دوای ئەوەی وەزارەتی کارەبای عێراق رایگەیاند، وێستگەی کارەبای سەڵاحەدین لە سامەڕا لە رێگەی کاتیۆشاوە بۆردومانکراوە، زیانێکی گەورەی بەرکەوتووە، گرووپی تیرۆرستی داعشیش بەرپرسیارێتی خۆی لەو ھێرشە مووشەکییە راگەیاند.

چەند ھەفتەیەکە پەلامارەکانی داعش بۆ سەر وێستگە و تاوەرەکانی کارەبا لە پارێزگاکانی باشوور و ناوەڕاستی عێراق زیادیکردووە، ئەوەش ھاوکاتە لەگەڵ ھاتنی وەرزی ھاوین و بەرزبوونەوەی پلەکانی گەرما، حکومەتی عێراقیش بۆ پاراستنی ئەو تاوەرانە بیر لە بەکارھێنانی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوان دەکاتەوە.

وەزارەتی دارایی و ئابووری ھەرێم رایگەیاند، لەسەر بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران بە ھەمان میکانیزمی مانگی پێشوو رۆژی سێ شەممە ڕێکەوتی ٢٩ی ٦ی ٢٠١٧ موچەی وەزارەتی ناوخۆ و بەڕێوەبەرایەتی گشتی ڕەگەزنامە دابەشدەکرێت.

راشیگەیاند، رۆژی چوار شەمەش ڕێکەوتی ٣ی ٦ی ٢٠٢١ موچەی ھێزەکانی زێرەڤانی و بەرگری و فریاکەوتن و لیوای نەوت دابەشدەکرێت.

کۆبوونەوەکە بە بەشداری وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ئەندام لە ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش لە رۆمای پایتەختی ئیتاڵیا بەڕێوەدەچێت، ھەوڵەکانی روبەڕوبوونەوەی تیرۆریستان و رەوشی سوریاش تاوتوێ دەکرێن، ئەنتۆنی بلینکن وەزیری دەرەوەی ئەمریکا و لویجی دی مایو وەزیری دەرەوەی ئیتاڵیا سەرۆکایەتی کۆبوونەوەکە دەکەن.

ئەحمەد سەحاف وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی عێراقیش رایگەیاند، فوئاد حسێن وەزیری دەرەوەی عێراق بۆ بەشداریکردن لەو کۆبوونەوەیە گەیشتووەتە رۆما و بڕیارە چەندین کۆبوونەوەی دوو قۆڵیش لەگەڵ وەزیرانی دەرەوەی وڵاتان ئەنجام بدات.

سەعات یەکی دوای نیوڕۆی سبەینێ، ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق کۆدەبێتەوە و بەپێی بەرنامەی کاری کۆبوونەوەکە، دەنگ لەسەر ئەندامانی دادگای پێداچونەوەی فیدڕاڵی و پرۆژەیاسای پەسەندکردنی رێککەوتنی گواستنەوەی ئاسمانی لە نێوان عێراق و سعودیە دەدات و خوێندنەوەش بۆ ژمارەیەک پرۆژەیاسا دەکات.

لەلایەکی ترەوە، سەرۆکایەتی ئەنجومەنی نوێنەران لەگەڵ سەرۆکی فراکسیۆنەکان کۆبووەوە و تاوتوێی کاری قۆناغی داھاتووی ئەنجومەنی نوێنەرانیان کرد، جەخییان لە کاراکردنی رۆڵی چاودێریی ئەنجومەنی نوێنەران و پێکھێنانی لیژنەی شارەزایانی کۆمسیۆن و مافی مرۆڤیان تاوتوێ کرد.

ئیکتیفا حەسناوی ئەندامی لیژنەی تەندروستی ئەنجومەنی نوێنەران رایگەیاند، سەرباری ئەو داواکارییانەی بۆ راگەیاندنی قەدەغەی ھاتوچۆی گشتی ئاراستەی وەزارەتی تەندروستی کراوە، بەڵام تا ئێستا وەزارەتەکە بە نیاز نییە ئەو ھەنگاوە بنێت، بەڵکو دەیەوێت لە رووی فراوانکردنی ھەڵمەتەکانی کوتان دژ بە ڤایرۆسی کۆرۆنا، روبەڕوی شەپۆلی سێیەمی کۆرۆنا ببێتەوە. 

ئاشکراشیکردوە، لە ماوەی رابردوودا ژمارەیەکی زیاتر لە ھاوڵاتیان روویان لە بنکە تەندروستییەکان کردوە بۆ بەکارھێنانی ڤاکسینی کۆرۆنا.

لەلایەکی تریشەوە بەھۆی زیادبونی ئامارەکانی کۆرۆناوە، شانەی قەیرانەکان لە پارێزگای زیقار قەدەغەی ھاتوچۆ و راگرتنی دەوامی رەسمی لە فەرمانگە حکومییەکان بۆ ماوەی یەک ھەفتە راگەیاند و بڕیارەکە لەمڕۆوە جێبەجێ دەکرێت.

مەزڵوم کۆبانێ فەرماندەی گشتی ھێزەکانی سوریای دیموکرات، داوا لە ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی دەکات، چارەنووسی ھاوڵاتییەکانیان یەکلابکەنەوە و لە وڵاتەکانیان وەریانبگرنەوە.

مەزڵوم کۆبانێ فەرماندەی گشتی ھەسەدە، لە تویتەر رایگەیاند، بۆ گەرەنتیکردنی سەرکەوتن بەسەر داعشدا، پێویستە ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی دەیان ھەزار کەس لە تیرۆریستانی داعش و ژن و منداڵەکانیان، کە ئێستا لە کەمپەکانی ھەسەدە راگیراون، لەبیر نەکەن و بیانگەڕێننەوە بۆ وڵاتەکانیان و کۆمەکی پرۆگرامی پەروەردە و بەرەنگاربوونەوەی توندڕەوی بکەن.

دوای تێکشکانی داعش لە سوریا و عێراق، ھەزاران و ژن و منداڵی تیرۆرستانی داعش خۆیان رادەستی ھێزەکانی سوریای دیموکرات کرد و زۆرینەیان لە کەمپی ھۆل نیشتەجێ کراون.

دوای ئەوەی رۆژی ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ دادگای پێداچوونەوەی ھەرێمی کوردستان، بڕیاری جێبەجێکردنی سزای شەش ساڵ زیندانیکردنی بۆ دەستگیرکراوانی بادینانی پەسەندکرد و دۆسیەکەی داخست، ئەو بڕیارە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا کاردانەوەی لێکەوتۆتەوە.

نوێنەرایەتی نەتەوەیەکگرتووەکان لە عێراق، لە تویتێکدا ھەڵوێستی لەبارەی بڕیاری دادگای پێداچوونەوەی ھەولێر و زیندانیکردنی پێنج لە چالاکوان و رۆژنامەنوسانی بادینان دەربڕیوە و ئاماژەی بۆ ئەوەکرد، بڕیارەکەی دادگای پێداچوونەوە ھەولێر دەرخەری ئەو راستییەیە، کە ئەنجامدانی چاکسازیی لە سیستەمی دادوەری لەوپەڕی پێویستیدایە لە ھەرێمی کوردستانی عێراق بۆ پێشگرتن لەو جۆرە بە چەوتی بڕیاردانە لە داھاتوودا.

ھاوکات سەرۆکی نوسینگەی کەنەدا لە ھەولێر سەبارەت بەو بڕیارە رایگەیاندوە، بێ ئومێدبون لە بڕیاری دادگای پێداچوونەوەی ھەرێم لە بارەی پەسەندکردنی زیندانیکردنی"شێروان شێروانی و شڤان سەعید و ئەیاز کەرەم و ھەریوان عیسا و گۆھدار زێباری.

ھەروەھا باڵیۆزی یەکێتی ئەوروپا لە عێراق سەبارەت بەو پرسە رایگەیاندووە،  بڕیارەکەی دادگای ھەولێر بۆ بەسزا گەیاندنی ئەو پێنج رۆژنامەنووس و چالاکوانانە ناڕاست و ناتەندروستە. جەختی لەوەشکردۆتەوە، مافی رادەربڕین و مافی رۆژنامەوانی و دادگایەکی سەربەخۆ، یەکێکە لەمافە بنچینەییە سەرەتاییەکانی دیموکراتی.

دەقی ڕوونکردنەوە : 

رونکردنەوەیەک بۆ جوتیارانی خۆشەویست و رایی گشتی....

لەپێناوبەرچاو روونی زیاتری جوتیارانی بەرێزی ھەرێمی کوردستان و رای گشتی بەپێویستی دەزانین کە ئەم رونکردنەوەیە  بلاو بکەینەوە .

دوابەدوای بەدواداچونمان دەربارەی رەخنە و گلەیی و نارەزایەکانی جوتیارانمان لە پرۆسەی بەبازارکردن و وەرگرتنی گەنم ،ھەموو لایەک دلنیادەکەینەوە کە:

یەکەم: پرۆسەی بەبازارکردنی گەنم ساڵانە لەلایەن وەزارەتی بازرگانی عێراق ئەنجام دەدرێت ، بۆ ئەم مەبەستەش (شێوازی وەرگرتن و جۆری پشکنین لە سایلۆکان و دانانی تایبەتمەندیەکانی گەنم و لێژنەکان ،ھیچ پەیوەندیەکی بەوەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو نیە.بەلکو لەتایبەتمەندیەکانی وەزارەتی بازرگانی عێراقە.

دووەم: ساڵانە وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی ھەرێمی کوردستان بەرپرسە لە ئامادەکردنی پلانی چاندنی گەنم بەھاوکاری ب.گشتی کشتوکاڵی پارێزگاکان ،وەدواتر ناردنی ناوی ئەو جوتیارانەی کە بەشدارن لە پرۆسەی چاندنی گەنم کە مافی پێدانی گەنمیان ھەیە بۆ وەزارەتی کشتوکاڵی عێراق بەشێوەی CD ، وە دواتریش لەرێگەی ئەوانەوە ئاراستەی وەزارەتی بازرگانی عێراق دەکرێت .

سەرباری ئەم رونکردنەوانەش وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو بەردەوامە لە ھەماھەنگی کردن و پالپشتی جوتیارانی ھەرێمی کوردستان لە میانی پرۆسەی بەبازارکردنی بەرھەمەکان و پێداگیری لەسەر شایستە داراییەکان و پەرەپێدانی توێژینەوەکان و دابین کردنی باشترین جۆری بنەتۆی گەنم .

ئـاو، بنەمای ژیانە بەبێ ئاو ژیان لەسەر زەوی مەحاڵـــە، ئاو ڕەگەزی سەرەکی ژینگەیە، پێکھاتەی زۆربەی کاڵاوشمەکەکانە. لەھەمووی گرنگتر، لەشی مرۆڤێکی ئاسایی، نزیکەی زیاتر لە(%٦٥) ئــــاوە.
کوردیش دەڵێت "ئاوو ئاوەدانی" ...
پاراستنی ئاو، پاراستنی ژیانە، ئەرک وئەخڵاقە. 
لەئێستادا ئاو، ئەرکەکەی ھەر ئەوەنیە تینوێتی بشکێنێت و بۆ پێویستی ماڵ وخێزانەکان بەکاربھێنرێت، بەڵکو بووە بەپرسێکی سیاسی و ڕەھەندێکی ھەرێمایەتی و نێودەوڵەتی وەرگرتووە. لەئێستادا ئاو، وەک فشاری سیاسی بەکاردەھێنرێت، بەپێی زۆربەی پێشبینیەکانی پسپۆڕانی ئابوری و ناوەندەجوگرافی و سیاسیەکان، لە چەند ساڵی داھاتوودا، جەنگی سیاسی، جەنگی ئــــــــاو دەبێت.

ئاو، دەبێتە "جێگرەوەی نەوت"، ئاو بەھاوبایەخی لەنەوت گرنگتر دەبێت و دەبێتە ئامڕازێکی ستراتیژی لەیەکلایکردنەوەی کێشەکاندا، واپێ دەچێت، لەڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئەفەریقا، سەرچاوەی سەرەکی شەڕوئاڵۆزیەکانی داھاتوو، بەھۆی ئاوەوە دەبێت..

لەلایەکی ترەوە، سەرجەم کەرتەئابورییەکان، بەبێ ئاو نایەنە بەرھەم، ئاو پێویستی سەرەکی کەرتی کشتوکاڵ و گەشتوگوزارو پیشەسازییە.

ووشکەساڵی لەھەرێم وناوچەکەدا، بەرۆکی زۆربەی حکومەتەکانی گرتوە، وادەردەکەوێت ھاوینێکی گەرم وقورس چاوەڕێمانە، پلەکانی گەرما ڕۆژ لەدوای ڕۆژ لەبەرزبونەوەدایە، خواست بۆ ئــاو زیاتر دەبێت، لەگوندەکانیش زۆرێک لەکانی و سەرچاوەکانی ئاو کەمبونەتەوە یان بەتەواوی وشکبوون بەتایبەت لەگەرمیان، مەترسی لەناوچونی بەرھەمەکشتوکاڵیەکان و ووشکبونی باخەکان لەئارادایە.

سەرەڕای بوونی دوو بەنداوی گەورەی دوکان و دەربەندیخان، کەڕێژەیەکی گەورەی لەئێرانەوە سەرچاوە دەگرێت، بەھۆی دروستکردنی بەنداوەکانەوە و ڕێڕەوی ھەردوو ڕوبارەکە گۆڕانی بەسەرداھاتووە، بڕی کەمتر ئاو دێتە ھەرێمەوە، ڕۆژ لەدوای ڕۆژ ڕێژەی ئاوەکانیان کەمدەبێتەوە و مەترسییەکە گەورەتر دەبێت. لەلایەکی ترەوە بەھۆی نەبوونی بەرنامەو پلانەوە، ڕێژەیەکی زۆری ئاوەکانی ھەرێم، بەفیڕۆ دەڕوات و سوودێکی ئەوتۆی لێ نابینرێت، ھەروەھا دابەشکردنی نادادپەروەرانەی ئاوی شیرین لەنێوان شاروشارۆچکەکان وگەڕەکەکاندا، یەکێکی ترە لەگرفتەکان.

پێمان وایە، بۆ کەمکردنەوەی مەترسییەکانی ئەم دیاردەھەمەلایەنە، پێویستە ھەندێ ڕێگاچارەو پلانی تۆکمە بگیرێتەبەر...
١- دانان و تەرخانکردنی بودجەیەکی کراوەی تایبەت بەووشکەساڵی، بەمەرجی لیــژنەیەکی پسپۆرو دەستپاک، دوور لەگەندەڵی و بەفیرۆدان، مانگانە ڕاپۆرت بەرزبکرێتەوە بۆ ئەنجومەنی وەزیران وپەرلەمان وڕای گشتی.

٢- بڵاوکردنەوەی ھۆشیاری بەکارھێنانی ئاو، بەشێوەیەکی گشتی و ئاوی تۆرەکانی دابەشکردنی ماڵان بەتایبەتی، دەستپێوەگرتن لەھەموو بارودۆخێکدا، لەڕێگای ھۆکارەکانی ڕاگەیاندنی بینراو وبیستراو و تۆڕەکۆمەڵایەتیەکانەوە.

 ٣_ دانانی سزای دارایی تایبەت، بەسەرپێچیکاران، لەکۆڵان وگەڕەکەکان و شوێنەبازرگانییەکان، بەبڕی گەورەوقورس، لەکاتی دوبارەبوونەوەدا سزاکان قورستر بکرێن.

٤_ پێکھێنانی لیژنەی گەڕۆک، لەسەرجەم شاروشارۆچکەکان، دیاریکردنی ھەموو ئەو کەس وماڵ و شوێنانەی کەپابەندنابن بەڕێنماییەکانەوە، لەھەمانکاتدا سزادانیان بەگرتنی کەسەکەو سەپاندنی سزای دارایی قورس.

٥_ پابەندکردنی سەرجەم ماڵەکان و شوێنەبازرگانیەکان، بەدانانی تەوافە بۆ وەستاندنی ئاوی سەر تەنکییەکانیان، بۆ ئەوەی کەپڕبوون، ئاوە زیادەکە بەفیرۆ نەڕوات.

٦_ لەڕێگەی ئەوقاف و مامۆستایانی ئایینیەوە، بەوتارو ئامۆژگاری، دڵنیابکرێنەوە لەحەرامی زیاد بەکارھێنانی ئاوو بەفیڕۆدانی، بەھێنانەوەی بەڵگەی ئایاتی قورئانی پیرۆز وفەرموودەکانی پێغەمبەری ئیسلام(درودی خوای لەسەر بێت).

٧_ لەڕێگەی وەزارەتی کشتوکاڵ وفەرمانگەکانییەوە، ڕێنمایی پێویست بدرێت بەجوتیارو خاوەن باخەکان، شێوازو ئاودانی نوێ بڵاوبکرێتەوە، بۆ ئەوەی مەترسی لەناوچوونی بەرھەمی کشتوکاڵی وباخداری نەکرێت.

٨_ سەندیکاو کۆمەڵە و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگا، بێ جیاوازی پێویستە لەھەوڵی بڵاوکردنەوەی ھۆشیاری بەکارھێنانی ئاودا بن، بەپۆستەرو ۆرگشۆپ وکۆڕوکۆبونەوەکان.

گۆرانی کەشوھەوا و بەرزبونەوەی پلەکانی گەرما و کەمبونەوەی ئاوی شیرین، قەیرانێکی گەورەیی جیھانییە، زۆربەی حکومەتەکان، لەھەوڵی پلان و بەرنامەی زانستیدان، ھەربۆیە پێویستە، ھەموو لایەک تاک وخێزان، حزب و حکومەت، ڕێکخراو وکۆمەڵەکان، لەبەردەم ئەم دیاردەدا یەکدەست و یەک تیم، ھەوڵی کەمکردنەوەی مەترسیەکان بدەین..

*ئابووریناس

ھاوکات کۆبوونەوەیەکیش لەگەڵ ئەنجومەنی مەڵبەندی رێکخستنی کۆیە ئەنجام دەدات، لەسەردانەکەیدا قوباد تاڵەبانی ئامادەی  رێورەسمک دەبێت بۆ بەخشینی  بڕوانامەی دکتۆرای  فەخری کە زانکۆی کۆیە پێشکەشی عومەر شێخموس ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری یەکێتی دەکات.