کوردستان
لە دیدارێکدا گفتوگۆ کرا لە بارەی پشتگیری یەکێتی لە تیمی پەرلەمان و حکومەت و ھەماھەنگی و ھاوکاری زیاتر لە نێوانیان لە پێناو خزمەتکردنی زیاتری کۆمەڵانی خەڵک و کارکردن لەسەر ئەو پرسانەی پەیوەندی ڕاستەوخۆیان بە ژیانی ھاووڵاتییانەوە ھەیە.
بافڵ تاڵەبانی ڕوونیکردەوە، ئێمە لە یەکێتی نوێ بە گرنگییەوە لە کاری پەرلەمان دەڕوانین و وەک باڵاترین دەسەڵاتی تەشریعی چاودێری، پشتیوان و ھەماھەنگ دەبین تاوەکو سەربەخۆیانە کارەکانی بکات و ئەو بەربەستانەشی بۆ مەرامی تایبەت لە بەردەم کارەکانتان دروستکرابوون نەھێڵران.
دڵنیام لە داھاتوودا بە توانا و لێھاتوویی تیمی یەکێتی لە پەرلەمان و حکومەت خزمەتی زیاتر دەکەن و بە کارکردن لەسەر ئەو یاسا و پڕۆژانەی کاریگەری لەسەر باشترکردنی ئەزموونی ھەرێم ھەیە دەتوانن نموونەیەکی باشتری حکومڕانی پێشکەش بکەن.
ھاوسەرۆک ھەموو پشتیوانی و ھاوکارییەکیشی بۆ سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان دووپاتکردەوە و ڕایگەیاند، ئیتر ڕێگرییەکان نەمان و ھەموو کاروبارێکی حیزبی و نوێنەرەکانمان لە دەسەڵاتەکاندا دەبێت بە ڕێگای ڕاستەقینەی یەکێتی نوێدا بڕوات، کە ئەویش ڕێگای خزمەتکردن و سیاسەتکردنی تەندروستە بۆ بەرژەوەندی کۆمەڵگا.
وەزارەتی تەندروستی ھەرێم ڕایگەیاند، لە ئێستادا خواست لەسەر وەرگرتنی ڤاکسینی کۆرۆنا لە زیادبووندایە، بەڵام بۆ وەرگرتنی ڤاکسینی کۆرۆنا پێویستە ھاووڵاتیان ناوی خۆیان لە سیستەمی ئەلیکترۆنی لە سایتی وەزارەتی تەندروستی تۆمار بکەن.
جەخت لەوەشدەکاتەوە، بە بێ تۆمارکردنی زانیاری پێشوەختە و بە بێ گەڕانەوەی نامەی ڕۆژ و بەروار و شوێنی وەرگرتنی ڤاکسین، ھاووڵاتیان سەردانی ناوەندەکانی ڤاکسین نەکەن تا ئەو کاتەی لە ڕێگەی ژمارەی مۆبایلەکانیان نامەیان بۆ دێت و ئاگادار دەکرێنەوە.
ھاوکات شۆفێرانی تاکسی ئاگردەکرێنەوە، تا ١ی ئاب سەنەوی ئۆتۆمبێلەکانیان نوێ بکەنەوە و مۆڵەتەکانیان بگۆڕن بۆ مۆڵەتی لێخورینی تاکسی و دواتر لۆگۆی تاکسییەکاینان وەربگرن.
پێشتریش وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندنی ھەرێم ڕایگەیاندبوو، لە دوای ئەو وادەیەی بۆ شۆفێری تاکسییەکان دیاریکراوە، ھەر شۆفێرێک پابەند نەبێت، ڕووبەڕووی ڕێکاری یاسایی دەکرێتەوە و بە بڕی ٥٠٠ ھەزار دینار سزا دەدرێن.
لە ڕاگەیەندراوەکەی ئاژانسی پاراستن و زانیاری/زانیاری ئەوەش ھاتووە، یەکێک لە گروپەکان شانەی نووستوو بوون و یەکێک لە گروپەکانی لەکاتی ئامادەکردنی ماددەی تەقینەوە دەستگیرکراون.
ئەوەش خراوەتەڕوو، ھەندێک لە ئەندامانی گروپەکان پێشتر لە ناوچەکانی عێراق پەلاماری تیرۆریستیان ئەنجامداوە.
بەبۆنەی پێنج ساڵ تێپەڕین بەسەر تەقینەوە گەورەکەی قامیشلۆدا، کە تیایدا ٦٢ کەس شەھید و دەیان کەسی تریش بریندار بوون، لە شوێنی تەقینەوەکەدا مەراسیمێک بۆ یادکردنەوەی شەھیدەکان رێکخرا و جارێکی تر ئیدانەی کردەوە تیرۆریستییەکە کرا.
پێنج ساڵ پێش ئێستا و لە ٢٧ی تەموزدا، بارھەڵگرێکی بۆمبڕێژکرا و لە قامیشلۆ تەقیەوە و دواتریش رێکخراوی تیرۆریستی داعش کردەوەکەی لەئەستۆ گرت.
بایدن لە وتەیەکیدا لە بەڕێوەبەرایەتی ھەواڵگری نیشتمانی ئەمریکا، ھۆشداریدا لە روودانی جەنگێکی راستەقینە لەگەڵ زلھێزانی جیھان، ئەگەر بێتو ئەمریکا دووچاری ھێرشی ئەلکترۆنی گەورە ببێتەوە.
وتیشی، بەپێی ئەو زانیارییانەی ھەیانە روسیا زانیاری ناڕاست بڵاودەکاتەوە و دەیەوێت دەستوەردان بکات لە ھەڵبژاردنی کۆنگرێس لە ساڵی ٢٠٢٢، ھەر لەو لێدوانەیدا جارێکی تر پشتیوانی لۆجستی وڵاتەکەی بۆ عێراق دووپاتکردەوە.
ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان کۆبوونەوەی ھەفتانەی خۆی رێکدەخات و گفتوگۆ دەکات لەبارەی ھەڵگرتنی چەکی بێمۆڵەت، خستنەڕووی پێشنیاری گۆڕینی ھەردوو قەزای سۆران و زاخۆ بۆ ئیدارەی سەربەخۆ و دەستپێکردنی ئامادەکارییەکانی ھەردوو وەزارەتی سامانە سروشتییەکان و وەزارەتی دارایی و ئابوری بۆ دابینکردنی سووتەمەنی بۆ ھاوڵاتییان لە وەرزی سەرما.
بەردەوامی گفتوگۆکانی ئەنجومەنی وەزیران بۆ ڕێکخستنەوەی داھاتە ناوخۆییەکان و خستنەڕووی ھەنگاوی کردارەکیی وەزارەتەکان لەم بارەیەوە و پێشکەشکردنی ڕاپۆرتێک سەبارەت بە دۆخی زیادبوونی بەرچاوی کەیسەکانی توشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا لە ھەرێمی کوردستان و بەرزبوونەوەی ژمارەی گیانلەدەستدا بەھۆی ئەم پەتایە و ئەو ڕێکارانەی پێویستە بگیرێنە بەر بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم تەشەنەبوونەی پەتای کۆرۆنا، دوو بابەتی تری کۆبوونەوەکەی ئەنجومەنی وەزیران دەبن.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، بە سەرپەرشتی فەرماندەیی ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەکانی کەرکوک، بەرەیەیانی ئەمرۆ ئۆپراسیۆنێکی فراوان لە چەد ناوچەیکی باشوری پارێزگاکە دژی شانە نوستوەکانی داعش دەستپێکردوە.
وتیشی، سوپا و پۆلیسی فیدراڵی بەشداری لە ئۆپراسیۆنەکەدا دەکەن بۆ ماوەی ١٠ رۆژ بەردەوام دەبێت، ئامانجی سەرەکی ئۆپراسیۆنەکەش کۆتاییھێنانە بە جموجۆلی داعش لەو ناوچانە بۆ پاراستنی دامەزراوە نەوتییەکان و تاوەرەکانی کارەبا.
شایتحاڵەکانی رووداوەکەی بۆ پەیامێنری کوردسات نیوز ئاشکرایان کرد، سەر لە بەیانی ئەمڕۆ لە کاتی کردنەوەی دوکانەکاندا، ئەو پیاوە بە تەمەنە لە بەردەم دوکانەکان دەبێت، وادەزانن لە سێبەری دوکانەکان خەوی لێ کەوتوو بێت، بەڵام بۆ ماوەی چەندین سەعات جوڵەی نابێت، دواتر پەیوەندی بە پۆلیسەوە دەکەن و دوای گەیشتنی تیمەکانی پۆلیس و پشکنینی دەردەکەوێت گیانی لەدەستداوە و لە لایەن تیمەکانی فریاکەوتنەوە تەرمەکە دەگوازرێتەوە بۆ پزیشکی داداوەری لە ھەولێر.
ھەر سەبارەت بەو رووداوە تا ئامادەکردنی ئەم ھەواڵە پۆلیسی ھەولێر ھیچ روونکردنەوەیەکی نەداوە، بۆ ئەوەش پەیامنێری کوردسات نیوز پەیوەندی بە وتەبێژی پۆلیسی ھەولێرەوە کرد، بەڵام ئامادە نەبوو وەڵامی پەیوەندیەکە بداتەوە.
لیوا تەحسین خەفاچی وتەبێژی ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەکانی عێراق، بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە چوارچێوەی پڕۆگرامی سندوقی ھاوکاری و راھێنان و پڕچەککردن بۆ بەرەنگاربوونەوەی داعش، ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی بە بەھای ٦٠ ملیۆن دۆلار چەک و کەلوپەلی سەربازی پێشکەشی ھێزە ئەمنییەکانی عێراق کرد.
وتیشی، لەوبڕە بە بەھای ٢٥ ملیۆن دۆلار چەک و کەلوپەلی سەربازی بۆ پێشمەرگە و بە بەھای ٢٥ ملیۆن دۆلاری تر بۆ دژە تیرۆری عێراق و بە بەھای ١٠ ملیۆن دۆلاری تریش چەک و کەلوپەلی سەربازی بە فیرقەی حەوتی سوپای عێراق بەخشیووە
وەزارەتی کارەبای ھەرێمی کوردستان بڵاویکردەوە، سێ وێستگەی بەرھەمھێنانی کارەبا بە وزەی خۆر لە پارێزگاکانی ھەولێر و سلێمانی و دھۆک، بە توانایی ٢٥ مێگاوات و بە شێوازی وەبەرھێنان جێبەجێدەکرێن و ماوەی گەڕاندنەوەی تەندەری دامەزرانی وێستگەکانیش، لەلایەن وەزارەتی کارەباوە تاکو ٢٤ی مانگی داھاتوو درێژکراوەتەوە.
وەزارەتی کارەبا ئاماژەی بەوەکردووە، بەرھەمھێنانی کارەبا لە وزەکانی نوێبوونەوە و ئەو وزانەی کە تێچوونی بەرھەمھێنانیان کەمە، لە کارە پێشینەکانی وەزارەتی کارەبایە و لە ھەوڵدان زۆرترین پرۆژەی ھاوشێوە، وەک وێستگەی ھایدرۆپاوەری دێرەلۆک جێبەجێبکەن.
وتیشی، بەشێکی دیاری توشبووەکان منداڵ و گەنجن و لە ئێستادا نزیکن لە کارەساتەوە.
جوتیار عادل وتەبێژی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لە دوای کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیران لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، ئەنجومەنی وەزیران لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆیدا گفتوگۆی لەبارەی ھەڵگرتنی چەکی بێ مۆڵەت کردووە، دیاردەی چەکی بێ مۆڵەت لە ئاستێکی مەترسیداردایە و پێویستە ئەو پرسە لە ژێر کۆنترۆڵی وەزارەتی ناوخۆدا بێت.
وتیشی، پێشنیازی گۆڕینی قەزاکانی سۆران و زاخۆیان بۆ ئیدارەی سەربەخۆ پەسەندکردووە.
راشیگەیاند، پڕۆسەی چاکسازی بەردەوام دەبێت و لە دانوستانەکانیش لەگەڵ بەغداد ئەنجامی باشیان ھەبووە و ھیوادارن ناردنی ٢٠٠ ملیار دینارەکە لە بەغدادەوە بۆ ھەرێم بەردەوام بێت.
لەبارەی کۆرۆناشەوە وتی، ٤٠٠ ھەزار دۆزی ڤاکسین لەبەردەستە.
بەڕێوەبەری چاودێری بازرگانی سلێمانیش بە کوردسات نیوزی راگەیاند، چاودێری ئەو شوێنانە دەکەین بڕیاری داخستنی لەسەر دراوە تا ھەر شوێنێک سەرپێچی بکات رووبەڕووی سزای بکەینەوە.
وتیشی، بەھیوان دانیشتووانی پارێزگای نەینەوا بە گڕوتینەوە بەشداری لە ھەڵبژاردنەکە بکەن.
حەلبوسی باسی لەوەش کرد، نەینەوا پێویستی بە بەرقەرار بوونی سیاسیە و تا رەوشی سیاسی لەو پارێزگایە ئاسایی نەبێتەوە نەینەوا ھەروا دەمێنێتەوە و لەوەی ئێستا ھەیە باشتر نابێت.
بە پێی ڕاگەیەندراوێکی وەزارەتی تەندروستی، لە ماوەی ٢٤ سەعاتی ڕابردوو لە ھەرێمی کوردستان ٣٤٦٨ کەسی تر تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون و ١٩ تووشبووی تری کۆرۆنا گیانیان لە دەستدا و ١٢٧٧ تووشبووی تری ڤایرۆسەکەش چاکبوونەتەوە.