لیوا یەحیا ڕەسوڵ وتەبێژی فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی عێراق ڕایگەیاند، ھێزەکانی دەزگای ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆر توانیوویانە سەرکردەیەکی گروپی تیرۆریستی داعش بە ناوی (ئەبو ئیسلام) دەستگیر بکەن کە بە ناسنامەی ساختەوە لە نێوان پارێزگاکاندا ھاتوچۆی کردووە.

 سەرۆکی لقی سلێمانی یەکێتی سەندیکاکانی کرێکارانیش دەڵێت،  لەم مانگەدا لە شاری سلێمانی دوو کرێکار کە مۆڵەتی مانەوەیان نەبووە لە شوێنی کارەکانیان گیانیان لەدەستداوە.

بەڕێوەبەری تەكنیكی  لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی پەروەردەی سلێمانیش رایگەیاند، داواكاری خوێندكاران ئاراستەی لایەنی پەیوەندار دەكەن.

موقتەدا سەدر لە تویتێکدا جەختیکردەوە لە پێکھێنانی حکومەتی چاکسازیی نوێی زۆرینەی نیشتیمانی و دوور بێت لە بەشبەشکاری.

ڕێبەری ڕەوتی سەدر وتیشی، پێویستە ڕۆڵی چاکسازیی ئەنجومەنی نوێنەران کارا بکرێت،  بانگھێشتی ھەر کەسێک بکات کە گومان بکرێت لە گەندەڵی و کەمتەرخەمی لە کارەکانیدا.

لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا موقتەدا سەدر ڕایگەیاند، پێویستە پڕۆژە خزمەتگوزارییەکان کارابکرێنەوە، بەشێوەیەک کە لە بەرژەوەندیی گەل و تەواوکردنی پرۆژە وەستاوەکان و لە ماوەیەکی زەمەنی دیاریکراودا بێت.

باسی لەوەشکردووە، پێویستە ھەموو ئەو کۆمپانیا حکومی و مەدەنیانە لێپرسینەوەیان لەگەڵدا بکرێت کە کەمتەرخەمییان نواندووە لە تەواونەکردن و پەکخستنی پرۆژەکاندا.

لە کۆتایی پەیامەکەیدا سەدر جەختیکردووەتەوە لەوەی دەبێت ئەنجومەنی نوێنەران بە توندیی بەرپەرچی ھەر دەستوەردانێکی حزبی  و دادوەرییی بە سیاسی کراو بداتەوە.

پوتن ئاماژەی بەوەکرد سەبارەت بە قەیرانی ئۆکرانیا، تا ئێستا وەڵامێکی ئەرێنیان لە لایەن ئەوروپاوە پێنەگەیشتووە.

لە بەرامبەردا (ئۆلاف شۆلتز) ڕاوێژکاری ئەڵمانیا ڕایگەیاند، ھێشتا نەگەیشتووەنەتە ڕێگەیەکی داخراو و بۆ چارەسەرکردنی قەیرانی ئێستا، بۆیە پێویستە بگەڕێنەوە بۆ گفتوگۆ و دوورخستنەوەی بژاردەی جەنگ.

پوتن ئاماژەی بەوەشکرد، ڕوسیا ناتوانێت چاو دابخات لە لێکدانەوەکانی ئەمریکا و ناتۆ بۆ بنەماکانی ئەو راستیەی کە ئاسایش دابەش ناکرێت، بۆیە دەبێت دڵنیایی تەواو بدەن بە مۆسکۆ لەو ڕووەوە.

باسی لەوەشکرد، وەڵامەکانی خۆرئاوا لەسەر پێشنیازەکانی ئەوان، وەڵامی داواکارییەکانیان ناداتەوە سەبارەت بە دڵنیایی لە پاراستنی ئاسایشی ڕوسیا.

جەختیشیکردەوە،ڕوسیا بەردەوام دەبێت بە ناردنی غازی سروشتی وڵاتەکەی لە خاکی ئۆکرانیاوە بۆ ئەوروپا تا ساڵی ٢٠٢٤.

سەرۆکی ڕوسیا دووپاتیشیکردەوە، ڕوسیا بە توندی وەڵامی ھەموو ھەڕەشەیەک دەداتەوە، کە مەترسیە لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتەکەی.

 ھاوکات شۆڵتز رایگەیاند، کشانەوەی بەشێک لە سوپای ڕوسیا لە سنوری ئۆکرانیا ئاماژەیەکی باش و ئەرێنییە.

چالاکوان و رۆژنامەنوسە سزادراوەکانی بادینان لە نامەیەکیاندا نووسیویانە، " کۆی پرۆسەی (دەستگیرکردن و شێوازی لێکۆڵینەوە و ھەڵسوکەوت و دادگاییکردنیان) لەلایەن دەزگا ئەمنی و حکومی و دادوەرییەکانی ھەولێر، دەرخەری  نادادییەکی قووڵ و غەدرێکی مێژوویی و بێ ویژدانییەکی لەڕادەبەدەربوون و دژبە بەندەکانی دەستوری عێراق و جاڕنامەی مافی مرۆڤی نێودەوڵەتیش بوون.

ئاماژەشیان بەوەکردووە، لە زیندان قەدەغەی بینینی پارێزەرەکانیان لێکراوە و توندوتیژییان بەرامبەر کراوەو دەشڵێن، راپۆرتی رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان بەرچاوترین بەڵگەی بێ تاوانی ئەوان و زۆرداری دەزگاکانی ئیدارەی ھەولێرن .

چالاکوان و رۆژنامەنوسە سزادراوەکانی بادینان ئاشکرایان کردووە، ئیفادەکانیان گۆڕدراوە، ھەڕەشەی خێزانییان لێکراوە، ئەشکەنجە دراون و بە ناچاریش ڤیدیۆیان پێکراوە. ئەمە جگە لەوەی ھێزە ئەمنییەکان ھەڵیانکوتاوەتە سەر ماڵەکانیان و لەناو خێزانەکانیان دەستگیکراون و بەرەو شوێنی نادیار بردراون.

مستەفا کازمی لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیراندا ڕایگەیاند، کاردەکەن لەسەر تێپەڕاندنی ئەو ڕەوشە بێسەروبەرە قبوڵنەکراوە و بەرپەرچدانەوەی گروپە لە یاسا دەرچووەکان.

سەرۆک وەزیرانی عێراق جەختیکردەوە، بەھەموو ھێزی خۆیانەوە بەرگری لە دامەزراوەکانی دەوڵەت بکەن و ڕێگری بکەن لەو بێسەروبەریییە کە ھەندێک ئاواتی پێ دەخوازن.

کازمی ڕاشیگەیاند، پێویستە وەزیرەکان بەوپەڕی سووربوونەوە کاربکەن لە سەپاندنی ھەژموونی دامەزراوەکانی دەوڵەت، چونکە ھەیە دەیەوێت دامەزراوەکانی دەوڵەت بێ ڕۆڵ و لاواز بکات لە پێناو بەرژەوەندیی تایبەت، کە بۆ بەرژەوەندی گروپ و کەسانی یاخیبوو کاردەکات.

قەیس خەزعەلی، ئەمینداری گشتی عەسائیبی ئەھلی حەق، رایگەیاند، بڕیارەکەی دادگای باڵای فیدراڵی عێراق کە یاسای نەوتی ھەرێمی کوردستانی بە نادەستوری ناو بردووە، گرنگترین بڕیاری ئەم داگایەیە لە کاتی دروستبوونیەوە تا ئێستا، چونکە بڕیارەکە بۆ یەکلاکردنەوەی کێشە نییە لەنێوان ھێزە سیاسییەکان لەسەر حسابی لایەنێک دژی لایەنێکی دیکە.

وتیشی، ئەم بڕیارە خزمەت بە بەرژەوەندی عێراق دەکات وەک دەوڵەتێکی سەربەخۆ و لە سودی گەلانی عێراقیدایە، چونکە نەوت و غاز موڵکی ھەموو خەڵکی عێراقە.

حکومەتی ھەرێم رایگەیاندووە، بە پێی ماددەی ١١٢ی دەستوری عێراق بواری نەوت و گاز لە دەسەڵاتی حەسری حکومەتی فیدراڵی نیە وئەم ماددەیەش دانی ناوە بە مافی ھەرێمی کوردستان بۆ دەرھێنان و پەرەپێدانی نەوت و گازی ھەرێمی کوردستان.

لەم بوارەدا ھەرێمی کوردستان ھەنگاوی نا بۆ ئەوەی لەگەڵ حکومەتی فیدراڵی یاسایەک دەربکات بۆ نەوت وگاز کە ڕەشنووسەکەشی ئامادەکرا و پەسەندکرا لەلایەن ھەردوولاوە لە شوباتی ساڵی ٢٠٠٧، لەبەر ئەوەشی ڕەشنووسە ھاوبەشەکە یەک لایەنە لەلایەن حکومەتی فیدراڵەوە گۆڕانکاری جەوھەری تێدا کرا بەبێ ھەرێم و خاڵیکرایەوە لە دەسەڵاتە دەستوورییەکانی ھەرێم، بۆیە پەرلەمانی کوردستان بە پشتبەستن بە دەسەڵاتە دەستورییەکان یاسای نەوت و گازی ھەرێمی تەشریع کرد و لە دوای کەوتنە بواری جێبەجێ ئەم یاسایە.

لە راگەیەندراوەکەدا ئەوەش ھاتووە، لە دوای بڕینی بەشە بوودجەی ھەرێم، بۆ رووبەڕووبوونەوەی قەیرانی داراییش نەوتی ھەرێم ھەناردە کرا بۆ دابینکردنی مووچە و خزمەتگوزارییە گشتییەکان. باس لەوەش کراوە، لە کاتێکدا دەبوو ھەموو لایەنەکان پاڵپشتی ئەو کەشە ئەرێنییەیان بکردایە  لە نێوان حکومەتی ھەرێم و فیدڕاڵ، بەڵام دادگای فیدڕاڵی بڕیارێکی دەرکرد بەبێ ڕەچاوکردنی بنەما دەستوورییەکان بە پشتبەستن بە  یاسا مەرکەزییەکانی رژێمی بەعسی پێشوو کە  ناکۆکن لەگەڵ بنەماکانی فیدڕاڵیەتدا. 

حکومەتی ھەرێم ئاماژەی بەوەش کردووە، ئەم بڕیارە دەبێتە ھۆی زیاتر ئاڵۆزکردنی بابەتەکە و چارەسەرنەکردنی کێشەکە و ھەرێمیش جەخت دەکاتەوە لەسەر ئەوەی ئەم بڕیارە نادادپەروەرانە و نادەستورییە و دژ بە ماف و دەسەڵاتە دەستورییەکانی ھەرێمی کوردستانە و قبوڵکراو نییە.

حکومەتی ھەرێم جەختیشیکردووەتەوە، دەستبەرداری مافەکانی ھەرێمی کوردستان نابێت، لەم سۆنگەیەشەوە لە ھەوڵەکانیان بەردەوام دەبێت لەگەڵ حکومەتی فیدڕاڵی بۆ گەیشتن بە چارەسەرێکی دەستوری بنەڕەتی بۆ ئەم بابەتە، سەرەڕای ئەوەی کە حکومەتی ھەرێمی کوردستان داوای کرد و ھەوڵیدا کە ئەم داوایە دوابخرێت و دەرفەتێک بدرێت بۆ ئەوەی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لەگەڵ حکومەتی فیدڕاڵی داھاتوودا ڕێکبکەوێت.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا حکومەتی ھەرێم رایگەیاندووە، ھەموو رێکارێکی دەستوری و یاسایی و دادوەری دەگرێتەبەر بۆ دەستەبەرکردن و پاراستنی ھەموو ئەو گرێبەستانەی کە لە بواری نەوت و گازدا کراون.
حکومەتی ھەرێم وەڵامی دادگای باڵای فیدراڵی عێراقی دایەوە

حسێن حەمە کەریم وتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو بۆ بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، تا ئێستاش قۆناغی تەندەرین بۆ دروستکردنی نۆ بەنداو لە ھەرێمی کوردستان یەکلایی نەکراوەتەوەو بەردەوام کاری لەسەر دەکرێت.

باسی لەوەشکرد، ژمارەیەک بەنداوی دیکە لە ھەرێمی کوردستان کە لەماوەی رابردوو بودجەیان بۆ تەرخانکرا بۆ نۆژەنکردنەوە لە ئێستادا بەردەوام کاری تێدا دەکرێت.

ئەبوبەکر تەیب حەسەن سەرپەرشتیاری پڕۆژەی شەقامی ١٠٠ مەتری سلێمانی بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، گۆڕانکارییەکانی کەشوھەوا بەشێک لە کارەکانی شەقامی ١٠٠ مەتری سلێمانی راگرتووەو چاوەڕوان دەکرێت لە دوای ئاسایی بوونەوەی دۆخەکە دەست بەکارەکان بکەینەوە و بەپێی بودجەی بەردەست کار لە شەقامی ١٠٠ مەتری سلێمانی بکرێتەوە و لە ٤٠٪ کارەکانی جێبەجێکراوە.

وتیشی، بۆ دیاریکردنی بودجەی ئەمساڵ و تەواو کردنی بەشەکانی تری پرۆژەی شەقامی ١٠٠ مەتری سلێمانی لە ماوەی رابردوو نوسراویان ئاڕاستەی وەزارەتی ئاوەدانکردنەوەو نیشتەجێکردن کردووەو داوایان کردووە بودجەی ٢٠٢٢ پرۆژەکە دیاریبکرێت و ئەوانیش نوسراوەکەیان بەرزکردووەتەوە بۆ ئەنجومەنی وەزیران، بەڵام تا ئێستا وەڵامی نوسراوەکەیان نەدراوەتەوە و نازانن چەند بودجە بۆ ئەمساڵ دابیندەکرێت.

دیمترو کولیبا وەزیری دەرەوەی ئۆکراین رایگەیاندووە، داوایان کردووە لە ماوەی ٤٨ سەعاتی داھاتوودا کۆبوونەوەیەک لەگەڵ روسیا و ئەندامانی رێکخراوی ئاسایش و ھەماھەنگی ئەوروپا رێکبخرێت. 

وتیشی، روسیا تا ئێستا رەتیکردوەتەوە ھۆکاری زیادکردنی ھێزە سەربازییەکانی لەسەر سنور، روون بکاتەوە.

لەمڕۆشەوە، ئۆلاف شۆڵتز راوێژکاری ئەڵمانیا سەردانەکەی بۆ کییڤ و مۆسکۆ دەستپێدەکات، سەردانەکەی شۆڵتز لە چوارچێوەی ھەوڵە دیبلۆماسییەکاندایە بۆ رێگریکردن لە روودانی شەڕ و داگیرکردنی ئۆکراین لەلایەن روسیاوە. 

راوێژکاری ئەڵمانیا چەندین جار جەختی کردوەتەوە، روسیا باجێکی گەورە دەدات، ئەگەر داگیرکارییەکەی ئەنجام بدات.  

جۆ بایدن سەرۆکی ئەمریکا پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ ڤولۆدیمیر زیلینسکی سەرۆکی ئۆکراین ئەنجامدا و رایگەیاند، ئەمریکا وەڵامی توندی روسیا دەداتەوە، ئەگەر ھەر ھێرشێک بکاتە سەر ئۆکراین. 

ھەردوولاش رێککەوتن لەسەر گرتنەبەری رێگەچارەی دیبلۆماسی بۆ چارەسەرکردنی ئاڵۆزییەکان. 

ئەو پەیوەندییەش ھاوکاتە لەگەڵ ناردنی ھاوکاری سەربازیی زیاتر لەلایەن ھاوپەیمانی ناتۆوە بۆ "کییڤ"، لە نێویاندا مووشەکی ستینگەری ئەمریکی دژە فڕۆکە، کە لە دژی روسیا لە ئەفغانستان بەکارھێندرا. 

بڕیارە وەفدەکەی تاڵیبان لەگەڵ دیبلۆماتکارە ئەوروپییەکان و دیبلۆماکارانی وڵاتانی کەنداو کۆببنەوە و داوا بکەن کۆمەڵی نێودەوڵەتی ھاوکاری دارایی ئەفغانستان بکات، چونکە بەھۆی ئەوەی تا ئێستا کۆمەڵی نێودەوڵەتی دانی بە حکومەتەکەی تاڵیباندا نەناوە، ئەفغانستان روبەڕوی قەیرانێکی ئابوری سەخت دەبێتەوە.

لە دوای دەستبەکاربونی حکومەتەکەی تاڵیبانەوە، ھاوکارییە نێودەوڵەتییەکان بۆ ئەفغانستان راگیراون کە رێژەی لەسەدا ٧٥ی بودجەی ئەو وڵاتەی پێکدەھێنا، بەپێی داتاکانی نەتەوەیەکگرتوەکانیش، لە ئێستادا رێژەی لە سەدا ٥٥ی ئەفغانییەکان کە ژمارەیان دەگاتە ٢٣ ملیۆن کەس، بەھۆی قەیرانی ئابوری وڵاتەکەیانەوە ھەڕەشەی برسێتییان لەسەرە.

سەیف بەدر وتەبێژی وەزارەتی تەندروستیی عێراق رایگەیاند، ئاستی وەرگرتنی ڤاکسینی کۆرۆنا بۆ کەسانی سەروو ١٢ ساڵ، وەک پلانی بۆ دانرا بوو ٣٠٪ تێپەڕاندووە.

لە بارەی ژەمی سێیەمی ڤاکسینەکەش وتی، ھەموو ئەو کەسانەی تەمەنیان لە سەروو ١٨ ساڵەوەیە دەتوانن ژەمی سێیەمی ڤاکسینەکە وەربگرن، بەڵام دەبێت دوای شەش مانگ لە وەرگرتنی دووەم دۆز، دۆزی سێیەم وەربگرن.

وتەبێژی وەزارەتی تەندروستیی عێراق راشیگەیاند، لە چەند رۆژی رابردوودا کەمبوونەوە لە ئامارەکانی ڤایرۆسی کۆرۆنا تۆمار کراون، کە ئاماژەی باشن بۆئەوەی عێراق گەیشتووەتە قۆناغی بەجێھێشتنی شەپۆلی چوارەمی کۆرۆنا، بەڵام سەرباری ئەو کەمبوونەوەیە، ھێشتا مەترسییەکانی شەپۆلی چوارەمی کۆرۆنا ھەر بەردەوامن.

بە پێی ئاماری وەزارەتی تەندروستی، تائێستا لە عێراق ٢ ملیۆن و ٢٧٥ ھەزار و ٥٧١ کەس تووشی ڤایرۆسی کۆرۆنا بوون، لەو ژمارەیە ٢٤ ھەزار و ٧٠٤ کەسیان گیانیان لە دەستداوە، ٩ ملیۆن و ٥٦٠ ھەزار و ٣٢٣ کەسیش ڤاکسینی کۆرۆنایان وەرگرتووە.

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی رایگەیاندووە، شەوی ڕابردوو لەگەڕەکی کانی سپیکە لەشاری سلێمانی گرژی و ئاڵۆزی لە نێوان خاوەن مارکێتێک و چەند کەسێکدا دروستبو و بەھۆیەوە چوار کەس بە چەقۆ بریندار بوون .

ئاشکراشیکرد، دەستبەجێ مەفرەزەکانی پۆلیس گەیشتنە شوێنی ڕوداوەکەو توانرا لەلایەن بنکەی پۆلیسی ھەواری شار و بەھاوکاری بەشی پۆلیسی فریاکەوتن ھەشت تۆمەتبار لەو ڕووداوەدا دەستگیربکرێت و دەستیشبگیرێت بەسەر ئوتومبێلێک و دوو چەک لە جۆری کڵاشینکۆف و دەمانچە و چەند چەقۆیەکدا،  دواتر لە لایەن بنکەی پۆلیسی ھەواری شارەوە توانرا تۆمەتبارێکی دیکە لەسەر ھەمان دۆسیە دەستگیربکرێت .

پۆلیسی سلێمانی ئاماژەی بەوشکردووە، لەئێستادا سەرجەم تۆمەتباران کە ژمارەیان نۆ کەسە، بەبڕیاری دادوەر ڕاگیراوان و لێکۆڵینەوە لەگەڵیان بەردەوامە .