هەواڵەکان
جەختی لەوەشکردەوە، کاراکردنەوەی رێککەوتنی ئەتۆمی باشترین کارە بۆ پاراستنی ئاسایشی ئەمریکا و بۆ ئەو مەبەستەش تەنھا چەند ھەفتەیەکیان لەبەردەستدا ماوە، وتیشی ئەگەر دانوستانەکانی ڤییەننا شکست بھێنێت و نەتوانن لەگەڵ ئێران بگەن بە رێککەوتن، بژاردەی تر دەگرنەبەر.
ھێرشەکەی شەوی رابردوو کاردانەوەی لێکەوتەوە، باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد ئاشکرایکرد، ھێرشەکە لە لایەن گرووپە تیرۆریستییەکانەوە ئەنجامدراوە، کە ھەوڵدەدەن ئاسایش و سەروەری و پەیوەندییە نێودەوڵەتیەکانی عێراق لاواز بکەن.
موقتەدا سەدر رێبەری رەوتی سەدریش وتی، ئەو لایەنانەی کە بانگەشەی لێدان لە باڵیۆزخانەی ئەمریکا دەکەن، ئەو کارە دەکەن بۆ دواخستنی کشانەوەی ھێزەکانی ئەمریکا لە عێراق بۆ ئەوەی بتوانن بە بیانووی بەکارھێنانی چەک بمێننەوە، چونکە ئەوان بە بێ بوونی داگیرکەران بوونیان نییە.
ھاوکات قەیس خەزعەلی ئەمینداری عەسائیبی ئەھلی حەق، رایگەیاند، ھێرشکردنە سەر باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد بۆ تێکەڵکردنی کارتەکانە و ئەوان بڕیاریانداوە لە ئێستادا ھێرش ئەنجام نەدەن.
دەنگی ئەمریکا بڵاویکردەوە، لە مانگی ١٠ی ساڵی ٢٠١٤ لە دیاربەکر کە خۆپیشاندان بۆ کۆبانێ بەڕێوەچوو دواتر پێکدادانی چەکداری ڕوویدا، ڕۆژنامەنووسێکی کورد بە ناوی "ڕۆژھات دۆغروو" لە ناو جەرگەی ئەو ڕووداوەدا بوو، لەو کاتەدا گولـلەیەکی بەرکەوتوو و گەیەنرایە نەخۆشخانە، دواتر کە چارەسەری وەردەگرت بەڵام ئێستا و لە دوای ٧ ساڵ خراوەتە زیندانەوە و سزایی زیندانی ھەتاھەتایی بەسەردا سەپێنراوە.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، ڕۆژھات دۆغروو تۆمەتی ئەوەی دراوەتە پاڵ کە چەکی ڕووبەڕووی کەسێک کردووەتەوە بەڵام بەڵگەی ڕەسمی نییە. لە ئێستادا بڕیارەکەی دادگا لەناوخۆی تورکیا کاردانەوەی لێکەوتووەتەوە و بەرگریکارانی ئازادی ڕۆژنامەگەری لە تورکیا تووشی شۆک کردووە.
داواکارانی گشتی لە دادگا رایانگەیاند، ئەنوەر ئەسڵان لە ساڵی ٢٠١١ بۆ ٢٠١٢ و سەرپەرشتی ئەشکەنجەدانی بە بەرنامەو وحشیگەرانەی زیاتر لە ٤ ھەزار زیندانی کردووە و دەیان زیندانی لەژێر ئەشکەنجەدا گیانیان لەدەستداوە.
پارێزگاری ورمێ لەگەڵ بەشێک لە بازرگانان و کاسبکارانی سەردەشت کۆبووەوە و گوێی لە بۆچوون و داوکارییەکانیان گرت، بەڵێنیشی پێدان کێشەکانیان چارەسەر بکات.
بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، ئەو دوو ھاوسەرە کوردە شەوی چوارشەممە لەسەر پێنجشەممەی رابردوو کاتێک ویستویانە لە شاری سالۆنیک بەرەو ئەسینا بڕۆن، لەکاتی پەڕینەوە لە ڕووبارێک بەھۆی نەشارەزایی و تاریکی شەو، سەرەتا ژنەکە ئاو بردوویەتی و دواتر ھاوسەرەکەی ویستوویەتی رزگاری بکات، بەڵام ھەوڵەکانی بێ ئاکام ماوەتەوە و ئەویش خنکاوە.
ئەو ژن و مێردە ساڵی ڕابردوو بەمەبەستی گەیشتن بە ئەوروپا، خۆرھەڵاتی کوردستانیان جێھێشتووە و لە چەند رۆژی رابردوودا لە تورکیاوە بەرەو یۆنان بەڕێکەوتوون.
ھاووڵاتیەکی گەڕەکی قڕگەی کۆن ئاماژە بەوە دەکات ھەر کاتێک باران دەبارێت لە ترسی ئەوەی ئاو دەچێتە ماڵیان بە ناچاری ماڵەکەیان چۆڵ دەکەن و شەوی رابردووش ئاو چووەتە ناو ژوورەکانیان و زیانی پێگەیاندوون، ھاووڵاتیانی گەڕەکی قڕگەی کۆن داوا لە لایەنە پەیوەندیدارەکان دەکەن بۆ ئەوەی کارەسات روونەدات خزمەتگوزاری بۆ گەڕەکەکەیان دابین بکەن. بەپێی ئاماری کەشناسی سلێمانی لە ٢٤ سەعاتی رابردوودا ٤٤.٦ ملیم باران لە سنوری سلێمانی باریوە.
ئاماژە بەوەشکرد، تا ئێستا تەنھا حەوت ملیۆن کەس لە ئێران دۆزی یەکەمی ڤاکسینیان وەرنەگرتووە و ئەگەر ئەو ژمارەیش خۆیان بکوتن، ئاماری رۆژانەی توشبوون بە کۆرۆنا لە وڵاتەکە بەتەواوەتی کەم دەبێتەوە.
لە سەرەتای سەرھەڵدانی ڤایرۆسی کۆرۆنا، نزیکەی شەش ملیۆن و ٢١٥ ھەزار کەس لە ئێران تووشی کۆرۆنا بوون و زیاتر لە ١٣٢ ھەزار کەسیش بە ڤایرۆسەکە گیانیان لەدەستداوە.
"ھەڵگورد شێخ نەجیم" سەرپەرشتیاری ئیدارەی سۆران لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا کونسوڵخانەی وڵاتی چیک لە ماوەی رابردوودا ژمارەیەک پێداویستی تەندروستی و ئامێری بۆ نەخۆشخانەکانی ھەولێر و دەوروبەری دابین کردووە، بڕیارە لە داھاتوویەکی ھاوکارییە تەندروستیەکانیان بگەیەننە ھەموو شار و شارۆچکەکانی ھەرێم.
لەسەر ئاستی وڵاتانی عەرەبیش، عێراق یەکەم وڵاتە کە زۆرترین زیانی گیانی بەھۆی کۆرۆناوە بەرکەوتووە، بەشێوەیەک تا ئێستا زیاتر لە دوو ملیۆن کەس تووشی پەتاکە بوون و ٢٤ ھەزار و ٢٢٩ کەسیش بەھۆیەوە گیانیان لەدەستداوە.
ماوەی زیاتر لە ھەفتەیەکە ژمارەی تووشبوون بە کۆرۆنا لە بەشێکی زۆری پارێزگاکانی عێراق بەرزبوونەوەی تۆمار کردووە، کە بۆ چەند مانگێکە ڕێژەکە بەو شێوەیە بەرز نەبووەتەوە.
وتیشی، وڵاتەکەی سەرقاڵی ئامادەکارییە بۆ کۆنگرەیەکی ئێرانی عەرەبی بۆ گفتوگۆکردن لەبارەی ئاسایشی کەنداو کە دۆسیەی یەمەن و عێراقیش بگرێتەوە، چونکە ھەموویان پەیوەندییان بە یەکەوە ھەیە.
سەبارەت بە رەوشی ئۆکراین، لاڤرۆڤ رایگەیاند، وڵاتەکەی چەند پێشنیارێکی داوەتە واشنتۆن و ناتۆ و چاوەڕێی وەڵامیانە.
بەڕێوەبەری تەندروستی زاخۆ رایگەیاندوە، وەزارەتی تەندروستی بۆ ڕێگریکردنە لە کۆرۆنای جۆری ئۆمیکرۆن، بەڵام کاسبکاران و بازرگانی دەروازەی ئیبراھیم خەلیل لە بڕیارەکە نیگەرانن و دەڵێن، ئەو بڕیارە ئاستەنگی بۆ ھاتووچۆکردنیان لەنێوان ھەرێم و تورکیا دروست دەکات.
راشیگەیاندوە، سکاڵای یاسایی لە دژی ھەر کەسێک تۆمار دەکەن کە ھەڕەشە یاخود ھاندانی دژایەتیکردنی ھاوپەیمانێتییەکەیان دەدەن بۆ ئەوەی بە گوێرەی یاسا لێکۆڵینەوەیان لەگەڵدا بکرێت، تەنانەت ئەگەر یاساش نەبێت، دەبێت ھەندێک پرنسیپ و بنەمای مامەڵەکردن ھەبێت رێزی لێبگیرێت لە نێوان ھەمواندا.
ھادی عامری لە ڕاگەیەنراوێکدا داواش لە ھێزە ئەمنییەکان دەکات بە ئەرکی خۆیان ھەستن و ئاسایشی عێراق بپارێزن و پارێزگاری لە سەروماڵی ھاووڵاتیان بکەن.
وەزارەتی پێشمەرگەی ھەرێم ڕایگەیاندووە، ھەوڵەکانیان بۆ خەرجکردنی دەرماڵەی ھێزەکانی حەفتا و ھەشتا خراوەتەگەڕ.
جەختی لەوەشکردووەتەوە،ھەر فەرمانێکی وەزاری، لە بارەی خەرجکردنی دەرماڵەی یەکەی حەفتا و ھەشتا ھەبێت، لەچەند رۆژی داھاتوودا بڵاویدەکەنەوە.