هەواڵەکان
ئەو گەریلانەی پەكەكە كە چەكەكانیان لەناوبرد بە ناوی گروپی ئاشتی و كۆمەڵگەی دیموكراتی راگەیەنراوێكیان بڵاوكردەوە و تێیدا هاتووە: وەكو وەڵامێك بۆ بانگەوازەكەی ئۆجەلان چەكەكانمان لەناوبرد.
ئەمڕۆ لە رێورەسمێکی رەسمیدا لە ئەشکەوتی جاسەنە لە سلێمانی بەشێک لە گەریلاکانی پەکەکە چەکەکانیان لەناوبرد و ئاماژە بەوەدەکەن، هاوڕان لەگەڵ بانگەوازی عەبدوڵا ئۆجەلان رابەری باڵای پەکەکە، لەبارەی بڕوابوون بە ئاشتی کۆمەڵایەتی و هێزی سیاسی نەوەک چەک.
ئەوەش هاتووە، وەک وەڵامێک بۆ بانگەوازی ئۆجەلان چەکەکانیان لەناوبردووە و هیواش دەخوازن، "ئەم هەنگاوە ببێتە مایەی خێر و خۆشی بۆ گەل، بۆ گەلانی توركیا و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و سەرجەم مرۆڤایەتی".
دەقی راگەیەنراوەکە:
ئەمڕۆ پرۆسەی لەناوبردنی چەکی بەشێک لە گەریلاکانی پەکەکە لە ئەشکەوتی جاسەنە بەڕێوەدەچێت و لە قەزای دوکان و قەندیلیشەوە نوێنەری لایەنەکان ئامادەن و چاودێری پرۆسەکە دەکەن.
ئەشکەوتی جاسەنە بەشێکی دانەبڕاوە لە مێژووی شۆڕشی کورد، کە بە دووری 50 کیلۆمەتر دەکەوێتە رۆژئاوای شاری سلێمانی لە ناحیەی سورداش، بە دیاریکراوی دەکەوێتە پشت گوندی کانی خان لە دامێنی بەرزایی نەبی ئاغا لە شاخی سارا.
ئەشکەوتەکە دەروازەیەکی سێگۆشەیی هەیە، درێژییەکەی 40 مەتر و پانییەکەی نۆ مەترە، هەروەها حەوت مەتر بەرزە و لە بەشی ناوەوەی لە دوو ژوور پێکدێت.
یەکەم رۆژنامەی شاخ و ئەشکەوتی جاسەنە
جاسەنە پێشتر بەکارهێنانێکی ئاسایی هەبووە، بەڵام بەگوێرەی کات و سەردەمەکان بەکارهێنانەکەی گۆڕاوە، بە جۆرێک لە ساڵی 1923 یەکەم رۆژنامەی شاخ لە مێژووی رۆژنامەگەری کوردیدا لەو ئەشکەوتەوە دەرکراوە بە ناوی "بانگی حەق".
لە سەردەمی شۆڕشی شێخ مەحموددا ئەشکەوتەکەی وەک پەناگە بەکارهێنا و سێ ژمارەی لە بانگی حەق بڵاوکردەوە.
لە شۆڕشی نوێشدا پێشمەرگە ئەشکەوتەکەی وەک پەناگەیەکی گرنگ دژ بە حزبی بەعسی دیکتاتۆر بەکارهێناوە.
ئێستاش ئەشکەوتەکە وەک شوێنەوارێکی مێژوویی لێی دەڕوانرێت و بەردەوام رێکخراوەکان سەردانی دەکەن و ساڵانەش خوێندنگەکان گەشتی زانستیی بۆ خوێندکاران رێکدەخەن بەمەبەستی پێناساندنی ئەشکەوتەکە بە نەوەکانی داهاتووی کوردستان.
زیاتر لە 30 پارت و لایەنی رۆژئاوای كوردستان جەخت لە خۆبەڕێوبەریی باكور و رۆژهەڵاتی سوریا دەكەنەوە و دژی تێكەڵكردنەوەی هێزەكانی هەسەدە لە ناو سوپای سوریا راگەیەنراوێكیان بڵاوكردەوە.
دەسەڵاتی سوریا لە راگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە كە هەوڵی تێكەڵكردنەوەی هێزەكانی سوریای دیموكرات - هەسەدە بە سوپای وڵاتەكە دەدات و كورد بە بەشێكی دانەبڕاوی سوریا ناودەهێنێت، ئەوەش ناڕەزایەتی هەسەدە و 35 پارت و لایەنی رۆژئاوای كوردستانی لێكەوتوەتەوە.
ئە پارتانەی رۆژئاوای كوردستان لە راگەیەنراوێكی هاوبەشدا ئاماژەیان بەوە كردوە كە وتەكانی تۆماس باراك نێردەی ئەمریكا بۆ سوریا سەبارەت بە تێكەڵكردنەوەی هەسەدە لە سوپای سوریا و راگەیەنراوی دەسەڵاتی دیمەشق بۆ رەتكردنەوەی سیستمی خۆسەریی باكوری و رۆژهەڵاتی سوریا رەتدەكەنەوە.
لە راگەیەنراوەكەدا هاتوە لە دوای ساڵی 2011 و دوای سەرهەڵدانی ناڕەزایەتییەكانی سوریا رۆژئاوای كوردستان بە بەردەوامی هەوڵی پاراستنی سەرجەم پێكهاتەكانی پێكەوە داوە و دوای دروستبونی هەسەدەش ئەو هێزە بە هاوبەشی و بە هاوكاریی ئەمریكا رۆڵی لە بەرەنگاربونەوەی داعش هەبوە، بۆیە پێویستە باكور و رۆژهەڵاتی سوریا و هێزەكانی سوریا لە چوارچێوەی سیستمی خۆسەریدا یەكپارچەیی خاكی سوریا بپارێزن.
ئەو پارتانە جەختیان لەوە كردوەتەوە كە پێویستە ئەمریكا بە دژایەتیی هەسەدە لە رۆڵی ئەرێنیی لە باكور و رۆژهەڵاتی سوریا كەم نەكاتەوە و پشتوانیی خۆسەریی بكات بەرانبەر دەسەڵاتی دیمەشق.
زۆرینەی لێپرسراوانی باڵای توركیا بەرەوپێشچوونی پڕۆسەی ئاشتی بە گرنگ و ئەرێنی دەبینن و جەخت دەكەنەوە پڕۆسەكە هەنگاوی باشی ناوە، سەركردەكانی پەكەكەش نەرمیان نواندوە و بۆ پیشاندانی نیازپاكی بڕیارە ژمارەیەك گەریلا چەكەكانیان دابنێن، بەڵام داواشیان كردووە حكومەتی توركیا بە بەرپرسیارێتیەكانی خۆی هەڵبستێت.
رۆژنامەی حوریەتی توركیا بڵاویكردەوە، بڕیارە لە چەند رۆژی داهاتوودا عەبدوڵڵا ئۆجەلان، سەرۆكی زیندانیكراوی پارتی كرێكارانی كوردستان-پەكەكە لەبارەی پرۆسەی ئاشتیەوە پەیامێكی نوێ بڵاوبكاتەوە، پاشان 20 بۆ 30 گەریلای پەكەكە وەك پیشاندانی “نیازپاكی” بۆ سەرخستنی پرۆسەی ئاشتی، لەرێورەسمێكدا لە هەرێمی كوردستان چەكەكانیان دابنێن. پاش دانانی چەكەكانیشیان دەگەڕێنەوە ئەو شوێنەی لێیدەژین و ناگەڕێنەوە شارەكانی خۆیان.
لەوبارەیەوە رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆك كۆماری توركیا ئاشكرای كرد، بەشێك لە چەكەكانی پەكەكە كۆكراونەتەوە و ئامادەكراون بۆ ئەوەی بە ئامێری كارەبایی بسوتێنرێن و لەناوبرێن، بەم نزیكانەش دیمەنەكانی بۆ رای گشتی بڵاودەكرێتەوە.
رۆژنامەی "یەنی شەفەق"ی توركیش لە راپۆرتێكدا وردەكاری كۆبوونەوەیەكی ئەردۆغانی لەگەڵ پەرلەمانتارانی پارتەكەی بڵاوكردەوە و تیایدا ئاماژەی بەوە كردووە، بەم نزیكانە لیژنەیەكی 30 بۆ 40 كەسی لە پەرلەمان، تایبەت بە بەڕێوەچوونی پڕۆسەكە پێكدەهێنرێت.
ئاماژەی بەوەش كردووە، پرۆسەكە بەو شێوەیەیە كە ئەوان دەیانەوێت و هیچ كێشەیەك نییە، لەو چوارچێوەیەشدا هەفتەی داهاتوو لەگەڵ وەفدی دەم پارتی كۆدەبنەوە و باس لە هەنگاو و دەستكەوتەكان و میكانیزمی جێبەجێكردنی پڕۆسەكە دەكەن.
لەلایەكی ترەوە، مستەفا قەرەسو، ئەندامی كۆنسەی بەڕێوەبەری كۆما جڤاكێن كوردستان (كەجەكە) رایگەیاند، هێرشەكانی توركیا بۆ سەر پێگەكانیان لە هەرێمی كوردستان بەردەوامە، ئەوەش واتە، هێشتا لە توركیا لایەنێك هەیە، دەیەوێت بەربەست بۆ پرۆسەی ئاشتی دروست بكات.
قەرەسو جەختیشی كردەوە، ئەوان ئەوەی پێویست بووە كردویانە، كۆنگرەیان بەستووە و بڕیاری و كۆتایهێنانیان بە خەباتی چەكداری داوە، ئێستاش كاتی ئەوەیە حكومەتی توركیا هەنگاوەكانی دواتر بێت، چونكە ئەگەر بەڕاستی بیەوێت پرۆسەكە سەربكەوێت، دەبێت ئایدیۆلۆژی و سیاسەت و هەڵوێستەكانی بگۆڕێت و تێگەیشتنی نوێی هەبێت.
بەریتانیا و فەڕەنسا رایانگەیاند ئامادەن هەماهەنگی بكەن لەسەر بەكارهێنانی چەكی ئەتۆمی.
ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەڕەنسا و كیێر ستارمەر سەرۆك وەزیرانی بەریتانیا ڕاگەیەندراوێكیان ئیمزا كرد كە ئامادەیی هەردوو وڵاتەكە دەردەخەن بۆ هەماهەنگی كردن لە بەكارهێنانی چەكی ئەتۆمی لە كاتی پێویستدا بۆ بەرگریكردن لە وڵاتانی ئەوروپا.
لە راگەیەندراوێكی هاوبەشدا فەڕەنسا و بەریتانیا ڕایانگەیاند كە هەڕەشەی زۆر گەورە بۆ سەر وڵاتانی ئەوروپا ڕاستەوخۆ وەڵامدانەوەی دەبێت لە لایەن هەردوو وڵاتەكەوە، و دوپاتیشیان كردەوە كە بڕیاری بەكارهێنانی چەكی ئەتۆمی سەربەخۆ دەبێت و هەر وڵاتێك خۆی بڕیاری لێدەدات.
رێككەوتنەكەی نێوان فەڕەنسا و بەریتانیا هەماهەنگی بۆ پەرەپێدانی موشەكی دوور مەوداش لەخۆ دەگرێت و هەروەها پێكەوە كار دەكەن لە بوارەكانی ژیری دەستكرد و تەكنەلۆژیای بەرگری پێشكەوتوو.
ئەم ڕێككەوتنانە لە میانەی سەردانە سێ ڕۆژییەكەی سەرۆكی فەڕەنسا بوو بۆ بەریتانیا.
كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عیراق هۆشداری دەدات لە بڵاوكردنەوەی ناوی كاندیدەكانی هەڵبژاردن پێش ئەوەی بە رەسمی پەسەند بكرێن.
عیماد جەمیل سەرۆكی تیمی راگەیاندنی كۆمسیۆن رایگەیاندووە، هەندێك كەس ناوی خۆیان بڵاودەكەنەوە وەك كاندید بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، ئەوەش پێشێلكردنی یاسایە و كاریگەری نەرێنی دەبێت، چونكە تا ئەنجومەنی كۆمسیاران ناوەكان پەسەند نەكات، هیچ كام لەو كەسانەی ناوی خۆیان بۆ كاندید بوون تۆماركردوە بە رەسمی كاندیدی هەڵبژاردن نین.
هەروەها رایگەیاندوە لە ئێستادا كاری وردبینیكردنی ناوەكان بەردەوامە و رەوانەی لایەنە پەیوەندیدارەكان دەكرێت بۆ زانینی باری یاسایی كاندیدەكان .
لە چوارچێوەی بڕیاری كەمكردنەوەی ژمارەی كارمەندانی ئاژانسە فیدراڵییەكان لە ئەمریكا ، زیاتر لە دوو هەزار كارمەند لە ئاژانسی ناسا دووردەخرێنەوە .
رۆژنامەی پۆلەتیكۆی ئەمریكی ئاشكرایكردووە ، بەهۆی هەوڵەكانی ئیدارەی ئەمریكا بۆ كەمكردنەوەی ژمارەی كارمەندانی ئاژانسە فیدراڵییەكان ، دوو هەزار و 145 كارمەند لە ئاژانسی ناسا لە كارەكانیان دوردەخرێنەوە كە زۆرینەیان لە پلە و پۆستی باڵادان ، هەروەها ئاماژە بۆ ئەوە كراوە كە ئاژانسی ناسا پێشنیازی خانەنشینی پێشوەختە و كڕینی پشك و دەستلەكاركێشانەوەی دواخراوی خستوەتە بەردەم ئەو كارمەندانە .
لە سەرەتای دەستبەكاربوونی ئیدارەكەی ترەمپەوە ، پیشەسازی بۆشایی ئاسمانی ئەمریكا و هێزی كاری ناسا كە 18 هەزار كارمەند لە خۆ دەگرێت ، روبەروی ئاستەنگی زۆر بوەتەوە ئەوەش بەهۆی هەوڵی كەمكردنەوەی كارمەند و كەمكردنەوەی بودجەی ئاژانسەكە كە ڕەنگە ببێتە هۆی هەڵوەشاندنەوەی دەیان پرۆگرامی زانستی لە داهاتوودا .
وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا سزا نوێی بە سەر 21 كۆمپانیادا سەپاند، بە تۆمەتی دابینكردنی هاوكاری دارایی بۆ سوپای پاسدارانی ئێران.
وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا لە رێگەی نوسینگەی كۆنترۆڵكردنی سەروەت و سامانی دەرەكی ناسراو بە ئۆفاك ، سزای بەسەر 21 كۆمپانیا سەپاند كە بنكەكانیان لە هۆنگ كۆنگ، ئیمارات و توركیان بەتۆمەتی خۆدزینەوە لە سزاكان و دابینكردنی هاوكاری دارایی لە رێگەی فرۆشتنی نەوتەوە بۆ سوپای سوپای پاسدارانی ئێران.
ئۆفاك روونیشیكردەوە، ئەو كۆمپانیانەی لە لیستی سزادراوانی وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكادان، دوو كۆمپانیایان بنكەكەیان لە توركیایە، یەكێكیان لە ئیماراتە و 18 ی دیكەشیان لە هۆنگ كۆنگە .
ئەمە لە كاتێدایە، وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا رۆژی پێنجشەممەی رابردووش سەپاندنی سزای بەسەر تۆڕێكی بازرگانیدا راگەیاند، كە نەوتی ئێرانیان بە قاچاخ گواستووەتەوە بەناوی نەوتی عیراقەوە.
كەجەكە رایگەیاند، پابەندنی بانگەوازەكانی ئۆجەلان دەبن بەڵام پرۆسەی چارەسەریی بە شێوەیەكی تاكلایەنە یان تەنها بە هەنگاونانی ئەوان پێش ناكەوێت.
هاوسەرۆكایەتی دەستەی بەڕیوەبەری كۆما جڤاكێن كوردستان كەجەكە لە راگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە ئەو هەنگاوانەی عەبدوڵا ئۆجەلان داوای لێكردون جێبەجێی دەكەن، بەڵام دەبێت هەمو لایەك لەوە تێبگەن كە پرۆسەكە بە شێوەیەكی یەكلایەنە پێش ناكەوێت.
لە راگەیەنراوەكەی كەجەكەدا هاتوە پێویستە هەمو لایەك بە راستی هەنگاوی پێویست بنێن بۆیە لەسەر ئەو بنەمایە دەبێت زیندانیكردنی عەبدوڵا ئۆجەلانیش كۆتایی بێت و ئازاد بكرێت.
هاوسەرۆكایەتی كەجەكە رایگەیاندوە كە ئەركەكانیان لە پێناو ئاشتی و كۆمەڵگای دیموكراتی وەك هەنگاوێكی مێژویی جێبەجێ دەكەن لە بەرانبەردا توركیا، بەڵام حكومەتی ئێستای ئەو وڵاتە تا ئێستا بە پێی پێوستیی پرۆسەكە هەنگاوی نەناوە.
لە كۆتایی راگەیەنراوەكەی كەجەكەدا جەخت لەوە كراوەتەوە كە ئەوان بەردەوام دەبن لەسەر هەر هەنگاوێك كە دەستكەوتی گەورەی بۆ گەل هەبێت لە پێناو ئاشتی و كۆمەڵگەی دیموكراتیدا بەڵام پێویستە پەرلەمان و دەسەڵاتی توركیا هەنگاوی راستەقینە بنێن لە پێناو بە ئامانج گەیشتنی پڕۆسەی چارەسەریی لە وڵاتەكەدا.
قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیران بە جیا لەگەڵ هەر یەکە لە ستیڤن بیتنەر، کونسوڵی گشتیی ئەمریکا و فواد خازر ئەلمەجالی، کونسوڵی گشتیی شانشینی ئوردن و هیتۆشی ئیشیزوکا، کونسوڵی نوێی ژاپۆن لە هەرێمی کوردستان کۆبووەوە.
لە هەر سێ کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی چوارشەممە 9ـی 7ـی 2025 بەڕێوەچوو، گفتوگۆکرا لەبارەی پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و بەغداد و کێشەی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم. لەم چوارچێوەیەدا جێگری سەرۆکوەزیران بە ئاماژەدان بە ژیان و گوزەرانی موچەخۆرانی هەرێم، روونیکردەوە بەدیلی رێککەوتن هەر رێککەوتنە و وتیشی هەرێمی کوردستان هەموو هەوڵێک دەدات بۆ ئەوەی بگەنە رێککەوتنێک بۆ چارەسەری هەمیشەیی کێشەی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم.
لە تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکاندا ئاڵوگۆڕی بیروڕا کرا سەبارەت بە رەوشی گشتیی ناوچەکە و بە تایبەت پرۆسەی ئاشتی لە تورکیا. قوباد تاڵەبانی بە ئاماژەدان بە شەڕ و بارگرژییەکانی ئەم دوایانە، هیوای خواست کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و لایەنەکانی ناوچەکە هەوڵەکانیان چڕتر بکەنەوە بە ئاراستەی هێورکردنەوەی بارگرژییەکان و سەقامگیرترکردنی ناوچەکە، چونکە دواجار سەقامگیری لە بەرژەوەندی هەموو گەلانی ناوچەکەدایە و لە رەوشی ناسەقامگیریدا هەمووان زەرەرمەند دەبن.
سەبارەت بە پرۆسەی ئاشتی لە تورکیاش، جێگری سەرۆک وەزیران جەختی کردەوە لەسەر پێویستیی پاڵپشتیکردن لە پرۆسەکە و راشیگەیاند، لە هەر شوێنێک پێویست بکات هەرێمی کوردستان ئامادەیە بۆ هەر چەشنە هاوکاری و هەماهەنگییەک بۆ سەرخستنی پرۆسەکە.
بەبۆنەی کۆتاییهاتنی ئەرکەکەی لە کوردستان، قوباد تاڵەبانی ماڵئاوایی کرد لە کونسوڵی گشتیی ئوردن و سوپاسی کرد کە لە ماوەی ئەرکەکەیدا رۆڵی گرنگی بینی لە پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی نێوان ئوردن و هەرێم لە بوارە جیاوازەکاندا و بەتایبەتیش لە بوارەکانی کشتوکاڵ و خوێندنی باڵادا. لە کۆبوونەوەی لەگەڵ کونسوڵی نوێی ژاپۆنیش، جێگری سەرۆک وەزیران لەگەڵ بەخێرهێنانی، سوپاسی هاوکارییەکانی حکومەتی ژاپۆنی کرد بۆ هەرێمی کوردستان و داوایکرد کاری زیاتر بکرێت بۆ بەهێزترکردنی پەیوەندییەکان بە تایبەت لە بوارەکانی خوێندنی باڵا و پەرەپێدانی تواناکانی گەنجاندا.
گرژییەكانی هۆزی هەركی و هێزە ئەمنییەكانی هەولێر لە گوندی گردەرەشی سنوری قەزای خەبات بەرەو هێوربوونەوە دەچێت و لەگەڵ نوێنەر سەرۆکی هەرێم لە کۆبوونەوەدان.
بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، بەرپرسی پاسەوانەکانی نێچیرڤان بارزانی لە گوندی گردەڕەشەیە بۆ چارەسەری ئاڵۆزییەکان.
لە بەرەبەیانی ئەمڕۆوە گرژییەكان لەنێوان هێزە ئەمنیەكانی هەولێر و هۆزی هەركی تاڕادەیەك هێور بوونەتەوە، لە ئێستاشدا نوێنەری سەرۆکی هەرێمی کوردستان سەرقاڵی گفتوگۆیە لەگەڵیان بۆ چارەسەری کێشەکە.
بەرەبەیانی ئەمڕۆ وەفدێكی حزبی سەردانی هۆزەكەیان كردووە لە گوندی گردەڕەش و ویستویانە بە رێگەی عەشایەتی كێشەكە چارەسەر بكەن، بەڵام لە بەرامبەردا هۆزی هەركی مەرجی ئەوەیان هەبووە هێزە ئەمنیەكان گوندەكە چۆڵ بكەن و دۆخەكە هێور بكەنەوە.
بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، هێزە ئەمنیەكان فەرمانی دادگایان پێیە بۆ دەستگیركردنی خورشید هەركی كەسایەتی هۆزی هەركی، بەڵام دەستگیر نەکراوە و دەیان كەسی هۆزەكەش بە چەكەوە روبەڕووی هێزە ئەمنیەكان بوونەتەوە و رێگەیان نەداوە نزیك ببنەوە.
لە ئەنجامی شەڕ و رووبەڕووبوونەوەكانی هەردوولا، حەوت کەس لە ناو هۆزی هەرکی و هێزە ئەمنییەکان بوونەتە قوربانی.
ژمارەی گیانلەدەستدان بەهۆی لافاوەكەی تەكساسەوە 100 كەسی تێپەراند، 161 كەسی دیكەش بێسەروشێنن.
حاكمی ولایەتی تەكساسی ئەمریكا رایگەیاند، بەهۆی بەردەوامی بارانی بەخوڕ و دروستبوونی لافاو تا ئێستا زیاتر لە 109 كەس گیانیان لەدەستداوە كە 28 یان منداڵن، هەروەها زیاتر لە 160 كەسی دیكەس بێسەروشوێنن.
حاكمی تەكساس راشیگەیاند، تیمەكانی فریاكەوتن لە گەران بەدوای بێسەروشێنبواندا بەردەوامن
رۆژی دوو شەممەی رابردوو دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا ولایەتی تەكساسی بە ناوچەی كارەساتبار ناساند و فەرمانكرد هاوكاری زیاتر رەوانەی ئەو ولایەتە بكرێت.
کەشناسیی هەرێم پێشبینییەکانی کەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەینێی بڵاوکردەوە و ئاماژەی بەوەکردووە، پلەکانی گەرما لە سەرجەم هەرێم بەرز دەبنەوە و دەگەنە سەروو 40 پلەی سیلیزی.
کەشناسیی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ چوارشەممە، ئاسمان بەگشتى ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت و پلەکانی گەرما بەرز دەبنەوە.
ئەوەشی خستووەتە روو، سبەینێ پێنجشەممە، ئاسمان ساماڵ و پەڵەهەور دەبێت، خێرایی با کەمێک زیاد دەکات و لەنێوان 10 بۆ 20 کیلۆمەتردا دەبێت لە سەعاتێکدا.
ئەوەش هاتووە، پلەکانی گەرما 1 بۆ 2 پلەی دیکە بەرز دەبنەوە.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی:
هەولێر : 42 پلەی سیلیزی
سلێمانی : 41 پلەی سیلیزی
دهۆک : 42 پلەی سیلیزی
کەرکوک : 46 پلەی سیلیزی
زاخۆ : 43 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە : 44 پلەی سیلیزی
سۆران : 42 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران : 29 پلەی سیلیزی
گەرمیان :48 پلەی سیلیزی
دوای 27 ساڵ عەبدوڵا ئۆجەلان لە پەیامێکی ڤیدیۆییدا دەرکەوت و باس لە چەکدانانی پەکەکە دەکات و رایگەیاندووە، كۆتایی به تهڤگهری پەکەکە دەهێنین کە وەک کاردانەوەیەک دژی نكۆڵیكردن له ههبوونی کورد دەرکەوت، ئیتر دان بە هەبوونی گەلی کورددا نراوە و ئامانجە سەرەکییەکە بەدی هاتووە.
کلیک لێرە بکە بۆ بینینی پەیامە ڤیدیۆییەکەی عەبدوڵا ئۆجەلان
دەقی پەیامەکەی عەبدوڵا ئۆجەلان:
هاوڕێیانی هێژا
سهبارهت بهكێشه و ڕێگهچارهكانی دۆخی بهرجهستهی ئهم قۆناغهی تهڤگهڕی هاوڕێیهتی كۆمیناڵیمان پێی گهیشتووه به ئهركێكی ئهخلاقییانهم زانی كه به نامهیهكی بهرفراوانی دووبارهش بێت، وهڵامی ئاشكرا و خوڵقێنهرتان بدهمهوه.
١- پێداگرم لهسەر بانگهوازییه مێژووییهكهی ٢٧ـی شووباتی ٢٠٢٥ بۆ (ئاشتی و كۆمهڵگهی دیموكراتی).
٢- به كۆنگرهی ١٢ و ههڵوهشاندنهوهی (پەکەکە) وهڵامێكی تاكۆتا ڕاست و ئهرێنی و بهرفراوانی ئهمهتان دایهوه، ئهم ههڵوێستهتان به وهڵامێكی مێژووییانه لهقهڵهم دهدهم.
٣- دهبێت ئهم دۆخهی ئێستا كه وهكو ئهنجامێكی به بایهخ و مێژوویی پهسهند بكرێت. هاوكات ڕهنجی ئهو هاوڕێیانهی كه ڕۆڵی پرد دهگێڕن شایستهی ڕێز و گرنگی پێدانێكی هاوئاسته.
٤- له سهرهنجامی سهرجهم گۆڕانكارییهكاندا، مانیفێستۆیهكی كۆمهڵگهی دیموكراتیم ئامادهكرد كه دهبێت بهوهرچهرخانێكی مێژوویی بژمێردرێت. ئهم مانیفێستۆیه بە سەرکەوتوویی شوێنی مانیفێستۆی ٥٠ ساڵەی “ڕێگای شۆڕشی كوردستان” دەگرێتەوە. لهو بڕوایهدام كه نهك تهنیا بۆ كۆمهڵگهی مێژوویی كورد، بۆ كۆمهڵگهی ههرێمی و گهردوونیش ناوهڕۆكێكی كۆمهڵگهیی مێژوویی ههڵگرتووه، گومانم نییه كه ئهمه نموونهیهكی سهركهوتووی نهریتی مانیفێستۆی مێژووییه.
٥- دهبێت بهئاشكرا ئهوه بڵێم كه ههموو ئهو گۆڕانكارییانه سهرهنجامی ئهو دانیشتنانهن له ئیمراڵی ئهنجامم داون. به وریاییهكی بهرزهوه كار كراوه بۆ ئهوهی دانیشتنهكان لهسهر بنچینهی ئیرادهی ئازاد بن.
٦- ئهم قۆناغهی پێیگهیشتووین، ههنگاوی نوێ بۆ پراكتیزهكردن دهسهپێنێت. به بایهخهوه جهختكردنهوه، تێگهیشتن و پابهندبوون به بنەماکانی ئهم قۆناخه و ئهم ههنگاوه پێویستانهی گرنگییهكی مێژووییان ههیه، مهرجی درێژه پێدانن به ههنگاوهكان.
لێرەدا كۆتایی بهتهڤگهڕی پەکەکە دەهێنین کە وەک کاردانەوەیەک له دژی نكۆڵیكردن له ههبوونی کورد دەرکەوت و بە ئامانجی دامەزراندنی دەوڵەتێکی جیا ستراتیژییەکەی شهڕی ڕزگاری نهتهوهیی بوو. ئێدی دان بە هەبوونی گەلی کورددا نراو و لەم سۆنگهیهوه ئامانجە سەرەکییەکە بەدی هاتووە. لەم واتایەدایە کە ماوەکەی بەسەر چووە. ئهوهی تر به دووبارهیهكی زۆر و چهقبهستن ههڵدهسهنگێندرێت. لهم سۆنگهیهشهوه درێژه به ڕهخنه و ڕهخنهدانی بهرفراوان دهدات.
بهو پێیهی سیاسهت بۆشایی ههڵناگرێت، دهبێت ئهو بۆشاییه به بهرنامهی (ئاشتی و كۆمهڵگهی دیموكراتی)، بهستراتیژی (سیاسهتی دیموكراتی) و وهك تهكتیكی سهرهكیش بهحقوقی گشتگیرانه پڕ بكرێتهوه. ئامانجمان قۆناغێكی مێژوویی و چارهنووسسازه.
له چوارچێوهی پرۆسهكهدا؛ ئارەزوومەندانە دانانی چهك و ههنگاوی دامهزراندنی كۆمسیۆنێكی بهرفراوان كه وا بیری لێدهكرێتهوه له پهرلهمانی توركیادا بهیاسایی بكرێت و دهستڕۆیشتوو بێت ههنگاوی گرنگن.
مهرجه ههنگاوهكان به وریایی و ههستیارییهوه و دوور له لۆژیكی نهزۆك و ململانێی من و تۆیی، بنرێن. دهزانم كه ههنگاوهكانمان مایهپووچ نابن. ئهو ڕاشكاوییه دهبینم و متمانهم پێیهتی. هاوكات ههوڵی چوونه ناو ههنگاوی كرداریتر و كلیل ئاساییانهی بهرجهسته لهئارادایه.
ئهو تێزانهی من دامناون سهرهكیترینیان ئهمانهن؛
١- هەموو لایەک ئهركهكانی سەر شانیان جێبەجێ بکەن، گهیشتن به ئامانجی (ئاشتی و كۆمهڵگهی دیموكراتی) به گهیشتن به ڕێنماییهكی ئینتهگراسیۆنیستی ئهرێنی بهدیدێت.
له سهرهنجامی ههموو باسهكاندا دهردهكهوێت كە پەکەکە: دهستبهرداری ئامانجی دهوڵهتی نهتهوه بووه، لهگهڵ دهستبهردان لهو ئامانجه بنچینهییه دهستبهرداری ستراتیژییهتی بنچینهیی شهڕیش بووه، كۆتایی بهههبوونی خۆی هێناوه. چاوهڕێ دهكرێت ئهم قۆناغه مێژووییه بهرهو پێشتر ببردرێت.
٢- بهشێوهیهك كه ببێته مایهی واتادان به پهرلهمان و كۆمسیۆن و گومانهكانی ڕای گشتیی لاببات و ببێت بهوهڵامی پێویستییهكانی جێبهجێكردنی بهڵێنهكهمان، دهبێت ئهوه ئاساییانه لێكبدرێتهوه كه زهمینهسازكار بن بۆ ئهوهی چهكدانان بۆ لایهنی پهیوهندیدار و ڕای گشتی بهشێوهیهكی كراوه بكرێت. دروستكردنی میكانیزمی چهكدانان پرۆسهكه بهرهو پێشهوه دهبات. ئهوەی دەکرێت ههنگاوێكی دڵخوازانهیه له قۆناغی تێكۆشانی چهكدارییهوه بهرهو قۆناغی حقوقی و سیاسهتی دیموكراتیاینه. ئهمه نهك به شكست، بهڵكو دهبێت بهسهركهوتنێكی مێژوویی بزانرێت. وردهكاری چهكدانان دهستنیشان دهكرێن و به خێرایی پراكتیزه دهكرێن.
٣- دهم پارتی لهگهڵ پارتییهكانی تری ژێر چهتری پهرلهمان بۆ گهیاندنی ئهم پرۆسهیه بهسهركهوتن پێكهوه ئهركی سهرشانیان جێبهجێ دهكهن.
٤- لهم نێوهدا سهبارهت بهدۆخی ئازادبوونی من كه وهكو مهرجێكی سهرهكی له سهرجهم نوسراو و بڕیارهكاندا هاتووه: خۆشتان دهزانن كه ههرگیز ئازادی خۆمم به كێشهیهكی تاكهكهسی دانهناوه. له ڕووی فهلسهفیشهوه ئازادی تاك؛ دوور له كۆمهڵگه نابێت. تاچهند (تاك) ئازاد ببێت (كۆمهڵگه) و تاچهند (كۆمهڵگه) ئازاد ببێت (تاك)ـیش ئازاد دهبێت. مهرجه بهپێی ئهم مهیله مامهڵه بكرێت.
باوەڕم به هێزی سیاسهت و ئاشتی كۆمهڵایهتی ههیه، نهك چهك. بانگهوازی له ئێوهش دهكهم ئهم پرهنسیپه پراكتیزه بكهن. پێشهاتهكانی ئهم ڕۆژانهی دوایی له ههرێمهكهدا، به ئاشكرا گرنگی و پێویستیی ئهم ههنگاوه مێژووییهمان دهسهلمێنێت. دهبێت ئهوهش بڵێم كه سهبارهت به پرۆسهكه پڕ بهدڵ چاوهڕێی ههموو جۆره ڕهخنه و پێشنیار و هاوكارییهكتانم. دهتوانم به حهز و جۆشهوه جهختی لهسهر بكهمهوه و خۆم به گەشبین و ئاماده دهزانم كه ئهم گفتوگۆیانه لەسەر ئاستی ناوچهكه و جیهانیشدا ئێمه و هێزهكانی مۆدێرنیتهی دیموكراتی به بهرنامهیهكی تیۆری و قۆناغێكی ستراتیژی و تهكتیكی دهگهیهنێت و له ئێستاوه لهناو ههوڵ و ئامادهكاری ئهمهدان.
بانگهوازیم بۆ قۆناغی داهاتوومان؛ با لهسهر بنچینهی بڕیارهكانی كۆنگره و ئهو بۆچوون و پێشنیارانهی لهم نوسراوهدا باسم كردوون، قورسایی بخهینه سهر ههوڵهكانمان و پێشكهوتن و وهرچهرخانی سهركهوتووانه بهدی بهێنین.
لهگهڵ سڵاو و خۆشهویستی هاوڕێیهتی ههمیشهییم
١٩ـی حوزهیرانی ٢٠٢٥
عەبدوڵا ئۆجالان
سەرۆكی ئەمریكا پێشنیازێكی نوێ بۆ راگرتنی شەڕ لە كەرتی غەززە و بەدیهێنانی ئاشتی لە نێوان ئیسرائیل و سوریا دەخاتەڕوو.
رۆژنامەی "ئیسرائیل هیوم" لە زاری سەرچاوەیەكی كۆشكی سپی ئەمریكاوە بڵاویكردووەتەوە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا پێشنیازێكی بۆ گەیشتن بە رێككەوتن لە نێوان ئیسرائیل و سوریا پێشكەشكردووە، بەڵام پەیوەستیكردووە بە رەزامەندی ئیسرائیل لەسەر كۆتاییهێنان بە شەڕ لە كەرتی غەززە.
رۆژنامەكە دەڵێت، ترەمپ نوێنەری تایبەتی خۆی رەوانەی دیمەشق كردووە بە مەبەستی گفتوگۆ لەبارەی رێككەوتنی نێوان ئیسرائیل و سوریا بە جۆرێك ئەمریكا گەرەنتی دەكات، بەبێ ئەوەی ناوی نوێنەرەكە و خشتەی كۆبوونەوەكانی ئاشكرا كردبێت.
رۆژی دووشەممەش كۆشكی سپی رایگەیاند، كاری لە پێشینەی ترەمپ كۆتاییهێنانە بە شەڕی غەززە و ئازادكردنی بارمتە ئیسرائیلییەكان لەلایەن حەماسەوە، لەكاتێكدا پێشتر ترەمپ دوایین پێشنیازی بۆ ئاگربەستی 60 رۆژە لە غەززە راگەیاندبوو.
بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لە دیدارێکیدا لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند کە دەرکردنی فەلەستینییەکان لە غەززە “بیرۆکەیەکی باش”ە و بیرۆکەی دوو دەوڵەتی رەتکردەوە.
ئەمە بە سێیەم سەردانی ناتانیاهۆ دادەنرێت لەدوای گەڕانەوەی ترەمپ بۆ دەسەڵات و هاوکاتە لەگەڵ راگرتنی جەنگی ئێران و ئیسرائیل و بەڕێوەچوونی گەرێکیتری دانوستانەکانی نێوان حەماس و ئیسرائیل بە مەبەستی کۆتایی هێنان بە جەنگ.
ناتانیاهۆ لە ئێوارە خوانەکەیدا لە کۆشکی سپی سەبارەت بە راگواستنی فەلەستینیەکان لە غەززە رایگەیاند: “هەرکەسێک بیەوێت بڕوات، دەتوانێت بچێت و هەرکەسێک بیەوێت بمێنێتەوە، دەتوانێت بمێنێتەوە.”
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ئاماژەی بەوە کرد کە “لەگەڵ ئەمریکا کاردەکەین بۆ دۆزینەوەی ئەو وڵاتانەی کە داهاتوویەکی باشتر بۆ فەلەستینییەکان دابین بکەن.”
ناتانیاهۆ بەڵێنی دا کە “لە لێواری بەدەستهێنانیداین” و باسی لە ئەگەری بەرقەرارکردنی ئاشتی لە سەرتاسەری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کرد.
“ئێمە کاردەکەین بۆ بەرقەرارکردنی ئاشتییەکی هەمەلایەنە لە ناوچەکەدا، لەسەر بنەمای رێبازی سەرۆک ترامپ”.
سەبارەت بە دانوستانەکان؛ ترەمپ لە کۆشکی سپی بە رۆژنامەنووسانی راگەیاند: "ئەوان دەیانەوێت کۆببنەوە و ئەو ئاگربەستەیان دەوێت."