لەگەڵ نزیکبوونەوەی 25ی تشرینی دووەم، رۆژی جیهانیی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان، ئامارەکان داتایەکی ترسناک لەبارەی دۆخی ژنان لە تورکیا لە ماوەی 23 ساڵی رابردووی دەسەڵاتدارێتیی ئاکپارتیدا ئاشکرا دەکەن. بەپێی ئامارە کۆکراوەکان، لەم ماوەیەدا لانیکەم 8 هەزار و 381ژن کوژراون و هەزار و 381 ژنی دیکەش بە شێوەیەکی گوماناوی گیانیان لەدەستداوە.

ئاکپارتی کە لە ساڵی 2002 بە دروشمی "لێبووردن بۆ توندوتیژی نییە" هاتە سەر دەسەڵات، بەڵام بەپێی رێکخراوەکانی ژنان، سیاسەتەکانی حکومەت لەماوەی دوو دەیەی رابردوودا نەک هەر توندوتیژیی کەمنەکردووەتەوە، بەڵکو کوشتنی ژنانی گەیاندووەتە ئاستی "ژنکوژیی سیستماتیک".

 لە 10 مانگدا 231 ژن کوژران:

ئاکپارتی ساڵی 2025ی وەک "ساڵی خێزان" راگەیاندبوو، بەڵام بەپێی ئامارەکان، تەنها لە10مانگی یەکەمی ئەمساڵدا، لانیکەم 231 ژن بەهۆی توندوتیژیی پیاوانەوە کوژراون و 245 ژنی دیکەش بە شێوەیەکی گوماناوی گیانیان لەدەستداوە.

لەلایەکی دیکەوە، لە بودجەی ساڵی 2026دا، بودجەی تەرخانکراو بۆ "پاراستن و بەهێزکردنی خێزان" (21.8 ملیار لیرە) نزیکەی سێ هێندەی ئەو بودجەیەیە کە بۆ "بەهێزکردنی ژنان" (7.9 ملیار لیرە) تەرخانکراوە، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بە پشتگوێخستنی پرسی ژنان لە سیاسەتی حکومەتدا لێکدەدرێتەوە.

لە ساڵی 2021دا، تورکیا بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو لە "پەیمانی ئەستەنبوڵ" کشایەوە، کە پەیماننامەیەکی نێودەوڵەتییە بۆ بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ژنان. رێکخراوەکانی ژنان ئەم هەنگاوەیان بە "راگەیاندنی رەسمی سیاسەتی دژایەتیکردنی ژنان" ناوبرد. ئامارەکان دەریدەخەن کە دوای کشانەوە لە پەیماننامەکە، رێژەی توندوتیژییەکان زیادیکردووە و میکانیزمەکانی پاراستنی ژنان لاوازتر بوون.

سیاسەتی بێسزایی و رەخنە لە سیستمی دادوەری:

ئایشە میناز، ئەندامی پلاتفۆرمی ژنانی وان، رەخنە لە سیستمی دادوەریی تورکیا دەگرێت و دەڵێت: "کاتێک ژنێک دەکوژرێت، بکوژەکە لەبەردەم دادگا جلوبەرگی رێک لەبەردەکات و دەڵێت 'خۆشم دەویست' یان 'توڕەی کردم' و لە کۆتاییدا بە بیانووی 'رەفتاری باش' سزاکەی کەم دەکرێتەوە."

میناز جەختدەکاتەوە کە تاوانەکانی دژی ژنان دەبێت وەک "تاوانی سیاسی" و "تاوانی بەئەنقەست" مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێت و سزای توندیان بۆ دیاری بکرێت، نەک بە سیاسەتی بێسزایی، بکوژان هان بدرێن.

چاودێران ئەم پرسە بە دەسەڵاتی ئاکپارتیەوە دەبەستنەوە و دەڵێن؛ لە ماوەی دەسەڵاتدارێتیی ئاکپارتیدا، دۆسیەی چەندین ژنی وەک گولستان دۆکوی خوێندکاری زانکۆ و رۆژین کابائیش تا ئێستاش چارەنووسیان نادیارە و بکوژەکانیان دەستگیر نەکراون، ئەمەش بووەتە هۆی ناڕەزایەتیی بەردەوامی چالاکوانان و رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ.

 

 

کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عیراق رایگەیاند، پرۆسەی جیاکردنەوەی دەنگەکانی ئەو وێستگانەی کە مابوون کۆتایی هاتووە و سەرجەم ئەنجامەکان بە رێژەی %100 لەگەڵ ئەنجامی جیاکردنەوە و ژماردنی دەستی هاوتا بوون.

جوممانە غەلای، وتەبێژی کۆمسیۆنی هەڵبژاردنەکان، لە راگەیاندنێکدا ئاشکرایکرد، ئەمڕۆ کۆمسیۆن دەستدەکات بە پرۆسەی دابەشکردنی کورسییەکان، لەگەڵ کورسییەکانی کۆتای ژنان و کەمینەکان.

وتیشی، "نووسینگەی پارێزگاکان دەستیانکردووە بە پێدانی شریتی ئەنجامەکان بە هاوپەیمانێتی، حزب و کاندیدەکان."

غەلای جەختیکردەوە کە پێدەچێت ئەمڕۆ یان سبەی ئەنجامە کۆتاییەکان رابگەیەنرێن. ئاماژەی بەوەشکرد، دوای راگەیاندنی ئەنجامە کۆتاییەکان بە بڕیاری ئەنجومەنی کۆمسیاران، دەرگای تانەدان بۆ ماوەی سێ رۆژ دەکرێتەوە، کە لە رۆژی دوای بڵاوکردنەوەی ئەنجامەکان لە ماڵپەڕی رەسمیی کۆمسیۆنەوە دەستپێدەکات.

 

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بومەلەرزەزانیی هەرێمی کوردستان، بڕی بارانبارینی 24 سەعاتی رابردووی ناوچە جیاوازەکانی هەرێمی بڵاوکردەوە، کە تێیدا ناوچە شاخاوییەکانی پارێزگای دهۆک پشکی شێریان بەرکەوتووە و قەزای دێره‌لوک بە 122 ملیمەتر زۆرترین بڕی بارانی تێدا باریوە، لە بەرامبەردا چەند ناوچەیەکی پارێزگای کەرکوک هیچ بارانێکیان بەخۆیانەوە نەبینیوە.

بەپێی ئەو ئامارانەی کە ئەمڕۆ، 16ی تشرینی دووەمی 2025، بڵاوکراونەتەوە، زۆرترین بڕی بارانبارین لەم ناوچانە تۆمارکراوە:

• دێره‌لوک (پارێزگای دهۆک): 122 ملم
• سەرسەنگ (پارێزگای دهۆک): 109 ملم
• جەمانکی (پارێزگای دهۆک): 102 ملم
• بامەرنی (پارێزگای دهۆک): 79.6ملم
• زاويتە (پارێزگای دهۆک): 72 ملم
• بەرزنجە (پارێزگای سلێمانی): 60 ملم
• پێنجوێن (پارێزگای سلێمانی): 59.5 ملم

لەلایەکی دیکەوە، چەندین ناوچە بڕی زۆر کەم یان هیچ بارانێکیان تێدا نەباریوە، بەتایبەت لە سنووری پارێزگای کەرکوک، دیارترینیان بریتی بوون لە:

• ناوەندی شاری کەرکوک: 0 ملم
• کفری: 0 ملم
• شوان: 0 ملم
• تکیەی جەباری: 0 ملم
• قەرەداغ (پارێزگای سلێمانی): 0.2 ملم
• چەمچەماڵ (پارێزگای سلێمانی): 0.7 ملم
• خورماتوو (پارێزگای کەرکوک): 0.8 ملم
• ناوەندی شاری هەولێر: 2ملم

شایەنی باسە، لە سنووری پارێزگای هەولێر زۆرترین بڕی بارانبارین لە هیران تۆمارکراوە کە 25 ملم بووە و لە پارێزگای هەڵەبجەش، سیروان بە 39.4 ملم زۆرترین بارانی تێدا باریوە.

سەرۆكی دەستەی هەڵبژاردنەكان لە هەرێمی كوردستان ئاشكرای دەكات 28 سكاڵا لەسەر پرۆسەی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق تۆماركراوە كە زۆترین سكاڵاش لە سنوری پارێزگای هەولێر بووە .

نەبەرد عومەر سەرۆكی دەستەی هەڵبژاردنەكان لە هەرێمی كوردستان بە كوردسات نیوزی راگەیاند لە كاتی بەرێوەچونی پرۆسەی هەڵبژاردنەكانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە هەردوو رۆژەكە واتادەنگدانی تایبەت و گشتی 28 سكاڵا تۆماركراون كە زۆترینیان لە هەولێر بووە .

وتیشی لە دەنگدانی تایبەتدا لە هەولێر 2 سكاڵا و لە سلێمانی 2 و لە دهۆكیش 2 سكاڵا لە دەنگدانی گشتیش 22 سكاڵا تۆماركراوەكە بەم شێوەیە بوو لە هەولێر 10 سكاڵا و لە سلێمانی 3 سكاڵا لە سلێمانی و 9 سكاڵاش لە دهۆك بووە.

ئاماژەی بەوەشكرد ئەگەر سكاڵاكان نەبێتە گرفت لەسەر پرۆسەی دەنگدان ئەوە لە ماوەی 48 سەعاتی داهاتوو ئەنجامی كۆتایی دەنگدانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەلایەن كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەكان ئاشكرا دەكرێت.

یسرایل کاتز، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل، ئەمڕۆ یەکشەممە رایگەیاند، "سیاسەتی ئیسرائیل روونە، هیچ دەوڵەتێکی فەلەستینی بوونی نابێت."

کاتز وتیشی: "غەززە تا دواین تونێل لە چەک دادەماڵرێت، حەماس لەلایەن سوپای ئیسرائیلەوە چەک دەکرێت و لە کەرتی غەززەی کۆندا لەلایەن هێزێکی نێودەوڵەتییەوە - یان دیسانەوە لەلایەن سوپای ئیسرائیلەوە - چەک دەکرێتەوە."

ئەم لێدوانەی کاتز لە کاتێکدایە کە بۆ یەکەمجار، ئاماژە بە دەوڵەتی فەلەستینی کرا لە رەشنووسی بڕیارێکی پێشکەشکراو بە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی، کە تایبەتە بەو هێزە ئەمنییە نێودەوڵەتییەی بڕیارە لە کەرتی غەززە بڵاوبکرێتەوە.

لە رەشنووسەکەدا هاتووە، "دوای جێبەجێکردنی بەرنامەی چاکسازیی دەسەڵاتی فەلەستینی و بەدەستهێنانی پێشکەوتن لە ئاوەدانکردنەوەی غەززەدا، رەنگە لە کۆتاییدا هەلومەرج بۆ رێڕەوێکی باوەڕپێکراو بەرەو مافی چارەی خۆنووسین و دامەزراندنی دەوڵەتی فەلەستینی بڕەخسێت."

هەروەها لە بەندێکی نوێی رەشنووسەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە "ویلایەتە یەکگرتووەکان گفتوگۆیەک لە نێوان ئیسرائیل و فەلەستینییەکاندا دەستپێدەکات بۆ رێککەوتن لەسەر ئاسۆیەکی سیاسی بۆ پێکەوەژیانی ئاشتییانە و گەشەسەندوو."

جێی باسە، ئەمە هەمان ئەو داڕشتنەوەیەیە کە لە پلانی غەززەدا بە پشتیوانیی ئەمریکا بەکارهاتووە، بەڵام ئەمە یەکەمجارە ناوی "دەوڵەتی فەلەستینی" لە دەقی سەرەکیی بڕیارەکەدا بهێنرێت، نەک لە پاشکۆکەیدا.

دەیان هەزار هاووڵاتی لە مانیلای پایتەختی فلیپین، دەستیان بە خۆپیشاندانێکی فراوان کردووە و داوای لێپرسینەوە دەکەن لە گەندەڵییەکی گەورە کە پەیوەستە بە پڕۆژەکانی کۆنترۆڵکردنی لافاو و تێوەگلانی بەرپرسانی باڵای حکومەت، لەنێویاندا هاوپەیمانەکانی سەرۆک فێردیناند مارکۆسی کوڕ.

خۆپیشاندانەکە کە بڕیارە سێ رۆژ بخایەنێت، نوێترین کاردانەوەی توڕەیی گشتییە دوای ئاشکرابوونی ئەوەی کە هەزاران پڕۆژەی رێگریکردن لە لافاو لە سەرانسەری ئەو وڵاتەدا، یان بە کەرەستەی کوالێتی نزم دروستکراون یان هەرگیز بوونیان نەبووە و "پڕۆژەی وەهمی" بوون.

پۆلیس رایگەیاندووە کە نزیکەی ٢٧ هەزار ئەندامی کەنیسەی مەسیح (Iglesia Ni Cristo) لە مانیلا کۆبوونەتەوە و دروشمی دژە گەندەڵییان بەرزکردووەتەوە. وتەبێژی کەنیسەکە رایگەیاند، ئامانجیان "دەربڕینی هەستی ناڕەزایەتی و پاڵپشتیکردنی ئەو دەنگانەیە کە ئیدانەی ئەو خراپە گەورەیە دەکەن کە ژمارەیەکی زۆر لە بەرپرسانی حکومەت تێیدا تێوەگلاون."

توڕەیی هاووڵاتییان دوای ئەوە زیاتر بوو کە زریانەکانی ئەم دواییە زیانێکی گەورەیان بە ناوچە بەرفراوانەکانی وڵات گەیاند و بووە هۆی گیانلەدەستدانی لانیکەم 259 کەس.

وەزارەتی دارایی فلیپین مەزەندەی کردووە کە وڵاتەکەی لە نێوان ساڵانی 2023 و 2025دا، بەهۆی گەندەڵییەوە لە پڕۆژەکانی کۆنترۆڵکردنی لافاودا، نزیکەی 118.5 ملیار پێسۆ (بەرامبەر بە 2 ملیار دۆلار) زیانی بەرکەوتووە.

لیژنەیەکی بەدواداچونی راستیەکان سکاڵای تاوانی دژی37 کەس تۆمارکردووە، کە سیناتۆر، ئەندامانی کۆنگرێس و بازرگانی دەوڵەمەندیان تێدایە. هەروەها سکاڵا لە دژی 86 بەڕێوەبەری کۆمپانیای بیناسازی و نۆ بەرپرسی حکومی تۆمارکراوە بە تۆمەتی خۆدزینەوە لە باج بە بەهای نزیکەی 9 ملیار پێسۆ (153 ملیۆن دۆلار).

لە نێو تۆمەتبارەکاندا، کەسایەتیی دیاری نزیک لە مارکۆس هەن، لەوانە مارتین رۆمواڵدێز، ئامۆزای سەرۆک و سەرۆکی پێشووی ئەنجومەنی نوێنەران، هەروەها چیز ئێسکۆدێرۆ، سەرۆکی ئێستای ئەنجومەنی پیران. هەموو ئەوانەی تۆمەتبارکراون، رەتیانکردووەتەوە هیچ کارێکی هەڵەیان کردبێت.

سەرۆک مارکۆس بەڵێنیداوە کە ئەوانەی لەم گەندەڵییەدا تێوەگلاون، پێش پشووەکانی کریسمس دەخرێنە زیندانەوە و جەختیکردەوە کە "کەس لە لێکۆڵینەوەکان بەدەر ناکرێت." سەبارەت بە ئامۆزاکەی وتی، "هێشتا" هیچ تۆمەتێکی ئاراستە نەکراوە بەهۆی نەبوونی بەڵگەوە، بەڵام دوپاتیکردەوە: "ئێمە دۆسیە بۆ نمایشکردن ناجوڵێنین، بەڵکو بۆ ئەوەی خەڵک بخەینە زیندانەوە."

لەگەڵ زیادبوونی گرژییەکان، هەندێک لە لایەنگرانی سەرۆکی پێشوو، رۆدریگۆ دۆتێرتی، داوایان لە سوپا کردبوو کە پشتگیریی خۆی بۆ مارکۆس بکشێنێتەوە. بەڵام ژەنەراڵ رۆمیۆ براونەری بچوک، سوپاسالاری فلیپین، ئەو داوایانەی رەتکردەوە و رایگەیاند: "بە دڵنیاییەوە، دڵنیایی دەدەمە گەل کە هێزە چەکدارەکان بەشداری لە هیچ کارێکدا ناکەن کە پێشێلی دەستور بکات. نە ئەمڕۆ، نە سبەی."

 

مردنی تراژیدیی خێزانی "بۆجەک" کە بۆ پشوو لە ئەڵمانیاوە هاتبوونە ئەستەنبوڵ، تورکیای هەژاندووە. دوای ئەوەی سەرەتا گومان دەکرا رووداوەکە بەهۆی ژەهراویبوونی خۆراکەوە بێت، بەڵام بەهۆی دەرنەچوونی ئەنجامی یەکلاکەرەوە لە پشکنینەکاندا، داواکاری گشتیی ئەستەنبوڵ دۆسیەکەی وەک "مردنی گوماناوی" و لێکۆڵینەوە لە ئەگەری "دەستێوەردانی دەرەکی" دەستیپێکردووە.

چیرۆکی کارەساتەکە:

خێزانی بۆجەک، دوای خواردنی چەند جۆرێکی خۆراکی وەک "تەنتونی، کوکمیدیا، کۆکۆرێچ و سوجوک" )چەند خواردنێکی تورکین) لە ناوچەی ئۆرتاکۆی، باری تەندروستییان تێکدەچێت و دەگەیەنرێنە نەخۆشخانە. لەوێ، کادیر محەمەدی 6 ساڵان و مەسالی 3 ساڵان گیان لەدەستدەدەن. چەند رۆژێک دواتریش، دایکیان، چیغدەم بۆجەک، گیان لەدەستدەدات. باوکی خێزانەکە، سێرڤێت بۆجەک، لەژێر چاودێریی چڕدایە و بەپێی زانیارییەکان سێ جار دڵی لە لێدان کەوتووە و مەترسی لەسەر ژیانی بەردەوامە.

گۆڕانی رێڕەوی لێکۆڵینەوە

تیمەکانی پزیشکی داد و وەزارەتی کشتوکاڵ، نمونەیان لەو خواردنانە وەرگرت کە خێزانەکە خواردبوویان، بەڵام لە پشکنینە سەرەتاییەکاندا هیچ بەڵگەیەکی یەکلاکەرەوە نەدۆزرایەوە کە ببێتە هۆی ژەهراویبوون. ئەمەش وایکرد رێڕەوی لێکۆڵینەوەکان بگۆڕدرێت.

بەپێی هەواڵێکی رۆژنامەی "سەباح"ی نزیک لە حکومەت، بەهۆی نەبوونی بەڵگەی روون، داواکاری گشتیی کۆماری لە ئەستەنبوڵ بڕیاریدا دۆسیەکە لە چوارچێوەی "مردنی گوماناوی"دا لێکۆڵینەوەی بۆ بکرێت و فەرمانی بە بەشی کوشتنی بەڕێوەبەرایەتیی پۆلیسی گەیرەتتەپە کردووە کە کاری لێکۆڵینەوە ئەنجام بدەن و لێکۆڵینەوە لە ئەگەری دەستێوەردانی دەرەکیش بکەن.

لە راپۆرتی توێکاریی دایک و دوو منداڵەکەدا، ئاسەواری شینبوونەوە لەسەر ئەژنۆکان، خوێنبەربوون لە دیواری گەدە و هەندێک ناوچەی دیکەدا دەرکەوتووە، بەڵام هۆکاری سەرەکیی مردنەکە بە دیاریکراوی دەستنیشان نەکراوە.

مستەفا چەلیک، باپیری منداڵەکان، کە بۆ وەرگرتنەوەی تەرمەکان چووبووە پزیشکی داد، بەچاوی پڕ لە فرمێسکەوە داوای لە بەرپرسان کرد و وتی: "بۆ پشوویەکی هەفتەیەک هاتبوون، هەر سێکمان لەدەستدا. داواکارم واز لەم کەیسە نەهێنرێت، با جگەری کەسی دیکە نەسوتێت."

بەریتانیا ژمارەیەك كۆچبەری دیپۆرتی فەرەنسا كردەوە كە ژمارەیەكیان كوردن.

رەنج پشدەری چالاكوانی كورد بڵاویكردوەتەوە ، ئەو كۆچبەرانە كە پێشتر بە نایاسایی لە فەرەنساوە بەرەو بەریتانیا كۆچیان كردوە ، كورد و عەرەب و ئەفغانین و لە دوای گەیشتنیان بە بەریتانیا بۆ ماوەی سێ مانگ دەستبەسەر كراون و دواتر دیپۆرتی فەرەنسا كراونەتەوە .

ئەو چالاكوانە لە زاری كۆچبەرەكانەوە ئاشكرایكردوە ، لە زیندانەكانی بەریتانیا چەندین كۆچبەر هەن كە لە رەوشێكی دەروونی خراپدان و لە چاوەروانی دیپۆرتكردنەوەدان .

ئەوە لە كاتێكدایە، لە چەند رۆژی رابردوو بەلەمێكی كۆچبەران بە 94 كۆچبەرەوە لە دەریای ئینگلیز نقومبوو ، دواتر 90 یان رزگاركران و تا ئێستا چارەنوسی 4 یان دیار نییە كە یەكێكیان كوردە.

بەڕێوەبەرایەتی هەواڵگری سەربازی عیراق رایگەیاند، دوێنێ شەممە، لە ئەنبار دەستگیراوە بەسەر زیاتر لە 22 هەزار حەبی هۆشبەر کە ویستراوە لە رێگەی باڵۆنێکی هەواییەوە بگوازرێتەوە.

بەڕێوەبەرایەتییەکە لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە: "لە چوارچێوەی پلانی بەڕێوەبەرایەتی هەواڵگری سەربازی بۆ چڕکردنەوەی هەوڵە هەواڵگرییەکان بەمەبەستی نەهێشتنی دیاردەی ماددە هۆشبەرەکان و بەپێی زانیارییە وردەکانی یەکێک لە سەرچاوەکانی، بەشی هەواڵگری و ئاسایشی فیرقەی پیادەی دەیەم توانیان دەستبگرن بەسەر باڵۆنێکی هەواییدا کە 22 هەزار حەبی کەبتاگۆنی تێدابووە."

ئاماژەی بەوەشدا، کە "ماددەکان بە شێوەیەکی یاسایی رادەستی بەڕێوەبەرایەتی نەهێشتنی ماددە هۆشبەرەکان و کاریگەرە دەروونییەکان کراون".

بڕیارە سبەینێ سەرۆك وەزیرانی عیراق سەردانی هەرێمی كوردستان بكات و لەگەڵ لێپرسراوانی باڵای هەرێم كۆببێتەوە. 

میدیا عیراقییەكان بڵاویانكردەوە، بڕیارە سبەینێ محەمەد شیاع سودانی سەرۆك وەزیرانی عیراق سەردانی هەرێمی كوردستان بكات و لەگەڵ لێپرسراوانی باڵای هەرێم كۆببێتەوە، وتیشی سەردانەكەی سودانی ماوەی دوو رۆژ دەخایەنێت.

سەردانی سودانی بۆ هەرێمی كوردستان لە كاتێكدایە لە هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەراندا هاوپەیمانییەكەی سەركەوتنی بەرچاوی بەدەستهێناوە، چاوەڕوانیش دەكرێت لە كۆبوونەوەكاندا گفتوگۆ لەسەر پێكهێنانی حكومەتی داهاتووی عیراق و كێشە چارەسەر نەكراوەكانی نێوان هەولێر و بەغداد بكرێت.

دۆناڵد بۆس، نێردەی پێشووی ئەمریکا بۆ سودان، جەختیکردەوە کە سەرکەوتنی بژاردەی سەربازی بۆ کۆتاییهێنان بە قەیرانی سودان مەحاڵە و رایگەیاند، تەنها "گروپی چواری" دەتوانن فشار لەسەر لایەنە ناکۆکەکان دروست بکەن بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێک.

بۆس لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ "سکای نیوز عەرەبییە" وتی: "ئەوەی لە سودان روویداوە و روودەدات کارەساتە بۆ گەلی سودان. هیچ چارەسەرێکی سەربازی لە سودان بوونی نییە."

ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد، "مێژووی سودان سەلماندوویەتی کە مەحاڵە هێزە چەکدارەکان بتوانن سەرکەوتن بەسەر هێزەکانی بەرەی دژدا بسەپێنن."

نێردە پێشووەکەی ئەمریکا جەختیکردەوە کە "ویلایەتە یەکگرتووەکان لەگەڵ وڵاتانی گروپی چوار کاردەکات بۆ هێنانەدیی ئاشتی لە سودان و دەستپێکردنی گەیاندنی هاوکارییە مرۆییەکان و دەستپێکردنی رێڕەوێکی سیاسی."

وتیشی: "کۆتاییهاتنی شەڕ کاتێک دێتەدی کە حکومەتێک لە سودان هەبێت رەنگدانەوەی بەرژەوەندییەکانی زۆرینەی گەلی سودان بێت و رۆڵیان تێیدا هەبێت."

لەلایەکی دیکەوە، حکومەتەکەی محەمەد حەمدان دۆقلۆ (حەمیدتی) پێشوازیی لە سەردانی لیژنەی راستیی دۆزینەوە بۆ ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی خۆی کرد و رایگەیاند، ئەو تۆمەتانەی پەیوەستن بە رووداوەکانی شاری فاشر، لەسەر بنەمای زانیاریی "چەواشەکارانە"ن.

لە راگەیاندنێکدا، حکومەتەکەی دۆقلۆ ئاماژەی بەوەداوە کە هەموو ئەو وتانەی لە دانیشتنی ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤدا لەبارەی دۆخی فاشرەوە دراون، پشتیان بە "هەواڵی درۆ و ڤیدیۆی چەواشەکارانە" بەستووە کە گوایە دوای کۆنترۆڵکردنی شارەکە بڵاوکراونەتەوە.

هەروەها جەختیکردەوە، "ئەو لایەنەی مێزەکانی ئاشتی تێکدەدات و ئاگربەستە مرۆییەکان پێشێل دەکات، هەمان ئەو لایەنەیە کە ئەم شەڕەی هەڵگیرساندووە و دەیەوێت بەردەوام بێت."

لە کاتێکدا واشنتن و وڵاتانی دراوسێ و گروپی چواریی نێودەوڵەتی کۆکن لەسەر پێویستیی پاڵنانی هەردوو لا بۆ ئاگربەست، ئیمارات لە ئەنجومەنی مافەکانی مرۆڤدا جەختیکردەوە کە ئەو تاوانە ئەنجامدراوانە پێویستیی رێڕەوێکی سیاسیی نوێ دەسەلمێنن.

هاوکات، مەسعود بۆلس، راوێژکاری دۆناڵد ترەمپ بۆ کاروباری ئەفریقا و وڵاتانی عەرەبی، رایگەیاند، چارەسەر لە سودان بەبێ گروپی چوار و هاوبەشەکان و وڵاتانی دراوسێی سودان ئەستەمە و دوپاتیکردەوە کە واشنتن لە نزیکەوە لەگەڵ هەردوو لایەنی ململانێکە لە پەیوەندیدایە. 

سەرۆک کۆماری عیراق سوپاس و پێزانین ئاراستەی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان دەکات بۆ هاوخەمی و سەرەخۆشییەکانیان بۆ کۆچی دوایی مامۆستا شەماڵ رەشیدی برای.

دەقی بەیاننامەکەی سوپاس و پێزانینی د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق

بۆ کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان

د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، سوپاس و پێزانینی زۆری خۆی ئاراستەی سەرۆکی پارتەکانی هەرێم و نوێنەرانی ڕێکخراوە کۆمەڵایەتی و مەدەنییەکان و گەورە و شێخەکانی عەشایەر و سەرجەم کەسایەتییە نیشتمانی و کۆمەڵایەتییەکان دەکات، بۆ هاوخەمی و سەرەخۆشییەکانیان بۆ کۆچی دوایی براکەی (خودا لێی خۆش بێت).

بەشداریتان لە پرسەکەدا چ بە ئامادەبوون بێت یان پەیوەندی کردن یان لە ڕێگەی پەیامەوە بێت، هەڵوێستێکی بەنرخ بوو کە بەها ڕەسەنەکانی گەلی کوردستان و ڕۆحی هاوپشتی مرۆیی کە هەموومان شانازی پێوە دەکەین، بەرجەستە دەکات.

سەرۆک کۆمار کۆتایی هاتنی پرسەکە لە پارێزگای سلێمانی رادەگەیەنێت، و بڕیارە رۆژی چوارشەممە 19ـی11ـی2025 لە بەغدادی پایتەخت مەجلیسی فاتحە بەڕێوەبچێت، داواکارین لە خوای گەورە خوالێخۆشبوو بە بەهەشتی خۆی شاد بکات و هەمووتان بپارێزێت و بەردەوامی بە ئاسایش و تەندروستیتان بدات.

بەرزترین ڕێز و پێزانینم قبوڵ بفەرموون.

11 ساڵ لەمەوبەر لە رۆژی 15ـی11ـی2014، د.كەمال فوئاد سیاسەتمەدار و دبلۆماتکار و رۆژنامەنووس و ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و روناكبیری كورد، لە ئەڵمانیا کۆچی دوایی کرد.

كەمال عەبدولكەریم محمەد فوئاد كە بەد.كەمال فوئاد ناسراوە، ساڵی 1932 لەبنەماڵەكی دیارو ناسراوی شاری سلێمانی لەدایكبووە.

د.كەمال فوئاد كەسایەتییەكی گەورەی سیاسی‌و روناكبیریی كوردستان بوو، هەروەها یەکێک بووە لە ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، زیاتر لە 60ساڵ لەكۆڕی تێكۆشانی سیاسی‌ و رۆشنبیری خزمەتی زۆری بەگەل‌ و نیشتمانەكەی كرد.

لەسلێمانی‌ و بەغدا‌د و ئەڵمانیا خوێندویەتی، لەكۆتایی پەنجاكانی سەدەی رابردوو چوەتە ئەڵمانیا‌، لەو وڵاتە ماستەری لە فۆنیمەكانی زمانی كوردی لە زانكۆی هامبۆرگ ‌و دكتۆرای لەسەر دەستنوسە كوردییەكان وەرگرتووە.

دكتۆر كەمال هەر لەسەرەتای ژیانی لاوی و لەتەمەنی 15 ساڵی تێكەڵاوی جوڵانەوەی سیاسی بووە‌، سەرەتا پەیوەندی بەحزبی شیوعی عیراقەوە كردووە و یەكێك لە كادیرە دیار و چالاك‌ و هەڵسوڕاوەكانی ئەو حزبە بووە لەبەغدا، هەمیشە رابەرو پێشەنگی خۆپیشاندانەكان بووە‌ و هەر بەهۆی ئەوەوە دەستگیركراوە ‌و دوو ساڵ لەزیندان ماوەتەوە.

دواتر لەناو پارتی دیموكراتی كوردستان‌ و یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان درێژەی بەخەبات داوە، هەروەها  ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری یەكێتی ‌و ساڵانێكی دوورو درێژ ئەندامی مەكتەبی سیاسی بووە.

جگە‌ لەكاری سیاسی، د.كەمال خولیای ئەدەب ‌و رۆژنامەنووسی هەبووە و لەو بوارەدا شوێن پەنجەی دیارە، ساڵی 1968 لەئەڵمانیا ژمارەكانی رۆژنامەی كوردستانی دۆزییەوە‌ و لەساڵی 1972 چاپی كردن، کەئەمەش یەکێک لە دیارترین کارەکانی بووە، هەروەها لەساڵانی 1971-1974 وەك مامۆستای زانكۆ لەبەشی كوردی كۆلێژی ئەدەبیاتی زانكۆی بەغداد خزمەتی كرد.

ئەم سیاسەتمەدارو روناكبیره‌ گه‌وره‌یه‌ی كورد لە رۆژی 15-11-2014 لەوڵاتی ئەڵمانیا بەهۆی نەخۆشییەوە كۆچی دوایی كرد.

لەسەر هەڵکوتانە سەر گەنجەکانی قەزای خورماتوو، کە ئاڵای کوردستانیان هەڵکردبوو لە رۆژی دەنگداندا، دەزگای ئاسایشی هەرێم راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و رایگەیاندوە گەنجان پارێزەری ئاڵای کوردستانن و دوای روداوەکە دەستبەجی بەدواداچونیان کردوە  بۆ سزادانی لایەنی سەرپێچیکار.

ئاماژەیان بەوەشکردوە؛ ئەو گەنجانەی روبەروی لێدان وتەشهیربوبونەوە، لەنەخۆشخانەکانی سلێمانی چارەسەری تەندروستیان بۆ ئەنجامدرا و دواتر سوپاس و پێزانیان پێشکەشکرا و بەڵێنی پشتیوانی زیاتریان پێدرا.

دەقی راگەیەندراوەکە

لەڕۆژی ٢٠٢٥/١١/١١ سێ گەنج لەقەزای خورماتوو، لەسەر هەڵکردنی ئاڵای پیرۆزی کوردستان، ڕووبەڕووی لێدان و تەشهیرکردن بوونەوە، لەسەر ئەم ڕووداوە دەزگای ئاسایشی هەرێم و بەڕێوەبەرایەتی گشتی ئۆپراسیۆنەکانی ئاسایش، دەستبەجێ بەدواداچوونیان ئەنجامدا و گفتوگۆ لەگەڵ لایەنی پەیوەندیدار کرا بۆ سزادانی لایەنی سەرپێچیکار.

دوای ڕووداوەکە، ئەو چەند گەنجە لەلایەن دەزگای ئاسایشی هەرێم و بەڕێوەبەرایەتی گشتیی ئۆپراسیۆنەکانی ئاسایش بانگهێشتکران و لەنەخۆشخانەکانی سلێمانی چارەسەری تەندروستیان بۆ ئەنجامدرا و دواتر سوپاس و پێزانیان پێشکەشکرا و بەڵێنی پشتیوانی زیاتریان پێدرا.