شیروان میرزا ئەندامی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایگەیاند، دەبوو تائێستا رێککەوتنی نێوان ھەرێمی کوردستان و بەغداد بەتەواوەتی جێبەجێبکرایە، چونکە لە یەکی مانگی نیسانەوە یاساکە کەوتۆتە بواری جێبەجێکردنەوە، بەڵام ئەوەی پەیوەندی بە پشکی ھەرێمی کوردستانەوە ھەیە، لە یاساکە جێبەجێنەکراوە.

راشیگەیاند، رێککەوتنی ھەرێم و بەغداد باش و سەرکەوتووە و لە ڕووی یاسایی و سیاسیەوە کێشەی نیە، تەنھا ئەوە ماوە لە رووی ھونەرییەوە رێبکەون لەسەر میکانیزمی جێبەجێکردنی یاساکە، وتیشی، پێشبینی دەکەن ئەم مانگە ڕێککەوتنەکە جێبەجێبکرێت، بەپێچەوانەوە ئەگەر ئەم مانگە جێبەجێنەکرێت، واتە نیازی جێبەجێکردنی یاساکە نیە.

عەبدولزەھرە ھنداوی وتەبێژی وەزارەتەکە دەڵێت، سیاسەتێکی تایبەت نییە بۆ سنوردارکردنی چڕی دانیشتووان، ئەو وڵاتانەشی سیاسەتیان داناوە روبەڕووی کەمی دەستی کار و توانای گەنجان بۆ کارکردن بوونەتەوە. 

وتیشی ژمارەی دانیشتووانی عێراق ساڵانە ٨٥٠ ھەزار بۆ یەک ملیۆن کەس زیاد دەکات و کار دەکەن لەسەر ھۆشیارکردنەوەی خەڵک. 

بە وتەی ھنداوی زیادبوونی ژمارەی دانیشتووانی عێراق بەراورد بە وڵاتانی تر زیاترە، بە شێوەیەک لە ساڵی ٢٠٢٠ ژمارەی دانیشتووانی وڵاتەکە ٤٠ ملیۆنی تێپەڕاند، لە کاتێکدا لە ساڵی ١٩٧٩ ژمارەیان ١٢ ملیۆن بووە و لە ساڵی ١٩٩٧یش بۆ ٢٢ ملیۆن کەس بەرزبووەتەوە. 

شانەی راگەیاندنی ئەمنی لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، لە ئۆپراسیۆنەکەدا ھێزە وشکانییەکان و ھێزی ئاسمانی لە ١٠ میحوەرەوە بەشدار دەبن بۆ لەناوبردنی شانە نوستووەکانی تیرۆریستانی داعش لە سنوری ئۆپراسیۆنەکانی جزیرە و خۆرئاوای پارێزگای نەینەوا و سەڵاحەدین. 

ھەر ئەمڕۆ و دوای راگەیاندنی ئەو ئۆپراسیۆنە، وەفدێکی باڵای ئەمنی بە سەرۆکایەتی عوسمان غانمی وەزیری ناوخۆی عێراق سەردانی پارێزگای نەینەوایان کرد.

ھەفتەی رابردووش، ھێزە ئەمنییەکانی عێراق ئۆپراسیۆنی ئەمنی فراوانیان لە ناوچەی دوزخورماتوو لە پارێزگای سەڵاحەدین راگەیەند.

زیاز حلفی بەرێوەبەری گشتی لە  وەزارەتی تەندروستیی عێراق بە رۆژنامەی سەباحی عێراقی راگەیاند، ھیچ گفتوگۆیەکیان لەگەڵ کۆمپانیای مۆدێرنای ئەمرکی بۆ کڕین و ھاوردەکردنی ڤاکسینی ئەو کۆمپانیایە بۆ عێراق نیە وھۆکارەکەشی دەگەڕێتەوە بۆ  زۆری نرخ و تێچووەکەی کە سێ ھێندەی ڤاکسینی فایزەر-بایۆنتیکە. 

لەبارەی کڕینی ڤاکسینی سپۆتنیک ڤی روسیەوە وتیشی، تائێستا ئەو ڤاکسینە روسییە مۆڵەت و رێگەپێدانی رێکخراوی تەندروستیی جیھانی نیە و لە ئەگەری رێگەدان بە بەکارھێنانی گفتوگۆی کڕینی دەستپێدەکەن.

لە عێراقدا چەند جۆرێکی ڤاکسینی کۆرۆنا بەکاردەھێنرێت و بەپێی دواین ئاماری وەزارەتی تەندروستیش، تائێستا لە سەرتاسەری عێراق، نزیکەی ٧٠٠ ھەزار کەس ڤاکسینی کۆرۆنایان بەکارھێناوە.

جیک سۆلیڤان ئاماژەی بۆ ئەوە کردوە، ئەمریکا پەیوەندییەکانی لەگەڵ روسیا لەسەر چەند بنەمایەک دیاری دەکات، کە دیارترینیان بەرژوەندی ھاوبەشە. 

دەشڵێت، ئامادەن لەسەر دۆسیەکانی سەقامگیری ستراتیژی و قەیرانی سوریا و دۆسیە پەیوەندیدارەکان بە بەستەڵەکی باکور، لەگەڵ روسیا کار بکەن . 

یاریدەدەری سەرۆکی ئەمریکا بۆ کاروباری ئاسایشی نەتەوەیی دوپاتیشیکردووەتەوە کە ناتوانن گرەنتی ھەڵوێستەکانی روسیا بکەن لە دیاریکردنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەمریکا، بەڵام دەتوانن بەڵێنی ئەوە بدەن کە واشنتۆن بەپێی سیاسەتەکانی روسیا ھەڵوێستی دەبێت و ھەر کاتێک زیانی بەربکەوێت وەڵامی دەبێت .

رێکخراوی پزیشکانی بێ سنور رایگەیاندوە، تیمەکانیان لە حەوت ھەڵمەتی جیاواز لە ٤٨ سەعاتی رابردوودا،  ٤١٠ کۆچبەریان لە دەریای ناوەراستدا رزگارکردوە کە ھەوڵیان داوە بەشێوەیەکی نایاسایی بگەنە ئەوروپا.

ھەروەھا ئاماژە بۆ ئەوە کراوە، لە نێو کۆچبەرەکاندا ژن و منداڵ ھەن، بەڵام رون نەکراوەتەوە دوای رزگارکردنیان ئەو کۆچبەرانە بۆ کوێ دەگوازرێنەوە .

وەزیری کشتوکاڵی عێراق ئاماژەی بۆ ئەوە کردوە، ھێنانی مریشک بۆ عێراق بەشێوەیەکی نایاسایی، ھۆکاری سەرەکی گواستنەوەی ئەنفلۆنزای باڵندە بوو بۆ پەلەوەرەکانی عێراق،  بەڵام کارەکانیان بەردەوامە بۆ رێگریکردن لە بڵاوبونەوەی ئەنفلۆنزاکە و ئێستا رەوشەکە لەژێر کۆنترۆڵدایە. 

وتیشی، ھەر پەلەوەرێک توشی ئەنفلۆنزاکە بوبێت لەناوبراوە، بڕی ئەو زیانانەش کە لەماوەی رابردوودا بەھۆی ئەنفلۆنزای باڵندەوە بەر کێڵگە پەلەوەرییەکانی بەسرە و پارێزگاکانی تر  کەوتوە لەداھاتوودا رادەگەیەندرێت .

ئاماژە بەوەش کراوە، ئامانجی کەمپینەکە ھۆشیارکردنەوەی ھاوڵاتیانی دەنگدەرە تاکو سەردانی ناوەندەکانی تۆمارکردن لە نزیکترین شوێنی نیشتەجێبوونیان بکەن و کارتەکانیان وەربگرنەوە.

بە پێی ڕاگەیەندراوێکی وەزارەتی تەندروستی، لە ماوەی ٢٤ سەعاتی ڕابردوو لە ھەرێمی کوردستان ٦١٣ کەسی تر تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون و ١١ تووشبووی تری کۆرۆنا گیانیان لە دەستدا و ٦١٢ تووشبووی تری ڤایرۆسەکەش چاکبوونەتەوە.

ڕاشیگەیاند، ساڵی ڕابردوو وەزارەتی بازرگانی عێراق بڕی ٣٩٠ ھەزار تۆن گەنمی لە جوتیارانی ھەرێم وەرگرت، بڕی پارەی گەنمەکەش بۆ ھەرێمی کوردستان نێردراوە، بەڵام پارەی گەنمی ساڵی ٢٠١٤ و ٢٠١٥ و ٢٠١٦ بڕی ٥٠٧ ملیار و ٥٧٥ ملیۆن و ٩٨٤ ھەزار دینار لەلای حکومەتی عێراق ماوە.

"پەروین فاتیح" بەڕێوەبەری یەکەی سەرپەرشتیاری لە پەروەردەی کەرکوک بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، نزیکەی ٢٠٠ مامۆستای وانەبێژ لەسەر میلاکی وەزارەتی پەروەردەی ھەرێمن لە کەرکوک بەردەوامن لەسەر کارەکەیان و ڕەزامەندییان بۆ وەرگیراوە کە وەک مامۆستای گرێبەست لەسەر میلاکی پەروەردەی عێراق دابمەزرێن.

وتیشی، وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی عێراق ڕەزامەندی داوە لەسەر کەمکردنەوەی پڕۆگرامەکانی خوێندن بۆ پۆلی ١٢ی ئامادەیی و ٩ی بنەڕەتی.

ھاوسەرۆکی ھەدەپە سەبارەت بە بڕیارەکانی دادگا لە بارەی دۆزی کۆبانێ ڕایگەیاند، ھەر بڕیارێکی دادگا ئایندەیی دیموکراسی لە تورکیا دیاریدەکات و ھیوایان وایە ئەو بڕیارانە لە چوارچێوەی یاسا و دیموکراسیدا بدرێن.

جەختیشیکردەوە، لە دۆزی کۆبانێدا تەنیا کورد و ئەندامانی ھەدەپە و لایەنگرانی دادگایی ناکرێن و پرسەکە تەنھا پەیوەندی بە کوردەوە نیە بەڵکو پەیوەندی بە ھەموو تورکیاوە ھەیە.
ڕوونیشیکردەوە، دەسەلاتدارانی تورکیا لە دادگاییکردنی دۆزی کۆبانێدا ھەرگیز ئەو ئەنجامەیان دەستناکەوێت کە چاوەڕێی دەکەن.

لە دۆزی کۆبانێ ١٠ ھاوسەرۆکانی پێشووی ھەدەپە و ئەندامانی دەستەی بەڕێوەبەری ناوەندی و بەڕێوەبەرانی ھەدەپە و ١٠٨ سیاسەتمەدار داگایی دەکرێن کە ٢٨ کەسیان لە زینداندان.

ھێزەکانی پێشمەرگە و سوپای عێراق، بە پشت بەستن بە زانیاری ھەواڵگیری، لە گوندی قەرەسالمی ناوچەی ساڵەیی سەر بە پارێزگای کەرکوک، ئۆپراسیۆنێکی ھاوبەشیان بۆ دەستگیرکردنی سێ تیرۆرستی داواکراو ئەنجامدا و توانیان دووان لە داواکراوەکان دەستگیربکەن.

میدیاکانی باکوری کوردستان بڵاویانکردەوە، لە چوارچێوەی ھەڵمەتەکانی پۆلیس و ھێزە ئەمنییەکان بۆ دەستگیرکردنی چالاکوانانی ڕێکخراوە سیاسی و مەدەنییەکان و لە ئەنجامی گەڕان و پشکنین ٩ کەس لە ئامەد دەستگیرکران.

بە پێی زانیارییەکان، ئەو چالاکوانانە لە بنکەی پۆلیسی ئامەد دەستبەسەرکراون، بە بیانوی بەشداریکردن لە ڕێکخستنی قەدەغەکراو و ھاوکاریکردنی ڕێکخستنەکان، بەڵام تا ئێستا ھێزەکانی پۆلیس بە ڕەسمی ھۆکاری دەستگیرکردنی ئەو کەسانەی ئاشکرا نەکردووە.

لە کۆبوونەوەکەدا بافڵ تاڵەبانی پشتیوانی و ھاوکاری تەواوی یەکێتی دووپاتکردەوە بۆ ڕێگریکردن لە زیادەڕەوی و بەرەنگاربوونەوەی ھەر ھەوڵێک کە ھەر کەس و لایەنێک دەستدرێژی بکاتە سەر موڵک و ماڵی گشتی و ڕایگەیاند، بە توندی ڕووبەڕووی ھەر کەس و لایەنێک دەبنەوە کە لەپێناو بەرژەوەندی کەسی و تایبەت دەستدرێژی بکەنە سەر موڵک و ماڵی گشتی.

ھاوسەرۆک ڕوونیشیکردەوە، بە ھەموو شێوەیەک دژی یاساشکێنی دەوەستنەوە و پاراستنی موڵکی گشتی و سیمای سلێمانی بە ئەرکی خۆیانی دەزانن. ھەروەھا ھاوکار و پشتیوانی سەرجەم دامەزراوەکانی حکومەت دەبن بۆ ڕێگریکردن لەم دیاردەیە و یەکێتی بەرامبەر ئەم کارە نایاساییانە بێدەنگ نابێت.

ھەر لە کۆبوونەوەکەدا بافڵ تاڵەبانی ئاماژەی بۆ ئەوە کرد، سەرۆکایەتی یەکێتی دژی ھەر مەرامێک دەوەستێتەوە کە بیەوێت یاسا و دادگاکانمان بخاتە ژێر پرسیارەوە و جەختی لەوە کردەوە ھیچ کەس و گرووپێک لەسەروو یاساوە نین، بۆ ئەوەش ھەموو ھاوکاری و پشتیوانییەکی یەکێتی لە پێناو پاراستنی موڵکی گشتی دەربڕی.

نەخۆشخانەکە لە ١٠ بەشی سەرەکی پێکدێت  کە ٥ بەشی بریتیە لە پزیشکی پسپۆرایەتی و ٥ بەشەکەی تر بریتیە لە دەرمانخانە و تیشک و سۆنار و تاقیگە و ددان و ئامێری پزیشکی پێشکەوتووی بۆ دابینکراوە، ھەروەھا نەخۆشخانەکە تەزوید کراوە بە سیستمی پێشکەوتووی ساردی و گەرمیی و داتا بەیس و کامێرای چاودێری.