوكات تونجەر باقر خان و تولای حاتیمئۆغلاری هاوسەرۆكانی پارتی یەكسانی و دیموكراسی گەلان"دەم پارتی" رایانگەیاندووە، لە پەرلەمانی توركیا لێبوردەیی بەرانبەر بە كورد هەیە، بەڵام لە وەرزشدا سزا هەیە، ئەو سیاستەش كەشوهەوایەكی كۆمەڵایەتی دروست دەكات و خەڵك رووبەڕووی هێرشی ڕەگەزپەرستی دەكاتەوە، ئەوەش  زیان بە هەوڵەكانی ئاشتی دەگەیەنێت.

ئاماژەیان بۆ ئەوەشكردوە، ئەو سزایە تەنیا بۆ سەر ئامەد سپۆر نییە، بەڵكو بۆ سەر زمانی زگماكی ملیۆنان كوردە، كە پێشتر لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی توركیاوە پەسەندكراوە.

فەوزا یوسف، ئەندامی دەستەی سەرۆکایەتیی پارتی یەکێتیی دیموکراتی (پەیەدە) و هاوسەرۆکی دەستەی دانوستانکاری باکوور و رۆژهەڵاتی سوریا، ئامادەیی خۆیان بۆ دەستپێکردنەوەی گفتوگۆکان لەگەڵ حکومەتی سوریا راگەیاند و جەختی کردەوە کە ماوەی مانگێکە چاوەڕێی وەڵامی دیمەشق دەکەن.

فەوزا یوسف لە ئێکس نووسیوێتی: "دەمانەوێت جەخت لەوە بکەینەوە کە ئامادەین بۆ دەستپێکردنەوەی دانوستانەکان لەگەڵ دیمەشق و کارکردن لەسەر جێبەجێکردنی رێککەوتنی 10ی ئادار." 

ناوبراو هەروەها ئەو دەنگۆیانەی رەتکردەوە کە گوایە ئەوان هۆکاری سستیی پرۆسەکەن و وتی: "هیچ سستییەک لەلایەن ئێمەوە نییە، لیژنەکانمان لە هەموو ئاستێکدا ئامادەن و ئێمە ماوەی مانگێکە چاوەڕێی وەڵامی دیمەشقین، چونکە باوەڕمان وایە باشترین رێگە بۆ چارەسەریی کێشەکانی سوریا، گفتوگۆ و لێکتێگەیشتنە."