هەواڵەکان
دوای هەڵبژاردنی وەک سەرۆک کۆماری عیراق، نزار ئامێدی لە یەکەم وتاریدا رایگەیاند، شەرەفمەندە بە ئەرکەکەی و بەڵێنیش دەدات بەرگریکارێکی دادپەروەربێت لە بەرژەوەندییەکانی گەلی عیراق و بەرپرسیارانە هەڵسوکەوت بکات.
سەرۆک کۆماری نوێی عیراق جەختیکردەوە، له‌سه‌ر رێبازی سه‌رۆك مام جه‌لال به‌رده‌وام دەبێت و سوپاسی یەکێتی نیشتیمانی کوردستانیشی کرد بۆ پێدانی ئەو متمانەیە و کاندیدکردنی بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری عیراق
لە بەشێکی دیکەی وتارەکەیدا، نزار ئامێدی ئاماژەی بەوەکرد، پێویسته له‌م ساته هه‌ستیارهدا، کە ناوچه‌كه‌ی پێدا تێده‌په‌ڕ‌ێت به‌رپرسیارانه‌تر هه‌ڵسوكه‌وت بكه‌ن و هەموو هەوڵێکیان بۆ ئەوەبێت عیراق لە جەنگ بە دور بێت.
ناوبراو دوپاتیشیکردەوە، كارده‌كه‌ن بۆئه‌وه‌ی عیراق به‌ره‌و پێش بچێت و پابەند دەبێت بە کارکردن لەگەڵ دەسەڵاتەکانی جێبەجێکردن، یاسادانان و دادوەرییەکان.
مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەبۆنەی هەڵبژاردنی نزار ئامێدی بە سەرۆک کۆماری عیراق، پەیامێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە: وێڕای پیرۆزبایی لە تیمی دانوستاندکارمان بە سەرۆکایەتی هەڤاڵ بافل جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کە لەگەڵ لایەنەکان هەوڵی چڕی دیبلۆماسیی و گفتوگۆیان و بردنەوەی کاندیدی یەکێتیی سەرخست، پیرۆزبایی لە پەرلەمانتاران و هێز و لایەنە سیاسییەکانی وڵات دەکەین کە ئەم ئیستحقاقە دەستووری و دیموکراتییەیان جێبەجێکرد ، بەرەو ئەرکەکانی داهاتووی پێکهێنانی حکومەت و دامەزراوەکانی.
دەقی پەیامەکە
برا و هەڤاڵمان فەخامەتی سەرۆک کۆمار نزار محەمەد سەعید ئامێدی
بەبۆنەی هەڵبژاردنتان وەك سەرۆك كۆماری عێراقی فیدڕاڵ ، پیرۆزباییەكی
گەرمتان ئاراستە دەكەین و هیوای سەرکەوتنتان بۆ دەخوازین.
ئەرکی سەرۆک کۆماری ئەرکێکی سەنگین و قورسە و دڵنیاین بەرێزتان کە خوێندکاری بە وەفای خوێندگەی سەرکردەی کۆچکردوو سەرۆک مام جەلال و رێڕەوی نیشتمانیی و دیموکراتی عێراقی دەستووری و فیدراڵن ، لەم ئەرکەدا سەرکەوتوو دەبن و متمانەی بەدەستهێنراوی ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران دەپارێزن .
بەم بۆنەیەشەوە وێڕای پیرۆزبایی لە تیمی دانوستاندکارمان بە سەرۆکایەتی هەڤاڵ بافل جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کە لەگەڵ لایەنەکان هەوڵی چڕی دیبلۆماسیی و گفتوگۆیان و بردنەوەی کاندیدی یەکێتیی سەرخست، پیرۆزبایی لە پەرلەمانتاران و هێز و لایەنە سیاسییەکانی وڵات دەکەین کە ئەم ئیستحقاقە دەستووری و دیموکراتییەیان جێبەجێکرد ، بەرەو ئەرکەکانی داهاتووی پێکهێنانی حکومەت و دامەزراوەکانی.
ئومێدەوارین ئەم قۆناغەی سەرۆكایەتی فەخامەتتان ببێتە مایەی كردنەوەی دەرگای چارەسەری كێشەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و حكومەتی فیدراڵی لەپێناو پتەوكردنی گیانی پێكەوەیی و لێتێگەیشتنی نێوان گشت لایەنەکان .
دووبارە پیرۆز بێت
مەكتەبی سیاسی
یەكێتیی نیشتمانیی
١١-٤-٢٠٢٦
نزار ئامێدی، کاندیدی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆک کۆماری عیراق هەڵبژێردرا.
ئەمڕۆ شەممە 11ـی 4ـی 2026، ئەنجومەنی نوێنەران بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری عیراق کۆبووە و لە گەری دووەمدا، نزار ئامێدی کاندیدی یەکێتی بە 227 دەنگ وەک سەرۆک کۆماری نوێی عیرق هەڵبژێردرا
بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار، دوو گەڕی دەنگدان بەڕێوەچوو، ئەنجامی دەنگدان لە گەڕی یەکەمدا بەم شێوەیە بوو؛
نزار ئامێدی 208 دەنگ
موسەنا ئەمین 17 دەنگ
فوئاد حسێن 16 دەنگ
لە گەڕی دووەمیشدا کە دەنگدان لە نیوان نزار ئامێدی و موسەنا ئەمین دا بوو، ئەنجامی دەنگەکان بەم شێوەیە بوو؛
نزار ئامێدی دەنگ
موسەنا ئەمین دەنگ
بەپێی ئەنجامەکان، نزار ئامێدی کاندیدی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان وەک سەرۆک کۆماری عیراق هەڵبژێردرا.
پڕۆفایلی نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق
- لە ساڵی 1968 لەدایکبووە
- لە ساڵی 2022 بۆ 2024 وەزیری ژینگەی عیراق بوو
- ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتیە
- بەرپرسی مەکتەبی سیاسی یەکێتیە لە بەغداد
- خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە ئەندازیاری میکانیک
- ئەزموونی زیاتر لە 40 ساڵ لە كاری باڵای حکومی و سیاسیدا هەیە
- پەیوەندییەكی پتەوی لەگەڵ لایەنە کوردی و ھێزە سیاسییە سەرەکییەکانی بەغداد هەیە
بەشداری و نوێنەرایەتی عیراقی کردووە لە:
كۆمكاری عەرەبی لە (میسر، جەزائیر، تونس، سعودیە، کوەیت)
کۆنفرانسی نێودەوڵەتی گۆڕانی کەشوھەوا COP21 - پاریس 2015
سەرۆکایەتی وەفدی عیراق بۆ COP28 – لەئیماراتی عەرەبی 2023
کۆبوونەوەکانی كۆمەڵەتی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ژینگە - نایرۆبی 2023
کۆنفرانسی نێودەوڵەتی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ئاو - نیویۆرک
ئەزموونی سیاسی و ڕێکخراوەیی:
* ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتی – یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان
* ئەندامی هاوپەیمانی ئیدارەی دەوڵەت (2022 – تائێستا)
* ئەندامی مەکتەبی سیاسی – یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان (2023 – تائێستا)
* لێپرسراوی بارەگای مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەغداد (2024 – تائێستا)
* لە نووسینگەی سکرتێری گشتی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان (1993-2003) کاریکردووە
ڕاوێژکاری باڵای سەرۆک مام جەلال و سەرۆک کۆمارەکانی تر بووە لە ساڵی 2005 تا 2022
بەرپرسیارێتیەکان:
- راوێژکاری سەرۆکی کۆمار لە پرسە دەستووری و سیاسییەکان
- پەیوەندی نێوان سەرۆکایەتی و دەسەڵاتە دەستوورییەکان و لایەنە هەرێمییەكان
- پاڵپشتیکردنی پێکهێنانی حکوومەت و بەڕێوەبردنی قەیرانە نیشتمانییەکان
- سەرپەرشتیکردنی بڕیارەکانی سەرۆکایەتی كۆمار
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد پەیامێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە: لەگەڵ کۆتاییهاتنی ئەرکە رەسمییەکانی هاوسەر و هاوڕێی تەمەنم، عەبدولەتیف جەمال رەشید لە سەرۆکایەتی کۆماردا، هەست بە شانازی دەکەم لە ئاست ئەو میراتە دوانەهاتووەی کە سەرکردایەتییەکەی بۆی جێهێشتووین.
لە پەیامەکەی شاناز ئیبراهیم ئەحمەد دا ئاماژە بەوەشدراوە: زۆرێک لە کار و دەستکەوتە بەرهەمدارەکانی نەبوونە سەردێڕی هەواڵەکان، بەڵام هەوڵ و کۆششەکانی لە پشت پەردەوە، رۆڵییان هەبوو لە هێورکردنەوەی گرژییەکان، دووبارە کردنەوەی کەناڵەکانی پەیوەندی، پاراستنی عیراق لە پەلکێشکردن بۆ ناو ململانێ هەرێمییەکان و ئاڕاستەکردنی وڵات بەرەو رێڕەوێکی پێشکەوتووتر و سەقامگیرتر.
دەقی پەیامەکە
هاونیشتمانیانی ئازیزی عیراق،
لەگەڵ کۆتاییهاتنی ئەرکە رەسمییەکانی هاوسەر و هاوڕێی تەمەنم، عەبدولەتیف جەمال رەشید لە سەرۆکایەتی کۆماردا، هەست بە شانازی دەکەم لە ئاست ئەو میراتە دوانەهاتووەی کە سەرکردایەتییەکەی بۆی جێهێشتووین.
وڵاتەکەمان و ناوچەکەش بە ساڵانێکی پڕ لە ئاڵۆزی و ناسەقامگیریدا تێپەڕین. بەدرێژایی ئەم ماوەیەش، شایەتی ئەوە بووم کە چۆن بە دەستپاکییەوە و بە هەستێکی بەرزی لێپرسراوێتیی نیشتمانیی بەرامبەر وڵات و گەلی عییراق سەرۆکایەتی دەکرد، لە ساتەوەختی فشار و دابەشبووندا، ئەو لەبری خۆنواندن حیکمەتی هەڵبژارد و لەبری رووبەڕووبوونەوەش دیالۆگی کردە پیشە.
زۆرێک لە کار و دەستکەوتە بەرهەمدارەکانی نەبوونە سەردێڕی هەواڵەکان، بەڵام هەوڵ و کۆششەکانی لە پشت پەردەوە، رۆڵییان هەبوو لە هێورکردنەوەی گرژییەکان، دووبارە کردنەوەی کەناڵەکانی پەیوەندی، پاراستنی عیراق لە پەلکێشکردن بۆ ناو ململانێ هەرێمییەکان و ئاڕاستەکردنی وڵات بەرەو رێڕەوێکی پێشکەوتووتر و سەقامگیرتر.
لە هەمان کاتدا، پێویستە راستییەک ئاشکرا بکەین، ئەگەر لەم ماوەیەدا خاوەنی یەکڕیزییەکی گەورەتر و پشتگیرییەکی فراوانتر و کارێکی دەستەجەمعی بەهێزتر بووینایە، دەتوانرا دەستکەوتی زۆر گەورەتر بەدەست بهێنرێت.
شانازیش بەوەوە دەکەم کە لە پێگەی خۆمەوە وەک خانمی یەکەم، بەشدار بووم لە مسۆگەرکردنی ئەنجامدانی مەراسیمێکی شایستە بۆ بەخاکسپاردنی قوربانیانی ئەنفال لە گۆڕە بەکۆمەڵەکاندا دوای تێپەڕبوونی چل و پێنج ساڵ، هەروەها پاڵپشتیکردنی هەوڵەکان بۆ ناسینەوەی ناسنامەی قوربانییە بێسەروشوێنبووەکانی ناو ئەو گۆڕە بەکۆمەڵانە کە تا ئێستاش برینەکانیان خاکی ئێمەیان رەنگ کردووە. بۆ یەکەمجاریش، سەکۆی نووسینگەی خانمی یەکەم بۆ تیشکخستنەسەر منداڵانی خاوەن پێداویستی تایبەت و چەندین پرسی تری مرۆیی بەکارهێنرا کە لە دڵمەوە نزیکن.
بە هەمان شێوەش، هەوڵمداوە پشتگیری ژنانی عیراق بکەم، کە رۆژانێک لە پێشەنگی بزووتنەوەی ژنان بوون لە ناوچەکەماندا، بەڵام لەم چەند دەیەی دواییدا زۆرجار دەنگیان پەراوێز خراوە. هیوادارم توانیبێتم بەشدار بم لە رەخساندنی دەرفەتی راستەقینە بۆ بەشدارییپێکردنیان لە ژیانی گشتی، پەروەردە و سەرکردایەتیکردندا.
نووسینگەی خانمی یەکەم، هەر لە سەرەتاوە دامەزراوەیەکی نوێ و هەندێک جاریش جێگەی مشتومڕ بووە. هەرچەندە کارە مرۆییەکانم و داکۆکیکردنم لە مافەکان و چالاکییە مەدەنییەکانم مێژووەکەی بۆ زۆر پێش ئەم پۆستە رەسمییە دەگەڕێتەوە، بەڵام ئەم پێگە و سەکۆیە دەرفەتی ئەوەی پێدام کە لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا نوێنەرایەتی عیراق بکەم، چ لە کۆنفرانسە نێودەوڵەتییەکانی تایبەت بە گۆڕانی کەشوهەوا یان لە کارە مرۆییەکاندا.
لە ساڵانی دواییشدا، نووسینگەی خانمی یەکەم رۆڵێکی کاراتری گێڕا لە خزمەتکردنی بەرژەوەندییە نیشتمانییەکان و پاڵپشتیکردنی پێشکەوتنی ژنان. هیوادارم لەمەودوا ئەم ئەزموونە وەک حاڵەتێکی ناوازە سەیر نەکرێت، بەڵکو وەک سەرەتایەک لێی بڕوانرێت.
لێرەدا دەمەوێت سوپاسی تەواوی تیمەکەم بکەم، کە ماندوونەناسانە و زۆرجار دوور لە چاوی کامێراکان کاریان کرد بۆ پشتگیریکردنی خانمی یەکەم و پەیامەکەمان. دەستخۆشی لە دڵسۆزیی، کارامەیی و بڕوای نەگۆڕیان دەکەم بە خزمەتی گشتی.
پاپەندبوونم بەرامبەر بە عێراق و گەلەکەی و داهاتووەکەی بە نەگۆڕی دەمێنێتەوە. هیوادارم بەردەوام بم لە بەخشین بەو شێوەیەی کە ویژدان و بڕواکانم رێنوێنیم دەکەن.
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد
راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی عیراق دەڵێت: رێگریمان کردووە لە بەكارهێنانی خاكی عیراق بۆ هێرشكردنەسەر وڵاتانی دراوسێ و رۆڵێكی كاریگەریشمان هەبووە لە بانگەشەكردن بۆ پەنابردنە بەر دانوستان
قاسم ئەعرەجی راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی عیراق رایگەیاند، بڕیارێكی نیشتمانی دراوە كە خاكی عیراق بەكارنەهێنرێت بۆ هێرشكردنەسەر وڵاتان و بڕیارەكەشیان جێبەجێكردووە.
وتیشی، عیراق توانیویەتی لە رێگەی بڕیاری بەرپرسانە و ئەرێنییەوە خۆی بپارێزێت و رێگری بكات لە فراوانبوونی بازنەی ململانێكان، چونكە هەڵوێستێكی نیشتمانی هەڵبژاردووە و رێگریكردووە خاكەكەی بۆ هێرشكردنەسەر وڵاتان بەكاربهێنرێت.
ئاماژەی بەوەشدا، عیراق رۆڵێكی كاریگەری هەبووە لە بانگەشەكردن بۆ پەنابردن بۆ دانوستان و دوورخستنەوەی ناوچەكە لە جەنگ و ئاڵۆزی.
لە پەیامەکەیدا د. لەتیف رەشید دا هاتووە: شانازی دەكەین بەو دەستكەوتانەی بەدیهاتوون بەتایبەتی دادپەروەری بۆ هەڵەبجە.
سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، لە سەرەتای جەنگەکەوە تا کاتی راگەیاندنی ئاگربەست، 10 هەزار و 800 هێرشیانکردووەتەسەر ئێران و بەو هۆیەشەوە توانیویانە 4000 ناوەندی ستراتیژیی و 6800 ناوچەی سەربازیی ئەو وڵاتەیان بە ئامانج بگرن
سوپای ئیسرائیل ئاماری هێرشەکانی بۆسەر ئێران بڵاوکردەوە و تێیدا ئاماژە بەوە دەدات، لەسەرەتای دەستپێكردنی جەنگەکەوە تا راگەیاندنی ئاگربەست، سوپای ئیسرائیل 10 هەزار و 800 هێرشیكردووەتەسەر ئەو وڵاتە.
ئاماژەی بەوەشكردووە، لە 28ی شوباتی رابردوو كە جەنگی دژی ئێران دەستیپێكرد تا راگەیاندنی ئاگربەست لە 8ی ئەم مانگە، 10 هەزار و 800 بۆردومان و هێرشی ئاسمانییان بۆسەر ئێران ئەنجامداوە.
راشیگەیاندووە، چوار هەزار ناوەندیی ستراتیژیی و شەش هەزار و 800 ناوچەی سەربازیی كراونەتە ئامانج، لە هێرشەكانیشدا زیاتر لە 18 هەزار جۆر تەقەمەنی جیاواز بەكارهێنراوە.
ئەمڕۆ هەردوو وەفدی دانوستانكاری ئێران و ئەمریكا گەیشتنە پاكستان و وەفدی ئێران لەلایەن قالیباف و وەفدی ئەمریكاش لەلایەن جەی دی ڤانس سەرۆكایەتی دەكرێن و دەنگۆی جیاوازیش لەبارەی ماوەی درێژکردنەوەی گفتوگۆکان دەکرێت
ئەمڕۆ وەفدی ئێران گەیشتە شاری ئیسلام ئاباد پایتەختی پاكستان و محەمەد باقر قالیباف سەرۆكی پەرلەمانی ئەو وڵاتە سەرۆكی وەفدەیەكە و عەباس عراقچی وەزیری دەرەوە، عەلی ئەكبەر ئەحمەدیان سكرتێری ئەنجومەنی بەرگریی و عەبدولستار هیمەتی سەرۆكی بانكیی ناوەندیی ئێران یاوەری دەكەن.
هاوکات، وەفدەکەی ئەمریكاش لەلایەن جەی دی ڤانس جێگری سەرۆكی ئەو وڵاتەوە سەرۆكایەتی دەكرێت و ئەندامانی وەفدەكەش پێكهاتوون لە سیتف ویتكۆف نێردەی تایبەتی ترەمپ بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، جارید كوشنەر راوێژكاری پێشووی سەرۆكی ئەمریكا و براد كوپەر فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا (سێنتكۆم).
لەلایەکی تریشەوە چەند سەرچاوەیەكی دیبلۆماسی پاكستان لەبارەی دانوستانەکەوە بە ئاژانسی رۆیتەرزیان راگەیاندووە، دانووستانەكەی تاران و واشنتۆن لە ئیسلام ئاباد چەند رۆژێك دەخایەنێت، بەڵام بەپێی میدیاكانی ئێران دانوستانەكانی پاكستان تەنها یەك رۆژ دەخایەنێت.
ئەمڕۆ شەممە 11ـی 4ـی 2026، ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار کۆدەبێتەوە.
پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد رایگەیاند: رێژەی یاسایی بۆ کۆبوونەوەکە تەواوبووە و زەنگی چونەژوورەوە لێدراوە.
پێشتریش هەیبەت حەلبوسی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە بانگهێشتنامەیەكدا بۆ پەرلەمانتاران، داوای کردبوو لە دانیشتنی ئەمڕۆدا بۆ هەڵبژاردنی سەرۆك كۆماری عیراق ئامادە بن، داواشی لە سەرجەم لایەنەكان كردبوو، بەرپرسیارێتیی هەڵبگرن و بەرژەوەندیی باڵای نیشتمانی لەبەرچاو بگرن، جەختیشیكردووەتەوە، ناوی ئەو ئەندامانەی ئامادە نابن و ئەو كوتلانەش كە رێگری لە ئامادەبوونی پەرلەمانتارەكانیان دەكەن، بۆ رای گشتی بڵاودەكرێنەوە.
نوێدەکرێتەوە...
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و عەممار حەکیم، سەرۆکی رەوتی حیکمە لە بەغداد کۆبوونەوە.
لە کۆبوونەوەکەد، کە قوباد تاڵەبانی و دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، ئەندامانی مەکتەبی سیاسی و خالید شوانی، وەزیری دادی عیراق ئامادەبوون، گفتوگۆ لەبارەی نوێترین پێشهات و گۆڕانکارییە سیاسییەکانی عیراق و ناوچەکە کرا و جەخت لە دوورخستنەوەی وڵات لە ململانێکان کرایەوە.
هەروەها دانیشتنی ئەنجوومەنی نوێنەران بۆ هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکە بوو و دووپات لە تەواوکردنی رێکارە دەستوورییەکان کرایەوە.
ئاژانسی تاوانی نیشتمانی بەریتانیا رایگەیاند، دوو بازرگان کە شوشتنگەیەکی ئۆتۆمبیلیان لەبەریتانیا بەڕێوەدەبرد، بە نهێنی خەریکی پلاندانان بوون بۆ کاری گەورەی قاچاخچیەتیکردنی خەڵک و سەدان کۆچبەریان لەسەرانسەری ئەوروپادا گواستووەتەوە.
ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەشکردووە: دوو قاچاخچییەکە تەمەنیان 43 و 42 ساڵ بووە و هەریەکەیان سزای 19 ساڵ زیندانیکردنی بۆ دەرچوو، کە تەنها لە شەش مانگدا 400 کۆچبەرییان گواستووەتەوە.
ئاژانسی نیشتمانی تاوان رایگەیاندووە، کە دەستگیرکراوەکان وەک بەشێک لە گرووپێکی گەورەی تاوانی رێکخراو، ئاسانکاریان کردووە بۆ گواستنەوەی کۆچبەران لە عیراق و سوریاوە لەرێگاکانی (بیلاڕوس، مۆڵدۆڤا، بۆسنە، ئیتاڵیا، کرواتیا، رۆمانیا، بولگاریا، سلۆڤینیا، ئەڵمانیا و فەرەنسا)وە.
بەگوێرەی زانیارییەکان، ئەو دوو کەسە بە چەندین رێگای جیاواز کۆچبەرەکانییان گواستووەتەوە لەوانە، بەپێ یان رێگەی VIP یان ئۆتۆمبیلی بچووک یاخود بە بارهەڵگر و یەخت، هەروەها دابینکردنی گەشتی فڕۆکە.
ئاژانسەکە ئەوەشی خستووەتەڕوو، ئەو دوو قاچاخچییە لەرێگەی نوسینگەکانی حەواڵە کە بنکەکانیان لە عیراق و هەرێمی کوردستان و ئیستەنبوڵ بووە پارەیان لە کۆچبەران وەرگرتووە بۆ ئەوەی گەشتەکانیان ئەنجام بدەن.
کاتی دەستگیرکردنی قاچاخچییەکان دەگەڕێتەوە بۆ مانگی نیسانی 2023 ئەمڕۆ هەینی 10ی نیسانی 2026 بە بڕیاری دادگا سزای 19 ساڵ زیندانی بۆ هەردووکییان دەرکرا.
ئەنجومەنی نێودەوڵەتیی فڕۆکەخانەکانی ئەوروپا (ACI) هۆشدارییەکی بەپەلەی داوەتە کۆمیسیۆنی ئەوروپا کە ئەگەر لە ماوەی سێ هەفتەی داهاتوودا تەنگی هورمز بە شێوەیەکی جێگیر نەکرێتەوە، کیشوەرەکە روبەڕوی قەیرانێکی سیستماتیکی کەمیی سوتەمەنی فڕۆکە دەبێتەوە.
دامەزراوەکە، کە نوێنەرایەتی زیاتر لە 600 فڕۆکەخانە دەکات، داوای گرتنەبەری رێکاری خێرا دەکات وەک کڕینی بەکۆمەڵی سوتەمەنی و کەمکردنەوەی بەربەستە یاساییەکان بۆ هاوردەکردن، هەروەها داوای دروستکردنی سیستمێکی تایبەت دەکات بۆ چاودێریکردنی ئاستی بەرهەمهێنان و کۆگاکانی سوتەمەنی.
لەو نامەیەدا کە ئاراستەی کۆمپسۆنی ئەوروپا کراوە، جەختکراوەتەوە، قەیرانی سوتەمەنی، سوتەمەنی نەک تەنها گەشتە ئاسمانییەکان پەک دەخات، بەڵکو زیانێکی قورس بە ئابووری ئەوروپا دەگەیەنێت.
ئەم هۆشدارییە لە کاتێکدایە کە نرخی نەوت بەهۆی جەنگی ئەمریکا وئیسرائیل بەرانبەر بە ئێران بەراورد بە پێش دەستپێکردنی جەنگەکە زیاتر لە دوو هێندە بەرزبووەتەوە و ئەم قەیرانە دەبێتە هۆی خراپتربونی لێکەوتە ئابوورییەکان.
هەیبەت حەلبوسی، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، بانگهێشتێکی ئاڕاستەی سەرجەمئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران و سەرۆک فراکسیۆنەکانی کرد بۆ ئامادەبوون لە دانیشتنی سبەینێ شەممە، کە تایبەتە بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار.
بە گوێرەی بانگێشتنامەک، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران جەختی لە گرنگی تەواوکردنی شایستە دەستورییەکان و لەبەرچاوگرتنی بەرژەوەندی باڵای نیشتمانی کردوەتەوە بە تایبەت لە ژێر رۆشنایی ئەو رەوشە ئەمنیی و ئابورییەی وڵات پێیدا تێدەپەڕێت، کە بەرپرسیارێتییەکی نیشتمانی دەخاتە سەر شانی هەمووان.
هەیبەت حەلبوسی، هۆشداری داوە، کە ناوی ئەو ئەندامانەی ئامادەی دانیشتنەکە نابن، لەگەڵ ناوی ئەو فراکسیۆنانەی رێگری لە ئامادەبونی ئەندامەکانیان دەکەن، بۆ رای گشتی بڵاودەکرێتەوە.
ئەو کارەشی وەک هەنگاوێک بۆ شەفافیەت و دیاریکردنی ئەو لایەنانەی دەبنە هۆی پەکخستنی پرۆسە دەستورییەکە لەقەڵەمداوە.
سەرۆک وەزیرانی پاکستان رایگەیاند، کە هەردوو لایەنی ململانێێکار، ئەمریکا و ئێران ئامادەیی خۆیان نیشان داوە بۆ دەستپێکردنی دانوستان و چارەسەرکردنی کێشەکانیان لە رێگەی گفتوگۆوە.
بە گوێرەی قسەکانی شەهباز شەریف، سەرۆک وەزیرانی پاکستان بڕیارە وەفدی هەردوو وڵات بەمەبەستی گەیشتن بە چارەسەرێکی ئاشتییانە بگەنە ئیسلام ئاباد.
ناوبراو ئەوەشی خستوەتەڕوو، کە سبەینێ شەممە، وەفدەکانی ئەمریکا و ئێران لە پاکستان دەبن و هەموو هەوڵێک دەدەن بۆ دەستەبەرکردنی سەرکەوتنی دانوستانەکان.
هەروەها ئاماژەی بەوە کردوە، کە ئاگربەست راگەیەندراوە و لە ئێستادا هەوڵەکان بۆ قۆناغێکی پێشکەوتوترن، ئەویش کۆتاییهێنانە بە جەنگ بە یەکجاری لە رێگەی مێزی گفتوگۆوە، کە وەک هەنگاوێک بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکانی ناوچەکە هەژمار دەکرێت.
ئەم قسانەی سەرۆک وەزیرانی پاکستان لە کاتێكدایە، جێگری دۆناڵد ترەمی سەرۆکی ئەمریکا بۆ هەمان مەبەست بەرەو پاکستان کەوتوەتەڕێ، بەڵام تا ئێستا ئێران بە رەسمی ناردنی وەفدی رانەگەیاندوە.
ئەوروپا رێوشوێنەكانی دژی هاتنی كۆچبەران توندتر دەكاتەوە و لە ئەمڕۆوە شێوازێكی نوێ بۆ هاتنی كەسانی بیانی لە ئەوروپا جێبەجێ دەكرێت.
كۆمیسیۆنی یەكێتی ئەوروپا رایگەیاند كە لە چوارچێوەی سیستمی نوێی گەشت بۆ ناو وڵاتانی ئەوروپا لانیكەم رێگریی لە هاتنەناوەوەی 27 هەزار كەسی بیانی بۆ ئەو وڵاتانە كراوە و ئەوەش وەك هەنگاوێكی نوێ بۆ رێگریی لە كۆچبەرانی نایاسایی.
كۆمیسیۆنەكە ئاماژەی بەوەكردووە سیستمە نوێیەكە لە رۆژی هەینییەوە دەستی بەكار كردوە و زیاتر لە 52 ملیۆن هاتن بۆ ناو وڵاتانی ئەوروپا تۆمار كرا كە هاتنی 27 هەزار كەستیان رەت كراوەتەوە.
هاوكات لەو ژمارەیەش 700 كەسیان بە مەترسیدار تۆمار كراون كە ئەوەش بەهۆی سیستمە نوێیەكی هاتوچۆ بۆ ئەوروپا بووە.
یەكێتی ئەوروپا روونیكردوەتەوە ئەو سیستمە نوێیە جێگەی مۆركردنی دەستی پاسپۆرتی گرتوەتەوە و هاوكات زانیاری ناسنامە و زانیاری بایۆمەتری گەشتیاران تۆمار دەكرێت و ئەو گەشتیارانەش ماوەی مانەوەكەیان لە هاتنیان تا رۆیشتنیان لە ژێر چاودێریدا دەبێت بەوەش پێشێلكارییە یاساییەكانی ماوەی ڤیزا و كۆچبەران رادەگیرێت.
لە نوێترین لێدوانیدا بۆ رۆژنامەی نیویۆرک پۆست، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئەوان لە گفتوگۆکانیان لەگەڵ ئێراندا، مامەڵە لەگەڵ کەسانێکدا دەکەن نازانن راست دەکەن یان نا.
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکردوە، کەشتییەکانیان پڕچەکن و لە ئەگەری رێککنەکەوتنیان و شکستهێنانی دانوستانەکان گورزی سەربازیی توند لە ئێران دەوەشێنن.
ئەوەشی خستوەتەڕوو، لە 24 سەعاتی داهاتودا دەزانن و بۆیان یەکلای دەبێتەوە لەگەڵ ئێران دەگەنە رێککەوتن یاخود نا.
دۆناڵد ترەمپ بە زمانێکی هەڕەشەئامێز ئاماژەی بەوە کردوە، کە ئەم چەکە نوێیانە لەو چەکانەش بەهێزترن کە پێشتر بەکاریان هێناوە و دەڵێت؛ خەریکی بارکردنی باشترین چەکن کە تا ئێستا دروست کرابێت بۆ ئەوەی لە کاتی پێویستدا وێرانکارییەکی تەواو ئەنجام بدەن.
ئەم لێدوانانەی سەرۆکی ئەمریکا لە کاتێکدایە کە بڕیارە جەی دی ڤانس، جێگری دۆناڵد ترەمپ، بە هاوڕێیەتی کۆشنەر و ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی ئەمریکا، لە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاکستان لەگەڵ لایەنی ئێرانی کۆببنەوە.
ئامانجی کۆبوونەوەکە گەیشتنە بە رێککەوتنێکی کۆتایی دوای ئەو ئاگربەستە دوو هەفتەییەی، کە رۆژی سێشەممە راگەیەندرا.