دیمتری کولیبا وەزیری دەرەوەی ئۆکراین رایگەیاند، لە ئەگەری ھێرشی روسیا و بۆ بەرگری کردن لە خاکەکەیان، فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی تورکیا بەکاردەھێنن. 

وتیشی، تورکیا نەچووەتە ژێرباری فشارەکانی روسیا و رێککەوتنەکەیان لەگەڵ ئەنقەرە سەبارەت بەو فڕۆکانە لە بەرژەوەندی ھەردوولایە. 

وەزیری دەرەوەی ئۆکراین ئەوەشی وت، دەبێت روسیا بەر لە پیلان دانان بۆ ھەر ھێرشێک دووجار بیر بکاتەوە و بوونی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانیش گرنگە بۆ روبەڕوبوونەوەی روسیا. 

سەبارەت بە ئەندامبوونیشیان لە ھاوپەیمانی "ناتۆ" وتی، سەرۆکی ئەمریکا چەندین جار جەختی کردووەتەوە لەوەی ئۆکراین دەبێتە ئەندامی ئەو ھاوپەیمانییە، بەڵام ھێشتا خشتەی زەمنی بۆ ئەو بابەتە دانەنراوە.

قادر حەمەجان رایگەیاند، مافی خۆمانە ھەرێمەکەمان بکەینە ھەرێمێکی دەستوری.

وتیشی دەستور بۆ خەڵک دەنوسرێتەوە و دەبێت کۆکەرەوەی جیاوازییەکان بێت و کورد خاوەنی یەکڕیزی و یەک وتاری سیاسی بێت. 

ھاوکات "ئاری ھەرسین" ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی پارتی وتی، دەستور تەنھا بۆ حزبێکی سیاسی نییە. 

بە وتەی چۆمان محەمەد ئەندامی جڤاتی بزووتنەوەی گۆڕانیش، ئەگەر دەستور نەتوانێت دەسەڵات لە حزبەکان وەربگرێتەوە ئەرزشێکی نابێت و سیستمی پەرلەمانی باشترینە بۆ ھەرێم. 

محەمەد حەکیم ئەندامی مەکتەبی سیاسی کۆمەڵیش رایگەیاند، دەبێت پێگەی ئایین لە دەستوردا دیار بێت و مافی کەمە نەتەوە و ئاینییەکان بپارێزرێت و چارەنوسی ناوچە دابڕێنراوەکانیش باس بکرێت. 

ئەنجومەنی گشتیی دادگای دەستووریی تورکیا، بە زۆرینەی دەنگ دۆسێی داخستنی پارتی دیموکراتی گەلان "ھەدەپە"ی بۆ کار لەسەرکردن پەسەند کرد و دۆسێکە رەوانەی ھەدەپە دەکرێت، بۆ بەرگری لە خۆکردن و رێگریکردن لە داخستنی پارتەکە.

پێویستە ھەدەپە لە ماوەی دوو مانگدا بەرگریکردنەکەی ئامادەبکات و دەشتوانێت داوای درێژکردنەوەی ئەو ماوەش بکات. 

داواکاریی داخستنی ھەدەپە زیاتر لە ٨٠٠ لاپەڕەیە و لەلایەن سەرۆکی داواکاری گشتیی تورکیاوە ئاراستەی دادگای دەستووریی کرا.

نەوزاد ئەدھەم بەڕێوەبەری گشتی بازرگانی ھەرێمی کوردستان رایگەیاند، لەسەر راسپاردەی وەزارەتی بازرگانی عێراق، رۆژی سێ شەممە سایلۆکانی ھەرێمی کوردستان دەست بە وەرگرتنی گەنمی جوتیاران دەکەن، داواشی لە جوتیاران کرد، پابەندی ڕێکارەکانبن بۆ رادەستکردنی گەنمەکانیان بە سایلۆکان.

ئەمساڵ حکومەتی عێراق ٣٧٥ ھەزار تۆن گەنمی جوتیارانی ھەرێمی کوردستان وەردەگرێت و سایلۆکانی ھەرێمیش ئامادەکاریانکردوە بۆ وەرگرتنی ئەو بڕە گەنمە لە جوتیاران.

لیوا سادق فەرەج بەرێوەبەری پۆلیسی ئینتەرپوڵ لە عێراق رایگەیاندوە، لەگەڵ وەزارەتی دەرەوەدا لە ھەماھەنگی بەردەوامدان بۆ کۆکردنەوەی زانیاری تەواو لەسەر سەرجەم ئەو کەسانەی لە عێراق داواکراون و زۆرینەشیان لە تورکیا و ئیمارات و ئوردنن.

 دوپایشیکردووەتەوە، ھەموو وڵاتان بەرپرسیارن لە رادەستکردنەوەی داواکراوان بە عێراق، لە ئێستاشدا پێشنیاریان کردوە بۆ ئەوەی لیژنەیەکی ھاوبەش لە نێوان دادگای عێراقیی و پۆلیسی ئینتەرپوڵ پێکبھێنرێت بۆ رادەستکردنەوەی داواکراوەکان .

بەرێوەبەری پۆلیسی ئینتەرپوڵ لە عێراق ئاشکراشیکردوە، فنلەندا رادەستکردنەوەی دووان لە تێوەگلاوانی تاوانی کۆمەڵکوژییەکەی سەربازگەی سپایکەری بە حکومەتی عێراق رەتکردووەتەوە .

دوای دەرچوونی پەیڕەوی مۆڵەتی خوێندن لە ھەرێمی کوردستان، پڕۆسەی پێدانی پەیڕەوی مۆڵەتی خوێندن لە ھەرێمی کوردستان دەستپێدەکاتەوە، کە  نزیکەی دوو ساڵە بە مەبەستی رێکخستنەوەی راگیراوە.

بەپێی پەیڕەوی نوێی مۆڵەتی خوێندن، کە لە ١٣ ماددە پێکھاتووە، دەبێت پلەی وەزیفی فەرمانبەر لە پلەی یەک و خوارتر بێت، ھاوکات وەزیر، پەرلەمانتار و ئەندامانی ئەنجومەنی پارێزگاکان و فەرمانبەرانی پلە باڵا، تاکو لەو پلەدا بن، ناتوانن داوی مۆڵەتی خوێندن بکەن، ھاوکات فەرمانبەر بۆ بەدەستھێنانی بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە دەرەوەی عێراق، ناتوانێت داوای مۆڵەت بکات.

بنەماکانی پێشبڕکێ بۆ پێدانی مۆڵەتی خوێندن و سیستمی خاڵبەندی پەیڕودەکرێت، لەگەڵ ئەولەویەت بۆ ئەو فەرمانبەرانەی تەمەنیا کەمترە.

ئیبراھیم رەئیسی سەرۆکی ھەڵبژێردراوی ئێران لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، ئەم ھەڵبژاردنە پەیامی گۆرانکاری بوو لە ئێرانەوە بۆ ھەمو جیھان و دوبارەکردنەوەی پەیامەکانی شۆرشی ئیسلامی بوو و سوپاسی خەڵک دەکەین کە سەرباری کۆرۆنا بەشداری دەنگدانیان کرد.

وتیشی، ئامانجی حکومەتی ئێران روبەروبونەوەی گەندەڵی دەبێت و حکومەت لە خزمەتی ھاوڵاتیاندا دەبێت و گەلی ئێران دەیەوێت رەوشی ئابوری بگۆڕێت و ژیانی گەنجەکانمان بەرەو باشتر دەگۆڕین و بەڵێنەکانمان بۆ گەلی ئێران دەبەینە سەر.

راشیگەیاند،  لەماوەی ٤٠ ساڵی رابردوودا خزمەتی زۆری گەلی ئێران کراوە و ئێمەش بەردەوام دەبین و سەرباری ئەو ئاستەنگانەی دێنە بەردەممان بەردەوام دەبین لە خزمەتکردن لەمەودوا گرنگی زیاتر بە بەرھەمە ناوخۆییەکان دەدەین و حکومەتێک پێکدەھێنین بۆ ھەموان بێت و کار دەکەین بۆ بەدیھێنانی دادپەروەری لە وڵاتدا و کاری سەرەکیمان دۆزینەوەی رێگایەکە بۆ گۆڕینی ژیانی ئێستای خەڵکی ئێران.

ئیبراھیم رەئیسی ئاشکراشیکرد، فشارە دەرەکییەکان کاریگەریی لەسەر گەلی ئێران نەکردوە و سیاسەتی دەرەوەی حکومەتی نوێ تەنھا لە رێککەوتنی ئەتۆمی خۆی نابینێتەوە لە حکومەتی نوێدا بەسەر سەرجەم سیاسەتە دەرەکییەکاندا دەچینەوە .

لە کۆبوونەوەی پەرلەمانی سوید لە کۆی ٣٤٩ ئەندام، ١٨١ پەرلەمانتار دەنگیاندا لە دژی حکومەتەکەی ستیڤان لۆڤین و متمانەیان لێوەرگرتەوە، ١٠٩ پەرلەمانتاریش بە نەخێر دەنگیاندا. 

چەپڕەوەکان و پارێزگاران و مەسیحییە دیموکراتەکان و پارتی دیموکراتی سوید ئەو حزبانە بوون کە دەنگیان لە دژی حکومەتەکەی "لۆڤین"دا، لە بەرامبەردا لیبرالییەکان و پارتی ژینگە و سۆشیالست دیموکراتی پشتیوانییان بۆ دەربڕی، "ستیڤان لۆڤین" دەبێتە یەکەم سەرۆک وەزیران کە لە مێژووی وڵاتەکە کە متمانەی لێبسەندرێتەوە. 

دوای کۆکردنەوەی زانیاری وردی ھەوڵگری، لە ئۆپراسیۆنێکدا کە لەلایەن ھێزە ھاوبەشەکانەوە ئەنجامدراوە لە نێوان ھەردوو گوندی حەسار و گۆڵدەرە لە سنوری ناحیەی پردێ، تیرۆرستێکی داعش دەستگیرکراوە.  

تیرۆیستەکە لە بنەڕەتدا خەڵکی پارێزگای تکریتە و ماوەی پێنج ساڵە لە کەرکوک، لەسنوری گوندی حەسار لە کێڵگەیەکی بەخێوکردنی ماسیدا کار دەکات و دەستی ھەبوە لە چەندین کردەوەی تیرۆرستی جۆراو جۆردا.

رێکخراوی وزەی ئەتۆمی ئێران لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، بەھۆی کێشەیەکی تەکنیکی نادیار چالاکییەکانی وێستگەی "بوشەھر"ی ئەتۆمی لە باشوری وڵاتەکە وەستاوە.

غەلامەڵی رەخشانی جێگری کۆمپانیای دابەشکردنی کارەبای وڵاتەکەش دەڵێت، داخستنی ئەو وێستگەیە سێ بۆ چوار رۆژ دەخایەنێت و بەرھەمھێنانی کارەبای بە بڕی ھەزار مێگاوات کەمکردووەتەوە و داواشی لە ھاووڵاتیان کرد بەکارھێنانی کارەبا کەمبکەنەوە.

 وێستگەی بوشەھر تاکە وێستگەی ئەتۆمییە کارەبا بەرھەم دەھێنێت و تا ئێستاش ھۆکاری راگرتنەکەی بە تەواوی روون نەکراوەتەوە. 

لە کۆبوونەوەکە وەزیرانی دەرەوەی یەکێتییەکە بەشدارن و فوئاد حسێن وەزیری دەرەوەی عێراقیش لەگەڵ وەزیرانی دەرەوە بیروڕاکان ئاڵوگۆڕ دەکات. 

ئەو کۆبوونەوەیە ھاوکاتە لەگەڵ داواکاری عێراق بۆ کردنە دەرەوەی لە لیستی وڵاتە مەترسیدارەکان لە سپی کردنەوەی پارە، عێراق لە ٢٠١٢ەوە خراوەتە ئەو لیستەوە و لە ساڵی ٢٠١٨دا ھێنرایە دەرەوە، بەڵام لە مانگی شوباتی ساڵی ٢٠١٩ەوە جارێکی تر خرایەوە لیستەکە.

یەکێتی ئەوروپا ئەوەشی راگەیاندووە، لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە ٣٠٠ بۆ ٥٠٠ ملیار دۆلار بۆ وەبەرھێنان لە عێراق تەرخان کراوە، بەڵام حزبە سیاسییەکان سودمەند بوون لەو پارەیە و ھیچ پڕۆژەیەک نەکراوە، بەھۆی ئەوەشەوە عێراق خراوەتە لیستی مەترسیدارترین وڵاتان کە پارە سپی دەکەنەوە. 

پەروین بوڵدان و میتحەت سانجار، ھاوسەرۆکانی ھەدەپە لە کۆنفرانسەکەدا وتیان، دادگای دەستوری ھەلێکی مێژوویی لەدەستدا و دۆسێنامەکەش لەلایەن پارتی بزوتنەوەی نەتەوەپەرستەوە ئامادە کراوە و دواتر لە کۆشکی کۆماری رێکخراوەتەوە و لە کۆتایشدا دراوە بە  داواکاری گشتیی، واتە حکومەت لەپشت ئەم کارەوەیە.

ھاوسەرۆکانی ھەدەپە باسیان لەوەش کرد، گەلی کورد خۆی بەرگری لە ھەدەپە دەکات و ھەدەپەش بە پشتیوانی سەرجەم ھێزە دیموکراسییەکان ئەم ھەوڵە پوچەڵ دەکاتەوە و رێگە نادەن پاشەکشە بە خەباتی دیموکراسییانە بکرێت. وتیشیان ئەگەر دادگای دەستوری بڕیاری داخستنی ھەدەپە بدات ئەوا بڕیاری داخستنی خۆشی دەدات، بەڵام رێگە بەم کارە نادەن.

دادگای دەستوری تورکیا بڕیاریدا دۆسێنامەی داخستنی ھەدەپە وەربگرێت کە لەلایەن داواکاری گشتییەوە ئامادە کراوە و تێیدا داوای داخستنی ھەدەپە و قەدەغەکردنی چالاکی سیاسیی لە ٦٠٠ کەسایەتی سیاسیی کورد کراوە.

دەقی پیرۆزباییەکە : 

ھەڤاڵی بەڕێز کاک جەمیل ھەورامی سەرۆکی کۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەکان 

بەڕێزان ئەندامانی کۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەکان

بەبۆنەی بەستنی دووەمین کۆنگرەی پێشمەرگە دێرینەکانەوە وھەڵبژاردنەوەی کاک جەمیل ھەورامی بەسەرۆکی کۆمەڵەکەتان، گەرمترین و جوانترین پیرۆزباییتان لێ دەکەم و ھیوای سەرکەوتنی زیاترتان بۆ دەخوازم. 
لەم بۆنەیەدا ھەستی سوپاسگوزاری قووڵی خۆم ئاڕاستەی ھەموو ئەندامانی کۆمەڵە شۆڕشگێڕەکەتان و بۆ ئەو پاڵەوانانەش دەردەبڕم کە لەخەباتکردن لەپێناوی ئازادی و رزگاری کوردستان خۆیان بەخت کرد، لەگەڵ ئەو پێشمەرگانە کە بەخەباتی دانەبڕاویان بوونە مەشخەڵی بەدیھێنەری ئازادی بۆ ھەرێمەکەمان.
لەکاتێکدا پیرۆزبایی بەستنی دووەمین کۆنگرە و ھەڵبژاردنەوەی ھەڤاڵ جەمیل ھەورامی بەسەرۆک و ئەندامانی نوێی ئەنجومەنی باڵاتان لێ دەکەم،  داواتان لێ دەکەم بۆ ھەنگاوی ئایندەی کۆمەڵەکەتان ئامادەسازی تەواو بکەن تا بەپێی گۆڕانکارییەکانی سەردەم کار بکەن بۆ رێزلێنان لە پێشمەرگە دێرینەکان بەچاودێری کردن و گرنگیدان و دابینکردنی ژیانێکی شایستە بۆیان و ئێمەش ھەمووکات پارێزەری داوا ڕەواکانتانین.