هەواڵەکان
ماوەی سێ هەفتەیە بەفربارینی چڕ ژاپۆنی گرتووەتەوە و لێپرسراوانی ئەو وڵاتەش ئاسکرایانکرد، تا ئێستا 46 کەس بەهۆی بەفربارینەوە گیانیان لەدەستدا.
ئاژانسی بەڕێوەبردنی کارەساتەکانی ژاپۆن بڵاویکردەوە، بەفربارین لە ماوەی سێ هەفتەی رابردوودا بووتە خۆی گیان لەدەستدانی 46 کەس و برینداربوونی 588 کەس تر.
ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو بەفرە زۆرەی کە لە کۆتایی مانگی یەکەوە بە چڕی دەبارێت، ناوچەکانی باکوری ژاپۆنی داپۆشیوە و بووەتە هۆی پەککەوتنی هاتووچۆ، بەتایبەتی لەو ناوچانەی دەکەونە سەر کەناراوەکانی دەریای ژاپۆن.
بەپێی زانیارییەکانی لێپرسراوانی ناوخۆیی ئەو وڵاتە، زۆربەی روداوە کوشندەکان بەهۆی کەوتنی بەفری کەڵەکەبووی سەر خانووەکان بەسەر دانیشتوواندا بووە، یان کەوتنی کەسەکان لە کاتی هەوڵدانیان بۆ پاککردنەوەی بەفری سەربانەکان.
کەشناسیی ژاپۆن ئاماژەی بەوەکردووە، لە پارێزگای "ئۆمۆری" (Aomori) ، بەرزیی بەفری کەڵەکەبوو گەیشتووەتە 1.3 مەتر.
بەپێی پێشبینییەکانی کەشناسی لە 48 سەعاتی داهاتوودا بارانبارین بەردەوام دەبێت و ئەگەری دروستبوونی هەورە بروسکە هەیە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم پێشبینییەکانی بۆ ئەمڕۆ و سبەینێ بڵاوکردەوە و رایگەیاند، ئەمڕۆ کاریگەری ئەو شەپۆڵە بارانبارینەی رووی لە ناوچەکە کردووە بەردەوامی دەبێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، بە گشتی لە کاتی باران هەندێ ناوچە هەورە بروسکە دەبێت و بەفر لەسەر ناوچە سنورییە شاخاوییەکان دەبارێت.
کەشناسی هەرێم راشیگەیاند، سبەینێ بارانبارین بە شێوەی نمە بارانی پچڕ پچڕ لە زۆربەی ناوچەکەمان بەردەوام دەبێت، لەگەڵ ئەگەری دروست بوونی هەورە بروسکە.
ئەوەشی خستەڕوو، پلەکانی گەرما کەمێک بەرزدەبنەوە هەندێ ناوچەش نزیک دەبێتەوە بەراورد بە دوێنێ .
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی
هەولێر : 17 پلەی سیلیزی
پیرمام : 12 پلەی سیلیزی
سۆران : 14 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران : 9 پلەی سیلیزی
سلێمانی : 15 پلەی سیلیزی
چەمچەماڵ : 17 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە : 18 پلەی سیلیزی
دهۆک : 15 پلەی سیلیزی
زاخۆ : 13 پلەی سیلیزی
ئاکرێ : 13 پلەی سیلیزی
وەزارەتی دارایی هەرێم رایدەگەیەنێت: لەگەڵ گەیشتنی پارە دەست بەداشکردنی موچەی مانگی یەک دەکەن.
وەزارەتی دارایی و ئابوری هەرێم راگەیەنراوێكی سەبارەت بە دابەشکردنی موچە بڵاوكردەوە و دەڵێت:رێكارە ئیداری و ژمێریارییەكان سەبارەت بە موچەی مانگی یەك تەواوكراون.
ئاماژەی بەوەشکرد، چاوەڕێی گەیشتنی تەمویلەكەین لە بەغدادەوە بۆ ئەوەی دەست بە دابەشكردنی موچە بكرێت.
ئەمەش لەکاتێکدایە، وەزارەتی دارایی عیراق بڕیاریدا موچەی مانگی یەکی فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێم بنێرێت.
جارێكی تر وەفدی هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆی رۆژئاوا و ئاسایشی گشتی حەلەب كۆبونەوە، بۆ جێبەجێكردنی میكانیزمی ئاسایش و دامەزراندنی خاڵە هاوبەشەكان لە سنوری كۆبانێ.
بۆ جاری دووەم وەفدی هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆی رۆژئاوای كوردستان و ئاسایشی گشتی حەلەب سەر بە حكومەتی كاتی سوریا لە شارۆچكەی چەلێبییە لە رۆژهەڵاتی كۆبانێ كۆبونەوە، لە كۆبونەوەكەدا گفتوگۆ لەسەر میكانیزمی جێبەجێكردنی لایەنی ئاسایشی ناوچەكەكرا، وەك هەنگاوی دووەمی رێككەوتنەكە لە ناوچەی شێخلەر و چۆنیەتی جێبەجێكردنی دامەزراندنی خاڵە هاوبەشەكان لە گوندەكانی كۆبانێ، هەروەها باس لە هەڵگرتنی گەمارۆی سەر كۆبانێ و پەرەپێدانی هاوكارییە ئەمنییەكانی نێوان شارەكە كرا.
ئەو كۆبونەوانەش لە چوارچێوەی جێبەجێكردنی بڕگەكانی رێككەوتنی نێوان هێزەكانی سوریای دیموكرات هەسەدە و حكومەتی كاتی سوریادایە.
لەلایەكی ترەوە"مستەفا موسلیم، راوێژكاری بەڕێوەبەرایەتی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری رایگەیاندووە، حكومەتی كاتی بەڵێنیداوە رێگاكان بكاتەوە و ئاسانكاری بكات بۆ گەیاندنی پێداویستییەكان و خزمەتگوزارییەكانی كۆبانێ و گوندەكانی دەوروبەری.
کارنامەی دانیشتنی رۆژی چوارشەممەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بڵاوکرایەوە و پرسی داعشە گوازراوەکان بۆ عیراق تاوتوێ دەکات.
فەرمانگەی راگەیاندنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق کارنامەی دانیشتنی رۆژی چوارشەممە بڵاوکردەوە و لە بڕگەی یەکەمدا، پێداچوونەوە بەو تانانە دەکات سەبارەت راست و دروستی هەندێک لە پەرلەمانتاران پێشکەشکراون.
لەتەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا، بە ئامادەبوونی وەزیری داد، بریکاری وەزیری ناوخۆ بۆ کاروباری هەواڵگری و جێگری فەرماندەی ئۆپراسیۆنە هاوبەشەکان، گفتوگۆ لەسەر بابەتی زیندانییە گوازراوەکان بۆ عێراق دەکرێت.
تەوەری سێیەمی کۆبوونەوەکەش تایبەت دەبێت بە گفتوگۆی گشتی، هاوکات ئاماژە بەوەکراوە کۆبوونەوەکە سەعات 11ـی پێشنوەڕۆ بەڕێوەدەچێت.
مەزڵوم عەبدی رایگەیاند، دامەزراوەکانی سەر بە ئیدارەی خۆسەر بەردەوام دەبن لە کارەکانیان و لەناو دامەزراوەکانی دەوڵەت یەکدەخرێن.
مەزڵوم عەبدی فەرماندەی گشتی هێزەکانی سوریای دیموکرات 'هەسەدە' وردەکاری رێککەوتنی هەسەدە و دیمەشق بۆ هاووڵاتیان و ئاوارەکانی سەرێکانی و عەفرین خستەڕوو و ئاماژەی بەوەکرد: هەسەدە تێکەڵی سوپای سوریا دەکرێت و لە چوار لیوای سەربازی پێکدێت، کە سێ لیاوایان بەسەر 'حەسەکە، قامیشلۆ، دێرک، دابەش دەکرێن.
ئاماژەی بەوەشکرد، دەروازەی سێمێلکا وەک خۆی دەمێنێتەوە و نوسینگەیەکی حکومەتی کاتی سوریا لەوێ دادەمەزرێت.
مەزڵوم عەبدی ئەوەشی خستەڕوو، هەموو دامەزراوەکانی ئیدارەی خۆسەر وەکو خۆی دەمێننەوە.
وەزارەتی کارەبا هاووڵاتیان دڵنیادەکاتەوە کە هیچ گۆڕانکارییەک لە نرخی کارەبای روناکیدا روینەداوە، هەروەها هیچ کێشەیەک لە ژێرخانی پێوەرە زیرەکەکاندا نییە.
وەزارەتی کارەبای هەرێم لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، بە درێژایی کات، لە وەرزی زستاندا زۆرترین خواست لەسەر کارەبا هەبووە بەتایبەت لە مانگی یەکدا، هاوکات ئەمە یەکەم زستانە کە زۆربەی هاووڵاتیانی هەرێمی کوردستان خاوەنی کارەبای 24 سەعاتین.
ئاماژەی بەوەشکرد، بە دیاریکراوی ئەم زستانە بەکارهێنانی کارەبا بەراورد بە زستانەکانی پێشوو زیاتر بووە، ئەمەش بەهۆی کەشوهەوی ساردی نائاساییەوەیە.
کارەبای هەرێم ئەوەشی خستەڕوو، بە شێوەیەکی نائاسایی، دوایین پارەدانی پسوولەکان رەنگدانەوەی خولێکی درێژترە کە بە تێکڕا پێکدێت لە 46 رۆژ، ئەمەش دەرەنجامی گواستنەوەیە لە سیستەمکاندا و دەبێت کەمتر روبدات لە هەنگاونان بەرەو پێشەوە، لەگەڵ ئەوەشدا خولێکی درێژتر هیچ جیاوازییەکی نییە لەوەی کە هاوبەشانی کارەبا رۆژانە چەند پارە دەدەن.
ئاشکراشیکرد، لەگەڵ زیادبوونی بەکارهێنانی کارەبا بەهۆی سەرمای زۆرەوە، حکومەتی هەرێمی کوردستان بەدواداچوون بۆ رێگەکانی کەمکردنەوەی بارگرانی دەکات.
سەرۆکی یانەی وەرزشیی سلێمانی دەڵێت: ئامانجمان ئەوەیە بە هاوکاریی ستافی بەڕێوەبەری یانەکە و هاندەران و جەماوەری خۆشەویست، قۆناغێکی نوێی پڕ لە دەستکەوت و شانازی بۆ یانەی سلێمانی تۆمار بکەین.
قوباد تاڵەبانی سەرۆکی یانەی وەرزشیی سلێمانی رایگەیاند، یانەی وەرزشیی سلێمانی بە مێژوویەکی 70 ساڵەوە جێی شانازیی شاری سلێمانی و وەرزشی کوردستانە و تێکەڵ بە بیرەوەری چەندین نەوەی دانیشتووی ئەم شارە بووە.
وتیشی، بە شانازییەوە پۆستی سەرۆکی یانەکەم قبوڵ کرد و ئامانجمان ئەوەیە بە هاوکاریی ستافی بەڕێوەبەری یانەکە و هاندەران و جەماوەری خۆشەویست، قۆناغێکی نوێی پڕ لە دەستکەوت و شانازی بۆ یانەی سلێمانی تۆمار بکەین بە جۆرێک کە لە ئاستی ئەو پێگە مێژووییەی یانەی سلێمانی و شارە حەیاتەکەدا بێت.
قوباد تاڵەبانی راشیگەیاند، پلانمان هەیە قۆناغ بە قۆناغ یانەکە پێش بخەین تا ئەوە کاتەی بە نازناوەکان شاد دەبێتەوە و دەبێتە ناوێکی دیار و شکۆدار لە گۆڕەپانە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان.
د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ دووشەممە ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ لە بەغداد، چاوی بە محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق کەوت.
لە دیدارەکەدا پەرەسەندنە گشتییەکانی وڵات و ناوچەکە تاوتوێ کران، و جەخت لەسەر پێویستی بەهێزکردنی یەکڕیزی نیشتمانی و پاڵپشتیکردنی هەنگاو و رێکارەکانی حکومەت بۆ چەسپاندنی رۆڵی میحوەریی عیراق لە ناوچەکەدا کرایەوە.
هەر لە دیدارەکەدا جەخت کرایەوە لەسەر بەردەوامبوونی حکومەت لە پەیڕەوکردنی سیاسەتێکی هاوسەنگ لە پەیوەندییە دەرەکییەکاندا، و گرتنەبەری زمانی گفتوگۆ بۆ چارەسەرکردنی قەیرانەکان و چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەیی.
هەروەها هەردوولا جەختیان لە گرنگیی یەکلاکردنەوەی شایستە دەستوورییەکان کردەوە بۆ پێکهێنانی حکومەتێک کە توانای تەواوکردنی کاروانی گەشەپێدان و بوژانەوەی ئابووری هەبێت و خواستی کۆمەڵانی خەڵکی عێراق لە قۆناغی داهاتوودا بەدی بهێنێت.
بەپێی بڕگەی سێهەمی مادەی 121 لە دەستوری عیراقی فیدراڵ، دەبێت پشکی هەرێمی کوردستان لەسەر بنەمای پێداویستی و رێژەی دانیشتووان دیاری بکرێت، بەڵام حکومەتی عیراق کار بەو مادە دەستورییە ناکات.
فەرمانگەی میدیا و زانیاری حکومەتی هەرێم رایگەیاند: سەرەڕای بونیاتی دەستوری بۆ دیاریکردنی شایستە داراییەکان، حکومەتی عیراق میکانیزمی "خەرجیی فعلی" پەیڕەو دەکات بۆ ناردنی پشکی هەرێمی کوردستان. ئەمەش واتە ئەگەر لە ناوچەکانی ناوەڕاست و باشوری عیراق پارە خەرج نەکرێت، پشکی هەرێمیش بەو هۆیەوە کەم دەکرێتەوە.
وەفدێکی ئەمنی و حکومەتیی سوریا گەیشتنە کێڵگەی نەوتیی رەمێلان، بە مەبەستی وەرگرتنەوەی کێڵگەکە لە هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە)
جێگری بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای نەوتیی سوریا رایگەیاند، نەوتی سوریا موڵکی هەموو هاووڵاتییانە و پێکەوە وەک یەک تیمی یەکگرتوو بەردەوام دەبن لە کارکردن؛ جەختیشی کردەوە کە تەواوی کارمەندانی کۆمپانیاکە لە کێڵگەکانی حەسەکە لەسەر کارەکانیان دەمێننەوە.
ئەو بەرپرسەی کۆمپانیای نەوتیی سوریا ئاماژەی بەوەش کرد، بۆ پەرەپێدانی کێڵگە نەوتییەکان و بەهێزکردنی ژێرخانی وزە، هەماهەنگی لەگەڵ کۆمپانیا جیهانییەکان دەکەن، تاوەکو بتوانن بە بونیاتێکی زانستی و نوێوە بەرهەمهێنانی نەوت زیاد بکەن.
ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی ئەو رێککەوتنانەدا دێت کە لە رۆژانی رابردوودا لە نێوان دیمەشق و قەسەد بۆ رادەستکردنی کێڵگە نەوتییەکان و ناوچە ستراتیژییەکان ئەنجام دراون.
سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دارایی عیراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، پڕۆسەی تەمویلی موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان دەستیپێکردووە و رێکارەکان گەیشتوونەتە قۆناغی کۆتایی.
ئەو سەرچاوەیە ئاماژەی بەوە کرد کە هەموو رێکارە ئیدارییەکان بۆ خەرجکردنی پارەکە کۆتاییان هاتووە و لە ئێستادا دۆسیەکە لە بەشی خەرجکردندایە. راشیگەیاند کە پڕۆسەکە بە شێوەیەکی رەسمی و بەپێی ئەو رێککەوتنانەی لە نێوان هەولێر و بەغداد هەن، بەڕێوەدەچێت.
بە وتەی سەرچاوەکەی وەزارەتی دارایی عیراق بۆ کوردسات نیوز، بڕیار وایە ئەمڕۆ یان سبەینێ سێشەممە، تەواوی پارەکە بخرێتە سەر هەژماری بانکیی حکومەتی هەرێمی کوردستان، تاوەکو دەست بە دابەشکردنی موچەی فەرمانبەران بکرێت.
سێرگی لاڤرۆڤ، وەزیری دەرەوەی روسیا، هێرشی توندی کردە سەر هاوپەیمانیی ناتۆ و یەکێتیی ئەوروپا و رایگەیاند، رۆژئاوا چیتر ناتوانێت جیهان وەک یەک جەمسەر بهێڵێتەوە.
لاڤرۆڤ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی "برێکس" ئاماژەی بەوە کرد، ناتۆ پابەندی ئەو بەڵێنانە نەبووە کە بە روسیای دابوو سەبارەت بە بڵاونەبوونەوەی بەرەو رۆژهەڵات. وتیشی، یەکێتیی ئەوروپا بە تەواوەتی کەوتووەتە ژێر کاریگەریی رۆژئاوا و ئێستا "لە قۆناغی لەناوچووندایە".
وەزیری دەرەوەی روسیا جەختی کردەوە، رۆژئاوا هەوڵ دەدات جیهان لەسەر بنەمای رۆڵی دۆلار و ئەو دامەزراوانەی خۆی بونیاتی ناون بهێڵێتەوە، بەڵام جەختی کردەوە کە ئەمە مەحاڵە و ناتوانرێت رێگری لە گەشەی هێزە نوێیەکانی وەک چین، هیندستان و بەرازیل بکرێت.
لاڤرۆڤ وتیشی، ڤلادیمێر پوتن چەندین جار باسی لە شکاندنی جیهانی تاک جەمسەری کردووە و لە ئێستاشدا روسیا پەیوەندییە ستراتیژییەکانی لەگەڵ وڵاتانی چین و هیندستان و ناوچەکانی دیکە بەهێزتر کردووە.
ئەم لێدوانانەی لاڤرۆڤ لە کاتێکدایە کە لە ساڵانی رابردوودا بەرپرسانی روسیا بەردەوام رەخنەی توندیان لە هەڵوێستەکانی ناتۆ و یەکێتیی ئەوروپا گرتووە، بەتایبەت لە دوای دەستپێکردنی جەنگی ئۆکراین و سەپاندنی سەدان سزا بەسەر مۆسکۆدا، کە روسیا وەک هەڕەشەیەک بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانیی خۆی تەماشای دەکات.
بە هەوڵی سروە محەمەد، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، نوسینگەی گومرگی لە بازگەی باوە مەحمود بە رەسمی دەکرێتەوە، ئەمەش وەک هەنگاوێکی گرنگ بۆ بوژاندنەوەی ئاڵوگۆڕی بازرگانی لە ناوچەکەدا تەماشا دەکرێت.
سروە محەمەد لە لێدوانێکی تایبەتدا بۆ کوردسات نیوز رایگەیاند: "بەپێی ئەو بەڵگانەی لە وەزارەتی دارایی و دەستەی گشتیی گومرگەکانی عیراقەوە دەرچوون، بڕیاری رەسمی ژمارە 1ی ساڵی 2026 دراوە بۆ بونیاتنانی نوسینگەی گومرگی لە بازگەی باوە مەحمود، کە دەکەوێتە نێوان خانەقین و گەرمیان، ئەمەش لە پاش هەوڵی زۆری تیمی یەکێتیی دێت لە بەغداد."
ئەو پەرلەمانتارەی یەکێتی ئاماژەی بەوەش کرد، پێشتر کێشەی زۆریان لەو بازگەیە هەبوو، بەڵام ئێستا رەزامەندییان وەرگرتووە تاوەکو هاووڵاتییان و بازرگانان بتوانن بارەکانیان لەو بازگەیەوە بەرەو ناوچەکانی خوارووی عیراق بەرن. وتیشی: "ئەمە هەنگاوێکی گرنگە بۆ فراوانکردنی جوڵەی ئابوری لە هەرێمی کوردستان و بەتایبەت پارێزگای سلێمانی."
سەبارەت بە کاتی کردنەوەی بازگەکە بە رووی شۆفێراندا، سروە محەمەد ئاشکرای کرد کە لە سبەینێ سێشەممە، 10ی شوباتی 2026ـەوە بازگەکە دەکرێتەوە و تەنیا هەندێک رێوشوێنی ئیداری ماوە کە تەواو بکرێن.
ئەم دەستکەوتە دوای بەدواداچوونی بەردەوامی سروە محەمەد دێت لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکانی حکومەتی فیدراڵ، تاوەکو رەزامەندیی رەسمی بۆ کردنەوەی نوسینگەکە وەربگرێت و خزمەت بە کەرتی ئابوریی ناوچەکە بگەیەنێت.
وەزارەتی بازرگانیی تورکیا بڕیاریدا هەناردەکردنی گۆشتی مریشک تا کۆتایی مانگی رەمەزان رابگرێت، ئەمەش بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی نرخەکان و زیادکردنی خستنەڕوو لە بازاڕەکانی ناوخۆی وڵاتەکەدا.
بەپێی راگەیەندراوێکی رەسمیی وەزارەتی بازرگانیی تورکیا، ئەم بڕیارە دوای ئەوە دێت کە پێش هاتنی مانگی رەمەزان، نرخی گۆشتی مریشک لە بازاڕەکاندا بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەوە. لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە: "لە بەرامبەر ئەو بەرهەمهێنەرانەی مریشک کە پێش مانگی رەمەزان بەرزبوونەوەی ناڕەوای نرخەکان بە رێژەی 15% بەسەر هاووڵاتییاندا دەسەپێنن، وەزارەتەکەمان لەپێناو پاراستنی بازاڕدا بڕیاریدا هەناردەکردنی گۆشتی مریشک رابگرێت."
وەزارەتەکە ئاماژەی بەوەش کردووە کە ئامانجی سەرەکی لەم هەنگاوە، دابینکردنی پێداویستیی ناوخۆ و جێگیرکردنی نرخەکانە بۆ هاووڵاتییان.