هەواڵەکان
دکتۆر سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستیی ھەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، ١٣١ سەنتەری دابەشکردنی ڤاکسین لە ھەرێمی کوردستان ھەیە و بۆ ڕێگری لە دروستبوونی قەرەباڵغیش ناوەندەکانی دابەشکردنی ڤاکسین زیادکراون.
وتیشی، لە چەند ڕۆژی داھاتوو ١٠٠ ھەزار دۆزی ڤاکسینی کۆرۆنا دەگاتە ھەرێمی کوردستان و تا ئێستاش ٢٨٥ ھەزار دۆزی ڤاکسین دابەشکراوە.
بە پێی ئامارەکانی وەزارەتی تەندروستی ٢٨٠ ھەزار کەس ڤاکسینیان وەرگرتووە کە ١٦٠ ھەزار کەس ژەمی یەکەم و ١٢٠ ھەزار کەس ھەردوو ژەمی ڤاکسینیان وەرگرتووە، بەرپرسانی تەندروستیش لە پارێزگاکانی ھەرێم داوا لە ھاوڵاتیان دەکەن، بۆ وەرگرتنی ڤاکسین لە سیستمی ئەلکترۆنی خۆیان تۆمار بکەن و دوای ئاگادارکردنەوەیان سەردانی ناوەندەکان بکەن و دەشڵێن، جۆرەکانی ڤاکسینی ھیچ جیاوازییەکیان نیە و سەرجەمیان وەک یەک کاریگەرن، داواش لە ھاوڵاتیان دەکەن پێشوازییەکی باشتر لە وەرگرتنی ڤاکسین بکەن.
"مقەدەم سامر ستار" لێپرسراوی مەفرەزەکانی پۆلیسی ھاتوچۆی سلێمانی بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، دوای بڕیارەکەی "قوباد تاڵەبانی" جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێم بۆ گرتنەبەری ڕێکاری یاسایی بەرامبەر بە ئۆتۆمبێلی بێسەرەتا و جام ڕەش و تابلۆ گۆڕاو و خاوەنی چەکی بێ مۆڵەت، ژمارەیەکی زۆر لە ھاوڵاتیان پابەندی بڕیارەکەبوون، ئەوەش جێگای دەستخۆشیە و سوپاسیان دەکەن.
داواشی لە خاوەنی ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان کرد ئۆتۆمبێلەکانیان لە ماڵەوە ڕاگرن تاوەکو بڕیار لە چارەنوسیان دەدرێت.
ھەروەھا لەسەر ئاستی جیھان مانگی کانوونی دووەمی ئەمساڵ زانکۆی ھەڵەبجە لە ڕیزبەندی ٢٢ ھەزار و ٦٤٢ دا بووە، بەڵام لە مانگی حوزەیراندا زانکۆکە لەو ڕیزبەندیەدا زۆر ھاتووەتە پێشەوە و لە ڕیزبەندی ١٥ ھەزار و ٦٨٢دا بووە، ئەمەش یەکێکە لەو کۆمەڵە دەستکەوتەی کە لە ماوەی زۆر کەمی دامەزراندنی زانکۆی ھەڵەبجە بەدەستھێنراوە.
ھەر بە پێی ئەو ڕیزبەندیە، لە ڕیزبەندی زانکۆ حکومییەکانی ھەرێم زانکۆی سلێمانی یەکەمی ھەرێمی کوردستان و پێنجەمی عێراقە، لەسەر ئاستی جیھانیش، زانکۆی سلێمانی لە پلەی ٣ ھەزار و ١٣٩ی زانکۆکانی جیھاندایە.
"ئیسماعیل حەدیدی" ڕاوێژکاری سەرۆک کۆمار لە لێدوانێکی ڕۆژنامەوانیدا ئاماژەی بۆ ئەوە کردووە، سەرباری ئەو ھەوڵانەی ھەندێک لە لایەنە سیاسییەکان بۆ دواخستنی پڕۆسەی ھەڵبژاردن دەیدەن، بەڵام پڕۆسەکە لە وادەی دیاریکراودا بەڕێوەدەچێت، سەرۆکایەتی کۆماریش دڵنیایی داوەتە وڵاتانی ھاوپەیمان و ھاوبەشی عێراق سەبارەت بە بەڕێوەچوونی پڕۆسەکە لە وادەی دیاریکراودا.
ڕاوێژکارەکەی سەرۆک کۆمار ھۆشداریشی داوە لە ھەر ھەوڵێک کە بۆ تێکدانی دیموکراسیەت لە عێراقدا بدرێت، چونکە ئەو ھەوڵانە کاریگەری نەرێنی لەسەر وڵاتەکە دەبێت و کێشەی زۆر و بێ متمانەیی دروست دەکات.
ئەو پزیشکە لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس ڕایگەیاندووە، دۆناڵد تڕەمپ سەرۆکی پێشووی ئەمریکا لە تاقیکردنەوەی توانای زانین ٣٠ی لە ٣٠ی بەدەستھێنا و تاقیکردنەوەکەشی بە قورس ناوبرد، بەڵام پێناچێت بایدن لەو تاقیکردنەوەیەدا ئەنجامی باش بەدەستبھێنێت.
ئەو پزیشکە دەشڵێت، لەو کاتەوەی بایدن خۆی کاندیدکرد بۆ پۆستی سەرۆکایەتی وتوویەتی ڕەوشەکە بەرەو خراپتر دەڕوات و ئێستاش لەبەر چاویانە چی ڕوودەدات.
جەختیشی کردەوە، لە داھاتوویەکی نزیکدا بە ھۆکاری تەندروستی، جۆو بایدن دەستلەکاردەکێشێتەوە یاخود ڕازی دەکرێت دەستلەکاربکێشێتەوە و پێویستە لەسەریان ھەمواری ٢٥ بەکاربھێنن بۆ ڕزگاربوون لێی.
ڕۆنی جاکسۆن لە سەردەمی دۆناڵد تڕەمپ و باراک ئۆباما پزیشکی کۆشکی سپی بووە و لە مانگی حوزەیرانی ڕابردوو لە نامەیەکدا داوای کرد بایدن بخرێتە ژێر تاقیکردنەوەی زانین تاکو لە ڕووی ئەقڵییەوە بسەلمێنرێت دەتوانێت ئەرکەکانی جێبەجێبکات، نامەکەش ١٠ پەرلەمانتاری کۆمارییەکان ئیمزایان لەسەر کرد.
شەوی ڕابردوو لیوای فڕۆکەوان ئازاد شاڵی کۆچی دوایی کرد و ئەمڕۆش لە ڕێوڕەسمێکی تایبەتدا تەرمەکەی لە گۆڕەستانی بەکرەجۆ بەخاکسپێدرا.
لە ڕێورەسمەکەدا تاجە گوڵینەی ڕێز و وەفا و خۆشەویستی لەسەر گۆڕەکەی دانراو. مستەفا چاورەش لێپرسراوی ھێزەکانی ٧٠ ڕایگەیاند، کە لیوا ئازاد ئیبراھیم شاڵی فەرماندەیەکی بە توانا بوو چەندین ساڵ خزمەتی ھێزی پێشمەرگەی کوردستان و خوێندکارانی کوردی کردووە لە ھێزی ئاسمانی عێراق.
"د. ھەڤاڵ ئەبوبەرکر" پارێزگاری سلێمانی لە لێدوانێکدا بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، لە ماوەی ڕابردوودا بڕیاری قەدەغەی ھاتوچۆ بە پێی پێویست ڕێگرنەبووە لە کۆنترۆڵکردنی ڤایرۆسی کۆرۆنا و پێشنیاری کرد لە بری قەدەغەی ھاتوچۆ، بنکەکانی وەرگرتنی ڤاکسین زیاد بکرێن و ھاوڵاتیان پابەندی ڕێکارەکانی خۆپارێزی بن و دووربکەونەوە لە شوێنی قەرەباڵغ.
"حسێن حەمە کەریم" وتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی ھەرێم لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕاگەیاند، قەیرانەکان و کێشەکانی ٨ بۆ ٩ ساڵی ڕابردووی ھەرێم و دابیننەکردنی بودجەی پێویست و فەرمانبەر و پاسەوان، وەزارەتی کشتوکاڵی ناچارکرد ئەو بڕیارە بدات، لە چوارچێوەی گرێبەستەکەش مەرجی ئەوە دانراوە کە لە ١٠٠٪ی ئەو کەسانەی کەرتی تایبەت بۆ نەمامگەکانی دابینی دەکات دەبێت کرێکار و ھاوڵاتی ھەرێم بن و ژمارەیەکیشیان دەرچووی بەشە کشتوکاڵیەکان بن.
تیمی دەریایی تورکیا لە ماوەی نێوان ١٧ بۆ ٢١ی ئەم مانگە و لە نزیک کەناراوەکانی ویلایەتی "ئیزمیر" لە دەریای "ئیجە"، ٣٨٨ پەنابەری ڕزگار کردووە، ئەو کۆچبەرانە لەلایەن ھێزە دەریاییەکانی یۆنانەوە ڕێگرییان لێکراوە و ناچار کراون بگەڕێنەوە بۆ ئاوە ھەرێمییەکانی تورکیا و ڕەوانەی بەڕێوەبەرایەتی کۆچ لە ویلایەتی "ئزمیر" کران، ھاوکات لێپرسراوانی تورکیا ٢ کەسیان دەستگیرکرد کە تۆمەتبارن بە قاچاغچیەتی بە کۆچبەرانەوە.
دەقی پەیامەکە...
خانەوادە و کەسوکاری کۆچکردوو کاک ئازاد ئیبراھیم شاڵی
زۆر دڵگران بووین بە بیستنی ھەواڵی کۆچی دوایی لیوای فڕۆکەوان، فەرماندە ئازاد ئیبراھیم شاڵی. کاک ئازاد خزمەتێکی زۆری ھێزی پێشمەرگەی کوردستانی کردووە و بەوپەڕی دڵسۆزی و خەمخۆرییەوە ھەوڵی دەدا پسپۆڕی و شارەزاییەکەی خۆی لە بواری سەربازییەوە بخاتە خزمەت ھێزی پێشمەرگەی کوردستان و پشتیوان و یارمەتیدەرێکی باشی خوێندکاری کورد بوو لە ھێزی ئاسمانی عێراق.
بەم بۆنە دڵتەزێنەوە لە دڵەوە پرسە و سەرەخۆشیتان ئاڕاستە دەکەم و خۆم بە ھاوبەشی خەمتان دەزانم، خودای گەورە سەبووری ھەموو لایەک بدات و ڕۆحی خوالێخۆشبوو بە بەھەشتی بەرین شاد بکات.
إنّا للە وإنّا إلیەِ رَاجعُون
قوباد تاڵەبانی
جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران
ڕەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆک کۆماری تورکیا لە تویتێکدا ڕایگەیاند، ھەموو ڕێکارێکی پێویست دەگرنەبەر بۆ چاککردنەوەی زیانەکانی لافاوەکە، لەو ناوچانەی زیانیان بەرکەوتووە.
١٤ی ئەم مانگە شەپۆلێکی بەھێزی بارانبارینی وەرزی تورکیای گرتەوە و بەھۆیەوە لافاو لە چەند ناوچەیەک دروست بوو و دوو کەس گیانیان لە دەستدا و شەش کەسیش تا ئێستا بێ سەروشوێنن.
بە ھۆکارێکی نادیار کۆمەڵگەیەکی پیشەسازیی، کۆمپانیاکانی بواری پترۆکیمیایی لە شاری لیڤەرکوزنی ئەڵمانیا تەقیەوە و دەیان کەس برینداربوون کە برینی دوو کەسیان سەختە، باس لە گیان لە دەستدانی چەند کەسێکیش دەکرێت، بەڵام ژمارەکەیان ئاشکرا نەکراوە، ھاوکات پێنج کەسی تر بەھۆی تەقینەوەکەوە بێ سەروشوێنن.
"ناوەندی فیدڕاڵی ئەڵمانیا بۆ پاراستنی مەدەنییەکان لە کارەسات"، تەقینەوەکەی بە ھەڕەشەیەکی گەورە ناوبرد و داوای لە دانیشتووانی ناوچەکانی نزیک تەقینەوەکە کرد، لە ماڵەکانیان بمێننەوە و دەرگا و دەرچەکانی ھەوا لە ماڵەکانیان دابخەن.
تا ئێستا ھۆکاری تەقینەوەکە و زەرەر و زیانە ماددی و مرۆییەکان نەزانراوە، تیمە فریاگوزارییەکانیش سەرقاڵی کۆنترۆڵکردنی ئەو ئاگرەن، کە بەھۆی تەقینەوەکەوە کەوتووەتەوە.
ناوچەی ھەورامان لە کوردستانی خۆرھەڵات یەکێکە لە ناوچە کەلەپورییەکان و چەندین ناوچەی گرنگی شوێنەواری مێژووی تێدایە و خاوەنی فەرھەنگ و کلتورێکی دەوڵەمەندە، لە ماوەی ڕابردووشدا وەفدێکی ڕێکخراوی یونسکۆ سەردانی ھەورامانی کرد و ئەمڕۆش لە ٤٤مین کۆبوونەوەی لیژنەی کەلەپوری ڕێکخراوەکە، ھەڵسەنگاندن بۆ ھەموو ئەو بەڵگەنامانە کرا کە لەلایەن وەفدی ئێرانەوە پێشکەشکرابوون و بە زۆرینەی دەنگ ڕەزامەندی درا لەسەر ئەوەی ھەورامان بخرێتە ناو لیستی ناوچە شوێنەوارییە جیھانییەکانی یونسکۆ.
لە ھەورامان ٧٠٠ گوندی بە ناوچەی شوێنەواری دەستنیشانکراون و کە سەدان ساڵە وەک خۆیان ماون و گۆڕانکاری لە سروشت و پێکھاتەکانیان نەکراوە و وەک ناوچەیەکی شوێنەواری ماونەتەوە.
لەلایەکی تریشەوە وەزارەتی بەرگری ئەفغانستان بڵاویکردەوە، لە ٢٤ سەعاتی ڕابردوودا لە ھەڵمەتەکانی ھێزە ئەمنییەکانی ئەفغانستاندا دژی تاڵیبان لە ھەرێمەکانی "کۆنار و لۆغار و غەزنی و قەندور و بەغلان و کابیسا و قەندەھار و فریاب و بەلخ و جۆزجان" ، ١٨٧ ئەندام و چەکداری تاڵیبان کوژراون و ١١٢ی تریش برینداربوون و ٢ ئەندامی بزوتنەوەکەش دەستگیرکراون.
لە ئەمڕۆوە ماوەی کوژاندنەوەی پێوەری زیرەکی کارەبا لە ٤٥ خولەکەوە بۆ ٢٠ خولەک کەمکرایەوە.
بە پێی ڕاگەیەنراوێکی وەزارەتی کارەبای ھەرێم، ھەر پێوەرێکی زیرەکی کارەبا بۆ ماڵان ٤٠ ئەمپێر کارەبا دابین دەکات و لە ئەگەری بەکارھێنانی کارەبا زیاتر لەو ڕێژەیە، کارەباکەی بۆ ماوەیەک دەکوژێتەوە تا دواینجار دەگەیشتە ٤٥ خولەک، بەڵام وەزارەتی کارەبا لە پێناو ھاوکاریکردنی ھاوڵاتیان، بڕیاریدا ماوەی کوژاندنەوەی پێوەرەکە لە ٤٥ خولەکەوە بۆ ٢٠ خولەک کەم بکرێتەوە.
وەزارەتی کارەبا داواش لە ھاوبەشانی کارەبا دەکات بە پێی ئەو بڕە کارەبا بەکاربێنن کە بۆیان دیاریکراوە و یارمەتیدەری بەدیھێنانی دادپەوەری بن لە پڕۆسەی دابەشکردنی کارەبا.
"قازی نەجم" بەڕێوەبەری پۆلیسی دارستان و ژینگەی کفری بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، لە کاتی گواستنەوەی مووچەی مانگی تەمموزی فەرمانبەرەکاندا لە بانکی کەلارەوە بۆ کفری، لەناو بازاڕی کەلار لەلایەن چەند کەسێکەوە نیوەی پارەی کارمەند و فەرمانبەرانی پۆلیسی دارستان و ژینگەی کفری دزرا و تا ئێستا ھیچ کەسێکیش لەسەر ڕووداوەکە دەستگیر نەکراوە.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، لە لیکۆڵینەوەدان بۆ دەستگیرکردن و ئاشکراکردنی ئەو کەسانەی کارەکەیان ئەنجامداوە.