"سەعید خەتیب زادە" وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانی سەبارەت بە ڕاپۆرتەکەی "یاھو نیوز" لەسەر کوژرانی "قاسم سولەیمانی" ڕایگەیاند، ڕەوتی بەدواداچوون بۆ دۆسیەی کوشتنی "سولەیمانی" لە دەزگای دادی ئێران وناوەندە نێودەوڵەتییەکان و دانوستانی دوو لایەنەی سیاسی و یاسایی و ئەمنی لەگەڵ حکومەتی عێراق بەردەوامە. 

وتیشی،ھەڵسەنگاندن بۆ زۆربەی ئەو راپۆرتانە دەکەن کە لە بارەی ئەو ڕووداوەوە بڵاودەکرێنەوە و ھەر کەسێک ڕاستەوخۆ یاخود ناڕاستەوخۆ لە ھەر وڵاتێک دەستی لە کوشتنی "سولەیمانی" ھەبوبێت، سزا دەدرێن. 

ئاژانسی "ئەسیۆشەیتد پرێس" لە زاری لێپرسراوێکی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا ئاشکرایکردوە ، بە پێی لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکان و لە دوای وەرگرتنی وتەی ئەو کەسانەی لە کەشتیەکەدا بون ، دەرکەوتوە کە ئەو کەشتیە پر لە چەکەی لە دەریای عەرەب دەستی بەسەردا گیرا لە ئێرانەوە چەکی بۆ حوسییەکانی یەمەن گواستۆتەوە .

ڕۆژی یەکشەممە ھێزی دەریایی ئەمریکا لە دەریای عەرەبدا دەستی بەسەر کەشتییەکی پر لە چەکدا گرت کە بەرەو یەمەن ئاراستەکرابوو . بەپێی ڕاگەیەندراوێکی ھێزی دەریایی ئەمریکا ، کەشتییەکە چەندین جۆر چەکی تێدابووە وەک کڵاشینکۆف و موشەک ھاوێژ و نیشانەشکێن .

ھێزەکانی سوریای دیموکرات لە ڕاگەیاندراوێکدا بڵاویکردەوە: ھێزەکانیان بە بەشداری ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش، رۆژی یەک شەممە ئۆپراسیۆنێکی ئەمنیی و سەربازیی فراوانیان لەناوچەی دۆڵی عەجیج لە ریفی دێرەزوور، دەستپێکردووە.

بە پێی راگەیاندراوەکەی ھێزەکانی سوریای دیموکرات، ئامانج لە ئۆپراسیۆنە سەربازییەکە، لەناوبردنی شانە نوستووەکانی داعشە لەناوچەکەداو رێگرتنە لە جموجۆڵەکانیان لەسەر سنووری ھاوبەشی نێوان عێراق و سوریا. باس لەوەشکراوە: ئۆپراسیۆنە ئەمنیی و سەربازییەکە، بۆ ماوەی چوار رۆژ بەردەوام دەبێت.

کۆتایی مانگی ئاداری رابردوش، ھێزەکانی ئاسایش کە لەلایەن ھەسەدە پشتیوانی دەکرێت، ھەڵمەتێکی ئەمنییان لە کامپی ھۆل لە باکووری سوریا، ئەنجامداو بەدەیان تیرۆریستی داعشیان لەناوچەکەدا، دەستگیر کردبوو.

بەرەبەیانی ئەمرۆ، دوای ئەوەی سوپای ئیسرائیل دەرگای خۆرئاوای مزگەوتی ئەقسایان لە قودس بە ڕووی نوێژخوێناندا داخست، لە نێو گۆڕەپانەکانی مزگەوتەکە، پێکدادانی توند لە نێوان ھاوڵاتیانی فەڵەستین و سەربازانی سوپای ئیسرائیل ڕوویدا.

سوپای ئیسرائیل بە گازی فرمێسکرێژ و فیشەکی دەنگی، ھەوڵیاندەدا بڵاوە بە نوێژخوێنان بکەن، بەوھۆیەوە نزیکەی ٥٠ فەڵەستینی برینداربوون و رەوانەی نەخۆشخانەکان کران.

پێکدادانەکانی مزگەوتی ئەقسا کاردانەوەی لێکەوتەوە، بەوپێیەی مزگەوتی ئەقسا یەکێکە لە شوێنە ئاینیە پیرۆزەکانی موسڵمانان، لە چەندین وڵاتی ئیسلامی خۆپیشاندانی پشتیووانی لە فەڵەستین بەرێوەچوو.  
 

ھەفتەی ڕابردوو تیرۆریستانی داعش ھەردوو بیرە نەوتی ژمارە ١٧٧ و ١٨٣یان لەناوچەی بایی حەسەن لەسنوری قەزای دووبز تەقاندەوە و بەوھۆیەوە ئاگرێکی بەھێز لە بیرە نەوتەکە کەوتەوە و ئاگرەکە زیانی نزیکەی ٥ ھەزار بەرمیل نەوت لێکەوتەوە .

بەپێی راگەیەندراوێکی وەزارەتی تەندروستی هەرێم، لە ماوەی ٢٤ سەعاتی ڕابردوو لە ھەرێمی کوردستان ٨٢٩ کەسی تر توشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون و ١٠ توشبووی تری کۆرۆنا گیانیان لە دەستدا و ھەزار و ١٤٢ توشبووی تری ڤایرۆسەکە چاکبوونەتەوە.

نێردەی یەکێتی ئەوروپا لە عێراق لە راگەیەنراوێکدا نیگەرانی خۆی پیشانداوە لە بڕیاری دادگای پێداچوونەوەی ھەرێمی کوردستانی عێراق بۆ پەسەندکردنی بەندکردنی پێنج ڕۆژنامەنووس و چالاککوان و ئاماژەی بەوەکردوە، ئازادی ڕادەربڕین و ئازادی ڕۆژنامەنووسی و دادگاییکردنی دادپەروەرانە لە ڕەگەزە سەرەکیەکانی کۆمەڵگە دیموکراتیەکانن،  حوکمڕانیکردنی نەرێنی کاریگەری  لەسەر دەنگە ناڕازییەکان و ڕۆژنامەوانان دەبێت و وایان لێدەکات چیتر نەتوانن ڕاپۆرت و ھەواڵەکانیان بەبێ ترس بڵاو بکەنەوە یاخود.

راشیگەیاندوە، نێردەی یەکێتی ئەوروپا و نێردە دیبلۆماتیەکانی وڵاتانی ئەندام لە یەکێتی ئەوروپا نیگەرانن لەو ئاماژەیە لە حوکمی دادگەدا ھاتووە بە بوونی پەیوەندی لە نێوان باڵیۆزخانەکان و تۆمەتباراندا وەک کونسوڵخانەی گشتی ئەڵمانیا لە ھەولێر، ئاڵوگۆڕی پەیوەندییەکان لەگەڵ کۆمەڵگەی مەدەنی بەشێکی سەرەکین لە کاری نێردە دیبلۆماتیەکان لە ھەموو جیھاندا .

نێردەی یەکێتی ئەوروپا داوا لە حکومەتی ھەرێمی کوردستان دەکەن پابەند بێت بە مافەکانی مرۆڤەوە کە خۆی دەبینێتەوە لە ئەنجامدانی دادگاییەکی دادپەروەرانە و زامنکردنی بوونی ئازادی ڕادەبڕینی و ئازادی ڕۆژنامەنووسی. 

رێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی لەنامەیەکدا بۆ حکومەتی ھەرێم رایگەیاندوە، دادگایکردنی  شێروان شێروانی، گوھدار زێباری، ھاریوان عیسا، ئەیاز ئەکرەم و شڤان سەعید نادادپەروەرانە بووەو رێگەش نەدراوە سزادراوەکان سکاڵا لەسەر ئەشکەنجەدانیان و مامەڵەی خراپ لەگەڵیان، بکەن.

رونیشیکردووەتەوە، دەستگیرکراوان تەنانەت لەکاتی دەستبەسەرکردنیاندا مامەڵەی خراپیان لەگەڵ کراوە، مانیان لە خواردن گرتووە، بەڵام وەڵامیان نەدراوەتەوە.

رێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی داوای لەحکومەتی ھەرێم کردووە بە پەلەو بێ مەرج ئەو پێنج رۆژنامەنوس و چالاکوانە ئازاد بکات و لێکۆڵینەوەش بکات لەبارەی ئەشکەنجەدان و مامەڵەکردنی خراپ لەگەڵیاندا.

فەرمانگەی میدیاو زانیاری بڵاویکردەوە، چوارچێوەی ھێڵە گشتییەکانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لە بواری چاکسازی کە پێداگری لەسەر چاکسازیی سیستەمی باج بە شێویەکی دادپەروەرانە دەکاتەوە لە وەرگرتنی باج و گرتنەبەری ھەموو ڕێکارێکی یاسایی و کارگێڕی بۆ ڕێگەگرتن لە خۆدزینەوە لە باج و میکانیزم و پێوەری تازە بۆ ڕێکخستنی باج و لەو پێناوەشدا کۆمەڵێک ڕێکاری گرتۆتەبەر

راشیگەیاندوە، رێکارەکان بریتین لە: وەرگرتنی باجی دەرامەت لەسەر بەرھەمە نەوتی و سوتەمەنییەکان و مەوادی کیمیایی تایبەت بە سوتەمەنییەکان و پاشەڕۆی سوتەمەنییەکان، کە لە ڕێکەوتی ٢٠٢١/٣/٥ چووەتە بواری جێبەجێکردنەوەو ٧% باج لە بەھا لە کاتی ھاوردەکردن،  ٤% باج لە بەھا لە کاتی ھەناردەکردن وەردەگیرێت. مامەڵەی ھیچ کۆمپانیایەکی نەوت و گاز ڕایی ناکرێت تا پاکانەی باجی لەگەڵدا نەبێت. وردبینیی بڕی باجی خەمڵێنراو لە لایەن وەزارەتی سامانە سرووشتییەکان ئەنجام دەدرێت.  

ھەروەھا دەبێ سەرجەم کۆمپانیاکانی دابینکار  خۆیان لە وەزارەتی سامانە سرووشتییەکان و بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی تۆماری کۆمپانیاکان لە وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی، تۆمار بکەن. وەرگرتنی باجیش لە کارمەندی بیانیی بواری نەوت و گاز کە لە ڕێکەوتی ٢٠٢١/١/١٧ چووەتە بواری جێبەجێکردنەوە.

لە رونکردنەوەیەکی سەرۆکایەتی شارەوانی سلێمانی ئاماژە بەوەدەکات، لە زۆربەی سایت  کەناڵەکانی راگەیاندن  ھەواڵی فرۆشتنی  چەند قوتابخانەیەکی ناوشاری سلێمانی بڵاوکراوەتەوە  کە دورە لەراستیەوە.

راشیگەیاندوە، تەنھا دووقوتابخانە کە خویندن بەزمانی تورکییە و خویندن تێیاندا ساڵانە بە پارەیە، ئەم دووقوتابخانەیە بە بڕیاری ئەنجومەنی  وەزیران و بەراوێژ لەگەڵ وەزارەتی پەروردە  بەمەبەستی چارەسەرکردنی گرفتی کەمی قوتابخانە و بە راوێژ لەگەڵ وەزارەتی  شارەوانی وگەشتوگوزار ئەو دووقوتابخانەیە  بفرۆشرێت  بەزیادکردنی ئاشکرا.

سەرۆکایەتی شارەوانی سلێمانی تەئکیدی کردووەتەوە، دواتر بریار  دەرچوو بە ھەڵوەشاندنەوەی فرۆشتنی لەگەڵ راگرتنی  زیادکردنکە  وبڕیاری راگرتنی  زیادکردنەکە  لە پەیجی فەرمی سەۆکایەتی شارەوانی سلێمانی  بلاو کرایەوە  لە رێکەوتی ٣ی ئایاری ٢٠٢١ لە رۆژنامەی کوردستانی نوێ دا بڕیاری بڵاوکراوەتەوە.

ئاسۆ ھاشم سەرۆکی تیمی پارێزەرانی بەدەل بەرواری بە کوردسات نیوزی راگەیاند، راگیراوەکانی بادینان لە ٢٦ی شوبات، حەوت کەس بوون ، پێنج کەس لەوانە سزای ٦ ساڵ زیندانیان بەسەردا سەپێنرا، بەڵام دۆسیەی مامۆستا بەدەل بەرواری و ئومێد حاجی برۆشی، لەلایەن دادوەری دادگایی تاوانەکانی دووی ھەولێر گەڕێنرایەوە بۆ دادگای لێکۆڵینەوە، چونکە وتەی یەکێک لە شاھیدەکانی تێدا نەبووە، بەوھۆیەشەوە پەڕاوی ئەو دوو کەسە لە پەڕاوی راگیراوەکانی تری بادینان جیاکرایەوە.

 وتیشی، لە ٩ی نیسانی ٢٠٢١ جارێکی تر دادگای لێکۆڵینەوە، پەڕاوەکەی گەڕاندەوە بۆ دادگایی تاوانەکانی دووی ھەولێر، لە ئێستاشدا بڕیاردراوە ١٧ی ئابی ٢٠٢١ مامۆستا بەدەل بەرواری و ئومێد حاجی برۆشی دادگایی بکرێن.

جەختی لەوەشکردەوە، ئەو بڕیارە نا دادپەروەرانەیە، چونکە ئەو ماوە درێژە بەشێکە لە پڕۆسەی ئازاردانی مامۆستا بەدەل بەرواری و ئەو سیناریۆیەی لە بەرامبەری ھەیە و ھیچ بەڵگەیەک لە دژی نییە.

یەکێک لەو ھاوڵاتیانەی لە ھندستان گیری خواردووە بە کوردسات نیوزی راگەیاند، دەیان ھاوڵاتی ھەرێمی کوردستان، کە بۆ چارەسەر روویان لە ھندستان کردووە، زیاتر لە مانگێکە لە وڵاتە گیریان خواردووە و ناتوانن بگەڕێنەوە.

وتیشی، باڵیۆزخانەی عێراق و ھێڵی ئاسمانی عێراق ئەولەوییەتیان بۆ ھاوڵاتیانی عەرەبە و ئاستەنگی بۆ گەڕانەوەی کوردەکان دروست دەکەن.

رونیشیکردەوە، بڕیارە رۆژی پێنج شەممە بەشێکی تر لە ھاوڵاتیانی عێراق لە ھندستانەوە بگەڕێنەوە، بەڵام ھیچ ھاوڵاتییەکی کوردی تێدا نیەو بلیتی گەڕانەوەش گرانکراوە و  گەیشتووەتە ھەزار دۆلار.

وتەبێژی کەتائیبی قەسام باڵی سەربازی بزوتنەوەی حەماس رایگەیاند، ھێزەکانیان مووشەکبارانی ھەردوو شاری قودس و سدیرۆتیان لە ئیسرائیل کردووە، وەک کاردانەوەیەک لەبەرامبەر ھێرش و پەلاماری ھێزە ئەمنییەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ھاوڵاتیانی فەلەستین لە مزگەوتی ئەقسا.

ھاوکات سەرای قودس باڵی سەربازی بزوتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین رایگەیاند، ٣٠  مووشەکیان ئاراستەی شاری سدیروتی ئیسرائیلی کردووە.

لەبەرامبەر ئەو ھێرشانەشدا فرۆکە جەنگییەکانی ئیسرائیل بۆردومانی کەرتی غەزەیان کردوو، بەگوێرەی زانیارییەکان لە بۆردومانەکەدا نزیکەی ١٠ کەس کوژراون و ژمارەیەکی تریش برینداربوون.

وتەبێژی سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، ئەو گروپەی بەرپرسیاربووە لە ھەڵدانی مووشەکەکان کراوەتە ئامانج. 

وتیشی، سەکۆی دژە مووشەک لەناوەراستی ئیسرائیل جێگیر دەکەن.

فراوانبوونی ئاڵۆزییەکانی نێوان ئیسرائیل و گروپە چەکدارەکانی کەرتی غەززە کاردانەوەی بەدوای خۆیدا ھێناوەو ئەندامانی ئەنجومەنی ئاسایش لە گفتوگۆیەکی راوێژکارییان ئەنجامداو بڕیارە راگەیەنراوێک بڵاوبکەنەوەو داوا لە ئیسرائیل بکەن دەستبەرداری رێگری لە فەلەستینییەکان بێت و دان بەخۆیدا بگرێت و رێز لە رەوشی مێژوویی پێگە پیرۆزەکان بگرێت.

بەپێی راگەیەنراوێکی وەزارەتی کارەبای ھەرێم، تائێستا ٦٣٣ ھەزار و ٦٦٥ پێوەری زیرەک بۆ ھاوبەشانی کارەبا بەستراوە.

بەپێی راگەیەنراوەکە، لە سلێمانی ٢٤١ ھەزار و ٣١٥ پێوەر و لە ھەولێر ٢٠٦ ھەزار و ٦٠٦ پێوەر و لە دھۆک ١٢٤ ھەزار و ٥٧٩ و لە گەرمیانیش ٦١ ھەزار و ١٦٥ پێوەری زیرەک بۆ ھاوبەشانی کارەبا بەستراوە.

وەزارەتی کارەبا راشیگەیاندوە، پێوەری زیرەک یەکەکانی کارەبا بە پێی کات تۆمار دەکات و دەیپارێزێت و ھەڵیدەگرێت و لەڕێگەی پەیوەندی و گەیاندنەوە بۆ ناو کۆمپانیا یان کۆنترۆڵی دەنێرێت، بێجگە لەوەش ھەموو وردەکارییەکی ھەر بەکارھێنەرێکی کارەبا تۆمار و چاودێریی دەکات، ھەروەھا وردەکاریی زۆر لەسەر بەکارھێنانی کارەبا لەلایەن بەکاربەرەوە تۆماردەکات، کۆنترۆڵی کارەباش ئاگادار دەکاتەوە لە ھەر سەرپێچی و دەستکارییەک کە ھاوبەشی کارەبا بیکات و کۆنترۆڵ دەتوانێت کارەباکەی ببڕێت، بڕیاریشە لە ماوەی ئەمساڵدا پێوەری زیرەک لە تەواوی ھەرێمی کوردستان ببەسترێت.

وەزارەتی بازرگانی و پیشەسازی ھەرێم رایگەیاند، ئامادەکاری دەکەن بۆ پێدانی بەشە خۆراکی سێیەم بۆ ھاووڵاتیان و لەو چوارچێوەیەشدا بەڕێوبەرایەتی خۆراکی سەر بە بەرێوبەرایەتی گشتی بازرگانی ھەرێم، بڕی ٣٦٠ تۆن زەیت و ٢٢٥ تۆن شەکری ئامادە کردوە بەمەبەستی دابەشکردنی بەسەر بریکارەکاندا.

لە بەشێکی تری راگەیەنراوەکەدا ھاتووە،ئەو زەیت و شەکرەی ئامادەکراوە بەشی سێیەمە بۆ مانگی نیسانی ٢٠٢١و لەڕێگەی بریکارەکانی خۆراکەوە بەسەر ھاووڵاتیاندا دابەشدەکرێت.