جیهان
ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری لە رۆژئاڤای کوردستان، لە چەند رۆژی رابردوودا نرخی لیترێک بەنزینی لە (٢١٠) لیرەی سورییەوە بۆ (٤١٠) لیرەو نرخی غازی ماڵانیش لە (٣ ھەزار) لیرەوە بۆ (٨ ھەزار) لیرە بەرزکردەوە، ئەوەش نیگەرانی ھاوڵاتیانی لێکەوتەوەو
لەلایەکی تریشەوە عەباس عراقچی یاریدەدەری وەزیری دەرەوەی ئێران و گەورە دانوستانکاری دۆسێی ئەتۆمی ئەو وڵاتە رایگەیاندوە ، لە دوو ھەفتەی رابردوودا پێشکەوتنێکی باش ھەبوە لە دانوستانەکانی ڤییەننا بەڵام ھەندێک دۆسێی گرنگ ماون کە بریاردان لەبارەیانەوە کاتێکی زیاتری دەوێـت .
لە ئاستی وڵاتانی عەرەبیشدا، قەتەر ڕیزبەندی یەکەمی گرتووە و وڵاتانی دیکەی وەک ئیمارات، بەحرەین، سعودیە، کوێت، عومان لە دەوڵەمەندترین وڵاتانی عەرەبین .
نوێنەری وڵاتانی ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا کە ژمارەیان ٢٧ وڵاتە، ڕەزامەندییان لەسەر پێشنیازێکی کۆمسیۆنی ئەوروپا نیشانداوە سەبارەت بە سووککردنی ڕێوشوێنە توندەکانی سەر ئەو گەشتیارانەی کە سەردانی وڵاتانی ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا دەکەن، بە مەرجێک گەشتیارەکانی دەرەوەی یەکێتییەکە ڤاکسینیان وەرگرتبێت، بڕیاریشە لە ڕۆژانی داھاتوودا پێشنیازەکە ببێتە بڕیار و جێبەجێ بکرێت.
چاوەڕوان دەکرێت لە ڕۆژانی داھاتوودا لیستێکی نوێ بە ناوی ئەو وڵاتانەوە دەربکرێت کە وەک قۆناغی یەکەم ڕێگە بە گەشتیارەکانیان دەدرێت سەردانی وڵاتانی ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا بکەن، ئەو وڵاتانەش بریتین لە ئوسترالیا، ئیسڕائیل، نیوزلەندا، ڕواندا، سەنگافور، کۆریای باشوور، تایلاند و چین.
ناوەندی ڕاگەیاندنی ھێزەکانی سوریای دیموکرات لە ڕاگەیاندراوێکدا، بڵاویکردەوە، بە مەبەستی لەناوبردنی پاشماوەی تیرۆریستانی داعش لە ناوچەکەدا، ھێزەکانی سوریای دیموکرات ئۆپراسیۆنێکی ئەمنی فراوانیان لە ڕیفی دێرە زوور دەستپێکردووە.
باس لەوەشکراوە، لە سەرەتای ئۆپراسیۆنەکەدا دوابەدوای شەڕ و پێکدادان لەگەڵ پاشماوەکانی داعش، ژمارەیەک تیرۆریست دەستگیر کراون.
لە سەرەتای ئەمساڵدا بە ھەماھەنگی لەگەڵ ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی، ھێزەکانی سوریای دیموکرات، چەندین ئۆپراسیۆنیان لە دژی پاشماوەکانی گروپی تیرۆریستی داعش لە ڕیفی دێرەزوور و حەسەکە، ئەنجامداوە.
ئیدارەی کۆشکی سپی ڕایگەیاند، لە کۆی (٤٠) بەندکراو لە گرتووخانەی گوانتانامۆ، (جۆو بایدن) بڕیاریداوە بە ئازادکردنی (٣) بەندکراویان کە بە ڕەچەڵەک پاکستانین.
یەکێک لە پارێزەری ئازادکراوەکانیش ڕایگەیاندووە، بایدن بڕیارەکەی دەرکردووە و لیژنەی باڵای کۆشکی سپیش پەسەندی دەکات، دواتر ڕێکارە یاساییەکانیان بۆ ئەنجام دەدرێت، بەڵام حکومەتی ئیسلام ئاباد ڕەتیکردووەتەوە ئەو سێ ھاوڵاتییەی وەربگرێتەوە کە لە گوانتانامۆ بە بڕیاری بایدن ئازاد کراون.
چەند سەرچاوەیەکی دیبلۆماسی ئاشکرایانکرد، ڕەشنووسی ڕاگەیەنراوێک کە لەلایەن چین و تونس و نەرویژەوە ئامادەکراوە و دابەشکراوە بەسەر ھەر ١٥ ئەندامەکەی ئەنجومەنی ئاسایش بۆ پەسەندکردنی، لەلایەن ئەمریکاوە ڕەتکراوەتەوە.
بە وتەی دیپلۆماتکاران، لە ڕاگەیەنراوەکەدا کە دوای کۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئاسایش لە بارەی پشێوییەکانی ئیسرائیل و فەلەستین ئامادەکراوە تیایدا داوای ڕاگرتنی بە پەلەی شەڕ کراوە و ڕەخنەشی لە ھەردوولا گرتووە، بەڵام بەھۆی ئاماژە نەکردن بە ھێرشە مووشەکییەکانی حەماس لەلایەن ئەمریکاوە ڕەتکراوەتەوە.
ڕۆژنامەی "واشنتۆن پۆست" بڵاویکردەوە، لە سەرەتاکانی ئەم مانگە کۆنگرێس لە ڕێککەوتنی فرۆشتنی چەک بە ئیسڕائیل ئاگادار کراوەتەوە، بەڵام دیموکراتییەکی لیژنەی کاروباری دەرەوە لە ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا نیگەرانن لەو ڕێککەوتنە و دەڵێن، جێبەجێکردنی ئەو ڕێککەوتنە بە بێ ڕاگەیاندنی ئاگربەست لە نێوان "ئیسڕائیل و فەلەستین" تەنھا شەڕ و ئاڵۆزی زیاتری لێدەکەوێتەوە.
ڕاگەیاندنی ئەو ڕێککەوتنە لە کاتێکدایە کە ئیدارەکەی ئەمریکا داوای ئاگربەستی لە نێوان "حەماس و ئیسڕائیل" کردووە لە ھەمان کاتدا ڕایگەیاندووە کە ئیسڕائیل مافی خۆیەتی بەرگری بکات لە دژی ئەو مووشەکانەی لە کەرتی "غەززە"ەوە ئاڕاستەی دەکرێن.
لای خۆشیەوە، "ڕەجەب تەیب ئەردۆغان" سەرۆکی تورکیا لەسەر ئەو ڕێککەوتنە وتی، "بایدن" لەو شەڕەدا بە دەستی خوێناوی مێژوو دەنوسێتەوە وەک چۆن پشتگیری لە جینۆسایدی ئەرمەنەکان کرد.
بۆ ٩ھەمین ڕۆژ لەسەر یەک فڕۆکەکانی ئیسڕائیل لە بۆردوومانکردنی کەرتی "غەززە" بەردەوامن و بەیانی ئەمڕۆ ٥٠ ھێرشیان کردووەتە سەر ناوچەکانی خۆرھەڵات و باکوری شارەکە.
سوپای ئیسڕائیل ڕایگەیاند، شەوی ڕابردوو ٦٢ فڕۆکەی جەنگی بە ١١٠ مووشەک ٦٥ ئامانجییان لە کەرتی غەززە بۆردومانکردووە، لە بەرامبەریشدا گروپە چەکدارەکان لە کەرتی غەززەوە ٩٠ مووشەکیان ئاڕاستەی شارەکانی ئیسڕائیل کرد.
لە پێشھاتێکی تریشدا سوپای ئیسڕائیل چەند ھاوەنی ئاڕاستەی بەرزاییەکانی شارۆچکەی "کەفرشوبا" لە لوبنان کردووە، ئەوەش دوای ئەوەی لە "لوبنان"ەوە مووشەک ئاڕاستەی ئیسرائیل کرا، ھاوکات بینای نزیک ئاژانسی "ئونروا" بۆ پەنابەرانی فەلەستینی کراوەتە ئامانج، بە بێ ئاگادار کردنەوەی پێشوەختیش بینایەکی لە گەڕەکی "رمال" لە "غەززە" کردە ئامانج و زەنگی ئاگادار کردنەوەش بۆ چۆڵکردنی تاوەرێکی تر لە ناوچەکە لێدرا.
بە پێی دوایین ئاماری وەزارەتی تەندروستی فەلەستین، ٢١٢ فەلەستینی کوژراون کە ٦١ منداڵ و ٣٦ ژن لە نێویاندا ھەیە و ١٤٠٠ کەسی تریش برینداربوون.
بۆ یەکەمین جاریش وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ئەمریکا دانینا بە سەردانی وەفدێکی باڵای وڵاتەکە بۆ رۆژئاڤا بە مەبەستی کۆبوونەوە لەگەڵ ھێزەکانی سوریای دیموکرات و ئەنجومەنی سوریای دیموکرات.
(حەسەن رۆحانی) ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد" مانەوەی ئەمریکا یارمەتی سەقامگیر بوونی ئاسایشی عێراق نادات.
ئەنتۆنی بلینکن ئاماژەی بۆ ئەوەکرد سەرۆکی ئەمریکاپشتیوانی رەھای خۆی بۆ مافی بەرگریی رەوای ئیسرائیل دەربڕیووە لەبەرامبەر ئەو ھێرشە موشەکیانەی لە غەزەوە دەکرێنەسەری،پشتیوانیشە بۆ راگەیاندنی ئاگربەست لە ناوچەکە.
سەرۆک ئەرکانی ئیسرائیل-یش رایگەیاند: ھێرشەکان بۆ سەر کەرتی غەزە لانی کەم تا ٤٨ سەعاتی داھاتووش بەردەوام دەبێت و بڕیار نییە بۆ راگرتنیان.
لەلایەکی تریشەوە رۆژی یەکشەممە بۆ تاوتوێکردنی دوایین ئاڵۆزییەکانی کەرتی غەززە ، ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی کۆبۆوە ، بەڵام بەھۆی رێگریی ئەمریکاوە بۆ جاری سێیەم ئەنجومەنەکە نەیتوانی راگەیەندراوێکی ھاوبەش بۆ داواکردنی راگەیاندنی ئاگربەست لە نێوان ئیسرائیل و فەلەستین بڵاوبکاتەوە
.jpg&w=3840&q=75)
پێشتریش عەلی رەبیعی وتەبێژی حکومەتی ئێران رایگەیاندبوو ، تا ئەو کاتەی دەگەنە ئەنجام ، دانوستانەکانی نێوان سعودیە و ئێران بەردەوام دەبێت و تا ئێستاش دانوستانەکان ئەرێنین .
عەلی مەردانی ئەندامی لیژنەی زانستیی بەرەنگاربونەوەی کۆرۆنا لە ئێران بە دوری نەزانیوە تا یەک مانگی تر گیان لەدەستدان بە کۆرۆنا لە ئێران ببێتە سێ ژمارەیی.
ئەو کاربەدەستە تەندروستییەی ئێران ھۆشداریی داوە لەوەی ئەگەر خەڵکی وەک پێویست رەچاوی رێکارە خۆپارێزیەکان نەکەن، شەپۆلی پێنجەمی کۆرۆنا دەست پێدەکات.
ئەو ئەندامەی لیژنەی زانستیی بەرەنگاربونەوەی کۆرۆنا ئاماژەی بەوەشکردوە، لە ئێستادا زۆربەی شارەکانی ئێران لە پلەبەندیی سورەوە بۆ پلەبەندیی نارجی دابەزیون، و ئەوەش خەڵکی بە ھەڵەدا دەبات، کە کۆرۆنا کۆتایی ھاتوە و شەقامەکان ھاوشێوەی جاران جەنجاڵ دەبنەوە، لەکاتێکدا پێویستە ھۆشیار بن ئەگەرنا شەپۆلی پێنجەمی کۆرۆنا دەست پێدەکات.
کۆبونەوەکەی ئەنجومەنی ئاسایش لەسەر پێشنیاری چین و تونس و نەرویژە و سێیەمین کۆبونەوەی ئەنجومەنەکەیە کە لەماوەی یەک ھەفتەدا سەبارەت بە ئالۆزییەکانی غەززە بەرێوەدەچێت، بریاریشە ھەریەک لە نوێنەرانی فەلەستین و ئیسرائیل بەشداری کۆبونەوەکە بکەن .
لەسەرەتای دەستپێکردنەوەی ئالۆزییەکانی نێوان فەلەستین و ئیسرائیلەوە تا ئێستا ئەنجومەنی ئاسایش نەیتوانیوە راگەیەندراوێکی لەسەر روداوەکانی کەرتی غەززە ھەبێت، ئەوەش بەھۆی ھەڵوێستی ئەمریکا کە لەگەڵ ھەڵوێستی ئەندامەکانی تری ئەنجومەنەکە لەسەر ئەو پرسە یەکناگرێتەوە .