هەواڵەکان
وتیشی، ھەڵەبجە لەئیستادا خاوەنی ٣٩٠ خاڵی تایبەت بە خۆیەتی کەبوونی ھەرشارێک بەپارێزگا پێوستی بە٣٠٠ خاڵ ھەیە بۆیە ھیواخوازین لەکۆتایی کابینەکەی مستەفا کازمی تەواوی ڕێکارەکانی بەپارێزگابوونی ھەڵەبجە کۆتایی پێبھێنرێت.
چۆن فریزەر وەزیری کۆچی کەنەدا ڕایگەیاند، داخوازی وەرگرتنی مۆڵەتی گەشتی بە پەلە لە نێوان کەنەدا وئۆکراین کراوەتەوە، بۆ ئەو مەبەستەش ئاوارەی وڵاتەکە دەتوانن لەڕێگەی ئینتەرنێتەوە مۆری پەنجە و زانیاری بایۆمەتری خۆیان ڕەوانە بکەن، بۆ وەرگرتنی مانەوەی کاتی.
ئاماژەی بەوەشکرد، ئاوارە ئۆکرانییەکان دەتوانن مۆڵەتی کار و خوێندنیش بەدەست بھێنن لە کەنەدا.
بە گوێرەی سەرژمێرییەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان، لەو کاتەوەی ھێرشی ڕوسیا بۆ سەر ئۆکراین دەستی پێکردووە، زیاتر لە سێ ملیۆن ئۆکراینی ئاوارە بوون، نیوەی ئەو ژمارەیە چوونەتە ناو خاکی پۆڵەنداوە.
وەزارەتی بازرگانی لە ڕاگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، دوای تەواوکردنی پشکنینیە فیزیایی و بایۆلۆژییەکان لە تاقیگەی کۆنترۆڵی جۆری بۆ دڵنیابوون لە جۆر و پلەکەی، برنجەکە دەگوازرێتەوە بۆ بریکارەکانی خۆراک لە سەرجەم پارێزکان لە پێناو زیادکردنی سەبەتەی خۆراک و پڕکردنەوەی پێداویستییەکانی ڕەمەزان.
وەزارەتی بازرگانی عێراق ئاماژەی بەوەشکردووە، بە پێی ئەو گرێبەستانەشی کەرتی تایبەت لەگەڵ بەرھەمھێنەرانی جیھانی کردوویەتی بەمنزیکانە ژمارەیەک کەشتی تر کە برنجیان ھەڵگرتووە دەگەنە بەندەرەکان و دەخرێتە بازاڕەکانەوە بۆ پڕکردنەوەی پێداویستی ھاوڵاتیان.
ڕوونیشیکردەوە، وەزارەتی بازرگانی کار دەکات بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنی پێویست لەگەڵ کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنەر بۆ دووبارەنەبوونەوەی دواکەوتن و گەرەنتی گەیشتنی سەرجەم ماددە خۆراکییەکان لە وادەی دیاریکراودا.
فەرمانگەی میدیا و زانیاری حکومەتی ھەرێم بڵاویکردەوە، داھاتی باج لە ھەرێم ڕێکخراوەتەوە و زیادی کردووە، بە جۆرێک ساڵی ٢٠١٢ داھاتی باج لە ھەرێم ١٢٨ ملیار دینار بووە بەڵام ساڵی ٢٠٢١ زیادی کردووە بۆ ٧٩٦ ملیار دینار.
ڕاشیگەیاند، لە ھەرێمی کوردستان ٦٩٤ گەورە باجدەر ھەن و ٢٣٪ی کۆی گشتی داھاتی باج پێکدێنن، بەھۆی نەدانی باجیش ١٧٩٤ شوێن سزای دارایی دراون و ٣٧ شوێنیش داخراون کە پێکھاتوون لە بەنزینخانە و کۆمپانیا و یانەی شەوانە و نەخۆشخانە و ئارایشگە.
ڕوونشیکردەوە، داھاتی باج بۆ دابینکردنی مووچە بۆ مووچەخۆران و پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکان و جێبەجێکردنی پڕۆژەکان خەرجدەکرێتەوە.
بەشێک لە کەسوکاری شەھیدان و ئەنفالکراوان لە کاتی وەرگرتنی مووچە بڕە پارەیەک لە مووچەکەیان بڕاوە، لەو بارەیەوە "عادل ساڵح" بەڕێوەبەری ڕاگەیاندن و پەیوەندییەکانی وەزارەتی کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوانی ھەرێم بە کوردسات نیوزی ڕایگەیاند، بە ھیچ شێوەیەک دەستکاری مووچەی کەسوکاری شەھیدان و ئەنفالکراوان نەکراوە و لێبڕین بوونی نییە، ئەوەی ھەبووە ڕ اگرتنی دەرماڵەی ھاوسەری و منداڵ بووە بە پێی یاسا و بڕیارەکە لە ھەموو پارێزگاکانی ھەرێم جێبەجێ کراوە.
ڕوونیشیکردەوە، بۆ وەرگرتنی دەرماڵەی ھاوسەری پێویستە ساڵانە ئەو مووچەخۆرانەی خۆیان و ھاوسەرەکەیان فەرمانبەری حکومەتن، پشتگیرییەک لەو بەڕێوەبەرایەتییە بھێنێت کە کاری تێدا دەکات و تیایدا ئاماژە بۆ ئەوە بکرێت کە لە وەزارەتی شەھیدان دەرماڵە وەردەگرێت یان وەزارەتەکەی خۆی، ھەروەھا بۆ خەرجکردنی دەرماڵەی منداڵیش پێویستە پشتگیری خوێندنگەکەی بھێنێت و ئەگەر تەمەنی منداڵەکەی نەگەیشتبووە ١٨ ساڵ، ئەوا دەرماڵەی بۆ خەرج دەکرێت، بۆیە ئەو کەسانەی دەرماڵەکانیان ڕاگیرەوە ھەر کاتێک پشتگیرییەکەیان ھێنا، ئەوا بۆ مانگی داھاتوو دەرماڵەکانیان بۆ خەرج دەکرێتەوە و دەرماڵەی ھیچ مانگێکیش نافەوتێت.
ئەوە یەکەمین پەیوەندی تەلەفۆنییە لە نێوان سەرۆکانی ئەمریکا و چین، لە دوای دەستپێکردنی ھێرشی سەربازیی ڕووسیا دژی ئۆکراین.
پێشتریش ئەنتۆنی بلینکن، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ڕایگەیاندبوو، ڕێکاری توند بەرامبەر چین دەگرنەبەر، ئەگەر ئەو وڵاتە پشتیووانی لە ھێرشی سەربازیی ڕووسیا بۆ سەر ئۆکراین بکات.
ڕاشیگەیاند، چین بە ئاڕاستەیەکی پێچەوانەدا دەڕوات، ئەوەش بە ئیدانە نەکردنی ھێرشە دوژمنکارانەکەی ڕووسیا، بە بیانووی ئەوەی کە ھەوڵ دەدات بێلایەن بێت.
لە بارەی پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەوە سەرۆکایەتیی تورکیا ڕایگەیاند، ئەردۆغان ئامادەیی تورکیای بۆ ڕێکخستنی کۆبوونەوەیەک لە نێوان سەرۆکانی ڕووسیا و ئۆکراین، لە ئەنقەرە یاخود ئیستانبوڵ دەربڕیووە و داوای لە پوتن کردووە، ڕەچاوی ڕەوشی مرۆیی لە ئۆکراین بکات و ڕێڕەوە مرۆییەکان چالاک بکات.
ئەردۆغان ڕاشیگەیاندووە، کە ئاگربەستێکی ھەمیشەیی لە ئۆکراین، ڕەنگە ببێتە چارەسەرێکی درێژخایەن، لە بەرامبەردا ڤلادیمێر پوتن سەرۆکی ڕووسیا ڕایگەیاندووە، تاکو داماڵینی ئۆکراین لە چەک ھێرشە سەربازییەکانیان ڕاناگرن.
ھاوکات ئیبراھیم کاڵن، گەورە ڕاوێژکاری سەرۆک کۆماری تورکیا ڕایگەیاند، پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەی ئەردۆغان و پوتن دوو بەش بووە و ھەندێک داواکاریی پوتن قورس نین، کە ئەوەن ئۆکراین بێلایەن بێت و نەبێتە ئەندامی ناتۆ، بەڵام پوتن داوای چەکدانان لە ئۆکراین دەکات و پێدەچێت ڕووسیا داوای دەستبەرداربوونی ئۆکراین لە ھەرێمی دۆنباس و داننان بە نیمچە دوورگەی کریمیا وەک بەشێک لە خاکی ڕووسیا، لە ئۆکراین بکات.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی ھەرێم ڕایگەیاند، ڕۆژی شەممە لە سنووری پارێزگای ھەولێر ئاسمان پەڵە ھەور و نیمچە ھەور دەبێت و لە کاتەکانی شەودا ئەگەری بارینی بەفرێکی کەم لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکان ھەیە، ھەروەھا لە سنوری پارێزگای سلێمانی ئاسمان ساماڵ و پەڵە ھەور دەبێت پاشان بۆ نیمچە ھەور دەگۆڕێت.
لە پارێزگای دھۆکیش ئاسمان نیمچە ھەور دەبێت دواتر بۆ ھەوری تەواو دەگۆڕێت، لە کاتەکانی ئێوارەشدا لە ھەندێک ناوچە نمە باران دەبارێت و ئەگەری بارینی بەفرێکی کەم لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکانیش ھەیە.
لە سنوری پارێزگای ھەڵەبجەش ئاسمان ساماڵ و پەڵە ھەور دەبێت و لە ناوچە شاخاوییەکان بۆ نیمچە ھەور دەگۆڕێت. لە کەرکوکیش ئاسمان پەڵە ھەور و نیمچە ھەور دەبێت.
کەشناسی ھەرێم ڕاشیگەیاند، لە ڕۆژانی جەژنی نەتەوەیی نەورۆز، بە گشتی ئاسمانی ھەرێم ھەور و نیمچە ھەور دەبێت.
ڕۆبێرتا میتسۆلا، سەرۆکی پەرلەمانی ئەوروپا ڕایگەیاند، لە ڕۆژی ھەینیەوە ھیچ دیپلۆماتکار و بەرپرسێکی حکوومەتی ڕووسیا و بێلاروس، بۆیان نییە سەردانی پەرلەمانی ئەوروپا لە شاری برۆکسل بکەن.
ھاوکات وەزارەتی دەرەوەی بولگاریا ڕایگەیاند، ١٠ دیپلۆماتکاری باڵیۆزخانەی ڕووسیایان ئاگادارکردووەتەوە، لە ماوەی ٧٢ سەعاتدا خاکی بولگاریا بەجێبھێڵن، ھەر یەکە لە وڵاتانی لیتوانیا و لاتیڤیا و ئیستۆنیاش، ١٠ دیپلۆماتکاری باڵیۆزخانەی ڕووسیایان لە وڵاتەکانیان دەرکرد، ھۆکارەکەشیان بۆ چالاکی دژ بە بنەماکانی دیپلۆماسی لە لایەن ئەو دیپلۆماتکارانەوە گەڕاندەوە.
لە کاردانەوەی دەرکردنی دیپلۆماتکارەکانی لە وڵاتانی ئەوروپا، وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیا ڕایگەیاند، دەرکردنی دیپلۆماتکارانی ڕووسیا ھەنگاوێکی دوژمنکارانەیە و مۆسکۆ وەڵامی بۆ ئەو ھەنگاوە دەبێت.
ئیدریس گەلناسکی بەڕێوەبەری ناحیەی زاویتەی سەر بە پارێزگای دھۆک بە کوردسات نیوزی ڕایگەیاند، لەسەر کێشەی موڵکداری و زەوی دەمەقاڵە لە نێوان دوو کەس ڕوویداوە و یەکێکیان کوژراوە و تەرمەکەی ڕەوانەی پزیشکی دادوەری لە دھۆک کراوە. ڕاشیگەیاند، کوژراوەکە ناوی کامیران یونسە و خەڵکی گوندی زێوەی سەر بە ناحیەی زاویتەیە.
ھەر ئەمڕۆ نەجیم محێدین موختاری پێشووی گوندی باکورمان لە قەزای ئاکرێ کە تەمەنی ٣٦ ساڵە لەسەر کێشەیەکی کۆنی کۆمەڵایەتی لە لایەن کەسێکی نزیکی خۆیەوە تەقەی لێکرا و کوژرا و کەسێکی تریش کە لەگەڵیدا بووە ئەویش بریندارە.
دکتۆر رەھێڵ بریکاری وەزارەتی تەندروستی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، وەرگرتنی ژەمی یەکەم و دووەمی ڤاکسینی کۆرۆنا تارادەیەک باشە، بەڵام تا ئێستاش ھاوڵاتیان وەکو پێویست ژەمی سێیەمی ڤاکسینەکەیان وەرنەگرتووە.
راشیگەیاند، ٣٠٪ ئەو ڤاکسینەی رەوانەی ھەرێمی کوردستان دەکرێت ماوەتەوە و بەکارنەھاتووەو بۆ ئەوەش ھەوڵ ھەیە لیژنەی باڵای روبەڕوبوونەوەی کۆرۆنا کۆببێتەوە و بڕیاری نوێ بدرێت.
باسی لەوەشکرد، لە وڵاتان ھەرچەندە رێککارەکانی کۆرۆنا ئاسانکارییان بۆ کراوە و لابراون، بەڵام ھەوڵەکان بۆ وەرگرتنی ڤاکسین بەردەوامییان ھەیە.
بایدن لە کۆشکی سپی لە وەڵامی رۆژنامەنوسێکدا دەڵێت، بەڵێ پێم وایە پوتن تاوانباری جەنگە، جین ساکی وتەبێژی کۆشکی سپیش وتی، بایدن لە دڵەوە قسەکەی کردووە چونکە پوتن ھێرشی زۆر دڕندانە ئەنجام دەدات.
ھاوکات، دیمتری پیسکۆڤ وتەبێژی کۆشکی کرملین ئیدانەی ئەو لێدوانەی "بایدن"ی کرد و رایگەیاند، قبوڵی ناکەن و لێی خۆش نابن.
چاودێرانیش دەڵێن، ئەو لێدوانەی بایدن بەرامبەر پوتن، پەیوەندییەکانی نێوان روسیا و ئەمریکا و خودی ئەو دوو سەرۆکە خراپتر دەکات.
دادگای دادی نێودەوڵەتی رایگەیاندوە ، روسیا ھیچ بەڵگەیەکی نیە لەسەر ئەو تۆمەتانەی ئاراستەی ئۆکراینی دەکات سەبارەت بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی لە ھەردوو ویلایەتی لوھانسک و دونیتسک ، و راشیگەیاندوە ، مۆسکۆ ئەو تۆمەتانەی کردۆتە بیانویەک بۆ داگیرکردنی ئۆکراین
دادگای دادی نێودەوڵەتی داواشی لە روسیا و ئەو ھێزانەش کردوە کە ھاوکاری دەکەن یاخود لە ژێر دەسەڵاتی مۆسکۆدان ، بە زوترین کات داگیرکارییەکانیان بۆ سەر ئۆکراین کۆتایی پێبێن .
ئەوەش لەکاتێکدایە، لە رۆژی دوو شەممەی رابردوو سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق سەردانی شاری ھەولێری کردو شوێنی بۆردومانەکەی بەسەر کردەوە، لیژنەیەکیش بۆ لێکۆڵینەوە لە ھێرشەکە پێکھێنرا.
میدیاکانی تورکیا بڵاویانکردەوە، پەرلەمانتارێکی پارتی گەلی کۆماری"جەھەپە"یاداشتی ھەڵگرتنی پارێزبەندی لەسەر ٨ پەرلەمانتاری ھەدەپە داوەتە سەرۆکایەتی پەرلەمانی تورکیا و داوای کردووە لیژنەی ھاوبەشی داد و دەستوری ھەمیشەیی بەتۆمەتی ھاوکاریکردنی رێکخراوی قەدەغەکراو پارێزبەندی لەسەر ئەو ھەشت پەرلەمانتارە ھەڵبگرێت.
بەپێ زانیارییەکان ئەو پەرلەمانتارانەی بڕیارە پارێزبەندییان لەسەر ھەڵبگیرێت پێکھاتوون لە"ئایشە ئاجار باشاران"وتەبێژی ئەنجومەنی ژنانی ھەدەپە، "فەلەکناس ئوجا"جێگری ھاوسەرۆکانی گشتیی ھەدەپە و پەرلەمانتاران "حسێن کاچماز و رەمزیە تۆسون و عومەر فاروق گەرگەری ئۆغڵو و سەزایی تەمەللی و نوسرەدین ماچین و ئالیجان ئۆنلو"
سەردانەکەی چاوش ئۆغلۆ بۆ شاری لڤیڤ رۆژێک دوای سەردانەکەی بۆ مۆسکۆ دێت، کە لەگەڵ سێرگی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوەی روسیا کۆبووەوە و رایگەیاند، ھەڵوێستی تورکیا سەبارەت بە جەنگی ئۆکراین و روسیا یاسایی و ھاوسەنگە، بەوپێیەشی پەیوەندی باشی لەگەڵ ئەو دوو وڵاتەدا ھەیە، ھەوڵیداوە رۆڵی نێوەندگیر ببینێت لەنێوانیاندا.
وەزیری دەرەوەی تورکیا، ھیواشی خواست ڤلادمیر پوتن سەرۆکی روسیا و ڤۆلۆدمیر زیلینسکی سەرۆکی ئۆکراین کۆببنەوە و ئاشتی بەدیبھێنن.