ئەو ئەفسەرە ناوی محەمەد شموسە یەو بەرپرسبووە لە دەستگیرکردنی ئەو کەسانەی گەندەڵیان ئەنجامدەداو لە لایەن دەستەی دەستپاکیەوە بریاری دەستگیرکردنی بۆ دەردەوو لە پارێزگاکەدا، محەمەد شموس لە بەیانی رۆژی ھەینی لە نزیک ماڵەکەی خۆی دوو چەکدار لە ئوتومبێلێکی کرێ دادەبەزین و تیرۆری دەکەن.

حکومەتی عێراق چەندین ئەفسەری داناوە بۆ دەستگیرکردنی ئەو کەسانەی تێوەگلاون لە بردنەدەرەوەی ٤٥٠ ملیار دۆلار لە ٢٠٠٣ وە شموسیش یەکێک بوە لەو ئەفسەرانە. 

شایەنی باسە مانگی رابردووش بە ھەمان شێوە ئەفسەرێکی تر بە پلەی نەقیب دوای یەک رۆژ لە بەشداری کردنی لەو دەستگیرکردن و لێپەرسینەوە لە گەندەڵکاران تیرۆرکرا.

 بە پێی راپۆرتی رێکخراوی نێودەوڵەتی دەستپاکی ناحکومی وڵاتی عێراق پلەی ٢١ بەردەکەوێت لە وڵاتانی گەندەڵیدا، ھەر ئەوەش وایکرد لە ساڵی ٢٠١٩دا خۆپیشاندانی گەورە لەو وڵاتەدا دەستپێبکات و حکومەتەکەی عادل عبدولمەھدی کۆتایی پێبھێنێت.

(کیم جون ئون) سەرۆکی کۆریای باکور لەمیانەی کۆبوونەوەی پارتی کرێکارانی رایگەیاند: چۆن خۆیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەمەریکا ئامادەکردووە، بەھەمان شێوەش بۆ پاراستنی ئاسایشی نیشتیمانی وڵاتەکەی و گەشەیەکی ئابوری سەربەخۆ، ئامادەی گفتوگۆ و دانوستانن لەگەڵ ئیدارەکەی( جۆبایدن)، دانی بەوەشدانا کە ولاتـەکەی بە قەیرانی قورسی ئابوریدا تێپەڕدەبێت، بەڵام تا ئێستا ھیچ سەرچاوەیەکی رەسمی لە واشنتۆنەوە وەڵامی بۆ ئەو لێدوانەی "کیم" نەبووە.

بەڵام میدیاکانی کۆریای باشور، ئەو لێدوانەی،(کیم جون ئون) سەرۆکی کۆریای باکوریان بە پلانێکی تاکتیکی ناوبردووە بۆ مامەڵە کردن لەگەڵ ئیدارەی نوێی کۆشکی سپی.
 

بە پێی ڕاگەیەندراوێکی وەزارەتی تەندروستی، لە ماوەی ٢٤ سەعاتی ڕابردوو لە ھەرێمی کوردستان ٤٥٨ کەسی تر تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون و شەش تووشبووی تری کۆرۆنا گیانیان لە دەستدا و ٥٣٧ تووشبووی تری ڤایرۆسەکەش چاکبوونەتەوە.

"مستەفا عەبدولڕەحمان" سەرۆکی یەکێتی ھاوردە و ناردنکارانی ھەرێمی کوردستان بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، وەک ڕۆژانی ئاسایی ئاڵوگۆڕی بازرگانی لە دەروازە سنوورییەکانی نێوان ھەرێمی کوردستان و ئێران بەردەوامە و ھیچ گرفتێکیش دروست نەبووە.

وتیشی، ئێران دووەم وڵاتی جیھانە لە دوای تورکیاوە کە زۆرترین کاڵا و شمەک بۆ ھەرێمی کوردستان ھەناردە دەکات و پەیوەندییەکی پتەوی ئابووری و بازرگانی لە نێوانیان ھەیە. سەرۆکی یەکێتی ھاوردە و ناردنکارانی ھەرێم ڕاشیگەیاند، ساڵانەش بە بەھای ٦ ملیار دینار ئاڵوگۆڕی بازرگانی لە نێوان ھەرێمی کوردستان و ئێران دەکرێت.

بە پێی ڕاگەیەنراوی وەزارەتی پەروەردەی ھەرێم، ڕۆژی سێشەممە تاقیکردنەوەکانی خولی یەکەمی پۆلی چواری بنەڕەتی تاوەکو ١١ی ئامادەیی بە جێبەجێکردنی ڕێکارەکانی خۆپارێزی دەستپێدەکات و بۆ ماوەی نۆ ڕۆژ بەردەوام دەبێت.

"د. ئالان حەمە سەعید" وەزیری پەروەردەی ھەرێم ڕایگەیاند، لە ساڵی نوێی خوێندندا ئەو وانانەی لە خوێندنی ئەمساڵ فەوتاون، بۆ ساڵی نوێی خوێندن قەرەبوو دەکرێنەوە و بۆ ھەر مامۆستایەک بەشێکی وانەکان دیاری دەکرێت، بۆ ئەو مەبەستەش بەرنامە و پلانێکی گونجاو ئامادەکراوە.

پەیامنێری کوردسات نیوز لە ئامێدی ڕایگەیاند، ئێوارەی ئەمڕۆ تۆپخانەکانی تورکیا گوندی "دشینێ"یان لە ناحیەی بەرواری باڵای سەر بە ئامێدی تۆپباران کرد و ڕۆژی پێنج شەمەش فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا بۆردومانی ھەمان گوندیان کرد و لە ئاکامدا ئاگرێکی گەورە لە ناوچەکە کەوتووەتەوە.

بە پێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، لە ماوەی ٥٠ ڕۆژی لە شکرکێشی تورکیا بۆ سەر ناحیەی بەرواری باڵا، ٢٦٠ خێزان ماڵەکانیان بەجێھێشتووە و ٤ گوندیش چۆڵکراوە و زیاتر لە ١٠ ھەزار دۆنم ڕەز و باخ و دارستانی ناوچەکە سوتاون.

نوسینگەی نەتەوە یەگرتووەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی کارەساتەکان، ڕاپۆرتێکی لە بارەی مەترسییەکانی وشکەساڵی لەسەر جیھان بڵاوکردەوە و وشکەساڵی بە "پەتایەک" وەسفکرد کە ھیچ جۆرە ڤاکسینێکی نیە، ڕاشیگەیاند، لە چەند ساڵی کەمی داھاتوودا بەشێکی گەورەی جیھان ڕووبەڕووی کەمئاوی دەبێتەوە و لە کۆتایی ئەم سەدەیەدا نزیکەی زۆرینەی وڵاتان بە جۆرێک لە جۆرەکان دووچاری وشکەساڵی دەبنەوە.

بە پێی ڕاپۆرتەکە، زیانە ئابوورییەکانی وشکەساڵی لە جیھاندا دەگاتە ١٢٤ ملیار دۆلار و لەم سەدەیەدا یەک ملیار و ٥٠٠ ملیۆن کەسیش بەھۆیەوە زیانیان بەرکەوتووە.

رێباز حەملان، یاریدەدەری سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ کاروباری دارایی و ئابوری لە لێدوانێکدا بۆ کوردسات نیوز دەنگۆیەک لەبارەی قەرزکردن بۆ تەواو کردنی مووچەی فەرمانبەران بە لێبڕینی ٢١%یش رەتدەکاتەوەو رایگەیاند، ئەوەی وتراوە تەنھا بۆ مانگی پێشوو بووە کە کورتھێنان ھەبووە لەکاتی دابەشکردنی مووچەو ٣٥ ملیۆن دۆلار قەرز کراوەو وەزیری داراییش کە چووە پەرلەمانی کوردستان ھەمان شتی لە لیژنەی دارایی وتووە.

سەبارەت بە مەترسی بڕینی دەرماڵەی فەرمانبەرانی ھەرێمی کوردستان کە لەماوەی پێشوو لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە بڕیاردرا پێداچوونەوەی بۆ بڕیارو ڕێنماییەکانی پێدانی دەرماڵەی فەرمانبەران بکرێت، رێباز حەملان دڵنیاییدا لەوەی، ھەوڵەکان بۆ رێکخستنەوەی دەرماڵەی فەرمانبەرانە نەوەک کەمکردنەوەی ئەوەش بۆ یەکسانیی و نەھێشتنی جیاوازییە لە وەرگرتنی دەرماڵەکان. 

د. فازل نەبی شارەزای ئابوری و بریکاری پێشووتری وەزارەتی دارایی حکومەتی فیدراڵ لە لێدوانێکدا بۆ کوردسات نیوز رایگەیاند، ئەگەر ئەنجومەنی وەزیرانی حکومەتی فیدراڵی بڕیاری ناردنی ئەو ٢٠٠ ملیارە بدات بۆ ھەرێمی کوردستان وەزیری دارایی دەتوانێت رێگری بکات، بەڵام ئەوەی ھەیە لە ئێستادا ھیچ کێشەیەکی یاسایی لەبەردەم ناردنی پشکی ھەرێم نەماوە.

باسی لەوەشکرد، بەھۆی ئەوەی کەسی شارەزای ئابوری نییە بۆیە بڕیارەکە بەوجۆرە دراوە، ئەگەر بەپێی ئەو ڕێککەوتنە بوایە کە کراوە لە یاسای بودجە ھیچ رێگرییەک نەدەما بۆ ناردنی بەڵام ئەوەی ئێستا ھەیە رەنگە مەترسی لەسەر دروست ببێت. 

ئەوەشی ئاشکراکرد، ئەوەی بەرچاو روونی ھەیە رەنگە ئەو ٢٠٠ ملیارە تارادەیەک جێگیربێت بەڵام ئەگەر نرخی نەوت زیاتر بەرز ببێتەوەو داوای داھاتی زیاتری دەروازە سنورییەکان بکەن رەنگە لەو ٢٠٠ ملیارە کەمتر رەوانەی ھەرێم بکرێت.

سەبارەت بە لابردنی لێبڕنی مووچە لەھەرێمی کوردستان، بریکاری پێشووی وەزارەتی دارایی وتی، "ئەگەر نەتوانرێت بڕینی ٢١% چەند مانگی پێشووی  ئەمساڵ بۆ فەرمانبەرانی ھەرێم بگەڕێنرێتەوە حکومەتی ھەرێم دەتوانێت بەوپارەیە لێبڕینی مووچە بۆ شەش مانگی ئەمساڵ ھەڵبگرێت".

وەزارەتی تەندروستی و ژینگەی عێراق رایگەیاند، سەرەتای ھەفتەی داھاتوو ١٢ ھەزار دۆز لە ڤاکسینی کۆمپانیای "فایزەر" دەگاتە عێراق، ئەوەش زۆرترین بڕە کە لە ماوەی ھەفتەیەکدا رەوانەی عێراق بکرێت، راستەوخۆش بەسەر ناوەندەکانی تەندروستی لە "بەغداد" و پارێزگاکانی تر دابەش دەکرێن.  

وەزارەتی تەندروستی عێراق دەشڵێت، ئەمساڵ ١٢ ملیۆن دۆز لە ڤاکسینی فایزەر دەستەبەر دەبێت، داواشی لە ھاووڵاتیان کرد پێشوازی لە ھەڵمەتەکانی کوتان بکەن، چونکە تاکە رێگەیە بۆ سنوردارکردنی زیاتر بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا. 

لێپرسراوانی تەندروستی ھندستان رایانگەیاندووە، توشبوەکە تەمەنی ٣٤ ساڵە و  بۆ ماوەی دوو مانگ توشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بووە پێش ئەوەی توشی کەڕوی سەوز ببێت. 

ئاماژەیان بەوەشکردوە، توشبووەکە رەوشی تەندروستی جێگیر نییە و سود لە چارەسەرەکان وەرناگرێت، چونکە رێژەی لە سەدا ٩٠ی سییەکانی توشی نەخۆشیی کەڕوی سەوز بون.

نەخۆشی  کەڕوی سەوز، نوێترین جۆری ئەو نەخۆشیانەیە کە کەڕوو لەسەر جەستەی مرۆڤ  دروست دەکەن و زیاتر توشی کۆئەندامی ھەناسە دەبن، لە ئێستاشدا توێژینەوەی زیاتر دەکرێت بۆ زانینی مەترسیی و کاریگەرییەکانی نەخۆشییەکە.

عەلی عەباس جیھانگیر بەڕێوەبەری گشتی فەرمانگەی کاروباری بەشەکان لە وەزارەتی کۆچ و کچبەرانی عێراق رایگەیاندوە، وەزارەتەکەیان قەرەبوی ١٣٦ خێزانی ئاوارەی کەمپی شاریای کردووەتەوە، کە بەھۆی روداوی ئاگرکەوتنەوەکە خێمەکانیان سوتاوە و ھەریەکێکیش لەو خێزانانە بڕی ٥٠٠ ھەزار دیناری وەرگرتوە. 

راشیگەیاندوە، ژمارەی ئەو خێمانەی کە لە کەمپەکەدا سوتاون ٣٨٧ خێمەیە، بەڵام دوای لێکۆڵینەوە بۆیان دەرکەوتوە کە خێزانێک لەو کەمپەدا ٢ بۆ ٣ خێمەیان ھەیە، چونکە ماوەی ٥ بۆ ٦ ساڵە تێیدا نیشتەجێن.

رۆژی چواری حوزەیران ئاگرێکی بەھێز لە کەمپی شاریای پارێزگای دھۆک کەوتەوە، کە تایبەتە بە ئاوارە ئێزدییەکان و لە ئەنجامدا ش کەس برینداربون و سەدان خێمە سوتان.

رافایل گروسی بەڕێوەبەری گشتی رێکخراوی وزەی نێودەوڵەتی ئەتۆم رایگەیاند، پێویستە ھەوڵەکانی بوژانەوەی رێککەوتنی ئەتۆمی ساڵی ٢٠١٥ چاوەڕێی پێکھێنانی حکومەتی نوێی ئێران بکات، چونکە پێویستی بە ئیرادەیەکی سیاسی ھەموو لایەنەکانە. "رافایل گروسی" بە دووریشی زانی تا مانگی ئاب رێککەوتن بێتە ئاراوە، وتیشی، لە دانوستانەکانی "ڤییەنا" چەندین بابەتی تەکنیکی و ھەستیار باس کراون.

ویلایەتی ئێستای "حەسەن روحانی" سەرۆکی ئێران لە ٣ی ئابی داھاتوو کۆتایی دێت و چاوەڕوان دەکرێت حکومەتی نوێ لە ناوەڕاستی مانگی ئاب پێکبھێندرێت، تا ئێستاش ٦ خولی دانوستانەکانی "ڤییەنا" لەسەر رێککەوتنی ئەتۆمی ئەنجامدراوە و ھیچ رێککەوتنێک رانەگەیەندراوە. 

توعمە لھێبی ئەندامی لیژنەی پەروەردەی ئەنجومەنی نوێنەران رایگەیاندوە، پێش کۆرۆناش دیاردەی نەخوێندەواری لە عێراقدا ھەبووە، بەڵام لەدوای بڵاوبونەوەی کۆرۆنا و داخستنی ژمارەیەکی زۆر لە ناوەندەکانی نەھێشتنی نەخوێندەواری، ژمارەی نەخوێندەواران زیادیکردوە و گەیشتووەتە ٢٠٪. 

حەیدەر فاروق وتەبێژی وەزارەتی پەروەردەی عێراق رایگەیاندوە، لەماوەی رابردوودا کاریان کردوە بۆ کردنەوەی نزیکەی ٢٠ ھەزار ناوەندی نەھێشتنی نەخوێندەواری، کە توانایان ھەبێت دوو ملیۆن فێرخواز لەخۆبگرن، لە داھاتووشدا ھەوڵەکانیان زیاتر دەکەن بۆئەوەی رێگە نەدەن دیاردەی نەخوێندەواری زیاتر لە عێراق بڵاوببێتەوە.

بەرێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانی رایگەیاندووە، دوای ئەوەی ھێزەکانی بەرێوەبەرایەتیان ئاگادارکرانەوە لە بوونی تەرمێکی سوتێنراو لە نزیک گوندی عەزیزاوا، پاش ئەوەی ‌ھێزەکانیان چونە شوێنی رووداوەکە، بە فەرمانی دادوەر دەستبەجێ دەستکرا بەلێکۆڵینەوە و بەدواداچوون و توانرا چەند سەرەداوێک بدۆزرێتەوە.

راشیگەیاندووە، لە ئەنجامی لێکۆڵینەوە لاشە سوتێنراوەکە ناسرایەوە کەژنێکە بەناوی (ب،ع،ح) لەدایکبووی ساڵی ١٩٩٠، لە ڕۆژی ١٥و١٦ ی ٢٠٢١ تۆمەتباران سەرجەمیان لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانیەوە دەستگیرکران  بەناوەکانی  (پ ع ح) لە دایکبوی ساڵی ١٩٨٥ سلێمانی، (م،ع،ح) لە دایکبوی ساڵی ١٩٨٨، (ب،ج،ج) لە دایکبوی ساڵی ١٩٩٦.

ئاسایشی سلێمانی ئەوەی ئاشکراکردووە، تۆمەتباران دانیان بەوەداناوە، کە لە رۆژی ١٠ی ٦ی ٢٠٢١  تۆمەتباری سەرەکی تاوانەکە لەسەر کێشەیەکی کومەڵایەتی ژنەکەی بە ئۆتومبێل و بردووە بۆ دەرەوەی شار، لەکاتی سەرخستنی لە ناو ئۆتومبێلەکەدا ژنەکە بەرەنگاری بووەتەوە و لەلایەن تاوانبارەکەوە بەسێ فیشەک کوژراوە ، دواتر بردویەتی لە چۆڵەوانییەکی نزیک گوندی عەزیزاوا سوتاندویەتی. 

ئاشکراشیکردووە، لە ئەنجامدانی ئەم تاوانەدا دوو تۆمەتبارەکەی تر بە تۆمەتی پێدانی چەک و ھاوکاریکردن لە ئەنجامدانی تاوانەکەدا، بەپێی ماددەی ٤٠٦ لە یاسای سزادانی عێراقی راگیراون و لێکۆڵینەوە لە کەیسەکە بەردەوامە .