هەواڵەکان
سوپای ئێران رایگەیاند لە رێگەی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە هێرشیان کردووەتە سەر چەند ئامانجێکی ستراتیژیی سوپای ئه‌مریکا لە پایگای ئەحمەد ئەلجابری ئاسمانی لە وڵاتی کوەیت.
لەم بارەیەوە، لە بەیاننامەیەکدا سوپای ئێران باسی لەوە کردووە، لە قۆناغی 27ی ئۆپراسیۆنی (بروسکە) و لە وەڵامی هێرشەکانی ئەم دواییەی سوپای ئه‌مریکا بۆ سەر خاکی ئێران و بۆردومانکردنی خانووێکی نیشتەجێبوون لە دوورگەی قشم، هێزەکانیان چەندین ئامانجیان پێکاوە.
بەپێی بەیاننامەکە، ئامانجەکان بریتی بوون لە: شوێنی جێگیربوونی فڕۆکە جەنگییەکان، سیستەمەکانی پەیوەندیی مانگی دەستکرد، وکۆگاکانی کەلوپەل و ئامێری سەربازی
ئەردۆغان ئامادەیی وڵاتەکەی بۆ ئاوەدانکردنەوەی باشووری لوبنان و بەردەوامیی پاڵپشتییەکانی بۆ سوپای ئەو وڵاتە راگەیاند و جۆزێف عۆنیش هەماهەنگی لەگەڵ ئەنقەرە بە پێویستییەکی ستراتیژی بۆ پاراستنی سەروەریی وڵاتەکەی ناودەبات.
ئاژانی ئەنادۆڵ رایگەیاند، رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆک کۆماری تورکیا لە ئەنقەرە لەگەڵ هاوتا لوبنانییەکەی جۆزێف عۆن کۆبووەوە و جەختی لە بەردەوامیی پاڵپشتییەکانی وڵاتەکەی بۆ سوپای لوبنان و ئامادەیی وڵاتەکەی بۆ ئاوەدانکردنەوەی ناوچە زیانلێکەوتووەکانی باشوری ئەو وڵاتە کردەوە.
لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانی هاوبەشدا، ئەردۆغان ئاماژەی بەوە کرد، تورکیا ئامادەیە بۆ ئاساییکردنەوەی گفتوگۆکانی نێوان بەیروت و دیمەشق و بەشداریکردن لە هەر هێزێکی نێودەوڵەتی بۆ پاراستنی ئاسایشی ناوچەکە.
لای خۆشییەوە جۆزێف عۆن، هەماهەنگی لەگەڵ تورکیای بە پێویستییەکی ستراتیژی بۆ پاراستنی سەروەریی لوبنان و نۆژەنکردنەوەی دامەزراوەکانی دەوڵەت، ناوبرد.
ئەم هەماهەنگییە نوێیەی نێوان هەردوو وڵات لە کاتێکدایە، کە لوبنان بە قۆناغێکی هەستیاری ئەمنی و ئابووریدا تێدەپەڕێت و تورکیاش هەوڵدەدات لە رێگەی دابینکردنی هاوکاریی سەربازی و پڕۆژەی خزمەتگوزارییەوە، پێگەی خۆی لە ناوچەکەدا بەهێزتر بکات.
یەکێتیی تۆپی پێی ئەوروپا 'یوفا' بەیاننامەیەکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە، بە کۆدەنگی لەگەڵ 55 ئەندامی یەکێتییەکە، بڕیاریاندا بایکۆتی مۆندیال و سەرجەم پاڵەوانێتییەکانی فێدراسیۆنی نێودەوڵەتیی تۆپی پێ 'فیفا' بکەن.
یەکێتی تۆپی پێی ئەوروپا 'یوفا' رایگەیاند، هاوشانی یەکێتییەکەیان، 55 ئەندامی دیکەی یەکێتییەکەیان، بەرەسمی بڕیاریانداوە بایکۆتی مۆندیال و سەرجەم پاڵەوانێتییەکانی فیدراسیۆنی نێودەوڵەتیی تۆپی پێ 'فیفا' بکەن، ئەمەش وەک ناڕەزایەتییەک دژی پێشنیازەکەی فیفا بۆ فرۆشتنی پشکی مافی خاوەندارێتی مۆندیال بە وەبەرهێنەرانی کەرتی تایبەت.
یوفا جەختیشی کردەوە، مۆندیال نابێت وەک "کاڵایەکی بازرگانی و وەبەرهێنان" سەیر بکرێت، چونکە گەورەترین میراتی وەرزشییە و نەوە دوای نەوە لەلایەن یاریزانان و هاندەرانەوە لە سەرانسەری جیهان دروست کراوە.
دەشڵێت: مۆندیال بۆ فرۆشتن نییە، رێگەش نادەن بەرژەوەندییە داراییەکانی کۆمپانیاکان بخرێتە پێش بەرژەوەندییە بنەڕەتییەکانی وەرزشی تۆپی پێ، چونکە ئەم هەنگاوە داهاتووی یارییەکە دەخاتە ژێر گوشاری خاوەن پشکەکانەوە.
هەر لە بەیاننامەکەدا، یوفا رەخنەی توند لە شێوازی کارکردنی فیفا دەگرێت و ئاماژە بەوە دەکات، پلانی فرۆشتنی پشکی یارییەکان بە شێوەیەکی "نهێنی" و بێ راوێژکردن بە لایەنە پەیوەندیدارەکان گەیشتووەتە قۆناغی بڕیاردان، ئەمەش وەک شکستی سەرکردایەتی و پشتگوێخستنی ئەرکی فیفا وەک "پارێزەری تۆپی پێی جیهانی" وەسف کراوە.
یوفا جەختیش دەکاتەوە، هەرگیز شەرعیەت نادەن بە مۆدێلێکی لەو شێوەیە کە دەیەوێت ئەو میراتەی ئەوان بە ئەمانەت لایانە بۆ نەوەکانی داهاتوو، بیفرۆشێت.
تەڤگەری ئازادی رایگەیاند، لە داهاتوودا پێویستە یاسای چوارچێوە لەسەر بنەمای ئاشتی و دەستنیشانكردنی پێگەی ئۆجەلان بێت و بەكارهێنانی دەستەواژەی وەك تیرۆر دروستكردنی كۆسپە لە بەردەم گەیشتن بە ئاشتی.
سەركردایەتیی تەڤگەری ئازادی رایگەیاند، دانوستانەكان لەسەر یاسای چوارچێوە كە پێوەندیی راستەوخۆی بە ئایندەی تەواوی گەلانی توركیاوە هەیە بەردەوامن، بەڵام زانیارییە بڵاوكراوەكان كەشێكی ناڕوونیان خولقاندووە كە نیگەرانی دروستدەكات.
ئاماژەی بەوەش كردووە، بەكارهێنانی دەستەواژەی وەك تیرۆر یان رێكخراوی تیرۆریستی، دروستكردنی كۆسپە لە بەردەم گەیشتن بە ئاشتی.
روونیشیدەكاتەوە، بۆ ئەوەی ئۆجەلان بتوانێت رۆڵی كارای خۆی وەك رێكخەری ئاشتی و سیاسەت بگێڕێت، پێویستە پێگە و ئازادیی یاساییی بەروونی لە دەقی یاساكەدا دەستنیشان بكرێت، چونكە بەبێ ئامادەیی راستەوخۆی ناوبراو، جێبەجێكردنی بڕیارەكان و بەندەكانی یاساكە ئەستەم دەبێت.
وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی بڕیاریدا، لەڕێگەی پلاتفۆرمێکی ئەلیکترۆنییەوە پرۆسەی لەجیاتیدانان بۆ ئەو پلە وەزیفییانە دەستپێبکات کە بەشێوەی گرێبەست ناویان گەڕاوەتەوە و دەستبەکار نەبوون.
د. ئارام محەمەد قادر، وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی رایگەیاند، هەفتەی داهاتوو پلاتفۆرمێکی تایبەت کارادەکرێت کە تێیدا سەرجەم دەرچووانی دانەمەزراو دەتوانن بەبێ جیاوازی داواکاری پێشکەش بکەن.
ئاماژەی بەوەش کرد، پرۆسەکە ئەو وانەبێژ و فەرمانبەرانە دەگرێتەوە کە پێشتر بەشێوەی گرێبەست یان کرێی رۆژانە لەسەر داهاتی ناوخۆ و زانکۆکان ناویان دەرچووە، بەڵام بە هۆکاری جیاواز دەستبەکار نەبوون، ئێستا ئەو پلە بەتاڵانە بەپێی سیستمێکی خاڵبەندیی ورد و شەفاف پڕدەکرێنەوە.
ئەم بڕیارەی وەزارەتی خوێندنی باڵا دوای رەزامەندی ئەنجومەنی وەزیران دێت و پاڵپشتە بە ڕێنمایی ژمارە 10ـی ساڵی 2019ـی وەزارەتی دارایی و ئابووری. ئامانجیش لە پرۆسەکە، رێکخستنەوەی میلاکی زانکۆکان و سوودوەرگرتنە لەو بودجەیەی پێشتر بۆ دامەزراندنی گرێبەستەکان تەرخانکرابوو، بەڵام بەهۆی پڕنەکردنەوەی پلەکانەوە بە بەتاڵی مابووەوە.
وەزارەتی حەج و ئەوقافی تاڵیبان رێنماییەکی 10 لاپەڕەیی بڵاوکردەوە، کە تێیدا چەندین کردەوەی پەیوەست بە ئاهەنگەکانی هاوسەرگیری و بۆنەکانی تری بە پێچەوانەی شەریعەتی ئیسلامی زانیوە و قەدەغەی کردوون.
لەم رێنماییەدا داوا لە پێشنوێژ و وتارخوێنەکان کراوە، لە وتارەکانی رۆژی هەینیدا ئەم بابەتانە بە بیری خەڵک بهێننەوە و هۆشدارییان پێبدەن، دورکەونەوە لەو کارانە دژی شيریعەتی ئیسلامن.
بەپێی رێنماییەکان، تاڵیبان پێی وایە ماکیاژکردنی بوک جۆرێکە لە فێڵکردن، هەروەها بەکارهێنانی ئەڵقەی دەزگیرانداری، یارییە ئاگرینەکان، بۆن، پۆشینی جلی تەسک و تەنک بۆ ژنان، مۆسیقا،و سەمای تێکەڵاوی ژن و پیاو لە ئاهەنگەکاندا قەدەغەن.
ئەم هەنگاوە نوێیە بەشێکە لە هەوڵەکانی تاڵیبان بۆ ناچارکردنی هاووڵاتیانی ئەفغانستان، کە ئاهەنگەکانیان بەگوێرەی دەقە ئیسلامییەکان و لە روانگەی ئەوانەوە، بەڕێوەببەن.
سوپای پاسدارانی ئێران بە ئامانج گرتنی بنکەیەکی ئەمریکای لە ئوردن راگەیاند و دەڵێت؛ سێ فڕۆکەی جەنگی F35 یان تێکشکاندوە.
سوپای پاسداران لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاندووە، لە بەرانبەر هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر دورگەی قشم و هاوکارییەکانی ئوردن بنکەیەکی سەربازیان کردوەتە ئامانج.
وەک لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ لە بەئامانجگرتنی بنکەی ئاسمانی ئەزراق لە ئەنجامدا سێ فڕۆکەی جەنگی ئێف 35 بەتەواوی لەناوچون و زیانی زۆریش بە سێ فڕۆکەی دیکەش گەیشتوە و سێ سەربازی ئەمریکاش کوژراون.
سوپای پاسداران جەختیکردوەتەوە، تا هەژمونی ئەمریکا لە ناوچەکە بمێنێت هێرشەکانیان بەردەوام دەبێت.
میدیای ئیسرائیل بڵاویكردەوە، حەماس بە مەرج رازی بووە رەزامەندی دەربڕیوە چەك دابنێت و رادەستی لایەنی سێیەمی بكات.
كەناڵی 12ی ئیسرائیل بڵاویكردەوە، دانوستانی ناڕاستەوخۆی قاهیرەی نێوان ئیسرائیل و بزوتنەوەی حەماس بەرەوپێشچوونی بەخۆیەوە بینیوە.
ئاماژەی بەوەشكردووە، بزوتنەوەی حەماس رازیبووە بە چەكدانان و دەستبەرداربوونی سەرجەم گروپەكانی لە كەرتی غەززە و چەكەكانی رادەستی لایەنی سێیەم بكات جگە لە دەسەڵاتی فەلەستینی.
راشیگەیاندووە، نیكۆلای ملادینۆف نوێنەری ئەنجومەنی ئاشتی غەززە پێشنیازێكی پێشكەشكردووە لە كاتی دانوستانەكان بۆ چەكدانان و چەسپاندنی ئاشتی و بەڕێوەبردنی كەرتی غەززە و حەماس نەرمی نواندووە.
بە گوێرەی زانیاریەکانیش، واشنتۆن رازییە بە پێشنیاری حەماس بۆ رادەستکردنی چەکەکانی بە لیژنەی نیشتمانی بۆ بەڕێوەبردنی غەززە.
لە چوارچێوەی هەڵمەتەكانی عیراق بۆ روبەڕوبوونەوەی گەندەڵیی، دەستەی دەستپاكی عیراق هەڵوەشاندنەوەی تۆڕێكی گەورەی گەندەڵی لە شارەوانی دیوانیە راگەیاند.
دەستەی دەستپاكی عیراق رایگەیاندووە، 30 فەرمانی دەستگیركردن بۆ چەند فەرمانبەر و چەند بەڕێوەبەرێكی شارەوانی دیوانیە دەركراوە كە پێنج بەڕێوەبەری پێشوو و بەڕێوەبەری ئێستای شارەوانییەكە و شەش لێپرسراوی بەشی ژمێریاریی و وردبینی و چەند بەڵێندەرێك و بەڕێوەبەری ژمێریاریی ئێستای پارێزگاكەشی تێدایە.
هەروەها فەرمانی قەدەغەی گەشت بۆ چەند فەرمانبەرێكی تر دەركراوە، كە پەیوەندیدارن بە دۆسیەكانەوە.
ئاماژەی بەوەشكردووە، ئەو كەسانە تۆمەتبارن بە ساختەكاریی لە گرێبەست و گەندەڵی و وەرگرتنی بەرتیل و خراپ بەكارهێنانی سامانی گشتیی.
بەپێی راگەیەنراوی دەستەكە، 15 لەو فەرمانبەرانە و سێ بەڵێندەر دەستگیركراون و بەپێی دانپێدانانی ئەوان فەرمانی دەستگیركردن بۆ 12 فەرمانبەر و بەڕێوەبەرەكەی تر دەركراوە و لە ئێستاشدا گەڕان بەدوایاندا بەردەوامە.
بەیانی ئەمڕۆ، لە سنوری هەولێر و لەسەر رێگای هەولێر- کەرکوک، ئاگر لە کۆگایەکی ئۆتۆمبێل کەوتوەتەوە، کە لە هەمانکاتدا پێشانگای ئۆتۆمبێلی گەورەیە و رۆنی ئۆتۆمبێلیشی تێدایە.
بڕیار محەمەد، پەیامنێری کوردسات نیوز، لە شوێن روداوەکەوە رایگەیاند، بەهۆی بەهێزی ئاگرەکەوە، کۆنتڕۆڵکردنی ئەستەمە و تا ئێستا نازانرێت زیانەکان چەندن، بەڵام ئاگرەکە گەورەیە و تیمێکی زۆری بەرگریی شارستانیش لە شوێن روداوەکەن.
پەیامنێری کوردسات نیوز ئاماژەی بەوەشکرد، تا ئێستا بەهۆی فراوانبونی ئاگرەکەوە سێ کۆگا سوتاون، کە یەکیان رۆنی ئۆتۆمبێلی تێدایە و ئەمەش وایکردوە دوکەڵێکی زۆری هەبێت.
شاخەوان سەعید، وتەبێژی بەرگریی شارستانی هەولێریش بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بەهۆی بای بەهێزەوە، ئاگرەکە زیاتر تەشەنەکی کردوە و هۆکارە بۆ ئەوەی بە ئاسانی ئاگرەکە کۆنتڕۆڵ نەکرێت.
ناوبراو ئاماژەی بەوەشکرد، 10 تیمیان سەرقاڵی کۆنتڕۆڵکردنی ئاگرەکەن و تەواوی هەوڵی خۆیان دەدەن بۆ کۆنتڕۆڵکردنی و تا ئێشتا زیانی گیانیی نییە.
لە سوێن روداوەکە، شایەتحاڵێکیش بە کوردسات نیوزی راگەیاند، هۆکاری ئاگرەکە بەهۆی سوتاندنی پوش و پاوانەوە بووە لەلایەن جوتیارانەوە لە نزیک پێشانگاکە و بەهۆی بای بەهێزەوە ئاگرەکە تەشەنەی کردوە.
قائیمقامیەتی قەزای شارباژێر، شۆفێران ئاگادار دەکاتەوە، بە مەبەستی چاکسازی و پڕکردنەوەی ئەو چاڵانەی لە شەقامی ناو تونێلی پێشڕەودا دروستبوون، تونێلەکە بۆ ماوی 15 سەعات بە رویی شۆفێراندا دادەخرێت.
قائیمقامیەتی قەزای شارباژێر، ئاماژەی بەوەشکردوە، داخستنەکە دەکەوێتە رۆژی شەممە، رێکەوتی (1ـی8ـی2026) و لە سەعات نۆی بەیانی تا 12 شەو دەبێت.
داواش لە هاووڵاتیان و شۆفێران دەکات لەو ماوەیەدا بۆ هاتوچۆکردن شەقامی شاخی ئەزمڕ بەکار بهێنن.
بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لە لێدوانێکدا بۆ تۆڕی (ABC News) رایگەیاندوە، لە کۆبونەوەکەیدا لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، هەوڵی نەداوە بڕوایپێبهێنێت بۆ دەستپێکردنەوەی هێرشەکان بۆ سەر ئێران.
ناتانیاهۆ رونی کردەوە، کە گفتوگۆکانیان تەرخان کرابوو بۆ تاوتوێکردنی کۆمەڵێک بژاردەی جیاواز لەسەر پرسی ئێران، لەوانە ئەگەری ئەنجامدانی دانوستان بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێکی بەرفراوانتر.
لە بەشێکی دیکەی لێدوانەکانیدا، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ئاماژەی بەوە کردوە، کە بەردەوامبوونی گەمارۆدان لەسەر گەروی هورمز یان گرتنەبەری رێکاری سەربازیی نوێ، لە نێو ئەو بژاردانەدا بوون، کە لەگەڵ ترەمپ تاوتوێیان کردووە.
نەتەنیاهۆ جەختی لەوەش کردەوە کە ئەو کەسی چەواشە نەکردووە و هیچ کەسێکیش ناتوانێت فەرمان بەسەر دۆناڵد ترەمپدا بسەپێنێت.
هاوكات ئاماژەی بەوەدا، کە پێشبینیکردنی ئەوەی تا چ ئاستێک ئێران دەتوانێت جوڵەی بازرگانی لە گەروی هورمز بکاتە کارتی گوشار یان چەک، کارێکی ئاسان نەبووە و جەختی کردوە ناتوانێت کاتەکەی بزانیط، بەڵام لە کۆتایدا دەسەڵاتی ئێران دەڕوخێت.
وەزارەتی بەرگریی ئەمریکا (پنتاگۆن) رایگەیاند، سوپای ئەمریکا گرێبەستێکی مێژوویی و پێوانەیی بە بەهای تا 58.62 ملیار دۆلار لەگەڵ کۆمپانیای "لۆکهید مارتن" ئیمزا کردووە، بە مەبەستی بەرهەمهێنانی موشەکی بەرگریی ئاسمانیی پاتریۆت.
ئەم هەنگاوە لە کاتێکدایە کە کۆگاکانی چەکی ئەمریکا رووبەڕووی کەمبوونەوەی بەرچاو بوونەتەوە بەهۆی ئەو ململانێ و جەنگە بەردەوامانەی لە ناوچە جیاوازەکانی جیهاندا بەڕێوەدەچن.
ئەم بڕیارەی واشنتۆن دوای ئەوە دێت، کە ئەمریکا بڕێکی زۆر لە چەک و تەقەمەنی رادەستی هاوپەیمانەکانی کردووە و هاوکات لە ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانی خۆیدا لە ئێران بەکاریهێناون، ئەمەش نیگەرانیی جدی لەسەر کەمبوونەوەی یەدەگی سیستەمەکانی بەرگریی ئاسمانی و چەکە وردەکان لێکەوتووەتەوە.
بەپێی رونکردنەوەی سوپای ئەمریکا، ئەم رێککەوتنە گرێبەستێکی پێشوی یەک ساڵەی بە بەهای 4.7 ملیار دۆلار کە لە نیسانی رابردوودا واژو کرابوو دەگۆڕێت بۆ رێککەوتنێکی حەوت ساڵە. کە پلانی کڕینی موشەکی پاتریۆت لە 2026 تا 2032 لەخۆدەگرێت.
دەستەی گشتیی كەشناسی عیراق بڵاویكردەوە، شەپۆلێكی گەرمای بەتین عیراق دەگرێتەوە و بۆ ماوەی پێنج رۆژ بەردەوام دەبێت.
دەستەی گشتیی كەشناسی و چاودێریی بوومەلەرزەیی عیراق، لە راگەیەنراوێكدا ئاشكرایكرد، لە رۆژی شەممەی داهاتووە شەپۆلێكی گەرمای بەتین سەرجەم شارەكانی عیراق دەگرێتەوە بۆ ماوەی پێنج رۆژ بەردەوام دەبێت.
کەشناسی عیراق ئاماژەی بەوەشکردوە، لە هەندێك شاری ناوەراست و باشوری عیراق پلەكانی گەرما 50 پلەی سیلیزی تێدەپەڕێنن.
راشیگەیاند، هاتنی ئەو شەپۆلی گەرمایە ئاساییەوە چونكە لە لوتكەی وەرزی هاویندایەو بەرزترین تێكڕای ساڵانەی گەرما لەو چەند رۆژەدا تۆماردەكرێت و بۆ ماوەی پێنج رۆژ بەردەوام دەبێت.